وزارت خزانهداری آمریکا در سری جدید تحریمها علیه روسیه، آلینا کابائوا، ژیمناست مدالآور روسیه را که از او به عنوان دوستدختر ولادیمیر پوتین و مادر دستکم سه فرزند او نام برده میشود، تحریم کرد
اوکراین بر اساس یک توافق بینالمللی، صادرات غلات خود را برای اولین بار از زمان آغاز تهاجم روسیه در شش ماه پیش، با خروج اولین محموله از بندر اودسا از سر گرفت.
وزارت دفاع ترکیه روز دوشنبه دهم مرداد اعلام کرد کشتی رازونی که بندر اودسا در سواحل دریای سیاه را به مقصد بندر طرابلس لبنان ترک کرده، قرار است روز سهشنبه یازدهم مرداد به استانبول برسد.
بر اساس این اعلام، پس از بازرسیهایی که در استانبول انجام میشود، این کشتی به سفر خود به طرابلس ادامه خواهد داد.
همچنین به گفته اولکساندر کوباراکوف وزیر زیرساخت اوکراین، این کشتی، با ۲۶ هزار تن ذرت بارگیری شده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد از حرکت اولین کشتی حامل غلات اوکراین به گرمی استقبال، و ابراز امیدواری کرد که از سرگیری صادرات غلات اوکراینی «ثبات و کمک بسیار مورد نیاز به امنیت غذایی جهانی را به ارمغان بیاورد.»
دیمیترو کولهبا، وزیر خارجه اوکراین نیز از «روز آسودگی برای جهان، بهویژه برای دوستان ما در خاورمیانه، آسیا و آفریقا» سخن گفت و اضافه کرد ۱۶ کشتی دیگر پر از غلات منتظر نوبت خود هستند تا اودسا در جنوب اوکراین را ترک کنند.
لیز تراس وزیر خارجه بریتانیا نیز که یکی از دو نامزد نهایی برای مقام نخستوزیری این کشور است، از «اولین گام مهم» سخن گفت و از مسکو خواست تا «تامین جهانی غذا را به سلاح تبدیل نکند».
در مقابل، روسیه نیز حرکت اولین کشتی غلات اوکراین را «بسیار مثبت» ارزیابی کرد.
دمیتری پسکوف سخنگوی کرملین روز دوشنبه به خبرنگاران گفت این تحول «بسیار مثبت است و فرصت خوبی برای آزمایش اثربخشی» توافق استانبول است.
توافقنامه امضا شده در ۲۲ ژوئیه در استانبول بین روسیه، اوکراین، ترکیه و سازمان ملل متحد اجازه ازسرگیری صادرات اوکراین را تحت نظارت بینالمللی صادر کرد.
همچنین توافق مشابهی که همزمان امضا شد، صادرات محصولات کشاورزی و کودهای شیمیایی مسکو را علیرغم تحریمهای غرب تضمین میکند.
این دو توافقنامه باید به کاهش بحران جهانی غذا کمک کند که باعث افزایش قیمتها در برخی از فقیرترین کشورهای جهان به دلیل مسدود شدن بنادر اوکراین پس از تهاجم روسیه شده است.
بر اساس مفاد این قرارداد، کشتیها و محمولههای آنها قرار است در استانبول تحت نظارت یک مرکز هماهنگی مشترک که چهارشنبه گذشته افتتاح شد، بازرسی شوند.
کوری بوکر، سناتور دموکرات آمریکایی، با ابراز نگرانی از گزارشها درباره افزایش همکاریهای ایران و روسیه در میانه جنگ اوکراین گفت کنگره برای جلوگیری از اقدامات مشترک تهران و مسکو در حال تهیه اقداماتی است.
بوکر در ارتباط با گزارشها درباره اتحاد ایران و روسیه در جنگ اوکراین به آرش علایی، خبرنگار ایران اینترنشنال، گفت: «من در مورد اقدامات ایران در بسیاری از نقاط جهان نگرانی دارم و این موضوعی است که با تیمم به شدت روی آن کار میکنیم و بسیار جدی میگیریم.»
او خاطرنشان کرد اعضای دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در کمیته روابط خارجی سنا در این زمینه اقدامهای فراوانی انجام دادهاند و تاکید کرد: «برای جلوگیری از فعالیتهای تروریستی ایران و روسیه به انجام آنچه لازم است ادامه خواهیم داد.»
در ماه جاری، جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، دو بار هشدار داد که ایران قصد دارد در میانه جنگ اوکراین به روسیه پهپاد بفروشد و حتی مقامهای روسی نیز در این ارتباط از یک پایگاه پهپادی در کاشان بازدید کردهاند.
روز سهشنبه نیز سازمان هوانوردی ایران نیز اعلام کرد که ایران و روسیه برای گسترش همکاریها در زمینه هوانوردی توافق امضا کردهاند.
پیشتر، الکساندر رودنیانسکی، مشاور رییسجمهوری اوکراین، در ارتباط با افزایش همکاریهای روسیه و ایران در میانه جنگ اوکراین به ایران اینترنشنال گفت: «روسیه تحت رهبری پوتین به دنبال برپایی یک رژیم مثل ایران است. یک رژیم سرکوبگر که دائم از دروغ، فریب و تروریسم برای ماندن در قدرت استفاده میکند. بنابراین اتحاد میان ایران و روسیه جای تعجب ندارد.»
در میانه تهاجم روسیه به اوکراین و یک هفته پس از دیدار ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در تهران، گزارشهای مختلف حاکی از گسترش کمکهای پشتیبانی لجستیکی تهران از مسکوست.
میراكبر رضوی، سخنگوی سازمان هواپیمایی كشوری روز سهشنبه چهارم مرداد از امضای یادداشتتفاهم میان ایران و روسیه برای افزایش پرواز میان دو كشور به ۳۵ پرواز در هفته خبر داد.
این توافق میان معاون وزیر حمل و نقل روسیه و محمد محمدی، بخش رییس سازمان هواپیمایی كشوری ایران به امضا رسید.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بسیاری از ماموریتهای نظامی خود، از جمله ارسال سلاح به کشورهای دیگر را از طریق هواپیماهای غیرنظامی و مسافربری انجام داده است.
به گفته سخنگوی سازمان هواپیمایی كشوری ایران، بر اساس این توافق شركتهای هواپیمایی دو کشور مجازند «بدون محدودیت» پروازهای باری برقرار کنند.
رضوی افزود همچنین یک توافق دیگر میان ایران و روسیه برای «صادرات قطعات و تجهیزات تولید شده در ایران به روسیه و همچنین انجام امور تعمیراتی و پشتیبانی فنی هواپیماهای روسی توسط مراکز تعمیراتی کشور» امضا شود.
تجهیزات هواپیماهای روسی در ایران در حالی است که گزارشهای مختلف حاکی از آسیب و خساراتهای جدی به ارتش روسیه به دلیل تهاجم این کشور به اوکراین است.
در هفتههای اخیر تعدادی از مقامهای آمریکایی نسبت به ارسال تجهیزات نظامی به ویژه پهپاد، از ایران به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین هشدار دادهاند.
پس از سفر پوتین به تهران نیز لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، در یک نشست خبری در کنار ژنرال مارک میلی، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفت: «ما به ایران توصیه میکنیم این کار را انجام ندهد. ما فکر میکنیم این کار ایده بسیار، بسیار بدی خواهد بود.»
نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان آمریکا هم به اظهارات اخیر خامنهای درباره جنگ اوکراین واکنش نشان داد و به ایران اینترنشنال گفت: «حرف خامنهای اهمیتی ندارد، آنچه مهم است تسلیحاتی است که ممکن است او در اختیار روسیه قرار دهد.»
در حالی که جمهوری اسلامی پیشتر مدعی بیطرفی در جنگ اوکراین شده بود، خامنهای در دیدار با پوتین در تهران از حمله روسیه به اوکراین دفاع کرد و خطاب به او گفت: «در قضیه اوکراین چنانچه شما ابتکار عمل را به دست نمیگرفتید، طرف مقابل با ابتکار خود، موجب وقوع جنگ میشد.»
همچنین پس از سفر پوتین به تهران، اینا ساوسون، نماینده پارلمان اوکراین، به ایران اینترنشنال گفت: «در صورتی که تحویل پهپادهای ایرانی به روسیه تایید شود، غرب و آمریکا واکنش نشان خواهند داد.» یک مشاور رییسجمهور اوکراین نیز تاکید کرد که کییف در این زمینه به جمهوری اسلامی اعتماد ندارد.
رهبر جمهوری اسلامی در سالهای اخیر و به ویژه پس از خروج آمریکا از برجام، اجرای سیاست نزدیکی به روسیه و چین را شدت داده است.
در حالی که هم مسکو هم تهران تحت تحریمهای آمریکا قرار دارند، مهدی صفری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد بر اساس یک توافق میان ایران و روسیه، مبادلات تجاری دو کشور از طریق ارزهای ملی انجام میشود.
او ادامه داد که درباره فعال شدن نظام کارت بانکی «میر» (سیستم مالی روسیه) در ایران نیز توافق شده است.
این مقام جمهوری اسلامی همچنین پیشبینی کرد به شرط «قوی شدن گروه بریکس»، دلار از مبادلات مالی کشورهای عضو این پیمان حذف خواهد شد.
ایران به تازگی به گروه بریکس پیوسته که به رهبری روسیه و چین تشکیل شده است.
وزیر خارجه روسیه در آغاز سفر به چند کشور آفریقایی این اتهام را که کشورش در حال «صدور گرسنگی» به جهان است رد کرد و آن را بیاساس خواند؛ همزمان، اوکراین با اعلام اینکه در حال آمادهسازی برای از سرگیری صادرات غلات است درباره حملاتی بعدی روسیه هشدار داد.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه که به قاهره سفر کرده، روز یکشنبه دوم مرداد در دیدارهایش با عبدالفتاح سیسی و سامح شکری، رییس جمهور و وزیر خارجه مصر، بر پایبندی روسیه به تمامی تعهداتش در صادرات غلات تاکید کرد.
وزیر خارجه روسیه قرار است پس از مصر رهسپار اتیوپی، اوگاندا و کنگوی برازاویل شود. کشورهای آفریقایی که عمده غلات خود را از روسیه و اوکراین تامین میکردند پس از تهاجم روسیه دچار کمبود شدید و افزایش قیمت مواد غذایی شدهاند.
لاوروف در آستانه این سفر در مقالهای که همزمان در روزنامههای چهار کشور منتشر شد نوشت این اتهام که روسیه در حال «صدور گرسنگی» به جهان است «مطلقا بیاساس» و زاییده «تبلیغات غرب و اوکراین» است.
تهاجم روسیه به اوکراین روز یکشنبه وارد ششمین ماه شد و طی این مدت صدور غلات به شدت کاسته شده و قیمت مواد غذایی در جهان افزایش یافته است.
سرانجام روز جمعه روسیه و اوکراین زیر نظر سازمان ملل توافقی در استانبول امضا کردند و مسکو متعهد شد به چهار بندر اوکراین که برای انتقال غلات تعیین شدهاند حمله نکند.
با این حال موشکهای روسیه روز یکشنبه بندر اودسا، یکی از چهار بندر تعیینشده، را هدف قرار دادند.
ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، گفت این حمله وحشیانه نشان میدهد به روسیه حتی برای توافقی که یک روز پیش امضا کرده هم نمیتوان اعتماد کرد.
مقامهای اوکراینی، با اشاره به اینکه این حمله موشکی آسیبی به انبار غلات نزد، گفتهاند در حال آمادهسازی برای از سرگیری صادرات هستند.
اولکساندر کوبراکوف، وزیر امور زیربنایی اوکراین، در یادداشتی در فیسبوک نوشت: «به آمادهسازیهای فنی برای انجام صادرات محصولات کشاورزی از بنادر خود ادامه میدهیم.»
در عین حال یک مقام اوکراینی درباره حملات مشابه روسیه هشدار داد.
اوله اوستنکو، مشاور اقتصادی زلنسکی، به تلویزیون اوکراین گفت حمله موشکی روسیه نشان داد نمیتوان به طور قطع به برنامه مد نظر برای صدور غلات متکی بود.
به گفته او، اوکراین میتواند طی ۹ ماه آینده ۶۰ میلیون تُن غله صادر کند اما اگر فعالیت بنادرش دچار اختلال شود این مدت به ۲۴ ماه افزایش خواهد یافت.
سرگئی لاوروف با اینکه در اظهاراتش در دیدار با مقامهای مصری درباره روند عادی صادرات غلات سخن گفت، اما در اتحادیه عرب گفت تمامی کشتیهایی که برای بارگیری غلات به بنادر اوکراینی میروند توسط نیروهای روسیه تفتیش میشوند تا «حامل سلاح نباشند».
مصر یکی از بزرگترین واردکنندگان گندم در جهان است و سال گذشته حدود ۸۰ درصد گندم مورد نیاز خود را از روسیه و اوکراین وارد کرد.
تنها یک روز پس از توافق اوکراین و روسیه در استانبول برای ایجاد کریدور امن انتقال غلات اوکراین به ترکیه و دیگر کشورهای جهان، روسیه با شلیک موشک به بندر اودسا آن را نقض کرد. این حمله با محکومیت آمریکا و سازمان ملل متحد مواجه شد.
مقامهای اوکراین روز شنبه اول مردادماه با اعلام خبر حمله روسیه به بندر اودسا گفتند که این اقدام ولادیمیر پوتین «تف کردن به صورت سازمان ملل و ترکیه» است.
مقامهای اوکراین میگویند این حملات خسارت گستردهای در پی نداشته است.
اودسا یکی از سه بندر توافقشده با روسیه برای انتقال غلات اوکراین به ترکیه و سپس دیگر کشورهای جهان است.
بر اساس توافق انتقال غلات اوکراین که روز جمعه طی مراسمی در استانبول بین روسیه و اوکراین امضا شد و دبیرکل سازمان ملل متحد و رییسجمهور ترکیه نیز در آن حضور داشتند، روسیه تعهد داد که به بند اودسا و سه بندر دیگر تعیینشده برای انتقال غلات حمله نکند.
در حال حاضر به دلیل اختلال در روند صادرات غلات اوکراین به جهان، نگرانیهای وسیعی از بحران مواد غذایی وجود دارد و همچنین قیمت غلات و مواد غذایی در کشورهای مختلف جهان تحت تاثیر قرار گرفته است.
همچنین توافق استانبول اشاره میکند که اوکراین بنادر معینشده را از مینهای دریایی پاکسازی کند.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه گفته بود که این توافق به کاهش تورم مواد غذایی در جهان کمک خواهد کرد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد هم این توافق را «فانوس دریایی (چراغ امید) در دریای سیاه» خواند و گفت که این طرح برای حمل غلات اوکراین باید به طور کامل اجرا شود.
در پی این توافق ترکیه ابراز امیدواری کرده بود بتواند با ادامه روند میانجیگری روند صلح میان روسیه و اوکراین را پیش ببرد.
واکنش اوکراین، سازمان ملل و آمریکا
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین در واکنش به این حمله گفت: «حمله موشکی به بندر اودسا نشان میدهد که روسیه بدون توجه به وعده خود راههایی برای اجرای نکردن توافق انتقال امن غلات اوکراین پیدا خواهد کرد.»
از سوی دیگر این حمله با واکنش سازمان ملل متحد مواجه شد.
سخنگوی سازمان ملل اعلام کرد که آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان، حمله به بندر اودسا را بی چون و چرا محکوم و تاکید میکند که اجرای کامل توافق روز جمعه بین روسیه و اوکراین برای انتقال امن غلات ضروری است.
همچنین سفیر آمریکا در اوکراین گفت که روسیه باید به دلیل شلیک موشک به بندر اودسا پس از توافق در ترکیه، پاسخگو باشد.