در پی کارزار گسترده علیه حجاب اجباری و انتشار تصاویر آن، احمد وحیدی وزیر کشور گفت: «بعضی از این موارد اصلا مربوط به داخل نیست و از خارج حمایت و اداره میشود.» او افزود: «ما از همه کسانی که با فضای مجازی سر و کار دارند درخواست میکنیم که تحت تاثیر القائات سوء قرار نگیرند.»
یک روز پیش از اعلام حکم حمید نوری از سوی دادگاه استکهلم، علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی، از دولت سوئد خواست هر چه سریعتر او آزاد کند. حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت، متهم به مشارکت در اعدام زندانیان سیاسی در ایران در تابستان سال ۱۳۶۷ است.
همزمان با اظهارات نیکزاد، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی هم در نشست خبری روز چهارشنبه ۲۲ تیر ماه خود گفت سفارت جمهوری اسلامی در سوئد و وزارت امور خارجه موضوع نوری، «شهروند ایرانی زندانی در سوئد» را در دستور کار خود قرار داده است.
کنعانی گفت: «فضاسازی سیاسی یک جریان معاند و تروریستی، زمینه دستگیری این شهروند ایرانی را در سوئد فراهم کرده است.»
او گفت که باید به وضعیت سلامت و درمان نوری «توجه جدی» شود و از دولت سوئد خواست «نگاه سیاسی را از دریچه یک جریان معاند» کنار بگذارد و هر چه سریعتر زمینه آزادی این شهروند ایرانی را فراهم کند.
این اظهارات کنعانی در حالی مطرح میشود که حمید نوری طی ۹۳ جلسه در دستگاه قضایی سوئد محاکمه شد و شاکیان اولیه او که زمینه دستگیریاش را فراهم کردند، زندانیان سابق در ایران و افراد جدا شده از سازمان مجاهدین خلق بودند.
نایب رئیس مجلیس اما در نطق پیش از دستور خود در جلسه علنی مجلس از دولت سوئد خواست تا «خسارت معنوی و مادی وارد آمده» به حمید نوری را جبران کند.
قرار است حکم دادگاه بدوی محاکمه حمید نوری که با دو اتهام «جنایت جنگی» و «قتل عمد» در دادگاه منطقهای استکهلم محاکمه شد، فردا (پنجشنبه ۱۴ژوییه، ۲۳ تیر) در قالب یک کنفرانس مطبوعاتی از سوی قاضی توماس ساندر و یکی دیگر از اعضای دادگاه اعلام شود.
دادستان در کیفرخواست نهایی خود برای متهم به دلیل نقش داشتن در اعدام دستهجمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷، تقاضای حبس ابد کرد.
حمید نوری ۱۸ آبان ۹۸ ماه به فرودگاه استکهلم رسید و بلافاصله دستگیر شد.
او همه وقایع مربوط به اعدامهای سال ۶۷ و همچنین اتهامها علیه خود را «نمایشنامه» و «داستان سرتاسر خیالی، توهمی و پوشالی، جعلی و غیرمستند» خواند.
در سال ۶۷ به دنبال صدور فرمان روحالله خمینی، چند هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندانهای جمهوری اسلامی مخفیانه اعدام و در گورهای جمعی دفن شدند. ابراهیم رئیسی، یکی از اعضای هیات مرگ بود. او پس از اعلام پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری گفت از ابتدای مسئولیتش در دستگاه قضایی «مدافع حقوق بشر» بوده و «باید مورد تقدیر و تشویق» قرار بگیرد.
در رابطه با صدور حکم حمید نوری اما نایب رئیس مجلس شورای اسلامی از قوه قضاییه و وزارت امور خارجه خواست تا از «تمامی ظرفیتهای لازم برای آزادسازی نوری و پاسخگو کردن دولت سوئد» استفاده کنند.
ابوالفضل عمویی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی هم گفت که آخرین وضعیت نوری در جلسه روز سهشنبه این کمیسیون بررسی شد.
عمویی توضیح بیشتری درباره جزییات موارد مطرح شده در این جلسه نداد.
در دو هفته اخیر کاظم غریبآبادی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه و حسین امیر عبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در دیدار با مجید نوری، پسر حمید نوری، از تلاشها برای آزادی او خبر دادند.
امیر عبداللهیان روز ۱۴ اردیبهشت در روز دیدار با فرزند نوری، از گفتوگوی تلفنی با آن لینده، وزیر امور خارجه سوئد نیز خبر داد و گفت که در تماس با او، خواستار آزادی فوری حمید نوری شده است.
یک روز بعد هم مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضاییه، گفت: «باید با مذاکرات، آزادی حمید نوری را پیش ببریم.»
از سوی دیگر اما بررسی معاهده مبادله محکومان با ایران در پارلمان بلژیک مطرح است که امکان استرداد اسدالله اسدی، دیپلمات محکوم شده جمهوری اسلامی به ایران را فراهم میکند.
در این شرایط گمانهزنی درباره احتمال مبادله زندانیان اروپایی با جمهوری اسلامی افزایش یافته است. پیش از این نیز احتمال مبادله حمید نوری و اسدالله اسدی با احمدرضا جلالی، پژوهشگر ایرانی-سوئدی مطرح شده بود.
حداقل پنج شهروند اروپایی و چهار شهروند دو تابعیتی دیگر در ایران زندانی هستند. الیویه وندکاستیل، امدادگر بلژیکی، ماچیاِی والچاک، استاد دانشگاه کوپرنیک لهستان، سیسیل کوهلر، مسئول روابط عمومی فدراسیون آموزش و فرهنگ سندیکای کار فرانسه و همسرش و بنجامین بریر، گردشگر فرانسوی در ایران زندانی هستند.
ناهید تقوی، شهروند ایرانی-آلمانی، فریبا عادلخواه، شهروند ایرانی- فرانسوی، مسعود مصاحب، دبیرکل انجمن ایران و اتریش و کامران قادری، تاجر ایرانی-اتریشی، از جمله دیگر زندانیان دو تابعیتی در ایران هستند.
کاترین کولونا، وزیر خارجه فرانسه، با انتقاد از رویکرد ایران در به تعویق انداختن روند مذاکرات احیای برجام هشدار داد تنها چند هفته تا بسته شدن پنجره فرصت احیای برجام باقی مانده است.
وزیر خارجه فرانسه به نمایندگان پارلمان این کشور گفت که وضعیت کنونی دیگر قابل تحمل نیست، چراکه تهران در مذاکرات دوحه از تاکتیکهای به تعویق انداختن و بازگشت به مواضع توافقشده قبلی استفاده کرده و همزمان برنامه هستهای خود را ادامه میدهد.
کولونا گفت: «پنجره فرصت در هفتههای آینده بسته خواهد شد. هیچ توافقی بهتر از آنچه که اکنون روی میز است، در کار نخواهد بود.»
با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با رویترز خاطرنشان کرد که هیچ مهلت دقیقی برای مذاکرات احیای برجام مشخص نشده است.
این مقام آمریکایی در عین حال تایید کرد که شانس به نتیجه رسیدن این مذاکرات در حال کاهش است و ایران نیز در مذاکرات غیرمستقیم در دوحه هیچ نکته جدیدی را به واشینگتن منتقل نکرده است.
مقامهای اسرائیلی اعلام کردند در سفر بایدن به اسرائیل، دو کشور در بیانیه استراتژیک مشترک خود بر استفاده از «همه ابزارهای قدرت ملی» برای اطمینان از عدم دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای تاکید میکنند.
در همین حال، جروزلم پست به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد در سفر بایدن به اسرائیل، ایران در صدر دستور کار دوجانبه قرار دارد.
این مقام آگاه گفت: ایران در مذاکرات هستهای در حال بازی برای کسب زمان است و قصد دارد با ادامه دادن وضع موجود، امتیازهای بیشتری برای خود بگیرد.
کاترین کولونا، وزیر خارجه فرانسه، نیز روز سهشنبه در اظهاراتی مشابه گفت: «تنها چند هفته تا بسته شدن پنجره فرصت احیای برجام باقی مانده است. این وضعیت دیگر قابل تحمل نیست و تهران در مذاکرات دوحه از تاکتیکهای به تعویق انداختن و بازگشت به مواضع توافقشده قبلی استفاده کرد و همزمان برنامه هستهای خود را ادامه میدهد.»
در همین حال یک مقام ارشد دولت بایدن به پولیتیکو گفت: در سفر جو بایدن به اسرائیل و عربستان سعودی احتمالا درباره یکپارچهسازی پدافند هوایی کشورهای خاورمیانه در برابر تهدید موشکی ایران نیز بحثهایی صورت خواهد گرفت.
آغاز روند عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل
مقامهای ارشد اسرائیلی همچنین در جمع رسانههای این کشور ابراز امیدواری کردند در سفر بایدن به خاورمیانه روند عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل آغاز شود.
یک مقام ارشد دولت بایدن نیز در گفتوگو با تایمز اسرائیل گفت در سفر بایدن به خاورمیانه، پیشرفتهای ملموسی در روابط عربستان سعودی و اسرائیل رخ خواهد داد و عادیسازی روابط این دو کشور کلید خواهد خورد.
انتظار میرود در سفر بایدن به خاورمیانه، عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی یکی از موضوعهای مهم مذاکرات باشد.
همچنین قرار است بایدن در سفر خود به عربستان سعودی از ریاض بخواهد با هدف کمک به کاهش قیمت جهانی انرژی، سقف تولید نفت خود را افزایش دهد.
جو بایدن روز چهارشنبه در اولین سفر خود به خاورمیانه، راهی اسرائیل خواهد شد. آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، نیز بایدن را در طول این سفر منطقهای همراهی خواهد کرد.
بایدن در این سفر برای نخستین بار با پرواز اختصاصی از تلآویو به جده خواهد رفت.
خالد بن سلمان، معاون وزیر دفاع عربستان سعودی، در سفر به آمریکا در ماه می بخش عمده خواستههای ریاض از ایالاتمتحده را مطرح کرده بود که از جمله آنها میتوان به لزوم ارائه استراتژی روشن در ارتباط با ایران در صورت شکست مذاکرات احیای برجام و نیز فروش سلاحهای تهاجمی آمریکایی به عربستان سعودی اشاره کرد.
با ادامه انتشار تصاویر اقدامات اعتراضی مخالفان حجاب اجباری در رسانهها و حضور آنها در اماکن عمومی شهرهای مختلف ایران، هشتگ «حجاب بیحجاب» به هشتگ داغ توییتر فارسی تبدیل شد.
همزمان نیز، برخی مقامهای نظامی و دولتی حکومت ایران اذعان کردند که زنان ایرانی در حال برداشتن حجاب خود هستند.
فعالان و گروههای مخالف حجاب اجباری روز سهشنبه ۲۱ تیرماه کارزار گسترده خود با عنوان «حجاب بی حجاب» را به منظور مخالفت با سبک پوشش اجباری مورد تایید جمهوری اسلامی و برخوردهای خشونتآمیز حکومت آغاز کردند.
بسیاری از زنان و دختران با حضور در اماکن عمومی از جمله مراکز خرید، خیابانها، خودروها و معابر با برداشتن حجاب و گفتن جملاتی از جمله «من با حجاب اجباری مخالفم» و «نه به حجاب اجباری، نه به جمهوری اسلامی» به این کارزار پیوستند.
زنان همچنان ویدیوها، روایتها و تصاویر همراهی و حمایت خود از این کارزار را با هشتگ «حجاب بیحجاب» در رسانههای اجتماعی منتشر میکنند.
هشتگ «حجاب بیحجاب» به یکی از داغترین هشتگهای توییتر فارسی تبدیل شده است.
علاوه بر این در ویدیوها و پیامهای رسیده به ایران اینترنشنال بسیاری از مردها نیز حمایت خود را از اقدام اعتراضی همسر، خواهر و بستگان زن خود اعلام کردند.
اعتراض عمومی همزمان با مناسبت حکومتی حجاب
پیش از این بسیاری از فعالان و گروههای مدنی و حقوق بشری در رسانههای اجتماعی از شهروندان خواسته بودند روز ۲۱ تیرماه را که جمهوری اسلامی روز «حجاب و عفاف» نامیده، برای اقدامهای اعتراضی خود علیه حجاب اجباری انتخاب کنند.
نهادها و مقامهای جمهوری اسلامی همزمان با این روز برگزاری برنامههای تبلیغی مربوط به حجاب را در ورزشگاهها و سالنهای شهرها آغاز کردهاند.
از سویی تشدید طرحهای «عفاف و حجاب» در دستور کار مقامها و سازمانهای دولتی قرار گرفته است.
از سوی دیگر، برخی تصاویر حاکی از دیوارنویسی شعارهای ضدحکومت و علیه حجاب اجباری در بعضی خیابانهاست.
همزمان با این کارزار، شماری از زنان خواستار همراهی و حمایت مردها از آن در مقابله با حجاب اجباری شدهاند و شاهزاده رضا پهلوی روز دوشنبه در پیامی از مردان ایرانی خواست «دوشادوش زنان در صف اول این مبارزه باشند».
اذعان مقامها به مخالفت مردم با حجاب
با گسترش کارزار مخالفت با حجاب اجباری برخی مقامهای جمهوری اسلامی به اقدامات اعتراضی شهروندان اذعان کردند.
ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح از جمله مقامهای نظامی جمهوری اسلامی است که گفت: «بسیاری از زنان جامعه ما در عین اینکه مسلمان هستند نسبت به این موضوع (مخالفت با حجاب) ناآگاهانه اقدام میکنند.»
از سوی دیگر محمدرضا صباغیان، عضو کمیسیون داخلی مجلس گفت: «در حال حاضر که ما صحبت میکنیم میبینیم در برخی شهرها تعدادی از افراد کشف حجاب کردهاند.»
با این حال سخنگوی دولت، وزیر ارشاد و رییس مجلس از جمله مقامهاییاند که همزمان با گسترش این کارزار بر اجرای قوانین مربوط با حجاب تاکید کردند.
در روزهای گذشته حملات رسانههای حکومتی به مخالفان حجاب اجباری افزایش یافته است.
روزنامه همشهری، وابسته به شهرداری تهران، در همین زمینه به مخالفان حجاب اجباری واکنش نشان داده و آنها را جریانی خواند که «تشویق به آتشزدن بانکها و شکستن شیشه و بستن راه مردم میکرده و امروز به چوب بستن حجاب را تشویق میکند.»
پیش از این دهها نفر از فعالان حقوق زنان با امضای بیانیهای گفته بودند تعیین روز «حجاب و عفاف، تنها بهانهای برای نشانهگذاری جدید سرکوب بیشتر مردم و به طور خاص زنان ایرانی است.»
تشدید طرحهای تحمیلی حکومت
جمهوری اسلامی در آستانه فرارسیدن هفته «حجاب و عفاف»، طرحهای مربوط به نظارت بر پوشش شهروندان در اماکن اداری و عمومی را تشدید کرده و حضور گشتهای ارشاد به شکل آشکاری بیشتر شده بود.
نهادهایی از جمله «ستاد امر به معروف و نهی از منکر» در هفتههای اخیر بارها تاکید کردند که مقامهای ادارات باید در زمینه حجاب زنان در اماکنی از جمله بانکها تذکر بدهند، در غیر اینصورت مسئولان شعب بانکها باید پاسخگو باشند.
این نهادها همچنین از راهاندازی «گشت ارشاد نامحسوس» در فضاهای اداری و بانکی خبر دادند.
امامان جمعه هفته گذشته، به صورت هماهنگ به مخالفان حجاب اجباری هجمه کرده بودند.
احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان و امام جمعه تهران گفته بود: «بسیاری از بیحجابها زن و بچه همان دزدها و مفسدان اقتصادی هستند.»
محمد سعیدی، امام جمعه قم نیز گفته بود با دستور ابراهیم رئیسی همه مسئولان موظف به رعایت حجاباند.
پیش از اظهارات ائمه جمعه، رئیسی در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی دستور داد که «همه دستگاهها و نهادهای فرهنگی و اجرایی» نسبت به اجرای قانون مصوب سال ۱۳۸۴ در زمینه حجاب تلاش خود را به کار گیرند.
بر اساس قوانین و گزارش رسانههای جمهوری اسلامی دستکم ۲۵ دستگاه دولتی در زمینه پیشبرد طرحهای مربوط به حجاب و عفاف وظایف و بودجه دارند.
دستگاههای انتظامی و قضایی در سالهای گذشته مسئولیت پیشبرد طرحهای اجبارآمیز حکومت در فضاهای عمومی را داشتهاند و علاوه بر بازداشت بسیاری از زنان برای آنها پرونده قضایی تشکیل دادند.
بنابر اطلاعات رسیده از منابع غربی به ایراناینترنشنال، ماهوارهبری که ایران سه هفته پیش به فضا پرتاب کرد، مدت بسیار کوتاهی پس از پرتاب، منفجر شده و نتوانسته است حتی نیمی از مسیر خود مورد نظر خود را بپیماید.
احمد حسینی، سخنگوی گروه فضایی وزارت دفاع جمهوری اسلامی روز پنجم تیر از دومین پرتاب آزمایشی ماهوارهبر «ذوالجناح» خبر داده بود و گفته بود «مرحله سوم توسعه این ماهوارهبر با بهرهگیری از اطلاعات حاصل از این پرتاب آغاز شده است.» اولین پرتاب آزمایشی ماهوارهبر ذوالجناح در بهمن ٩٩ صورت گرفته بود.
بر خلاف اعلام سخنگوی وزارت دفاع ایران مبنی بر پرتاب موفقیتآمیز موشک ذوالجناح به فضا، بنا بر اطلاعات اختصاصی که از منابع غربی به دست ایراناینترنشنال رسیده است، این موشک «زیرمداری» نتوانسته است حتی نیمی از مسیر تعیین شده را طی کند و پس از انفجار سقوط کرده است.
کاخ سفید پرتاب ماهوارهبر ذوالجناح را اقدامی «غیرمفید و بیثباتکننده» خوانده و اعلام کرده بود به استفاده از تحریمها و سایر اقدامات برای جلوگیری از پیشرفت بیشتر در برنامه موشکی ایران متعهد است.
در موارد قبلی نیز سه کشور اروپایی طرف برجام، پرتاب موشک ماهوارهبر از سوی ایران را محکوم کرده و آن را اقدامی ناسازگار با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد و اقدامی بیثباتکننده در منطقه عنوان کردند.
پرتاب این ماهوارهبر در بحبوحه تنش میان تهران و غرب بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی انجام شد.
پیش از پرتاب این ماهوارهبر، شرکت تکنولوژی مکسار، روز سهشنبه ۲۴ خرداد اعلام کرد بر اساس مجموعهای از تصاویر ماهوارهای، ایران برای پرتاب یک موشک ماهوارهبر آماده میشود.
همچنین شرکت اینتر لب گزارش داد تصاویر ماهوارهای نشان میدهد جمهوری اسلامی دو روز پیش از کشته شدن دو عضو هوافضای سپاه پاسداران، در حال آمادهسازی احتمالی برای پرتاب موشک از پایگاه فضایی سمنان بوده است.
این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی همزمان با مذاکرات وین برای احیای برجام، برای پرتاب احتمالی یک موشک ماهوارهبر تلاش میکند. همچنین این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی در پرتاب ماهوارهبر ناکام میشود. برخی از تلاشهای پیشین تهران در این زمینه موفقیتآمیز نبوده است.
سال گذشته، امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، از «آزمایش موفق پیشران و موتور مرحله اول ماهوارهبرها با سوخت جامد» خبر داد، اما سخنگوی وزارت دفاع جمهوری اسلامی پرتاب موشک ماهوارهبر سیمرغ را ناموفق خواند.
حسینی گفت: این موشک به سرعت لازم برای قرار دادن محمولهها در مدار نرسید.
پرتاب ماهواره «ظفر ۱» که ایران برای ساخت آن دو میلیون یورو هزینه کرده بود در بهمن ماه سال ۹۸ با شکست مواجه شد و این ماهواره نتوانست وارد مدار شود.
در شهریور سال ۱۳۹۸ هم رادیو ملی آمریکا، انپیآر، به استناد تصاویر هوایی خبر داده بود اقدام جمهوری اسلامی در پرتاب یک موشک ماهوارهبر از پایگاه فضایی سمنان در مرحله ابتدایی و در سکوی پرتاب دچار مشکل شده و شکست خورده است.
پس از آن یک مقام ایرانی به رویترز گفت یک موشک ایرانی در سکوی پرتابش در پایگاه فضایی خمینی سمنان منفجر شد.
آزمایشهای موشکی ایران در توافق هستهای برجام مشمول ممنوعیت نیستند اما قطعنامه ۲۲۳۱ از ایران میخواهد هیچگونه فعالیت مرتبط با موشکهای بالستیکی که توان حمل بمب هستهای دارند نداشته باشد؛ از جمله پرتابهایی که از فناوری موشک بالستیک استفاده میکنند.
همچنین آمریکا و شماری از کشورها برنامه ماهوارهای ایران را پوششی برای آزمایشهای موشکی میدانند.
پس از انتشار گزارشها درباره دو پرتاب ناموفق ماهوارهبر توسط ایران، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه وقت، بهمنماه ۹۷ از احتمال خرابکاری آمریکا در پرتاب این ماهوارهها سخن گفت.
پیش از آن روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی نوشته بود که از سالها پیش و از زمان دولت اوباما، آمریکا یک برنامه مخفیانه برای کارشکنی در اهداف موشکی ایران داشته است.