فینال جام جهانی ۲۰۲۶ در آستانه ثبت رکورد گران‌ترین رویداد ورزشی تاریخ

توخل به‌دلیل تعویض و ورود سه مدافع به زمین پس از گلزنی آنتونی گوردون، مورد انتقاد شدید قرار گرفته است؛ تصمیمی که در نهایت به شکست ۲ به ۱ انگلیس ختم شد. هرچند توخل پس از بازی تأکید کرد که «اصلاً پشیمان نیست»، اما این حس میان بازیکنانی که رؤیای قهرمانی‌شان دود شد و به هوا رفت، مشترک نیست.

طبق اطلاعاتی که به‌دست تلگراف ورزشی رسیده، رویکرد تدافعی توخل و فرستادن ازری کونسا، دن برن و نیکو ریلی به زمین برای حفظ برد ۱–۰، برخی بازیکنان انگلیس را غافلگیر کرد. اعضای تیم باور داشتند که پس از گل گوردون، آرژانتین آسیب‌پذیر شده بود و می‌شد با تکیه بر سرعت بازیکنان تازه‌نفس، در ضدحملات به مردان اسکالونی ضربه زد. بااین‌حال، بوکایو ساکا، اولی واتکینز و نونی مادوئکه تمام‌وقت روی نیمکت ماندند و تعجب‌آور بود که توخل تازه چهار دقیقه پس از گل دوم آرژانتین، مارکوس رشفورد و ایوان تونی را راهی زمین کرد.

همچنین این حس وجود دارد که انگلیس چوب تعویض دکلان رایس با یک مدافع (به‌جای یک هافبک) را خورد؛ چراکه انزو فرناندز دقیقاً از همان فضایی گلزنی کرد که انتظار می‌رفت رایس یا یک هافبک دفاعی دیگر آن را پوشش دهد. مارک گوئهی، مدافع انگلیس، با انتقاد از این وضعیت گفت: «حس می‌شد بعد از گل، ذهنیت تیم عقب‌نشینی و دفاع مطلق بود؛ کاری که در این سطح اصلاً کافی نیست.» یک منبع نزدیک به تیم انگلیس نیز به تلگراف گفت: «توخل را برای تاکتیک‌هایش در بازی‌های حذفی آورده بودند، اما او اشتباه کرد. هیچ‌کس تصمیماتش را درک نکرد.»

باوجود این، مارک بالینگهام، مدیر اجرایی اتحادیه فوتبال انگلیس، همچنان از توخل حمایت می‌کند و این مربی آلمانی قصد دارد به قرارداد خود تا پایان یورو ۲۰۲۸ پایبند بماند. توخل درباره مقصر بودنش گفت: «میلیون‌ها مربی بعد از بازی فکر می‌کنند بهتر می‌توانستند عمل کنند، اما من باید تصمیم می‌گرفتم. پشیمان نیستم.»

در این میان، یورگن کلوپ به حمایت از هم‌وطنش پرداخت و گفت: «فوتبال پیچیده‌تر از انتخاب سادهٔ "دفاع" یا "حمله" است. اگر توخل حمله می‌کرد و گل می‌خوردند، همین منتقدان می‌گفتند چرا بازی را کنترل نکرد؟ علاوه‌براین، وقتی مقابل آرژانتین و لیونل مسی ۳۹ ساله بازی می‌کنید که هنوز بهترین بازیکن جهان است، کار سخت می‌شود. شما فکر می‌کنید او را مهار کرده‌اید، اما او با دو پاس گل، سرنوشت بازی را رقم می‌زند. گاهی باید پذیرفت که نبوغ، برندهٔ بازی‌ها را مشخص می‌کند.»

خاویر میلی، رییس‌جمهوری آرژانتین، روز پنج‌شنبه در گفتگویی با رادیو «ال اوبسروادور» از عادت ویژه خود پرده برداشت: «به هیچ عنوان رسم همیشگی‌ام را نمی‌شکنم و مسابقات جام جهانی را از اقامتگاه ریاست‌جمهوری تماشا می‌کنم.»

با این حساب او یکی از تماشاگران ویژه مسابقه فینال در استادیوم مت‌لایف نیویورک نخواهد بود.

شاگردان لیونل اسکالونی تنها یک مسابقه با دفاع از عنوان قهرمانی خود فاصله دارند؛ آنها پس از پیروزی ۲ بر ۱ برابر رقیب دیرینه، انگلیس، در نیمه‌نهایی آتلانتا، راهی فینال شدند.

اما هرچه هیجان بیشتر می‌شود، هواداران نیز بیش از پیش به دنبال راهی برای آرام کردن اضطراب خود هستند.

در سراسر آرژانتین، آیین‌های خوش‌یمنی بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگ فوتبال است و بسیاری از هواداران معتقدند همین خرافات به آنها کمک می‌کند فشار روانی مسابقات را تحمل کنند.

«هیچ‌کس از جایش تکان نمی‌خورد»

آندرس گونزالس، ساکن محله کارگری لینیرس در بوینوس آیرس، به خبرگزاری فرانسه گفت: «هنگام مسابقه، هیچ‌کس حق ندارد از جایی که آخرین بار روی آن نشسته بود، بلند شود.»

این حسابدار ۴۸ ساله که خود را «معتاد فوتبال» توصیف می‌کند، معتقد است همه باید این قوانین را رعایت کنند.

او گفت: «اگر کسی برای رفتن به دستشویی بلند شود و همان موقع آرژانتین گل بزند، او را همان‌جا نگه می‌داریم و تا پایان بازی اجازه خروج ندارد.»

«کابالا»؛ آیین خوش‌شانسی

گونزالس به آیینی اشاره می‌کند که در آرژانتین به آن «کابالا» گفته می‌شود؛ مجموعه‌ای از رفتارها که باور دارند برای تیم خوش‌شانسی می‌آورد.

این رسم در بخش‌های مختلف جامعه دیده می‌شود.

در خانه استلا وارگاس، فروشنده ۶۵ ساله، قوانین روز مسابقه تغییرناپذیر است؛ همه باید همان لباس همیشگی را بپوشند، روی همان صندلی بنشینند و سگ خانواده هم باید بیرون از خانه بماند.

او گفت: «برای بازی با انگلیس، چون سگمان بولداگ انگلیسی است، پیراهن آرژانتین را تنش کردیم. برای بازی با اسپانیا، چه باران بیاید و چه آفتاب باشد، باز هم بیرون می‌ماند.»

در خانه گراسیلا کامپوس نیز مادرشوهرش باید هنگام مسابقه اتاق را ترک کند: «او به آشپزخانه می‌رود و شال آبی و سفید می‌بافد.»

هواداران خود را بخشی از بازی می‌دانند

برای کسانی که این آیین‌ها را انجام می‌دهند، این رفتارها شوخی نیست.

دیگو مورسی، جامعه‌شناس، به خبرگزاری فرانسه گفت: «در فوتبال، آرژانتینی‌ها خود را فقط تماشاگر نمی‌دانند، بلکه احساس می‌کنند بخشی از ماجرا هستند.»

او گفت: «این آیین‌ها به آنها احساس مشارکت می‌دهد؛ انگار با خوش‌یمن کردن شرایط یا دور کردن بدشانسی، در نتیجه مسابقه نقش دارند.»

مورسی با تاکید بر اینکه چنین باورهایی در فوتبال بسیار رایج است، گفت: «کارلوس بیلاردو، سرمربی قهرمان جام جهانی ۱۹۸۶، یکی از مشهورترین نمونه‌هاست. بیلاردو با وجود ذهن علمی، به‌شدت خرافاتی بود.»

مورسی خاطره‌ای از او نقل کرد: «در نخستین مسابقه آرژانتین، تلفن رختکن زنگ خورد. یکی از بازیکنان گوشی را برداشت، اما کسی پشت خط نبود.»

او ادامه داد: «از آنجا که آرژانتین آن بازی را برد، بیلاردو قبل از هر مسابقه از کسی می‌خواست با همان تلفن تماس بگیرد، همان بازیکن پاسخ بدهد و باز هم کسی چیزی نگوید.»

«همیشه جواب می‌دهد»

در بسیاری از محله‌های بوینوس آیرس که با پرچم‌های آبی و سفید آراسته شده‌اند، هیجان و اضطراب در هم آمیخته است.

لیدیا اوترو، بازنشسته ۷۴ ساله، گفت: «همه آیین‌های من همیشه جواب می‌دهد.»

او که از هواداران دوآتشه تیم ملی آرژانتین و باشگاه بوکا جونیورز است، برای خبرنگار خبرگزاری فرانسه توضیح داد هنگام مالکیت توپ حریف چه حرکات و شعارهایی را مقابل تلویزیون انجام می‌دهد.

او گفت: «در نیمه اول بازی با انگلیس، سگم رو به تلویزیون نشسته بود و آرژانتین گل نزد.»

سپس با خنده افزود: «می‌دانید چه کار کردم؟ در نیمه دوم سگ را برگرداندم و همان موقع نتیجه بازی هم برگشت.»

مارادونا و فریزر معروف

دیه‌گو مارادونا، اسطوره فوتبال آرژانتین که سال ۲۰۲۰ درگذشت، همچنان جایگاه ویژه‌ای در میان مردم این کشور دارد.

خانه سابق او در محله وییا دِووتو در بوینوس آیرس اکنون به زیارتگاهی برای هواداران تبدیل شده است.

در کنار این باورها، سنت قدیمی دیگری هم همچنان زنده است؛ «فریز کردن» حریف.

رودریگو سرنا، هوادار ۱۱ ساله لیونل مسی، گفت: «عکس بازیکن حریف را برمی‌دارم و داخل فریزر می‌گذارم. این کار را پدربزرگم به من یاد داده است.»

جزایر فالکلند، قلمرو فرادریایی بریتانیا در جنوب اقیانوس اطلس، همچنان موضوع اختلاف حاکمیتی میان بریتانیا و آرژانتین است.

به گزارش بی‌بی‌سی اسپرت، سخنگوی فیفا در بیانیه‌ای گفت: «مطابق روال معمول، کمیته مستقل انضباطی فیفا در حال بررسی گزارش‌های مسابقه و ارزیابی شرایط مرتبط است تا بر اساس آیین‌نامه انضباطی فیفا درباره اقدامات احتمالی بعدی تصمیم‌گیری کند.»

شب گذشته و پس از مسابقه نیمه‌نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ در آتلانتا، تعدادی از بازیکنان تیم ملی آرژانتین، از جمله جیووانی لو سلسو همراه با نیکولاس اوتامندی این بنر را در دست داشتند و سپس آن را روی چمن ورزشگاه مرسدس بنز پهن کرد. این بنر در جریان بازی در دست گروهی از تماشاگران دیده شد.

100%

شعار «جزایر مالویناس متعلق به آرژانتین است» به جنگ ۷۴ روزه فالکلند در ۴۴ سال پیش (۱۹۸۲) میان بریتانیا و آرژانتین اشاره دارد؛ نبردی سرزمینی که در آن بیش از ۹۰۰ نفر جان باختند.

فدراسیون فوتبال آرژانتین پیش‌تر نیز در سال ۲۰۱۴ به دلیل نمایش بنری با همین پیام پیش از دیدار دوستانه مقابل اسلوونی، ۲۰ هزار پوند از سوی فیفا جریمه شده بود. فیفا آن زمان اعلام کرد این اقدام، قوانین مربوط به فعالیت‌های سیاسی و رفتار تیمی را نقض کرده است.

واکنش بریتانیا و آرژانتین

دفتر نخست‌وزیری بریتانیا از درخواست‌ها برای تحقیق فیفا حمایت کرد. سخنگوی رسمی نخست‌وزیر روز پنجشنبه گفت: «شاید جام جهانی متعلق به ما نباشد، اما جزایر فالکلند قطعا متعلق به ما هستند. تعهد ما به فالکلند هرگز تغییر نخواهد کرد.»

در مقابل، خاویر میلی، رییس‌جمهوری آرژانتین، اقدام بازیکنان را «قابل درک» و «موجه» توصیف کرد، اما تاکید کرد مسائل داخل زمین فوتبال نباید بخشی از دیپلماسی باشد.

او به رادیو ال اوبسروادور گفت: «مالویناس متعلق به آرژانتین است و ما آن را از راه دیپلماتیک و با هوشمندی بازپس خواهیم گرفت.»

100%

آرژانتین در سال ۱۹۸۲، در دوران حکومت نظامی ژنرال لئوپولدو گالتیری، به جزایر فالکلند حمله کرد. این جنگ ۷۴ روز به طول انجامید و با تسلیم آرژانتین پایان یافت. در این درگیری، ۶۴۹ نظامی آرژانتینی، ۲۵۵ نظامی بریتانیایی و سه نفر از ساکنان جزایر کشته شدند.

در همه‌پرسی سال ۲۰۱۳ نیز ساکنان جزایر فالکلند با اکثریتی قاطع به ادامه حاکمیت بریتانیا رای دادند؛ از مجموع یک‌هزار و ۵۱۷ رای، یک‌هزار و ۵۱۳ نفر با باقی ماندن این جزایر به‌عنوان قلمرو فرادریایی بریتانیا موافقت کردند.

چه مجازاتی ممکن است در انتظار آرژانتین باشد؟

فیفا معمولا تخلفات بازیکنان یا هواداران را چند هفته پس از پایان تورنمنت بررسی و درباره آنها تصمیم‌گیری می‌کند، اما به دلیل حساسیت سیاسی این موضوع و برگزاری مسابقه میان دو کشور، احتمال بررسی جدی‌تر وجود دارد.

با این حال، هیچ احتمالی برای محروم شدن آرژانتین از حضور در فینال وجود ندارد.

اد دیوی، رهبر حزب لیبرال دموکرات بریتانیا، خواستار محرومیت بازیکنانی شد که بنر را در دست داشتند تا دیدار فینال مقابل اسپانیا را از دست بدهند.

او به محرومیت یک جلسه‌ای آلوارو موراتا و رودری پس از سر دادن شعار «جبل‌الطارق متعلق به اسپانیاست» در جشن قهرمانی یورو ۲۰۲۴ اشاره کرد.

همچنین سابقه مشابهی در سال ۲۰۱۲ وجود دارد؛ زمانی که پارک جونگ وو، هافبک کره جنوبی، پس از نمایش پلاکاردی با مضمون «دوکدو متعلق به ماست» از سوی فیفا دو جلسه محروم شد.

واکنش‌ها به بنر

به گزارش بی‌بی‌سی، دولت جزایر فالکلند اعلام کرد از این اقدام «ناامید» شده و ابراز امیدواری کرد فیفا مطابق مقررات خود با چنین رفتارهایی برخورد کند.

در بیانیه دولت فالکلند آمده است: «مایل نیستیم سیاست وارد ورزش شود.»

خاویر میلی نیز در گفت‌وگو با شبکه آرژانتینی TN گفت طبیعی است که بازیکنان بخواهند نظر خود را بیان کنند، اما تاکید کرد نباید از این اقدام «برداشت‌های نادرست» شود و افزود: «این فقط یک مسابقه فوتبال است.»

پیتر کایل، وزیر تجارت و بازرگانی بریتانیا، نیز گفت سیاست باید از جام جهانی دور نگه داشته شود و از فیفا خواست این موضوع را به‌طور کامل بررسی کند.

او افزود: «به تیم انگلیس، حرفه‌ای‌گری و وقاری که از خود نشان داد افتخار می‌کنم. این رفتار کاملا در تضاد با آن چیزی بود که از تیم آرژانتین دیدیم.»

کمی بادنوک، رهبر حزب محافظه‌کار بریتانیا، نیز گفت فیفا «قطعا باید این موضوع را بررسی کند.»

با این حال، از آنجا که ترامپ در هیچ‌یک از مسابقات پیشین این تورنمنت که به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شده، حضور نیافته بود، گمانه‌زنی‌هایی درباره برنامه او وجود داشت.

به گفته لیویت، ترامپ روز جمعه برای شرکت در مراسمی که فیفا در برج ترامپ در منهتن برگزار می‌کند، به نیویورک سفر خواهد کرد و سپس روز یکشنبه در دیدار نهایی میان آرژانتین و اسپانیا در ورزشگاه مت‌لایف در نیوجرسی حضور خواهد داشت.

او به‌طور مشخص نگفت که ترامپ جام را به تیم قهرمان اهدا خواهد کرد یا نه، اما انتظار می‌رود این اتفاق رخ دهد. اینفانتینو ماه گذشته گفته بود: «همراه با ترامپ از فینال لذت خواهیم برد و البته جام را با هم به قهرمان اهدا خواهیم کرد.»

حضور ترامپ در مراسم اهدای کاپ قهرمانی با رویه دوره‌های گذشته همخوانی دارد. در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، همراه با اینفانتینو جام قهرمانی را به لیونل مسی، کاپیتان آرژانتین، اهدا کرد و پیش از بالا بردن جام، عبای سنتی قطری را بر تن او پوشاند.

در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه نیز ولادیمیر پوتین مدال‌های قهرمانان فرانسه را اهدا کرد. روسای کشورهای میزبان در فینال‌های ۲۰۱۴، ۲۰۱۰ و دوره‌های پیش از آن نیز حضور داشتند.

ترامپ تابستان گذشته نیز در فینال جام جهانی باشگاه‌ها که در ورزشگاه مت‌لایف برگزار شد، حضور یافت و در مراسم پس از مسابقه شرکت کرد. او پس از اهدای جام، برخلاف انتظار، روی سکو باقی ماند و هنگام بالا بردن جام در کنار ریس جیمز، کاپیتان چلسی، ایستاد.

ریس جیمز پس از آن مسابقه گفت: «به ما گفته بودند او جام را اهدا می‌کند و بعد از سکو پایین می‌رود. فکر می‌کردم همین کار را انجام دهد، اما به نظر می‌رسید می‌خواست روی سکو بماند.»

روابط نزدیک ترامپ و اینفانتینو به دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ بازمی‌گردد و اینفانتینو در طول سال ۲۰۲۵ نیز این روابط را همزمان با آماده‌سازی جام جهانی حفظ کرد.

زمانی که آن‌ها مشترکا اعلام کردند مراسم قرعه‌کشی جام جهانی در ماه دسامبر در مرکز کندی واشینگتن برگزار می‌شود و همچنین زمانی که اینفانتینو جایزه «صلح فیفا» را برای اهدا به ترامپ ایجاد کرد، این تصور شکل گرفت که ترامپ در طول جام جهانی نقشی پررنگ خواهد داشت. او نیز دست‌کم یک بار گفته بود قصد دارد در چند مسابقه حضور پیدا کند.

با این حال، ترامپ تا پیش از فینال در هیچ مسابقه‌ای حاضر نشد. اعضای کابینه او دیدارهای تیم ملی آمریکا در کالیفرنیا و سیاتل را از نزدیک تماشا کردند، اما نه ترامپ و نه جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، در هیچ‌یک از ۱۰۲ مسابقه نخست این رقابت‌ها که ۷۶ مسابقه آن در ۱۱ ورزشگاه آمریکا برگزار شد، حضور نداشتند.

برجسته‌ترین نقش ترامپ در این جام تاکنون، تماس او با اینفانتینو در اوایل ماه جاری و درخواست برای بازنگری در محرومیت ناشی از کارت قرمز فولارین بالوگون، مهاجم تیم ملی آمریکا، بود.

چند روز بعد، تصمیم فیفا برای لغو عملی این محرومیت به جنجالی‌ترین موضوع جام تبدیل شد. تیم ملی آمریکا نیز روز بعد با شکست برابر بلژیک از رقابت‌ها حذف شد.

با این حال، دولت ترامپ پشت صحنه برای برگزاری جام جهانی همکاری کرده و به گفته مقام‌های کاخ سفید، این رقابت‌ها تا حد زیادی با امنیت، درآمدزایی و نظم بیشتر از حد انتظار برگزار شده است.

لیویت گفت: «حضور رییس‌جمهوری، پایان‌بخش جام جهانی خواهد بود که از نظر میزان بیننده، امنیت و موفقیت، بهترین جام جهانی تاریخ آمریکا بوده است.» او اشاره کرد که تنها دوره پیشین جام جهانی مردان در خاک آمریکا در سال ۱۹۹۴ برگزار شده بود.

سخنگوی کاخ سفید گفت: «این پایان شایسته‌ای برای تورنمنتی است که توانایی آمریکا را در میزبانی از جهان در بزرگ‌ترین صحنه ممکن به نمایش گذاشت.»

ماجرا از آنجا آغاز شد که پیش‌تر اعلام شده بود هدایت ممبینی، بر اساس جدول نهایی‌نشده لیگ برتر، گل‌گهر سیرجان را به عنوان نماینده ایران به کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) معرفی کرده است؛ تصمیمی که بعدتر با اعتراض باشگاه پرسپولیس روبه‌رو شد.

پس از این اعتراض‌ها، فدراسیون فوتبال تصمیم گرفت تکلیف سهمیه آسیایی را از طریق برگزاری یک تورنمنت سه‌جانبه میان پرسپولیس، گل‌گهر و چادرملو اردکان مشخص کند. در پایان این رقابت‌ها، چادرملو موفق شد سهمیه حضور در لیگ قهرمانان آسیا ۲ را به دست آورد و تصور می‌شد این تیم نماینده ایران خواهد بود.

با این حال، شب گذشته مشخص شد AFC معرفی اولیه فدراسیون را ملاک قرار داده و گل‌گهر را به عنوان نماینده ایران پذیرفته است؛ اتفاقی که واکنش تند تسنیم را در پی داشت.

تسنیم در گزارش خود تاکید کرده است که دبیرکل فدراسیون در چهارم خرداد، گل‌گهر را به AFC معرفی کرده، در حالی که طبق آیین‌نامه مسابقات، فدراسیون‌ها تا دهم خرداد فرصت داشتند اسامی تیم‌های دارای شانس حضور در آسیا را اعلام کنند و مهلت معرفی نماینده قطعی نیز تا نهم تیر تعیین شده بود. از نگاه تسنیم، اگر این تفسیر از مقررات صحیح باشد، عجله در معرفی گل‌گهر ضرورتی نداشته و همین اقدام زمینه‌ساز بحران فعلی شده است.

تسنیم همچنین از توضیحات هدایت ممبینی درباره مهلت ارسال اسامی انتقاد کرده و نوشته است که اظهارات او با مقررات اعلام‌شده از سوی AFC همخوانی ندارد. این خبرگزاری دو احتمال را مطرح کرده است؛ یا دبیرکل از مقررات اطلاع نداشته، یا با وجود اطلاع، چنین تصمیمی گرفته که در هر دو صورت، به اعتقاد تسنیم، موضوع نیازمند بررسی و پاسخگویی است.

در ادامه این گزارش، پرسش‌هایی نیز متوجه مدیریت فدراسیون فوتبال شده است؛ از جمله اینکه آیا سازمان لیگ رسما گل‌گهر را برای معرفی به آسیا به فدراسیون معرفی کرده بود یا خیر، محتوای مکاتبات بعدی فدراسیون با AFC چه بوده و چرا موضوع معرفی اولیه گل‌گهر در جلسات هیات‌رییسه مطرح نشده است.

تسنیم همچنین از مهدی تاج انتقاد کرده که پس از آشکار شدن این اشتباه، برخورد قاطعی با عاملان آن صورت نگرفته و خواستار شفاف‌سازی درباره روند تصمیم‌گیری و تعیین مسئولیت این پرونده شده است.

در همین ارتباط، خبرگزاری فارس نیز گزارش داده است که مهدی تاج موضوع را هم به صورت شفاهی و هم با ارسال نامه به شیخ سلمان، رییس کنفدراسیون فوتبال آسیا، مطرح کرده و خواستار اصلاح وضعیت شده است، اما AFC با استناد به نامه اولیه ارسالی از سوی فدراسیون فوتبال ایران، گل‌گهر را به عنوان نماینده نهایی ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ پذیرفته است.

از سوی دیگر، خبرگزاری مهر چهار روز پیش مدعی شد مهدی تاج هدایت ممبینی را به دلیل اشتباه در معرفی نماینده فوتبال ایران در آسیا و «موارد دیگر» از سمت دبیرکلی فدراسیون فوتبال برکنار کرده است؛ موضوعی که در صورت تایید رسمی، می‌تواند نشان‌دهنده پذیرش بخشی از انتقادهای مطرح‌شده درباره نحوه مدیریت این پرونده باشد.