روز چهارشنبه، یک نشست مهم در نیویورک میان مقامهای ارشد امدادرسانی سازمان ملل و رئیس بنیاد امدادرسانی غزه (GHF) برگزار شد. این بنیاد که با حمایت اسرائیل و آمریکا تاسیس شده، از اواخر ماه مه فعالیت خود را در غزه آغاز کرده است.
نشست اخیر نخستین دیدار مستقیم میان طرفین از زمان آغاز فعالیت این بنیاد بود و با میانجیگری ایالات متحده با هدف ترغیب دو نهاد به همکاری برای کاهش بحران انسانی در غزه انجام شد.
با وجود تلاشها، این دیدار به پیشرفت ملموسی منجر نشد. سازمان ملل همچنان از همکاری با این بنیاد خودداری میکند و این موسسه را نهادی میداند که با هدف پیشبرد اهداف جنگی دولت اسرائیل شکل گرفته است، نه خدمترسانی به نیازمندان. سازمان ملل همچنین مدعی است که این بنیاد تحت حمایت اسرائیل و آمریکا، با وادار کردن مردم غزه به عبور از خطوط نیروهای ارتش اسرائیل و طی مسافتهای طولانی برای دریافت کمکهای غذایی، امنیت غیرنظامیان را به خطر میاندازد.
فرحان حق، سخنگوی سازمان ملل، در اینباره گفت: «ما برنامهای داریم که بر اصول بیطرفی، بیغرضی، استقلال و انسانیت استوار است. ما به جایی میرویم که نیاز بیشتر است و به نیازمندان پاسخ میدهیم، نه طرفهای جنگ. در غزه، نیروها و شبکههای لازم برای رساندن کمک را داریم و فقط باید بتوانیم این کار را انجام دهیم.»
در این نشست، علاوه بر مورگان اورتگاس، مقام ارشد آمریکایی، و جانی مور، رئیس بنیاد، نمایندگانی از برنامه جهانی غذا، یونیسف، سازمان بینالمللی مهاجرت، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل و کمیته بینالمللی صلیب سرخ حضور داشتند. به گزارش آکسیوس، هرچند توافق عملی حاصل نشد، اما شرکتکنندگان تصمیم گرفتند از حملات رسانهای متقابل علیه یکدیگر بکاهند.
با این حال، بنیاد امدادرسانی غزه در طول روز پنجشنبه همچنان در شبکه اجتماعی ایکس به انتقاد از سازمان ملل ادامه داد. این اختلاف نظرها نشان میدهد که بحران انسانی در غزه همچنان تحتالشعاع مناقشات سیاسی و امنیتی باقی مانده و راهکار مشترکی برای کمکرسانی بیطرفانه هنوز در دسترس نیست.
ترامپ اعلام کرده است که همزمان با این رویداد، توافقنامههای دوجانبه اقتصادی میان آمریکا و دو کشور نیز امضا خواهد شد.
این نشست در ادامه تلاشهای چندماهه دولت ترامپ برای حل اختلافات دیرینه دو کشور قفقاز جنوبی برگزار میشود. ماه گذشته، رهبران آذربایجان و ارمنستان در امارات متحده عربی دیدار کرده بودند، اما نتیجه مشخصی از آن دیدار اعلام نشد. پیش از این رویترز گزارش داده بود که واشنگتن این صلح را پیششرطی کلیدی برای پیوستن آذربایجان به توافقات «ابراهیم» میداند؛ توافقاتی که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ با هدف عادیسازی روابط برخی کشورهای مسلمان با اسرائیل امضا شد.
با وجود اینکه آذربایجان و برخی کشورهای آسیای مرکزی از پیش روابط دیرینهای با اسرائیل دارند، گسترش توافقات ابراهیم به این کشورها، به گفته منابع آگاه، بیشتر جنبه نمادین خواهد داشت و تمرکز اصلی بر تقویت همکاریهای تجاری و نظامی است. با این حال، تا پیش از صلح با ارمنستان، پیشبرد چنین توافقی برای باکو امکانپذیر نخواهد بود.
ابعاد ژئوپلیتیکی برای ایران
آذربایجان همسایه شمالی ایران است و روابط تهران و باکو در سالهای اخیر فراز و نشیبهای زیادی داشته است. یکی از مهمترین نقاط تنش، پروژه «کریدور زنگزور» است که آذربایجان آن را مسیری راهبردی برای اتصال به جمهوری خودمختار نخجوان و سپس ترکیه میداند. این دالان از استان سیونیک در جنوب ارمنستان، که با ایران هممرز است، عبور میکند و به گفته مقامهای آذربایجان، یک مسیر ترانزیتی بینالمللی خواهد بود.
جمهوری اسلامی نسبت به این پروژه موضع محتاطانهای اتخاذ کرده و وزارت خارجه حکومت ایران بارها تاکید کرده است که هرگونه تغییر در مسیرهای مواصلاتی نباید به «خدشه در تمامیت ارضی و مرزهای شناختهشده بینالمللی» یا تغییر ژئوپلیتیک منطقه بینجامد. به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ایران حامی گسترش همکاریهای منطقهای است، اما هرگونه پروژهای باید با رعایت حساسیتهای مرزی و امنیتی همراه باشد.
با توجه به پیوند احتمالی این صلح با توافقات ابراهیم و همکاری نزدیکتر با اسرائیل، این رویداد میتواند بر معادلات منطقهای و موازنه قدرت در مرزهای شمالی ایران اثرگذار باشد. در صورت تحقق توافق صلح و پیشرفت پروژههای اتصال منطقهای، به باور تحلیلگران توازن ژئوپلیتیک در قفقاز جنوبی وارد مرحلهای تازه خواهد شد که بهطور مستقیم بر منافع و محاسبات راهبردی تهران تاثیر خواهد گذاشت.
در این بیانیه که به امضای جِب بوش، رئیس این مجموعه، و مارک دی. والاس، مدیرعامل این نهاد رسیده، از موضعگیری آمریکا و کشورهای اروپایی علیه «اقدامات سرکوبگرانه رژیم ایران در خاک کشورهای غربی» استقبال شده است. این دو مقام تأکید کردهاند که در ماههای اخیر، جمهوری اسلامی تلاشهای خود را برای هدف قرار دادن غیرنظامیان، بهویژه در میان ایرانیان مهاجر و جامعه یهودیان در اروپا و آمریکای شمالی، افزایش داده است. به گفته آنان، تازهترین نمونه این اقدامات، تهدید مستقیم به مرگ ۴۵ روزنامهنگار شبکه ایران اینترنشنال از سوی وزارت اطلاعات و امنیت حکومت ایران است.
«اتحاد علیه ایران هستهای» این اقدامات را نقض آشکار حاکمیت سرزمینی اروپا و آمریکا دانسته و بر لزوم پاسخ شدید تاکید کرده است. این نهاد هشدار داده که صدور بیانیههای محکومیت بهتنهایی کافی نیست و باید همراه با کارزار انزوای دیپلماتیک، تحریمهای هدفمند و حتی تهدید معتبر به استفاده از نیروی نظامی باشد. به باور این سازمان، برخورد صرفاً پلیسی و امنیتی با طرحهای تروریستی، بدون پیامدهای سیاسی و راهبردی، تنها موجب جسورتر شدن جمهوری اسلامی خواهد شد.
این بیانیه همچنین هشدار میدهد که پس از تضعیف «بازدارندگی رژیم ایران» در پی جنگ ۱۲ روزه، خطر طرحهای تروریستی علیه جوامع یهودی و ایرانیان مهاجر افزایش یافته است. این سازمان مدعی است که رهبر جمهوری اسلامی همچنان شبکهای از مراکز نفوذ در اروپا و آمریکای شمالی را حفظ کرده که در ظاهر فعالیت مشروع دارند، اما در عمل به گسترش افراطگرایی اسلامگرایانه، یهودستیزی و جذب نیرو برای فعالیتهای تروریستی میپردازند.
در بخش دیگری از بیانیه، این سازمان تاکید کرده که بریتانیا و اتحادیه اروپا باید هرچه سریعتر به ایالات متحده بپیوندند و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند. همچنین، گسترش فوری تحریمهای مرتبط با تروریسم علیه وزارت اطلاعات حکومت ایران، به دلیل افزایش فعالیتهای آن در خاک کشورهای غربی، ضروری دانسته شده است.
این بیانیه در حالی منتشر میشود که فشارها برای اتخاذ رویکرد سختگیرانهتر علیه تهران در حوزه امنیتی و مقابله با تهدیدات فرامرزی رو به افزایش است.
این شرکت در بیانیهای که پنجشنبه ۱۶ مرداد منتشر شد، نوشت: «این سیستم یکپارچه، میداند چه زمانی پاسخ سریع بدهد و چه زمانی با تفکر عمیق، پاسخهایی در سطح تخصصی ارائه کند.»
نسل پنجم چتجیپیتی در دسترس همه کاربران قرار دارد، با این تفاوت که کاربران اشتراک پلاس از میزان استفاده بیشتری برخوردارند و مشترکین پرو به نسخهای با نام GPT‑5 Pro دسترسی دارند که «توانایی استدلال گستردهتری برای ارائه پاسخهای دقیقتر و جامعتر» دارد.
اوپنایآی اعلام کرد که نسل جدید چتجیپیتی در زمینه کدنویسی، «قدرتمندترین مدل کدنویسی» این شرکت است.
همچنین در زمینه نگارش و خلاقیت، این نسل جدید «توانمندترین توانایی نویسندگی» این شرکت تاکنون است.
اوپنایآی نوشت: «این مدل میتواند ایدههای خام را به نوشتههایی تاثیرگذار، عمیق و دارای ریتم ادبی تبدیل کند.»
در زمینه سلامت نیز نسل پنجم چتجیپیتی بهترین مدل اوپنایآی «در پاسخگویی به پرسشهای مرتبط با سلامت است و به کاربران این امکان را میدهد که اطلاعات خود را درباره سلامتشان افزایش دهند و در مراجعات پزشکی بهتر از خود دفاع کنند.»
با این حال اوپنایآی تاکید کرد که اساسا چتجیپیتی «جایگزین پزشک نیست، بلکه ابزاری برای درک بهتر نتایج، طرح پرسشهای موثر در زمان محدود ملاقات با پزشک، و بررسی گزینههای مختلف تصمیمگیری است.»
نسخه جدید چتجیپیتی در شرایطی ارائه شده که رقابت قدرتهای جهانی در زمینه هوش مصنوعی شدت گرفته است.
پیشتر گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا هشدار داد گه چین به دنبال کنار زدن ایالات متحده و تبدیل شدن به قدرت برتر در حوزه هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ است.
در این گزارش آمده است: «چین تقریبا بهطور قطع دارای راهبردی چندوجهی در سطح ملی است که هدف آن کنار زدن ایالات متحده به عنوان تاثیرگذارترین قدرت هوش مصنوعی جهان تا سال ۲۰۳۰ است.»
در اوایل بهمن ماه سال گذشته، (DeepSeek) با دستیار هوش مصنوعی خود از چتجیپیتی پیشی گرفت و به پربازدیدترین برنامه رایگان فروشگاه اپل در آمریکا تبدیل شد.
ظفرقندی، پنجشنبه ۱۶ مرداد، در حاشیه یک نشست، در پاسخ به این سوال که آیا مجروحان جنگ غزه در ایران درمان میشوند، اظهار کرد: «این موضوع صحت ندارد.»
او با اشاره به اینکه در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، پنج هزار و ۷۰۰ نفر در ایران مجروح شدند، گفت: «به نظر من یک عکسالعمل بینالمللی باید در این زمینه داشته باشیم و مدارک و اسناد جمع آوری شود و یک طرح شکایت در مجامع بینالمللی در این زمینه صورت بگیرد.»
تناقضات در درمان مجروحان جنگ
وزیر بهداشت دولت پزشکیان در حالی از درمان نشدن مجروحان جنگ غزه در ایران سخن گفته که پیش از این مقامهای جمهوری اسلامی بارها از انتقال مجروحان، از غزه به ایران و انجام جراحیهای متعدد بر روی آنان خبر داده بودند.
در یکی از این نمونهها، حسین صمدینیا، رییس بیمارستان «بقیةالله» تهران، ۱۸ آذر ۱۴۰۳ در جریان نشستی از انتقال حدود ۵۰۰ مجروح جنگ از غزه به ایران خبر داد.
صمدینیا با اشاره به اینکه در ۲۷ شهریور ۱۴۰۳، نخستین گروه از مجروحان به کشور منتقل شدند و بخشی از آنان برای درمان به مشهد اعزام شدند، گفت بیمارستان «بقیةالله» با بیش از ۱۰۰ تخت بستری و امکانات کامل، بخشهایی از اورژانس را برای پذیرش مصدومان شیمیایی آماده کرد.»
او همچنین اشاره کرد که خدمات درمانی بلافاصله از نیمهشب برای پذیرش مجروحان جنگ غزه آغاز شد و برنامههایی ویژه مانند تهیه غذای مناسب و فراهم کردن امکانات محلی برای این افراد ترتیب داده شد.
به گفته صمدینیا، ۳۷۰ نفر از مصدومان برای درمان اولیه به این بیمارستان مراجعه کردند و جراحیهای متعدد و فوری در کوتاهترین زمان ممکن برای آنان انجام شد.
درمان مجروحان انفجار پیجرهای حزبالله لبنان
در ۳۰ دی ۱۴۰۳ نیز سعید بینات، معاون دفاع زیستی سپاه پاسداران، در مراسمی از پزشکان و پرستاران تقدیر کرد که در درمان مجروحان انفجار پیجرهای حزبالله لبنان در ایران فعالیت داشتهاند.
او همان زمان از انجام هزار و ۵۰۰ عمل جراحی روی اعضای حزبالله لبنان در ایران خبر داده بود.
بینات در این مراسم گفته بود که شدت آسیبهای وارده به مجروحان حزب الله لبنان به گونهای بود که نیازمند کار مشترک در گروههای مختلف پزشکی بود.
علی جعفریان، جانشین وزیر بهداشت، نیز همان زمان گفت که در یک هفته به ۵٠٠ مجروح لبنانی خدمت رسانی و در یک ماه اول هزار و ۵٠٠ جراحی بر روی آنان انجام شد.
اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، نیز گفت که درمان این مجروحان «کار بسیار بزرگی» بوده و نیاز به تخصصهای مختلف و انواع و اقسام رسیدگیها داشته است.
ظفرقندی نیز اول آذر همان سال گفته بود هزار و ۵۰۰ عمل جراحی در بیمارستانهای ایران بر روی نیروهای حزبالله انجام شده است.
حسن نصرالله، دبیرکل کشتهشده حزبالله لبنان هم ۲۹ شهریور ۱۴۰۳، در سخنرانی خود پس از انفجار وسایل ارتباطی حزبالله، از جمهوری اسلامی به دلیل انتقال مجروحان این انفجار به تهران تشکر کرد و افزود: «بسیاری از مجروحان از ناحیه چشم زخمی شدهاند.»
این تناقضات در اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره درمان مجروحان جنگی در ایران، سوالات قابلتوجهی را در خصوص شفافیت و هماهنگی در اطلاعرسانی مقامات ایجاد کرده است.
این تضاد در اظهارات نهتنها شفافیت را زیر سوال میبرد، بلکه میتواند بر اعتماد عمومی به دولت در مسائل حساس مانند درمان مجروحان جنگی تاثیر منفی بگذارد.
وزیر دادگستری لبنان پنجشنبه ۱۶ مرداد پس از پایان جلسه هیئتوزیران گفت که دولت کشورش اهداف ذکرشده در نامه نماینده ویژه آمریکا را تصویب کرده است.
این طرح را تام باراک، نماینده ویژه دونالد ترامپ در منطقه، به دولت لبنان ارائه کرد.
این پیشنهاد، جزئیترین نقشه راه ایالات متحده برای خلع سلاح حزبالله از زمان جنگ سال گذشته با اسرائیل بهشمار میرود.
خروج اعتراضی وزرای حزبالله از کابینه
حزبالله تاکنون درخواستهای فزاینده برای خلع سلاح را رد کرده است.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه ۱۵ مرداد در مصاحبه با صدا و سیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد حزبالله به خلع سلاح تن نخواهد داد.
او گفت: «موضعگیری قاطع رهبر حزبالله و صدور بیانیهای محکم نشان داد که حزبالله کاملا در این قضیه ایستادگی خواهد کرد.»
وزارت امور خارجه لبنان اظهارات عراقچی، در مخالفت با خلع سلاح حزبالله را محکوم و در بیانیهای تاکید کرد این صحبتها، «تعرض به حاکمیت، وحدت و ثبات لبنان» و «دخالت در امور داخلی و تصمیمات حاکمیتی» این کشور تلقی میشود.
درگیری اسرائیل و حزبالله در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد و در اوج خود در سال گذشته اسرائیل ضربات سنگینی به حزبالله وارد کرد و حسن نصرالله دبیرکل آن را کشت.
پیشنهاد ایالات متحده با هدف «گسترش و تثبیت» توافق آتشبس میان لبنان و اسرائیل که در نوامبر گذشته امضا شده، ارائه شده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع سیاسی لبنانی گزارش داد که وزرای حزبالله به همراه متحدان شیعه خود در کابینه لبنان، روز پنجشنبه در اعتراض به بررسی پیشنهادی برای خلع سلاح حزبالله، جلسه کابینه را ترک کردند.
کابینه لبنان سهشنبه به ارتش دستور داده بود تا طرحی برای ایجاد انحصار سلاح در اختیار دولت تهیه کند.
مراحل این طرح چیست؟
در این طرح آمده است: «فوریت این پیشنهاد با افزایش تعداد شکایات در مورد نقض آتشبس کنونی توسط اسرائیل، از جمله حملات هوایی و عملیاتهای مرزی، که خطر فروپاشی وضعیت شکننده کنونی را به همراه دارد، تاکید میشود.»
مرحله اول از این طرح، مستلزم آن است که دولت بیروت ظرف ۱۵ روز فرمانی صادر کند که متعهد به خلع کامل سلاح حزبالله تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ شود. در این مرحله، اسرائیل نیز عملیاتهای نظامی زمینی، هوایی و دریایی را متوقف خواهد کرد.
مرحله دوم مستلزم آن است که لبنان ظرف ۶۰ روز اجرای طرح خلع سلاح را آغاز کند، و دولت طرحی دقیق برای استقرار ارتش لبنان را برای حمایت از طرح انتقال کلیه سلاحها تحت اختیار دولت تصویب کند. این طرح اهداف خلع سلاح را مشخص خواهد کرد.
در طول مرحله دوم، اسرائیل شروع به عقبنشینی از مواضعی که در جنوب لبنان در اختیار دارد خواهد کرد و زندانیان لبنانی در بازداشت اسرائیل با هماهنگی کمیته بینالمللی صلیب سرخ آزاد خواهند شد.
در مرحله سوم، طی ۹۰ روز، اسرائیل از دو نقطه نهایی از پنج موضعی که در اختیار دارد عقبنشینی خواهد کرد و منابع مالی برای آغاز حذف آوار در لبنان و بازسازی زیرساختها در آمادگی برای بازسازی تامین خواهد شد.
در مرحله چهارم، ظرف ۱۲۰ روز، سلاحهای سنگین باقیمانده حزبالله باید برچیده شوند، از جمله موشکها و پهپادها.
در مرحله چهارم، ایالات متحده، عربستان سعودی، فرانسه، قطر و سایر کشورهای دوست یک کنفرانس اقتصادی را برای حمایت از اقتصاد و بازسازی لبنان و برای «اجرای چشمانداز رییسجمهوری آمریکا برای بازگشت لبنان به عنوان کشوری شکوفا و پایدار» برگزار خواهند کرد.
