حکومت نظامی میانمار اعلام کرد شمار کشتههای زلزله قدرتمندی که جمعه با بزرگی ۷.۷ میانمار را لرزاند، به بیش از هزار نفر رسید. این زلزله با پسلرزههای شدیدش صدها نفر را نیز زخمی و زیرساختهای حیاتی این کشور فقیر جنوب شرق آسیا را در بحبوحه جنگ داخلی آن فلج کرد.
دولت تحت رهبری ارتش میانمار شنبه نهم فروردین اعلام کرد شمار قربانیان زلزله به هزار و دو نفر و شمار زخمیها به دو هزار و ۳۷۶ نفر رسیده و دستکم ۳۰ نفر دیگر همچنان مفقود هستند.
این بیانیه پیشبینی کرد آمار کشتهها ممکن است افزایش یابد زیرا «اطلاعات دقیق همچنان در حال جمعآوری است».
مدلسازی پیشبینی زمینلرزه سازمان زمینشناسی آمریکا برآورد کرده که شمار کشتهها در میانمار ممکن است از ۱۰ هزار نفر فراتر رود و خسارتهای اقتصادی از کل تولید سالانه این کشور بیشتر شود.
میانمار درگیر یک جنگ داخلی طولانی و خونین است که از پیش، بحران انسانی گستردهای را در آن رقم زده. این شرایط، تردد در کشور را دشوار و خطرناک و تلاشهای امدادی را پیچیدهتر کرده است.
مرکز زلزله در نزدیکی ماندالای بوده و پس از آن چندین پسلرزه از جمله یک زمینلرزه قدرتمند به بزرگی ۶.۴ ثبت شد. این زمینلرزهها باعث فروریختن ساختمانها در مناطق مختلف، شکاف برداشتن جادهها، تخریب پلها و شکستن یک سد شد.
خسارتها در تایلند
در تایلند، کشور همسایه میانمار هم دستکم ۹ نفر در بانکوک جان باختند؛ جایی که یک آسمانخراش در حال ساخت فرو ریخت.
به گفته مقامهای بانکوک، ۳۰ نفر زیر آوار گرفتار شدهاند و ۴۹ نفر نیز مفقود هستند.
روز شنبه تجهیزات سنگین بیشتری برای جابهجایی آوارهای انبوه به محل آورده شد اما امید مردم این کشور ۱۷ میلیون نفری برای پیدا شدن زنده مفقودیها، بهتدریج کمرنگتر میشود.
کمکهای جهانی برای میانمار
میانمار در کمربند فعال زمینلرزه قرار دارد؛ اگرچه بسیاری از زلزلهها در مناطق کمجمعیت رخ میدهند و نه در شهرهایی مثل آنچه روز جمعه آسیب دیدند.
ژنرال مین آنگ هلاینگ، رییس حکومت نظامی میانمار، جمعه در اقدامی کمسابقه خواستار کمک بینالمللی شد و گفت که در مناطق آسیبدیده نیاز فوری به خون وجود دارد.
یک تیم امدادی از چین وارد یانگون، پایتخت تجاری میانمار شد. این شهر صدها کیلومتر با مناطقی که بیشترین آسیب را دیدهاند، از جمله ماندالای و نایپیداو (پایتخت اداری ساخت این کشور) فاصله دارد.
در نایپیداو بخشهایی از یک بیمارستان هزار تختخوابی بر اثر زمینلرزه آسیب دیده است.
روسیه، هند، مالزی و سنگاپور هواپیماهای حامل کمکهای امدادی و نیروهای امدادگر را به میانمار ارسال کردند.
وزارت خارجه هند گفت این کشور در صورت لزوم کمکهای بیشتری به میانمار ارسال خواهد کرد.
کره جنوبی اعلام کرد که در مرحله نخست، دو میلیون دلار کمک بشردوستانه از طریق سازمانهای بینالمللی به میانمار ارائه میدهد.
سازمان ملل مبلغ پنج میلیون دلار برای آغاز عملیات امداد اختصاص داده است.
آمریکا که روابط پرتنشی با ارتش میانمار دارد و مقامهای آن، از جمله رییس حکومت نظامیاش را تحریم کرده است، گفته که کمکهایی ارائه خواهد داد اما برخی کارشناسان با توجه به کاهش شدید کمکهای خارجی در دولت دونالد ترامپ، نسبت به اثربخشی این تلاشها ابراز تردید کردهاند.
تخریبهای گسترده
زلزله میانمار از دشتهای مرکزی اطراف ماندالای گرفته تا تپههای ایالت شان که برخی مناطق آن همچنان بهطور کامل تحت کنترل دولت نظامی نیستند را تحت تاثیر قرار داد.
تصاویر جادههای شکسته و ترکخورده، پلهای فرو ریخته و سدی که ترکیده، نگرانیهایی درباره امکان دسترسی امدادگران به برخی مناطق ایجاد کرده است.
محمد ریاض، مدیر کمیته نجات بینالمللی در میانمار گفت: «میترسیم که هفتهها طول بکشد تا ابعاد کامل تخریب ناشی از این زلزله مشخص شود.»
روزنامه انگلیسیزبان دولتی میانمار گزارش داد که پنج شهر و منطقه شاهد فرو ریختن ساختمانها و سقوط دو پل بودهاند، از جمله پلی که روی بزرگراه اصلی بین ماندالای و یانگون قرار دارد.
ویدیویی منتشرشده از ماندالای، راهبان بودایی را نشان میدهد که از صومعه چندطبقه «ما سوه یانه» فیلمبرداری میکردند، قبل از آنکه ساختمان ناگهان فرو بریزد.
ویدیوهایی دیگر نیز خرابیهایی در کاخ سلطنتی سابق را نشان میدهند.
سازمان کریستین اید، اعلام کرد همکاران و شرکای این نهاد در محل گزارش دادهاند سدی در یکی از شهرها ترکیده و سطح آب در مناطق پست بالا رفته است.
در یانگون، بزرگترین شهر کشور، ساکنان با وقوع زلزله از خانههای خود بیرون دویدند.
در نایپیداو، برخی خانهها نیمهفروریختهاند و امدادگران مشغول کنار زدن آوار.
جولی مهیگان، مدیر برنامههای آسیایی، خاورمیانه و اروپایی کریستین اید گفت: «در کشوری که بسیاری از مردم پیشتر هم درگیر فقر و بحران بودهاند، این فاجعه، آنها را ویران خواهد کرد.»
میانمار در سال ۲۰۲۱ شاهد کودتای نظامی و سرنگونی دولت منتخب آنگ سان سو چی بود و اکنون درگیر جنگی خونین میان ارتش و شورشیان دموکراسیخواه و گروههای مسلح قدیمی است.
دولت کنترل بخشهای زیادی از کشور را از دست داده و بسیاری از مناطق یا بسیار خطرناکاند یا اصلا قابل دسترس نیستند.
بر اساس آمار سازمان ملل، بیش از سه میلیون نفر به دلیل درگیریها آواره شدهاند و نزدیک به ۲۰ میلیون نفر نیازمند کمک هستند.
دانشمندان بریتانیایی مطالعهای برای بررسی این موضوع آغاز کردهاند که آیا آلودگی هوا میتواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، میتواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماریهایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.