گروهی از زندانیان سیاسی از اعتصاب کامیونداران حمایت کردند
۱۳ تن از زندانیان سیاسی محبوس در زندان اوین، جمعه ۹ خرداد و همزمان با نهمین روز اعتصاب سراسری کامیونداران و رانندگان خودروهای سنگین، با صدور پیامی حمایت خود را از این اعتصاب اعلام کردند.
آنها در این پیام نوشتند: «ما زندانیان سیاسی در این بزنگاه تاریخی در کنار رانندگان کامیون و تمامی اعتصابکنندگان هستیم که در این مهم سربلند و سرافراز باشیم. دست تکتک شما غیرتمندان را میفشاریم.»
کوشان (خالد) پیرزاده، آرین غلامی، رضا اهتمامی، آزاد پیکریفر، پرویز اکبری، شهریار بیات، امین سخنور، مصطفی محمدحسن، وحید قدیرزاده، بختیار ساسانی، علی بهرام، ناصر امیرلو، خسرو مهرگانزاده، زندانیان سیاسی هستند که از اعتصاب کامیونداران حمایت کردهاند.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که وزیر دفاع عربستان سعودی در سفر خود به تهران، حامل پیام فوری ملک سلمان برای علی خامنهای بوده است مبنی بر اینکه پیشنهاد دونالد ترامپ برای مذاکره درباره توافق هستهای را جدی بگیرد.
بر اساس گزارش رویترز که جمعه ۹ خرداد منتشر شد، پادشاه عربستان سعودی به رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرده است فرصت موجود میتواند از خطر جنگ با اسرائیل جلوگیری کند.
به گفته منابع نزدیک به دولتهای منطقه خلیج فارس و دو مقام ایرانی، ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه ۸۹ ساله عربستان سعودی، نگران از بیثباتی بیشتر در منطقه، پسر خود، شاهزاده خالد بن سلمان را با پیامی فوری برای خامنهای به تهران فرستاد.
اگرچه رسانهها خبر سفر شاهزاده ۳۷ ساله سعودی به تهران را پوشش دادند اما محتوای پیام ملک سلمان تا پیش از این منتشر نشده بود.
در دیداری در ۲۸ فروردین و پشت درهای بسته با حضور مسعود پزشکیان، رییسجمهوری، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و محمد باقری، فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح، در نهاد ریاستجمهوری، خالد بن سلمان هشدار داد که رییسجمهوری آمریکا صبر زیادی برای مذاکرات طولانی ندارد، تیم او بهدنبال توافقی سریع است و پنجره دیپلماسی زود بسته خواهد شد.
دو منبع مطلع گفتند که وزیر دفاع عربستان سعودی در این دیدار تاکید کرده است رسیدن به توافق با ترامپ بهتر از آن است که مذاکرات به شکست بینجامد و جمهوری اسلامی در معرض حمله اسرائیل قرار بگیرد.
چهار منبع به رویترز گفتند که در این جلسه، پزشکیان پاسخ داده جمهوری اسلامی خواهان توافقی برای کاهش فشار اقتصادی از طریق لغو تحریمهای غرب است.
خالد بن سلمان از مقامهای حکومت ایران خواسته است خود یا متحدان جمهوری اسلامی از هرگونه اقدامی که ممکن است آمریکا را تحریک کند، پرهیز کنند و تاکید کرده که واکنش ترامپ احتمالا شدیدتر از جو بایدن و باراک اوباما، روسای جمهوری پیشین آمریکا، خواهد بود.
به گفته منابع مطلع، او در مقابل به تهران اطمینان داده است که عربستان سعودی اجازه نخواهد داد از خاک یا حریم هواییاش برای هرگونه اقدام نظامی احتمالی آمریکا یا اسرائیل علیه ایران استفاده شود.
وزیر سعودی هشدار داده است که منطقه درگیر بحرانهای مختلف از جمله در غزه و لبنان است و تحمل تنش بیشتر ندارد.
یک دیپلمات ارشد خارجی که از جزییات مذاکرات آگاه است، این ارزیابی را تایید کرد اما مقامهای عربستان سعودی و ایران به درخواست رویترز برای اظهارنظر در اینباره پاسخی ندادهاند.
سفر خالد بن سلمان به ایران، نخستین سفر یک عضو ارشد خانواده سلطنتی عربستان سعودی به ایران در بیش از دو دهه گذشته بود.
روابط دو کشور که سالها درگیر رقابتهای نیابتی بودند، پس از توافقی با میانجیگری چین در سال ۲۰۲۳ رو به بهبود گذاشت. با این حال، طی دو سال گذشته جایگاه منطقهای ایران بهشدت تضعیف شده است: حملات نظامی اسرائیل به متحدان جمهوری اسلامی در غزه و لبنان، سقوط متحد نزدیک تهران، بشار اسد در سوریه و تحریمهای سنگین غربی که اقتصاد وابسته به نفت ایران را فلج کردهاند، همگی حکومت ایران را در موقعیت دشواری قرار دادهاند.
مهنّد حاجعلی، کارشناس مسائل ایران در اندیشکده کارنگی بیروت، به رویترز گفت که این ضعف ایران، به ریاض فرصتی داده تا از نفوذ دیپلماتیک خود برای جلوگیری از جنگی منطقهای استفاده کند: «آنها نمیخواهند وارد جنگی شوند که پیامدهای منفی برای برنامههای اقتصادی و چشمانداز توسعهشان دارد.»
پاسخ تهران و نگرانی از بیثباتی
خبرگزاری رویترز نتوانسته میزان تاثیر پیام ملک سلمان بر رهبران حکومت ایران را تعیین کند. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی نگرانی خود را نسبت به رفتار «غیرقابل پیشبینی» ترامپ و دولتش ابراز کردهاند. رفتاری که گاه اجازه غنیسازی محدود اورانیوم را مطرح میکند و گاه خواستار برچیدن کامل تاسیسات هستهای ایران میشود.
ترامپ پیشتر تهدید کرده بود اگر دیپلماسی نتواند جاهطلبیهای هستهای جمهوری اسلامی را مهار کند، از گزینه نظامی استفاده خواهد کرد.
یکی از منابع ایرانی رویترز به این خبرگزاری گفت که پزشکیان در این جلسه بر تمایل تهران به دستیابی به توافق تاکید کرده اما گفته است که ایران صرفا بهخاطر تمایل ترامپ حاضر به کنار گذاشتن برنامه غنیسازی خود نیست.
مذاکرات هستهای میان واشینگتن و تهران تاکنون پنج دور را پشت سر گذاشته اما همچنان با موانع عمدهای از جمله مساله غنیسازی روبهروست.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که ایران ممکن است در صورت آزادسازی داراییهای مسدودشده و بهرسمیتشناختن حق غنیسازی برای مصارف غیرنظامی، غنیسازی را موقتا متوقف کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی این گزارش را تکذیب کرد.
کاخ سفید به پرسش رویترز درباره اطلاع از پیام هشدارآمیز عربستان سعودی به تهران پاسخی نداد اما کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رییسجمهور ترامپ صراحتا [خطاب به تهران] گفته است توافق کنید یا با پیامدهای سنگین روبهرو شوید و جهان بهدرستی این هشدار را جدی گرفته است.»
ترامپ چهارشنبه گفت که هفته گذشته به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داده از هرگونه اقدامی که مذاکرات هستهای را به خطر بیندازد، خودداری کند و افزود که طرفین اکنون «بسیار به راهحل نزدیک شدهاند».
مقامهای اسرائیلی نیز به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این باره پاسخ ندادند.
تلاش برای مهار بحران بدون اتکا به جنگ
در جریان سفر اخیر ترامپ به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی میان او و احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه در دوره انتقال قدرت، نقش میانجی ایفا کرد. همزمان، نفوذ منطقهای تهران بهدلیل شکستهای نظامی و تضعیف متحدانش در «محور مقاومت» - از جمله حماس، حزبالله، حوثیهای یمن و شبهنظامیان عراقی - کاهش یافته است.
شاهزاده خالد در سفر خود به تهران از دولت ایران خواست که در سیاست منطقهای خود تجدیدنظر کند و گفت که چنین تغییری بهویژه از سوی ریاض مورد استقبال قرار خواهد گرفت.
هرچند او مستقیما جمهوری اسلامی را مقصر معرفی نکرد اما نگرانی خود را نسبت به احتمال تکرار حملات پهپادی سال ۲۰۱۹ به تاسیسات شرکت نفتی آرامکو ابراز کرد. حملاتی که عربستان سعودی، ایران و متحدان حوثیاش را مسئول آن میدانست؛ گرچه تهران هرگونه دخالت در آن را رد کرده بود.
به گفته منابع ایرانی، مقامهای جمهوری اسلامی در پاسخ تاکید کردند که اگرچه بر حوثیها نفوذ دارند اما کنترل کامل بر اقدامات آنها ندارند.
رویترز نوشت که دههها دشمنی میان ایران شیعه و عربستان سعودی سنی، خلیج فارس را بیثبات کرده و از یمن تا سوریه به درگیریهای منطقهای دامن زده است. تنشزدایی در سال ۲۰۲۳ تا حد زیادی ناشی از تمایل ولیعهد محمد بن سلمان به پیشبرد پروژههای اقتصادی و حفظ ثبات داخلی بود و به افزایش ارتباطات دیپلماتیک انجامید.
با این حال، دیپلماتها و تحلیلگران منطقهای میگویند نه ریاض و نه دیگر قدرتهای منطقهای، ایران را شریک قابلاعتمادی برای صلح نمیدانند و نگرانند که اقدامات این کشور، جاهطلبیهای توسعهمحور آنها را به خطر بیندازد.
بر اساس گزارش رویترز که جمعه ۹ خرداد منتشر شد، پادشاه عربستان سعودی به رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرده است فرصت موجود میتواند از خطر جنگ با اسرائیل جلوگیری کند.
به گفته منابع نزدیک به دولتهای منطقه خلیج فارس و دو مقام ایرانی، ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه ۸۹ ساله عربستان سعودی، نگران از بیثباتی بیشتر در منطقه، پسر خود، شاهزاده خالد بن سلمان را با پیامی فوری برای خامنهای به تهران فرستاد.
در دیداری در ۲۸ فروردین و پشت درهای بسته با حضور مسعود پزشکیان، رییسجمهوری، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و محمد باقری، فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح، در نهاد ریاستجمهوری، خالد بن سلمان هشدار داد که ترامپ صبر زیادی برای مذاکرات طولانی ندارد.
دو منبع مطلع گفتند که وزیر دفاع عربستان سعودی در این دیدار تاکید کرده است رسیدن به توافق با آمریکا بهتر از آن است که مذاکرات به شکست بینجامد و جمهوری اسلامی در معرض حمله اسرائیل قرار بگیرد.
چهار منبع نیز به رویترز گفتند که در این جلسه، پزشکیان پاسخ داده جمهوری اسلامی خواهان توافقی برای کاهش فشار اقتصادی از طریق لغو تحریمهای غرب است.
حسین قاضیان، جامعهشناس، با اشاره به ویژگیهای اعتصاب کامیونداران در ایران، گفت: «نزدیک به ۸۰ درصد از اعتصابکنندگان، خود مالکان کامیونهایشان هستند.»
او در گفتوگو با ایراناینترنشنال افزود: «این بخش خصوصی کوچک اما قدرتمند، توانایی فلج کردن کل کشور را دارد.»
پوشش خبری رسانههای بینالمللی، بهویژه رسانههای آمریکایی، درباره اعتصابات سراسری کامیونداران در ایران افزایش یافته است.
اردوان روزبه، خبرنگار ایراناینترنشنال، در واشینگتن گزارش میدهد: «جاناتان سایح از بنیاد دفاع از دموکراسیها نوشته با توجه به سرعت گسترش اعتصاب کامیونداران که در کمتر از هشت روز به ۴۰ شهر رسیده، اکنون بهترین فرصت برای آمریکا است تا عقبماندگی خود را در حمایت از جنبشهای اعتراضی داخل ایران جبران کند.»
بر اساس طرح آمریکا برای آتشبس در غزه که خبرگزاری رویترز به آن دست یافته، یک آتشبس ۶۰ روزه و آزادی ۲۸ گروگان (زنده و کشته شده) در هفته نخست پیشبینی شده است. در مقابل، قرار است هزار و ۲۳۶ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و بقایای اجساد ۱۸۰ فلسطینی آزاد شوند یا تحویل داده شوند.
خبرگزاری رویترز جمعه ۹ خرداد گزارش داد طرح آمریکا شامل ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه بلافاصله پس از تایید توافق آتشبس از سوی حماس است.
بر اساس این طرح، عملیات نظامی اسرائیل با اجرای توافق آتشبس متوقف خواهد شد.
در این سند آمده است که این طرح با ضمانت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و با میانجیگری مصر و قطر ارائه شده و در صورت امضای توافق آتشبس از سوی حماس، ارسال فوری کمکهای بشردوستانه به غزه آغاز خواهد شد.
بر اساس این طرح، کمکها از طریق سازمان ملل، هلالاحمر و سایر مجاری مورد توافق تحویل داده خواهند شد.
پیش از این یک مقام اسرائیلی گفته بود طرح جدید آمریکا برای آتشبس شامل تعهد به پایان جنگ نیست.
کاخ سفید پنجشنبه اعلام کرد که اسرائیل با طرح آتشبس پیشنهادی آمریکا موافقت کرده است.
رسانههای اسرائیلی نیز گزارش دادند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به خانوادههای گروگانها در غزه اطلاع داده اسرائیل طرح ارائهشده از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه را پذیرفته است.
جنبش فلسطینی حماس نیز به رویترز گفت که در حال بررسی این طرح است و پاسخ خود را جمعه یا شنبه ارائه خواهد کرد.
این طرح پیشبینی میکند که در صورت دستیابی به آتشبس دائمی، حماس آخرین گروه از گروگانهای باقیمانده اسرائیلی (۳۰ نفر از مجموع ۵۸ نفر) را آزاد خواهد کرد. همچنین اسرائیل بلافاصله پس از اجراییشدن آتشبس، عملیات نظامی خود را در غزه متوقف خواهد کرد.
بر پایه این سند، ارتش اسرائیل نیز بهتدریج نیروهای خود را از غزه عقب خواهد کشید.
موانع رسیدن به توافق آتشبس
اختلافات عمیق میان حماس و اسرائیل تاکنون مانع احیای آتشبس شده است. آتشبسی که در ماه مارس شکسته شد.
اسرائیل خواستار خلع سلاح کامل حماس، انحلال این گروه بهعنوان یک نیروی نظامی و حاکمیتی و بازگرداندن تمامی ۵۸ گروگان باقیمانده است تا با پایان جنگ موافقت کند.
در مقابل، حماس این شروط را رد کرده و تاکید دارد که اسرائیل باید نیروهایش را از غزه خارج کند و تعهد دهد که جنگ را به پایان میرساند.
اسرائیل عملیات نظامی در نوار غزه را پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس آغاز کرد. حملهای که به گفته مقامهای اسرائیلی، منجر به کشته شدن حدود هزار و ۲۰۰ نفر در جنوب اسرائیل و انتقال ۲۵۱ گروگان به داخل غزه شد.
کارزار نظامی اسرائیل که در پاسخ به این حمله آغاز شد، بنا بر اعلام مقامهای بهداشتی غزه، زیر نظر حماس، بیش از ۵۴ هزار کشته برجای گذاشته و این منطقه را ویران کرده است.
فشارهای بینالمللی در حال افزایش است
به نوشته رویترز، اسرائیل اکنون با فشار فزاینده بینالمللی روبهروست و بسیاری از کشورهای اروپایی که معمولا از انتقاد آشکار از این کشور خودداری میکنند، خواستار پایان جنگ و اجرای یک طرح امدادرسانی گستردهاند.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، چهارشنبه به خبرنگاران گفت که واشینگتن به مرحله ارسال «نسخه جدید شرایط توافق» برای آتشبس نزدیک شده است.
او اظهار داشت: «احساس بسیار خوبی دارم که به یک راهحل بلندمدت، آتشبس موقت و سپس راهحلی صلحآمیز برای این درگیری دست خواهیم یافت.»
بر پایه این طرح، آتشبس ۶۰ روزه در صورتی که مذاکرات برای آتشبس دائمی تا پایان این مدت به نتیجه نرسد، میتواند تمدید شود.
با این حال، سامی ابوزهری، از مقامات ارشد حماس، پنجشنبه گفت که مفاد این پیشنهاد بازتابدهنده مواضع اسرائیل است و شامل تعهداتی برای پایان جنگ، خروج نیروهای اسرائیلی یا تضمین ورود کمکها نیست. شروطی که حماس بر آنها تاکید دارد.
از سوی دیگر، بنیاد بشردوستانه غزه، نهادی خصوصی با حمایت ایالات متحده و مورد تایید اسرائیل، پنجشنبه فعالیت توزیع کمکهای خود را به سومین نقطه در غزه گسترش داد.
این نهاد که از سوی سازمان ملل و گروههای امدادی دیگر بهدلیل ناکارآمدی و محدودیتهایش بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته، این هفته فعالیتش را در غزه آغاز کرد. جایی که سازمان ملل هشدار داده بیش از دو میلیون نفر در پی محاصره ۱۱ هفتهای اسرائیل در معرض قحطی قرار دارند.
راهاندازی این طرح سهشنبه با آشفتگی بسیار همراه بود. هزاران فلسطینی به مراکز توزیع هجوم بردند و نیروهای امنیتی حاضر در محل را مجبور به عقبنشینی کردند.
این آغاز پرآشوب، فشارهای جهانی بر اسرائیل را برای ورود بیشتر غذا و توقف جنگ در غزه افزایش داده است.
بنیاد مذکور تاکنون حدود ۱.۸ میلیون وعده غذایی توزیع کرده و قصد دارد در هفتههای آینده مراکز بیشتری در غزه راهاندازی کند.
