پنجمین آزمایش پرواز استارشیپ؛ تقویتکننده غولپیکر به سکوی پرتاب بازگشت
اسپیسایکس روز یکشنبه ۲۲ مهر با پرتاب موشک عظیم استارشیپ، جسورانهترین پرواز آزمایشی خود را انجام داد و توانست با موفقیت، این موشک را به سکوی پرتاب آن در تگزاس برگرداند. این پنجمین پرواز آزمایشی استارشیپ بود.
فرود و بازگشت این تقویتکننده، برای اولین بار با استفاده از بازوهای فلزی غولپیکری انجام شد که دستاورد مهندسی جدید در مسیر تلاشهای اسپیسایکس برای ماموریتهای سفر به ماه و مریخ محسوب میشود.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) روز شنبه مجوز پرتاب آزمایشی استارشیپ را پس از هفتهها کشمکش میان اسپیسایکس و این نهاد درباره روند صدور مجوزها و جریمههای مرتبط با موشک فالکون-۹ صادر کرد.
به گزارش رویترز، تقویتکننده (بوستر) مرحله اول همزمان با طلوع آفتاب، از جنوبیترین نقطه تگزاس، در نزدیکی مرز مکزیک، به هوا برخاست و بخش دوم موشک، یعنی استارشیپ را به سمت فضا فرستاد.
در ارتفاع تقریبی ۷۰ کیلومتری از سطح زمین، این دو بخش از هم جدا شدند و بوستر، بازگشت خود را به سوی زمین آغاز کرد
بوستر در آخرین مراحل بازگشت سه موتور از ۳۳ موتور قدرتمند خود را دوباره روشن کرد تا فرایند فرود را بر روی برجی که از آن پرتاب شده بود، تسهیل کند.
در این مرحله بوستر ۷۱ متری به آرامی به سمت بازوهای برج پرتاب ۱۲۱ متری هدایت شد و با کمک میلههای کوچک زیر بالچههای جلوییاش، در جای خود محکم شد.
استارشیپ برای اولینبار در سال ۲۰۱۷ از سوی ایلان ماسک معرفی شد. برخی نمونههای قبلی آن یا بلافاصله پس از پرتاب یا در هنگام بازگشت، سقوط کرده و نابود شده بودند اما آخرین پرواز آن در اواسط خرداد، موفقترین تلاش بود و بدون انفجار به پایان رسید.
این بار، ماسک، بنیانگذار و مدیرعامل اسپیسایکس، چالش را افزایش داد، ریسک بیشتری پذیرفت و بوستر مرحله اول را به سکوی پرتابی که هفت دقیقه قبل از آن بلند شده بود، بازگرداند.
مهندسان و مدیران اسپیسایکس از این پرتاب با هیجان صحبت کردند و گفتند این روز در تاریخ مهندسی فضا ثبت خواهد شد.
ماسک هم پس از این عملیات موفق، در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «برج، موشک را گرفت!»
تصمیم برای فرود به صورت دستی و لحظهای به عهده مدیر پرواز بود.
اسپیسایکس اعلام کرد وضعیت بوستر و برج پرتاب باید کاملا پایدار و آماده باشد. در غیر این صورت، بوستر مانند پروازهای قبلی در خلیج مکزیک سقوط میکرد اما همه چیز برای فرود مهیا بود و بوستر با موفقیت در جای خود قرار گرفت.
پس از جدایی بوستر، فضاپیمای فولادی درخشان و براقی که در بالای آن قرار داشت، به مسیر خود در اطراف زمین ادامه داد و برای فرودی کنترلشده در اقیانوس هند، هدفگیری شد.
در پرواز اواسط خرداد امسال، قطعاتی از این فضاپیما جدا شد و مانع موفقیت کامل پرواز شد.
اسپیسایکس پس از آن، نرمافزار را بهروزرسانی و سپر حرارتی را بازطراحی کرد و کاشیهای مقاوم در برابر گرما را در بدنه بوستر بهبود بخشید.
اسپیسایکس طی سال گذشته بوسترهای مرحله اول موشکهای کوچکتر فالکون-۹ را پس از تحویل ماهوارهها و خدمه به مدار بازیابی کرده است.
با این حال این بوسترها روی سکوهای شناور در اقیانوس یا روی باندهای بتنی چندین مایل دورتر از سکوی پرتاب فرود میآیند، نه در همان محل پرتاب.
بازیابی بوسترهای فالکون، نرخ پرتابها را افزایش داده و میلیونها دلار در هزینهها صرفهجویی کرده است.
ماسک قصد دارد همین رویکرد را برای استارشیپ پیاده کند که بزرگترین و قدرتمندترین موشک ساختهشده با ۳۳ موتور متانسوز در بوستر، شناخته میشود.
ناسا دو استارشیپ را برای فرود فضانوردان روی ماه در اواخر این دهه میلادی سفارش داده است.
اسپیسایکس نیز قصد دارد از این موشک برای انتقال افراد و تجهیزات به ماه و در نهایت به مریخ استفاده کند.
یافتههای یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماریهای کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما میتواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماریهای عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، قرار گرفتن طولانیمدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماریهای عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماریها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گستردهای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامعتری از پیامدهای مرتبط ارائه میدهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماریهای عفونی را تشدید میکند.»
زنگ خطر بیماریهای پنهان
این مطالعه همچنین نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض گرما میتواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشهگیری شود و درد مفاصل و بیتحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان میدهد که تاکنون در ارزیابیهای مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرمتر یا سیل مداوم ممکن است با بیماریهای مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی را تشدید میکند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کردهایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گامهای بعدی شامل تجزیه و تحلیل دادههای بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر میگذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض میکند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرمتر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیتهای انسان رخ داده، با پدیده النینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرمترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.