چین چگونه به حوثیها کمک میکند؟
اندیشکده شورای آتلانتیک در مقاله مفصلی به بررسی روابط حکومت چین با حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی پرداخته است.
اندیشکده شورای آتلانتیک در مقاله مفصلی به بررسی روابط حکومت چین با حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی پرداخته است.
جیسون م. برودسکی، از مدیران سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، و توویا گرینگ، تحلیلگر اطلاعات تهدیدات سایبری و پژوهشگر مهمان در مرکز سیاست اسرائیل- چین در موسسه مطالعات امنیت ملی، در این مقاله تاکید کردهاند که با شدت گرفتن حملات حوثیها در یمن به اسرائیل و کشتیرانی بینالمللی، دولت جدید دونالد ترامپ باید حمایتهای چین از حوثیها و جمهوری اسلامی را در اولویت روابط دوجانبه خود با پکن قرار دهد.
به نوشته نویسندگان مشترک این مقاله، چین در سالهای اخیر بهگونهای عمل کرده که در عین حالی که از امنیتی که حضور ناوگان نظامی آمریکا در دریای سرخ فراهم آورده بهرهبرداری کرده، منابع و فناوری لازم برای تقویت حوثیها و جمهوری اسلامی را نیز تامین کرده است. این حمایتها نه تنها ثبات منطقه را تهدید کرده، بلکه فشار زیادی بر تجارت بینالمللی وارد کرده است.
حمایتهای پنهان و چالشهای آشکار
از نظر نویسندگان، یکی از راههای اصلی حمایت چین از حوثیها، خرید گسترده نفت از ایران است. بر اساس گزارشهای سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، صادرات نفت ایران در سال ۲۰۲۴ به ۵۸۷ میلیون بشکه رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳ افزایشی ۱۰.۷۵ درصدی داشته است. در طول چهار سال گذشته، ایران تقریباً ۱.۹۸ میلیارد بشکه نفت صادر کرده و درآمد حاصل از این صادرات، چهار برابر دوران اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ بوده است.
چین، بهعنوان بزرگترین مشتری ایران، در سال ۲۰۲۴ بیش از ۹۰ درصد نفت ایران را خریده است. درآمد حاصل از این صادرات به سپاه پاسداران منتقل شده و بخش زیادی از این منابع برای حمایت از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حزبالله، حماس و حوثیها صرف شده است.
در مقاله منتشر شده در وبسایت اندیشکده شورای آتلانتیک آمده است که حوثیها از قطعات ساخت چین در حملات خود به کشتیهای دریای سرخ استفاده کردهاند. به گزارش منابع اطلاعاتی ایالات متحده، از نوامبر ۲۰۲۳، حوثیها در ازای مصونیت بخشیدن به کشتیهایی که با پرچم چین از خلیج عدن و دریای سرخ عبور میکنند، از فناوری چینی در حملات خود استفاده کردهاند. این موضوع پس از اعلام تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۴ که چندین نهاد چینی، ایرانی و حوثی را به دلیل تأمین مالی و تأمین تجهیزات نظامی هدف قرار داده بود، آشکار شد. با این حال، سفارت چین در تلآویو این ادعاها را بهطور کامل رد کرده است.
در حالی که چین در سالهای ابتدایی کودتای حوثیها (۲۰۱۴-۲۰۱۵) قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل علیه اقدامات این گروه را تایید کرده بود، از زمان ازسرگیری حملات حوثیها در نوامبر ۲۰۲۳، واکنش پکن نسبت به آنها ملایمتر شده است. چین در قطعنامههای اخیر از رای دادن امتناع کرده و کوشیده این قطعنامهها را تضعیف کند.
نویسندگان مقاله در ادامه به مخاطرات حمایت چین از حوثیها پرداخته و نوشتهاند که با وجود حمایت از حوثیها، چین همچنان در معرض خطرات ناشی از حملات این گروه قرار دارد. بیش از نیمی از نفت چین از خاورمیانه و شمال آفریقا تأمین میشود و تقریبا تمام این محمولهها از آبراههای استراتژیک دریای سرخ عبور میکنند که اکنون تحت تهدید حملات حوثیها قرار دارند.
اختلالات ایجادشده از سوی حوثیها در حملونقل دریایی، برخی از شرکتهای بزرگ کشتیرانی را مجبور کرده تا مسیرهای خود را به سوی دماغه امید نیک تغییر دهند. این تغییرات نه تنها زمان سفر را تا دو هفته افزایش داده، بلکه هزینههای سوخت را بهطور متوسط یک میلیون دلار و سایر هزینههای جانبی را تا ۳۰ درصد افزایش داده است.
یک مطالعه بانک مرکزی اسرائیل نشان داده که بین دسامبر ۲۰۲۳ و اوایل ۲۰۲۴، حجم تجارت در دریای سرخ ۱۰ درصد کاهش یافته و واردات دریایی کشورهای ساحلی این منطقه تا ۲۰ درصد افت کرده است. اگرچه تا مارس ۲۰۲۴ بهبود نسبی آغاز شد، اما تأثیرات منفی همچنان بر صادرکنندگان باقی مانده است.
چین چه دیدگاهی نسبت به حملات حوثیها دارد؟
نویسندگان مقاله میگویند بررسی دیدگاه تحلیلگران چینی نشان میدهد که این کشور تمایل چندانی برای همکاری با ایالات متحده علیه حوثیها ندارد. برخی تحلیلگران معتقدند که چین اهرم فشاری بر جمهوری اسلامی و حوثیها ندارد، اما این ادعا این واقعیت را نادیده میگیرد که روابط اقتصادی و صادرات فناوری چین به ایران، نفوذ قابلتوجهی برای پکن ایجاد کرده است.
تحلیلگران دیگر به این نتیجه رسیدهاند که چین با بهرهبرداری از چتر امنیتی آمریکا در خاورمیانه، منابع خود را حفظ میکند و در عین حال موجب تضعیف ایالات متحده در سایر مناطق میشود.
برخی نیز ادعا میکنند که بحران خاورمیانه محدود به منطقه شام است و منافع چین در خلیج فارس تحت تاثیر قرار نگرفته است. این رویکرد نشان میدهد که پکن به جای همکاری با ایالات متحده، به دنبال بهرهبرداری از ضعفها و اختلافات جهانی است.
دولت ترامپ چگونه میتواند چین را تحت فشار قرار دهد؟
نویسندگان مقاله در پایان به اقدامی پرداختهاند که از نظر آنها دولت ترامپ برای تغییر این وضعیت میتواند انجام دهد. از نظر آنها دولت دوم ترامپ باید از تمامی ابزارهای دیپلماتیک و اطلاعاتی برای فشار بر چین استفاده کند. این تلاشها میتواند شامل افشای اطلاعات محرمانه درباره نقش چین در حمایت از حوثیها و همکاری با متحدان منطقهای برای ایجاد ساختار امنیتی جدیدی باشد. این ساختار میتواند شامل تحریمهای ثانویه، به اشتراکگذاری اطلاعات و تقویت پیامهای استراتژیک علیه پکن باشد.
از نگاه آنها، ترامپ همچنین میتواند حملاتی هدفمند علیه رهبران حوثیها و زیرساختهای نظامی جمهوری اسلامی انجام دهد. اقداماتی مانند هدف قرار دادن رهبران ارشد حوثی یا تخریب تاسیسات کلیدی سپاه پاسداران میتواند توانایی این گروهها را تضعیف کند و هزینه حمایت از آنها را برای جمهوری اسلامی و چین افزایش دهد.
نویسندگان مقاله در پایان تاکید کردهاند که دولت جدید آمریکا میتواند با همکاری متحدان و شرکای خود نقش مخرب چین در منطقه را کاهش دهد و ثبات و امنیت را در آبراههای حیاتی جهان حفظ کند.
گزینههای پیشنهادی دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب ایالات متحده، برای سمتهای کلیدی کابینه در جلسات رای اعتماد مجلس سنا با استقبال نمایندگان جمهوریخواه که هم حزب ترامپ هستند و پرسشهای چالشی از سوی نمایندگان دموکرات - حزب رقیب- روبهرو شدهاند.
احتمالا گزینههای پیشنهادی ترامپ در سنا که جمهوریخواهان آن را با اکثریت ۵۳ به ۴۷ در اختیار دارند، به سرعت تایید شوند.
ترامپ پم بوندی را برای دادستان کل، جان راتکلیف را برای ریاست سازماناطلاعات مرکزی آمریکا، سیآیای مارکو روبیو را به عنوان وزیر امور خارجه، تولسی گبرد را به عنوان مدیر اطلاعات ملی، اسکات بسنت را برای وزارت خزانهداری، رابرت اف. کندی جونیور را برای وزارت بهداشت، راس واوت را به عنوان مدیر بودجه کاخ سفید و شان دافی را برای وزارت حمل و نقل به سنا پیشنهاد داده است.
دموکراتها از گزینه پیشنهادی برای پست دادستان کل، بوندی، و گزینه پیشنهادی برای ریاست سیآیای، جان راتکلیف، خواستند وفاداری به ترامپ را بر انجام وظایفشان برای آمریکا در اولویت قرار ندهند.
نمایندگان دموکرات میگویند نگرانند راتکلیف از اطلاعاتی که در سمت ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در اختیار دارد، برای اهداف سیاسی ترامپ استفاده کند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت احتمالا برخی از پیشنهادهای ترامپ با چالش بیشتری از سوی نمایندگان دموکرات مواجه خواهند شد. بر این اساس گزینه وزارت دفاع ترامپ با اتهاماتی درباره رفتار نامناسب مواجه است، اما تایید او نیز پس از حمایت سناتور جونی ارنست، نماینده زن جمهوری٬خواه و سرهنگ گارد ملی محتمل است.
رابرت اف. کندی جونیور، گزینه وزارت بهداشت از خانواده سرشناس کندی که با حمایت ناگهانی خود از ترامپ در انتخابات شگفتیساز شد، نظرات چالش برانگیزی راجع به واکسیناسیون دارد.
در جلسه رای اعتماد، سناتور دموکرات دیک دوربین از بوندی، گزینه دادستان کل پرسید: «میخواهم بدانم که اگر بین سوگند خود به قانون اساسی و وفاداری به آقای ترامپ انتخابی داشتید، به او نه میگویید؟»
و بوندی در پاسخ تاکید کرد که استقلال وزارت دادگستری را حفظ خواهد کرد، اما قول داد به «استفاده حزبی از نظام عدالت» پایان دهد و گفتههای ترامپ مبنی بر انگیزههای سیاسی در پروندههای قضایی علیه خود را تایید کرد.
در همین جلسه، سناتور جان کندی، که پیشتر سابقه حضور در حزب دموکرات را داشته، از بوندی خواست مشروعیت را به وزارت دادگستری بازگرداند و آنچه او «آدمهای بد» خواند را شناسایی و حذف کند.
برنامههای تیم ترامپ برای نابود کردن «دولت پنهان» در نظام بروکراتیک ایالات متحده، دموکراتها را نگران کرده است.
همزمان با جلسات رای اعتماد امروز سنا، رویترز در گزارشی اختصاصی از درخواست تیم انتقالی ترامپ از سه مدیر ارشد وزارت امور خارجه برای استعفا خبر داد. بر اساس این گزارش، این اشخاص نقشی کلیدی در کنترل اطلاعات و مدیریت و جذب نیروی انسانی در وزارت امور خارجه دارند. برخی از آنها طی ۳۰ سال اخیر، با وجود تغییر دولتهای جمهوریخواه و دموکرات، در وزارت امورخارجه حضور داشتهاند.
ترامپ که از بدنه مدیریتی دولت آمریکا با نام «دولت عمیق» یا «دولت پنهان» یاد میکند، در رقابتهای انتخاباتی وعده داده بود این «دولت پنهان» را نابود خواهد کرد. او برنامهای ۱۰ مرحلهای برای این هدف منتشر کرده است. پس از بازگشت به کاخ سفید و بر اساس برنامه ۱۰ مرحلهای که ترامپ در نظر دارد، او این قدرت را خواهد داشت که تا ۵۰ هزار نفر از کارکنان دولت را اخراج کند.
روبیو در جریان صحبتهایش که بخشی از آن به ایران اختصاص داشت، با اشاره به سابقه امتیازاتی که به ایران داده شده است، گفت «با هر امتیازی که به رژیم ایران بدهیم، باید پیشبینی کنیم که آنها همچون گذشته، از آن برای تجهیز سیستم تسلیحاتی خود و تلاش برای از سرگیری حمایت خود از حزبالله و سایر نهادهای مرتبط در منطقه استفاده خواهند کرد.»
وزیر خارجه پیشنهادی آمریکا در ادامه تاکید کرد که هدف جمهوری اسلامی «تبدیل شدن به قدرت مسلط منطقهای» است و این موضوع «با اقداماتی که آنها انجام دادهاند روشن است.»
روبیو با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی اکنون در ضعیفترین وضعیت خود در تاریخ قرار دارد، گفت: «سامانههای پدافند هوایی آنها بهشدت آسیب دیده، هلال شیعی که در پی ایجادش بودند، بهسختی ضربه خورده و ناچار شدهاند از لبنان و سوریه خارج شوند.»
روبیو در ادامه با اشاره به آنچه «وضعیت اسفبار اقتصادی ایران» خواند، به بحران انرژی در ایران هم اشاره کرد و گفت: «اقتصاد آنها به هم ریخته است. آنها اکنون در برخی روزها شش، هشت، نه یا دوازده ساعت خاموشی (قطع برق) دارند. آنها در آستانه قطع یارانههای انرژی هستند که در آن کشور بسیار مهم است.»
او همچنین به برجام و مذاکرات اخیر اروپا با تهران اشاره کرد و یادآور شد که جمهوری اسلامی از چهار سال پیش بازرسیهای آژانس از تاسیسات خود را محدود کرده است.
روبیو گفت: «آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، یک ایران مسلح به سلاح هستهای است. آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، این است که جمهوری اسلامی منابع و توانایی لازم برای شروع مجدد و ادامه حمایت از تروریسم را داشته باشد.»
او گفت در حکومت فعلی ایران دو طرز فکر وجود دارد: «یک گروه میگویند مشکل داریم و باید آن را حل کنیم و گروه دیگر میگویند باید تلاش هستهای و رسیدن به بمب را به سرانجام برسانیم.»
روبیو با اشاره به اینکه ما باید برای برای هر دو سناریو آماده باشیم، گفت «ما با چشمانی باز برای هر ترتیباتی که امنیت و ثبات منطقه را فراهم کند، روی خوش نشان میدهیم.»
او همچنین به تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه همسایگانش و بیثبات کردن منطقه اشاره کرد و گفت: «اینها افرادی هستند که در پنج سال گذشته فعالانه و آشکارا برای ترور رییسجمهور منتخب و چندین نفر از اعضای دولتهای قبلی برنامهریزی کردهاند.»
«دیپلماسی جسورانه» درباره جنگ اوکراین و چین
روبیو همچنین خواستار «دیپلماسی جسورانه» از سوی ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین شد.
وزیر خارجه احتمالی آمریکا در جلسه سنا گفت: «این جنگ باید پایان یابد و این باید سیاست رسمی ایالات متحده باشد که ما میخواهیم جنگ پایان یابد.»
سناتور جمهوریخواه فعلی فلوریدا با اشاره یه اینکه هیچ راهی وجود ندارد که روسیه بتواند کل اوکراین را تصرف کند، گفت: «این منطقی نیست که باور کنیم کشوری به بزرگی اوکراین، هر چقدر هم که صلاحیت داشته باشد میتواند این افراد (روسها) را به جایی که روز قبل از حمله بودند، برگرداند.»
او در بحث چین هم با اشاره به اگر این کشور تصمیم به حمله به تایوان بگیرد، آمریکا باید به بهایی «بیش از حد گران» به این کشور برای چنین اقدامی تحمیل کند، گفت: «اگر تغییر بسیار شدیدی رخ ندهد، آمریکا باید تا پیش از پایان دهه کنونی به مسئله تهاجم چین به تایوان رسیدگی کند.»
دیگر سناتور فلوریدا، ریک اسکات، جمهوری خواه، در طول جلسه استماع از روبیو حمایت کرد و او را یک نامزد استثنایی برای این شغل خواند و گفت: «او با پرزیدنت ترامپ برای مجازات رژیمهای کمونیستی به خاطر جنایاتشان همکاری خواهد کرد.»
دونالد ترامپ چهارشنبه ۲۳ آبان، بهطور رسمی مارکو روبیو، سناتور جمهوریخواه ایالت فلوریدا را بهعنوان نامزد خود برای تصدی وزارت امور خارجه ایالات متحده معرفی کرد.
ترامپ، روبیو را دوستی واقعی برای متحدان آمریکا و مبارزی جسور علیه دشمنان ایالات متحده خواند.
در صورت تایید سنا، مارکو روبیو بزرگترین شبکه دیپلماتیک جهان را با بیش از ۵۵ هزار کارمند رهبری خواهد کرد و چهره آمریکا در خارج از کشور خواهد بود.
دیدگاههای روبیو درباره ایران در دوره فعالیت در سنا
این سناتور ایالت فلوریدا به خاطر اینکه در سالهای گذشته بارها علیه سیاستهای جمهوری اسلامی موضعگیری کرده است، برای ایرانیانی که سیاست آمریکا را پیگیری میکنند چهره آشنایی است.
روبیو، در فروردین ۱۳۹۴ خواستار رایگیری برای اصلاحیهای در کنگره آمریکا شد که در آن ایران را برای به رسمیت شناختن اسرائیل تحت فشار میگذاشت.
او در پاییز ۱۳۹۵ صدور مجوز پرداخت ۱/۷ میلیارد دلار به جمهوری اسلامی از سوی باراک اوباما رییسجمهوری وقت آمریکا را ایران را باجدهی به تهران توصیف کرد و گفت این اقدام خطر بیشتری برای آمریکاییهای خارج از کشور ایجاد میکند و گروگانگیران را تشویق میکند.
روبیو همچنین طرحی قانونی به کنگره ارائه داد که از جمهوری اسلامی خواست به وعده اعلام شده خود برای کمک به یافتن محل نگهداری رابرت لوینسون، مامور بازنشسته افبیآی که در اسفند ۱۳۸۵ پس از ورود به هتلی در جزیره کیش ایران ناپدید شد، عمل کند.
مخالفت با برجام
روبیو از منتقدان سرسخت برجام از ابتدا تا امروز بوده است و از آن با عباراتی همچون «چند تکه کاغذ» و «یک فاجعه آشکار» نامبرده است.
او خواستار افزایش تحریمها علیه جمهوری اسلامی تا زمان توقف برنامه غنیسازی اورانیوم بوده و در سالهای گذشته از احتمال اقدام نظامی برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای هم دفاع کرده است.
ابتکارات قانونگذاری علیه جمهوری اسلامی
در تابستان ۱۴۰۲، روبیو به همراه سناتور مگی حسن و جکی روزن، لایحهای به نام «قانون توقف مخفیکاری در فروش نفت ایران» (SHIP) را تهیه کرد.
این قانون به دنبال تحریم خریدهای غیرقانونی نفت ایران و پاسخگو کردن تسهیلکنندگان این معاملات است.
روبیو هنگام ارائه این قانون به کنگره گفته بود: «در حالی که رژیم تهران همچنان از طریق فروش نفت تحریمی، ثروتاندوزی میکند، باید اطمینان پیدا کنیم که تحریمهای آمریکا علیه تمامی افراد و نهادهای مرتبط با تجارت غیرقانونی نفت ایران به شدت اجرا میشود.»
اجرای تحریمها و مخالفت با سیاستهای بایدن در قبال ایران
در دی ماه ۱۴۰۲، روبیو یک گروه متشکل از سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا را برای ترغیب دولت بایدن به اجرای قوانین موجود علیه فروش غیرقانونی نفت ایران از طریق تحریمها تشکیل داد.
این سناتورها تاکید کردند که اعمال دقیق تحریمهای نفتی ایران در شرایطی که گروههای وابسته به ایران به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه حمله میکنند، حیاتی است.
روبیو بارها از سیاستهای دولت جو بایدن در قبال ایران انتقاد کرده و معتقد است که این سیاستها به تقویت مالی جمهوری اسلامی و حمایت آن از تروریسم منجر شده است.
او در تیر ۱۴۰۳ گفت: «در زمان ترامپ، جمهوری اسلامی ورشکسته بود، اما در زمان بایدن برای حمایت از تروریسم پول دارد.»