اسرائیل اعلام کرد مکانیسم جدیدی برای ورود کنترلشده کالا به غزه از طریق بخش خصوصی تصویب کرده و همزمان تاکید کرد حماس از مردم بیگناه به عنوان ابزار چانهزنی استفاده و آنها را از اساسیترین حقوق انسانیشان محروم میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان کوگات (COGAT)، مسئول هماهنگی کمکهای بشردوستانه در اسرائیل، سهشنبه ۱۴ مرداد اعلام کرد کابینه این کشور مکانیسمی را تصویب کرده که امکان ورود کمکها به غزه را از طریق تجار محلی فراهم میآورد.
به گفته این سازمان، کالاهای تصویب شده شامل مواد غذایی اساسی، غذای کودک، میوه و سبزیجات و لوازم بهداشتی است.
هدف از این اقدام افزایش حجم کمکهای ورودی به نوار غزه و کاهش وابستگی به کمکهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی اعلام شده است.
مقامات فلسطینی و سازمان ملل میگویند غزه روزانه به ورود حدود ۶۰۰ کامیون کمک نیاز دارد.
این رقم معادل تعداد کامیونهایی است که قبل از جنگ اجازه ورود به غزه را داشتند.
نگرانیهای بینالمللی
تصاویر فلسطینیان گرسنه، بهویژه کودکان، در هفتههای گذشته واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است.
حماس نیز ویدیویی منتشر کرد که در آن یک گروگان اسرائیلی لاغر و گرسنه دیده میشود که این امر انتقادات شدید جامعه جهانی را در پی داشت.
اسرائیل در پاسخ به فشارهای بینالمللی، اعلام کرد اقداماتی برای رساندن کمک بیشتر به غزه در دستور کار قرار داده است.
این اقدامات شامل توقف عملیات نظامی در بخشهایی از روز، تصویب پرتاب کمک از هوا و تعیین مسیرهای امن برای کاروانهای امدادی است.
همزمان، حماس اعلام کرد آماده همکاری با صلیب سرخ برای کمکرسانی به گروگانهای اسرائیلی است، اما این همکاری مشروط به بازگشایی دائمی مسیرهای بشردوستانه و توقف حملات هوایی در زمان توزیع کمکهاست.
اختلاف بر سر نحوه کمکرسانی
اسرائیل و آمریکا در ماه می از سازمان ملل خواستند به جای استفاده از کانالهای معمول، از طریق بنیاد بشردوستانه غزه کمکرسانی کند. این بنیاد که مورد حمایت دو کشور است، به وسیله یک شرکت لجستیک آمریکایی اداره میشود و مدیریت آن بر عهده افسر سابق سیا و کهنه سربازان آمریکایی است.
سازمان ملل این پیشنهاد را رد کرد و بیطرفی بنیاد بشردوستانه غزه را زیر سوال برد.
این نهاد معتقد است چنین روشی امدادرسانی را نظامی میکند و به آوارگی اجباری مردم منجر میشود.
بر اساس برآورد سازمان ملل، نیروهای اسرائیلی از ماه می بیش از هزار نفر از کسانی را که به دنبال غذا بودهاند، کشتهاند.
بیشتر این تلفات در اطراف پایگاههای توزیع کمکها رخ داده است.
جنگ در غزه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله حماس به جنوب اسرائیل آغاز شد.
بر اساس آمار اسرائیل، حماس در این حمله هزار و ۲۰۰ نفر را کشت و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفت.
عملیات نظامی اسرائیل در پاسخ تاکنون جان بیش از ۶۰ هزار فلسطینی را گرفته است. این آمار که از سوی مقامات بهداشتی غزه اعلام شده، شامل نظامیان و غیرنظامیان است.
بر اساس اعلام مقامات اسرائیلی، در حال حاضر ۵۰ گروگان در غزه هستند که تنها ۲۰ نفر از آنها زنده تلقی میشوند.
حماس تاکنون اجازه دسترسی سازمانهای بشردوستانه به این افراد را نداده و خانوادههایشان اطلاعات چندانی از وضعیت آنها ندارند.
پایگاه خبری بلومبرگ سهشنبه ۱۴ مرداد گزارش داد بخشی از این کاهش واردات در ماه ژوئیه، بهدلیل کاهش تقاضا از سوی پالایشگاههای خصوصی در چین (موسوم به تیپاتها - قوریها) بوده، زیرا این پالایشگاهها در ماه ژوئن محمولههای بیشتری دریافت کرده بودند.
طبق دادههای شرکت اطلاعاتی کپلر، خرید نفت ایران از سوی چین در ماه ژوئیه به حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از خرید نفت ایران در ماه ژوئن و اندکی پایینتر از رقم سال گذشته در همین زمان است.
دادههای یک شرکت اطلاعاتی دیگر (Vortexa Ltd) نیز کاهش مشابهی را برای این ماه نشان میدهد.
کاهش تقاضا از سوی تیپاتها
با این که نفت ایران تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارد، چین معمولا بزرگترین واردکننده نفت خام از ایران است.
آمارهای رسمی اغلب نشان میدهند صادرات نفت ایران به چین بسیار اندک یا حتی صفر است اما پالایشگاههای کوچک خصوصی (همان تیپاتها)، معمولا بزرگترین خریداران چنین نفتی هستند.
آمار رسمی واردات چین قرار است پنجشنبه این هفته منتشر شود.
مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر، گفت: «تقاضا از سوی تیپاتها چندان قوی نیست و میل آنها به انبارسازی پس از واردات بالای ماه ژوئن کاهش یافته است.»
او افزود «علاوه بر این، برخی از آنها با محدودیت در سهمیه واردات نفت خام مواجهاند»، زیرا به گفته شو، نیاز به مجوزهایی دارند که حجم واردات را تنظیم میکنند.
در ماه ژوئن، دادههای Vortexa نشان داد که واردات نفت ایران از سوی چین به بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین رقم در سه ماه گذشته بود.
عجله برای واردات نفت در زمان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل
این افزایش واردات نفت ایران عمدتا بهدلیل عجله در بارگیری محمولههای نفت برای جلوگیری از تاثیرات احتمالی ناشی از درگیری حکومت ایران و اسرائیل بود.
این درگیری کوتاهمدت که ایالات متحده نیز به آن وارد شد، نگرانیهایی درباره اختلال در عرضه انرژی ایجاد کرد؛ هرچند در نهایت روندهای عرضه نفت آسیبی ندیدند.
از آن زمان، ایالات متحده تحریمهای مربوط به ایران را تشدید کرده و محدودیتهای بیشتری بر نهادهای فعال در زنجیره تامین نفت از ایران از جمله با اعمال تحریمها بر چهارمین پایانه نفتی چین اعمال کرده است.
بر اساس گزارش سهشنبه ۱۴ مرداد این نشریه، این سفر چهارم اوت سال گذشته و با پرواز ماهانایر انجام شده است.
تحت پوشش گذرنامههای دیپلماتیک و یک شرکت مشاورهای
در میان مسافران، علی کلوند، از عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی، ۴۳ ساله، به همراه چهار کارمند دیگر در پوشش شرکت مشاورهای «دماوند تک» (مستقر در دفتر کوچکی در تهران)، بوده است.
این افراد با گذرنامههای دیپلماتیک سفر کردهاند، برخی از گذرنامهها شمارههای متوالی داشتهاند و همه در یک روز، فقط چند هفته پیش از سفر، صادر شده بودهاند.
فایننشالتایمز افزود که یکی از اعضای هیئت، عامل برنامه هستهای ایران بوده که به گفته مقامات غربی، برای «سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی» (سپند) کار میکند.
این واحد تحقیقاتی سری نظامی را «جایگزین مستقیم برنامه هستهای پیش از سال ۲۰۰۴ ایران» توصیف کردهاند.
فرد دیگر، رییس پیشین شرکتی بوده که بهدلیل دخالت در تامین قطعات برای سپند، تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، آخرین عضو گروه، یک مامور ضدجاسوسی نظامی جمهوری اسلامی بوده است.
ابراز تمایل به تامین ایزوتوپ از روسیه
تحقیقات فایننشالتایمز بر اساس نامهها، اسناد مسافرتی و سوابق شرکتهای ایرانی و روسی و همچنین مصاحبه با مقامات غربی و کارشناسان عدم اشاعه تسلیحات اتمی انجام شده است.
فایننشالتایمز همچنین نامهای را بررسی کرده که «دماوند تک» در ماه می سال گذشته میلادی به یک تامینکننده روسی فرستاده بود و کلوند در آن علاقهمندی خود را به تامین چند ایزوتوپ از جمله تریتیوم، مادهای با کاربردهای غیرنظامی اما قابلیت تقویت بازده جنگافزار هستهای، ابراز کرده بود.
سفر به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی
سفر هیئت ایرانی به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی از فعالیتهای مشکوک عوامل هستهای جمهوری اسلامی از جمله تلاشها برای تامین فناوریهای مرتبط با انرژی اتمی صورت گرفت.
در ماه می، آمریکا تحریمهای جدیدی علیه سپند وضع کرد و هشدار داد که این سازمان «روی تحقیقات و توسعه دومنظوره کاربردی برای تسلیحات هستهای و سامانههای کارگشای آن کار میکند».
آژانسهای اطلاعاتی غربی بر این باورند که جمهوری اسلامی برنامه مخفی تسلیحات هستهای داشته اما پیش از آن که اسرائیل و آمریکا در خرداد امسال به تاسیسات هستهای در ایران حمله کنند، واشینگتن معتقد بود تهران این برنامه را از سر نگرفته است.
ایالات متحده هشدار داده بود حکومت ایران گامهایی برداشته که اگر اراده کند، ساخت بمب را آسانتر میکند.
استراتژی «ابهاممحور»
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسانی که فعالیتهای هستهای ایران را رصد کردهاند، گزارش داد که استراتژی جمهوری اسلامی در زمینه فعالیت هستهای خود مدتهاست مبتنی بر «ابهاممحوری» است.
این رویکرد از نقض صریح هنجارهای عدم اشاعه تسلیحات هستهای جلوگیری میکند اما میتواند از تحقیقات علمی برای پیشبرد دانش مورد نیاز در صورت تصمیم تهران برای ساخت تسلیحات هستهای استفاده کند.
فایننشالتایمز افزود ماموریت هیئت ایرانی در روسیه به خودی خود سندی نیست که ارزیابیهای غرب درباره برنامه هستهای ایران را تغییر دهد اما: «نمونهای از فعالیتهایی است که نگرانی آژانسهای اطلاعاتی غربی را برانگیخته است.»
همه اجزای یک سفر مشکوک
چندین کارشناس عدم اشاعه تسلیحات هستهای به فایننشالتایمز گفتند سوابق اعضای هیئت، نوع شرکتهای روسی و تدابیر زیرکانه در سفر، همگی مشکوکاند.
به نوشته این نشریه، این هیئت، گروهی از دانشگاهیان معمول نبوده بلکه همگی ارتباط نزدیکی با سپند داشتهاند و از میان تمام شاخههای فعالیت هستهای ایران، سپند یکی از بحثبرانگیزترین و نگرانکنندهترین نهادها در آژانسهای اطلاعاتی غربی است.
ایان استوارت، مهندس هستهای سابق وزارت دفاع بریتانیا و رییس دفتر واشینگتن مرکز مطالعات عدم اشاعه جیمز مارتین، گفت: «مجموعه اطلاعات موجود نشان میدهد ممکن است سپند با تکیه بر تخصص روسیه در پی حفظ دانش مرتبط با سلاح هستهای باشد.»
اسامی دیگر افراد حاضر در گروه
یکی از گذرنامههای دیپلماتیک به نام جواد قاسمی، ۴۸ ساله، صادر شده بوده که پیشتر مدیرعامل شرکت Paradise Medical Pioneers بوده است.
این شرکت در سال ۲۰۱۹ بهخاطر تامین قطعات سلاح هستهای برای سپند، از سوی آمریکا تحریم شد.
به نوشته فایننشالتایمز، محسن فخریزاده پیش از کشته شدن در این شرکت نقش داشت.
بر اساس اسناد، قاسمی از طریق عضویت در هیئتمدیره پنج شرکت مرتبط با سپند یا تحت تحریم آمریکا، به این نهاد متصل است.
او اکنون مدیرعامل شرکت «ایمن گستر رامان کیش» است؛ شرکتی که تجهیزات ایمنی هستهای و تست تشعشع ارائه میدهد و از طریق مدیران کنونی و پیشین خود ارتباطات متعددی با سپند و سپاه پاسداران دارد.
یکی دیگر از گذرنامههای دیپلماتیک به نام روحالله عظیمیراد صادر شده که مقامات غربی او را بهعنوان عامل ارشد هستهای در سپند میشناسند.
او همچنین استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر است. دانشگاهی که اتحادیه اروپا و بریتانیا، هر دو آن را تحریم کردهاند.
به نوشته فایننشالتایمز، مهمترین عضو هیئت، شاید سروش محتشمی، عامل برنامه هستهای تهران وابسته به دانشگاه صنعتی امیرکبیر بوده باشد.
محتشمی در حوزه مولدهای نوترون تخصص دارد. دستگاههایی که در صنایع و پزشکی کاربرد دارند اما میتوانند در برخی تسلیحات هستهای نیز عامل تحریک انفجار باشند.
آخرین عضو هیئت، امیر یزدیان، ۳۵ ساله، برخلاف دیگران هیچ پرونده دانشگاهی ندارد و اسمش در مدارک مربوط به شرکتها در ایران نیامده است.
گذرنامه دولتی یزدیان شماره متوالی با قاسمی داشته است.
چندین مقام غربی تایید کردند که او کارمند وزارت دفاع در بخش ضدجاسوسی است.
دفتر بهاراو میارا پیش از رایگیریِ کابینه با انتشار بیانیهای برکناری احتمالی او را «غیرقانونی» خواند و آن را نشانی از تلاش نتانیاهو برای حضور مشاوری حقوقی در کنار دولت دانست که «از خواستههای دولت تبعیت کند و اقدامات غیرقانونی دولت را مشروع جلوه دهد».
در پیشنویس قطعنامهای که هفته گذشته منتشر شد، وزیران کابینه این تصمیم را «ضروری» خواندند زیرا «دولت بههیچوجه به گالِی بهاراو میارا بهعنوان دادستان کل اعتماد ندارد.»
در نظام حکمرانی اسرائیل، دولت دادستان کل را برای یک دوره شش ساله منصوب میکند. با وجود این نقش مستقلی برای دادستان کل تعریف شده و وظیفه اصلی او دفاع از حاکمیت قانون است.
بهاراو میارا که از سال ۲۰۲۲ ماموریتش به عنوان دادستان کل را آغاز کرد، بهصراحت با بخشی از برنامههای قضایی نتانیاهو مخالفت میکرد و پیگیر پرونده فساد اجرایی او بود.
واشینگتنپست پیشبینی کرده است که این اقدام دولت اسرائیل، همزمان با افزایش انتقادهای داخلی علیه نتانیاهو و نارضایتی فزاینده ایالات متحده از نحوه مدیریت جنگ در غزه، به تنشها دامن میزند و به تقابل میان دولت و دیوان عالی این کشور خواهد انجامید.
دیوان عالی اکنون موظف است مشروعیت حقوقی این تصمیم کابینه را بررسی و حکم نهایی را صادر کند.
یِش عَتید، حزب مخالف دولت حاکم، بلافاصله پس از اعلام نتیجه رایگیری دولت دادخواستی برای جلوگیری از تصمیم تنظیم و به مراجع قضایی تسلیم کرد.
یائیر گولان، سیاستمدار و کهنهسرباز اسرائیلی که از مخالفان دولت حاکم است، بعدازظهر دوشنبه ۱۳ مرداد، همزمان با اعلام خبر برکناری دادستان کل حین تظاهرات برای آزادی گروگانها گفت: «این رایگیری در حالی انجام میشود که گروگانهای ما در تونلها در حال جان دادن هستند و جامعه اسرائیل از درون در حال فروپاشی است.»
انتشار ویدیوییهایی از دو گروگان مرد که بهشدت لاغر شدهاند و از مردم میخواهند آنها را نجات دهند، موجی از اعتراضهای خیابانی در تلآویو به راه انداخته است.
حماس و گروه جهاد اسلامی فلسطین با انتشار دو ویدیو، دو گروگان اسرائیلی را نشان میدهند که یکی از آنها نیمهبرهنه است و استخوانهایش بیرون زده، و دیگری روی تشکی دراز کشیده و ملتمسانه درخواست غذا میکند.
نتانیاهو مدتهاست که اصلاحات قضایی را در دستور کار دولت قرار داده است. این طرح از ابتدا مخالفتهای بسیاری را برانگیخت. بسیاری آن را غیرقانونی، حمله به نهاد دموکراسی در اسرائیل و زیر سوال بردن حاکمیت قانون ارزیابی کردند.
مخالفتها با این اصلاحات به حدی بود که در مقاطعی ائتلاف حاکم را تهدید میکرد و همراهان دولت به همین دلیل از نتانیاهو میخواستند آن را به تعویق بیاندازد.
