وبسایت آکسیوس نوشت تحولات اخیر نشانگر افزایش فاصله منافع راهبردی آمریکا و اسرائیل و اهداف سیاسی رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل از یکدیگر است. بهگفته یک مقام آمریکایی نتانیاهو برای بقای سیاسی خود به ادامه جنگ نیاز دارد و ترامپ برای بقای سیاسی خود به پایان آن.
آکسیوس دوشنبه ۱۸ خرداد در گزارشی بهنقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی نوشت ۲۴ ساعت گذشته، «خطر گرفتار شدن دوباره ایالات متحده در عملیات جنگی بزرگ در خاورمیانه را برجسته کرد، بهرغم اینکه رییسجمهوری آمریکا آشکارا خواهان خروج از این وضعیت بود.
بهنوشته آکسیوس ترامپ دوشنبه «اسرائیل و ایران را از لبه پرتگاه عقب راند، اما مشخص نیست تا چه مدت».
آکسیوس افزود: «ترامپ خود را در مقابل یک دوراهی یافت. از یک سو، او میدانست که برای متحد اصلیاش، نتانیاهو، تقریبا غیرممکن است که حمله موشکی حکومت ایران را بیپاسخ بگذارد. از سوی دیگر، او نگران بود که این تلافی به جنگ تمام عیار منجر شود.»
همان زمان، ترامپ در مصاحبهای تلفنی با آکسیوس گفت که به نخستوزیر اسرائیل هشدار داده است که اگر به جنگ با حکومت ایران بازگردد، ممکن است خود را به تنهایی در حال جنگ ببیند.
یک مقام آمریکایی اشاره کرد که ارتش اسرائیل پیش از حمله به بیروت، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، را مطلع کرده بود، اما کاخ سفید را در جریان این حمله نگذاشت.
او اضافه کرد ترامپ که چند روز قبل در یک تماس تلفنی پرتنش، مانع حمله برنامهریزی شده مشابهی از سوی اسرائیل شده بود، از این حمله ناراضی بود.
بر اساس این گزارش، پس از حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل در واکنش به حمله این کشور به جنوب بیروت، «اوضاع به سرعت تشدید شد» و به گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ عصر یکشنبه با نتانیاهو تماس گرفت و از او خواست که تلافی نکند.
یک منبع اسرائیلی که در جریان این تماس قرار گرفته است، گفت که ترامپ استدلال کرد که «یا ظرف چند روز با حکومت ایران به توافقی خواهد رسید که حملات را غیرضروری میکند، یا این کار را نخواهد کرد، که در این صورت، ممکن است حملات به ایران را رهبری کند.»
دو مقام آمریکایی و یک منبع اسرائیلی سوم گفتند که این تماس بسیار آرامتر از تماس چند روز قبل بود که ترامپ در آن، نتانیاهو را «دیوانه لعنتی» خطاب کرد.
یک مقام آمریکایی این تماس را «مودبانه» توصیف کرد، در حالی که مقام دوم آمریکایی اشاره کرد که «هیچکس فریاد نزد.»
یک منبع اسرائیلی گفت «نتانیاهو استدلال کرد که پاسخ ندادن به حمله جمهوری اسلامی برای اسرائیل، برای آمریکا و برای توافقی که ترامپ سعی در مذاکره برای آن دارد، بد خواهد بود.»
این منبع افزود: «استدلال نتانیاهو این بود که واکنش نشان ندادن، این پیام را ارسال میکند که تهران دست بالا را دارد و میتواند آمریکا و اسرائیل را از اقدام نظامی بازدارد.»
آکسیوس نوشت: «تماس بدون تصمیم روشنی از سوی نتانیاهو پایان یافت. برخی از مقامات آمریکایی که در این تماس حضور داشتند، احساس کردند که رییسجمهوری موفق شده است که زمان بیشتری بهدست بیاورد.»
منبع اسرائیلی گفت: «نتانیاهو احساس میکرد که اگرچه ترامپ با حملات تلافیجویانه مخالف بود، اما این یک نباید قاطع نبود.»
یک مقام آمریکایی هم گفت: «هیچ راهی وجود ندارد که بیبی بتواند آنچه رییسجمهوری به او گفته است را به عنوان یک توافق تفسیر کند. بهصراحت به او گفته شد که رییسجمهوری از آن حمایت نمیکند، اما او کاری را که انجام میدهد، انجام میدهد.»
به نوشته آکسیوس، نتانیاهو پس از ملاقات با کابینه امنیتی خود و فرماندهان ارتش اسرائیل، به کاخ سفید اطلاع داد که تصمیم به ادامه حملات گرفته است.
ترامپ بعدا به آکسیوس گفت که اسرائیل «خیلی دیر به ما در مورد حملات روز یکشنبه اطلاع داد. آنها از قبل در راه بودند. اما در نهایت من [حمله اسرائیل] را محدود کردم.»
یک مقام اسرائیلی تایید کرد که نتانیاهو و دیگر مقامات اسرائیلی یکشنبهشب با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، صحبت کردند تا در مورد اهدافی که مورد حمله قرار خواهند گرفت، به تفاهم برسند.
این حمله باعث شد حکومت ایران موج جدیدی از موشکها را، این بار به سمت تل آویو، شلیک کند. پس از آن هم دو دور دیگر از حملات و ضدحملات در صبح دوشنبه رخ داد که «اوضاع را به طرز خطرناکی به جنگ تمام عیار نزدیک کرد.»
دو مقام دفاعی آمریکا به آکسیوس گفتند در حالی که ارتش ایالات متحده در حملات اسرائیل شرکت نکرد، اما به ارتش اسرائیل کمک کرد تا موشکهای سپاه را رهگیری کند.
در همین حال، ترامپ به آکسیوس گفت که از پنج کشور مختلف در منطقه تماسهایی دریافت کرد که از او خواستند نتانیاهو را برای توقف حملات تحت فشار قرار دهد.
او افزود: «این کشورها بسیار نگران بودند. آنها عاشق توافقی هستند که ما در مورد آن مذاکره کردهایم.»
او همچنین گفت که دولتش صبح دوشنبه پیامهایی از رهبران جمهوری اسلامی دریافت کرده است که در آن تمایل خود را برای توقف حملات در صورت اقدام متقابل به مثل اسرائیل اعلام کردهاند.
ترامپ اضافه کرد: «آنها با ما تماس گرفتند و گفتند که دیگر حملهای انجام نمیدهند و از ما خواستند که به اسرائیل بگوییم دیگر حملهای انجام ندهد.»
در این ارتباط، دو مقام اسرائیلی به آکسیوس گفتند اسرائیل در حال آماده شدن برای بزرگترین موج حملات به جمهوری اسلامی از ماه آوریل به این سو بود و قرار بود دوشنبه به دهها هدف حساس حمله شود. اما ترامپ با نتانیاهو تماس گرفت و از او خواست که حملات را متوقف کند.
ترامپ به اکسیوس گفت: «من گفتم، بیبی، بهتر است مراقب باشی، وگرنه خیلی زود تنها خواهی شد.»
یک منبع اسرائیلی گفت که در این تماس اختلافنظراتی وجود داشت، اما سرانجام نتانیاهو موافقت کرد که در صورت حمله نکردن ایرانیها، از برنامه خود صرفنظر کند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو پس از تماس، به فرماندهان ارشد نظامی خود گفت که حملات را لغو کنند.
به نوشته آکسیوس، ترامپ در مصاحبه خود با این رسانه بار دیگر گفت که حکومت ایران خواهان توافق است که میتواند به زودی امضا شود.
او تاکید کرد: «این توافق مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای و توقف غنیسازی خواهد شد. این یک توافق فوقالعاده است. ما هر آنچه را که میخواستیم به دست میآوریم.»
در این میان، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد حکومت ایران، گفت که ادعاهای اخیر ترامپ در مورد پیشنویس تفاهمنامه با آنچه توافق شده بود، مغایرت دارد.
او افزود: «ما هیچ اعتمادی به طرف مقابل نداریم.»
قالیباف همچنین گفت که هدف تهران پایان دادن به جنگ است، نه عادیسازی روابط با آمریکا.
نتانیاهو: پس از آنکه به حکومت تهران ضربه زدیم، حملات علیه ما متوقف شد
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شامگاه دوشنبه در جمع خبرنگاران گفت: «در ۲۴ ساعت گذشته، ایران و حزبالله تلاش کردند معادله تازهای را بر ما تحمیل کنند؛ معادلهای که برای ما نه قابل تحمل است و نه قابل پذیرش. آنها گمان میکردند میتوانند از خاک لبنان و ایران به سوی اسرائیل آتش بگشایند و ما دست روی دست بگذاریم. اما چنین چیزی نه هرگز رخ داده است و نه در آینده رخ خواهد داد؛ دستکم تا وقتی من مسئولیت را بر عهده دارم.»
او افزود: «همانطور که طی دههها عمل کردهام، با قاطعیت بر حق اسرائیل برای اقدام علیه دشمنانمان پافشاری میکنم. این بار نیز همین کار را کردیم. پس از آنکه حزبالله به سوی خاک اسرائیل شلیک کرد، به ارتش اسرائیل دستور دادم اهداف تروریستی را در بیروت هدف قرار دهد و نیروهای حزبالله را در آنجا از میان بردارد. و این کار را انجام دادیم.»
نتانیاهو اضافه کرد: «پس از آنکه ایران به اسرائیل حمله کرد، به ارتش دستور دادم اهداف نظامی و اقتصادی را در سراسر ایران هدف قرار دهد. این کار را نیز انجام دادیم. در حال حاضر، در این جبهه آتش درگیری مهار شده است، زیرا پس از آنکه به حکومت تهران ضربه زدیم، حملات علیه ما متوقف شد. اما اگر این حکومت اشتباه کند و بار دیگر به ما حمله کند، با تمام قدرت پاسخ خواهیم داد؛ زیرا اسرائیل حق کامل دارد از خود دفاع کند.»
او همچنین گفت: «ما یک حمله پیشدستانه تاریخی علیه تلاشهای ایران برای دستیابی به سلاح هستهای انجام دادیم. این تهدید فوری را خنثی کردیم و همچنین خامنهای را از میان برداشتیم.»
نتانیاهو افزود: «اگر بهموقع و با قدرت اقدام نکرده بودیم، امروز اینجا نبودیم و بار دیگر تاکید میکنم که ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.»
او اشاره کرد: «با همین قاطعیت در برابر حزبالله نیز عمل کردیم. حزبالله برنامه داشت با هزاران نیرو به منطقه جلیل حمله کند و همزمان شهرهای اسرائیل را با ۱۵۰ هزار راکت و موشک هدف قرار دهد. این تهدید را نیز خنثی کردیم و نصرالله را از میان برداشتیم. حالا میخواهم به رزمندگان قهرمانمان بگویم: شما حزبالله را به شکل اساسی درهم شکستید.»
نخستوزیر اسرائیل گفت: «ما همچنان به نابودی تمامی زیرساختهای تروریستی آنها در منطقه حائل ادامه میدهیم؛ از جمله تاسیسات زیرزمینی عظیمی در ارتفاعات بوفور که بهقدری بزرگ بودند که تاکنون نمونهای مانند آنها ندیده بودم. جمهوری اسلامی و حزبالله امروز ضعیفتر از همیشهاند و ما قویتر از همیشه. با این حال، رویارویی ما با آنها هنوز به پایان نرسیده است.»
ایتن برونر، رییس دفتر بلومبرگ در اسرائیل و نویسنده این گزارش، با اشاره به حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل در شامگاه یکشنبه ۱۷ خرداد نوشته است که این رخداد بار دیگر شکنندگی تلاشها برای حلوفصل درگیریهای مختلف در خاورمیانه را نشان داد و بدون دستیابی به نوعی راهحل، مسیر بنیامین نتانیاهو برای پیروزی در انتخاباتی که انتظار میرود در ماه سپتامبر یا اکتبر برگزار شود، باریکتر خواهد شد.
برونر گزارش خود را با توصیف یک آگهی تبلیغاتی انتخاباتی برای هواداران بنیامین نتانیاهو شروع کرده و نوشته است:
« صحنه: یک اتاق غذاخوری شیک در تلآویو. پدر، با دماسبی و کراوات، در حال نوشیدن شراب است و مادر مشغول بریدن دسر کیک پنیر. پسر آنها که حدود ۲۰ سال سن دارد، میگوید خبری برای اعلام کردن دارد.
پدر پیش از او میگوید: «همجنسگرا هستی؟»
و با دست اشاره میکند که مساله مهمی نیست.
پسر پاسخ میدهد:«نه، من بیبیست هستم.»
«بیبیست» اصطلاحی است که برای حامیان بنیامین نتانیاهو، معروف به بیبی، به کار میرود.
پدر شرابش را تف میکند و مادر روی کیک پنیر از حال میرود.
در همین حال، صدایی در پسزمینه آگهی سیاسی خطاب به جوانان حامی نخستوزیر راستگرای اسرائیل میگوید: تو تنها نیستی.»
نویسنده سپس تاکید کرده اسرائیل در حالی خود را برای انتخابات در پاییز آماده میکند که نتانیاهو بار دیگر در مرکز صحنه سیاسی قرار گرفته است.
بهنوشته بلومبرگ او در ۷۶ سالگی، طولانیترین دوره نخستوزیری و تاثیرگذارترین رهبری را در تاریخ اسرائیل داشته و همچنان بر رقابتی مسلط است که بسیاری تصور میکردند سرانجام به کنار رفتن او از قدرت منجر خواهد شد.
دولت او نتوانست مرگبارترین روز تاریخ اسرائیل را پیشبینی کند؛ روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که نیروهای حماس از غزه وارد اسرائیل شدند و صدها نفر را کشتند یا ربودند.
در آن زمان، بسیاری از تحلیلگران عملا پایان سیاسی نتانیاهو را قطعی میدانستند.
اما او جنگ غزه را آغاز کرد؛ جنگی که بیش از ۷۰ هزار فلسطینی را به کام مرگ کشاند. پس از آن نیز عملیاتهای خونینی علیه دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی انجام شد؛ از جمله حزبالله در لبنان، حوثیهای یمن و در نهایت، در کنار دونالد ترامپ، علیه خود حکومت ایران.
ایتن برونر افزوده نتانیاهو که پیشتر خود را با وینستون چرچیل مقایسه میکرد و بر اراده تزلزلناپذیرش برای ایستادن در برابر دشمنان تاکید داشت، بعدها الگوی تاریخی دیگری را برگزید: فرانکلین روزولت. روزولت پس از حمله ژاپن به پرل هاربر، ایالات متحده و متحدانش را به سوی پیروزی در جنگ جهانی دوم هدایت کرد و در همان مسیر برای چهارمین دوره نیز به ریاستجمهوری انتخاب شد.
بهنوشته برونر اما اکنون به نظر میرسد شرایط در حال تغییر است. جنگهای غزه، لبنان و ایران بدون دستیابی به نتیجهای روشن در حال فرسایشی شدن هستند. ترامپ نیز ظاهرا در حال فاصله گرفتن از نزدیکترین شریک بینالمللی خود است.
در همین حال، بسیاری از اسرائیلیها این پرسش را مطرح میکنند که آیا نتانیاهو واقعا قادر است امنیت بلندمدت کشور را تضمین کند یا نه.
این تردیدها بامداد دوشنبه ۱۸ خرداد و زمانی بار دیگر آشکار شد که سپاه پاسداران برای نخستین بار طی چند ماه گذشته حدود ۳۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد. این حمله پس از عملیات اسرائیل علیه حزبالله در بیروت انجام شد.
آژیرهای هشدار به صدا درآمدند، مردم به پناهگاهها رفتند، مدارس تعطیل شدند، نیروهای ذخیره فراخوانده شدند و ارتش اسرائیل نیز با حمله به چند مرکز نظامی و یک مجتمع پتروشیمی در ایران، به جمهوری اسلامی پاسخ داد.
ایتان ایشای، پژوهشگر موسسه میتویم که یک اندیشکده میانهرو محسوب میشود، نیز به بلومبرگ گفته است: «آرزوهای نظامی و سیاسی نتانیاهو در حال برخورد با واقعیت هستند.»
نتایج نظرسنجیهای منتشرشده در هفته گذشته نیز نشانههای نگرانکنندهای برای نتانیاهو به همراه داشت. یک نظرسنجی نشان داد که اگر انتخابات امروز برگزار شود، ائتلافی از احزاب میانهرو و راست میتواند اکثریت پارلمان را به دست آورد.
نظرسنجی دیگری نشان داد که گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد ارتش اسرائیل و چهرهای میانهرو که در جنگ غزه پسر و برادرزاده خود را از دست داده است، اندکی از نتانیاهو در رقابت برای نخستوزیری پیشی گرفته است.
سومین نظرسنجی که در میان رأیدهندگان شمال اسرائیل، منطقهای که معمولا از پایگاههای سنتی حمایت از نتانیاهو محسوب میشود انجام شد، معضل دیگری را نشان میدهد: در حالی که جامعه بینالمللی از نتانیاهو میخواهد حملات علیه حزبالله را متوقف کند، بخشی از حامیان او در شمال اسرائیل معتقدند که دولت به اندازه کافی سختگیرانه عمل نکرده است.
بهنوشته بلومبرگ، اسرائیل در جریان نبرد با حزبالله هزاران لبنانی را کشته و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است اما با وجود آنکه نیروهای اسرائیلی نواری امنیتی به عمق حدود ۱۰ کیلومتر در جنوب لبنان را در اختیار دارند، ساکنان مناطق مرزی اسرائیل همچنان هدف حملات موشکی و پهپادی حزبالله قرار میگیرند.
نتانیاهو و اطرافیانش تاکید دارند که حزبالله تضعیف شده، حماس به سختی در حال بقاست و حکومت ایران نیز پس از اعتراضات ضدحکومتی زمستان گذشته و حملات آمریکا و اسرائیل در مسیر فروپاشی قرار دارد.
اما آنها در عین حال اذعان میکنند که بقای سیاسی نتانیاهو ممکن است به تحقق همین سناریوها پیش از روز انتخابات وابسته باشد؛ موضوعی که خودشان نیز احتمال وقوع آن را چندان زیاد نمیدانند.
این ارزیابی در میان مخالفان نخستوزیر نیز طرفداران زیادی دارد.
دنی سیترینوویچ، مقام سابق اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر فعلی موسسه مطالعات امنیت ملی دانشگاه تلآویو، به بلومبرگ گفته است: «نتانیاهو بیش از حد وعده داد و تقریبا تمام راهبرد اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن با شکست مواجه شده است.»
به گفته او، سیاست اسرائیل که صرفا بر فشار و تنبیه استوار بود و هیچ مشوقی ارائه نمیکرد، نیازمند بازنگری جدی است.
سنتکام دوشنبه ۱۸ خرداد در بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد این نفتکش با نام «ام/تی ماریوکس» پس از آن هدف قرار گرفت که خدمه آن هنگام عبور از آبهای بینالمللی، از دستورهای نیروهای آمریکایی تبعیت نکردند.
بر اساس این بیانیه، جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت با استفاده از مهمات هدایتشونده دقیق، بخشهای مهندسی و سامانه هدایت نفتکش ماریوکس را هدف قرار داد.
در بیانیه سنتکام آمده است این نفتکش هنگام هدف قرار گرفتن فاقد محموله بود و پس از حمله، دیگر به سوی ایران حرکت نمیکند.
سنتکام همچنین اعلام کرد از زمان آغاز محاصره بندرهای ایران در ۲۴ فروردین، ۱۳۴ کشتی را تغییر مسیر داده، هفت کشتی را بهدلیل تبعیت نکردن از دستورهای آمریکا از کار انداخته و به ۴۲ کشتی مرتبط با کمکهای بشردوستانه اجازه عبور داده است.
وزارت کشتیرانی هند اعلام کرد نفتکش ماریوکس ۲۴ خدمه هندی داشت. این وزارتخانه افزود آتشسوزی در کشتی گزارش شده، اما تمامی خدمه در سلامت هستند.
اوپش کومار شارما، از مقامهای وزارت بنادر و کشتیرانی هند، گفت این وزارتخانه با وزارت خارجه، نیروی دریایی هند و وزارت دفاع برای اطمینان از امنیت خدمه در تماس هستند.
رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد نفتکش ماریوکس پیشتر نیز از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) تحریم شده بود.
این منبع همچنین گفت کشتی پس از هشدارهای مکرر نیروی دریایی آمریکا در سه نوبت مسیر خود را تغییر داده بود، اما دوشنبه بار دیگر تلاش کرد با از طریق آبهای سرزمینی عمان از محاصره عبور کند.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا که مسئول اجرای تحریمهای واشینگتن است، از بهمن ۱۴۰۳ تاکنون در چارچوب کارزار «فشار حداکثری» علیه شبکههای مالی، پولشویی و دور زدن تحریمهای ایران، حدود هزار فرد، کشتی و هواپیمای مرتبط با جمهوری اسلامی را تحریم کرده است.
سفارت هند در عمان نیز اعلام کرد با مقامهای عمانی درباره عملیات نجات و وضعیت دریانوردان در تماس است. به گفته این منبع، تمامی خدمه با کمک مقامهای عمانی نجات یافتهاند.
آمریکا محاصره بنادر ایران را از فروردین ۱۴۰۵ آغاز کرد. مقامهای آمریکایی گفتهاند این اقدام پس از آن انجام شد که جمهوری اسلامی تردد کشتیها از تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان، را بهشدت محدود کرد.
به گفته سنتکام، این محدودیتها شامل کشتیهایی میشود که به مقصد ایران یا از مبدا ایران حرکت میکنند و کشتیهایی را که از تنگه هرمز به مقصد کشورهای دیگر عبور میکنند، در بر نمیگیرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دوشنبه ۱۸ خرداد در یک نشست خبری گفت پس از حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل، به ارتش این کشور دستور داده است اهداف نظامی و اقتصادی را در سراسر ایران هدف قرار دهد.
او افزود: «این کار را انجام دادیم. در حال حاضر، آتش درگیری در این جبهه مهار شده است، زیرا پس از آنکه به حکومت تهران ضربه زدیم، حملات علیه ما متوقف شد.»
نتانیاهو هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «اشتباه کند» و بار دیگر به اسرائیل حمله کند، این کشور «با تمام قدرت» پاسخ خواهد داد. او افزود اسرائیل «حق کامل» دارد از خود دفاع کند.
نتانیاهو همچنین گفت جمهوری اسلامی و حزبالله در ۲۴ ساعت گذشته تلاش کردند «معادله تازهای» را به اسرائیل تحمیل کنند و تصور داشتند میتوانند از خاک لبنان و ایران به سوی اسرائیل آتش بگشایند، بدون آنکه با پاسخ مواجه شوند.
او افزود پس از شلیک حزبالله به سوی خاک اسرائیل، به ارتش این کشور دستور داده است اهداف حزبالله را در بیروت هدف قرار دهد و نیروهای این گروه را در آنجا از میان بردارد.
تهدیدهای تهران پس از توقف عملیات
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز دوشنبه ۱۸ خرداد اعلام کرد در پی حملات اسرائیل به ضاحیه بیروت، در راستای حمایت از لبنان «پاسخی دردناک» به اسرائیل داده شد و بر این اساس، «توقف عملیات نیروهای مسلح» اعلام میشود.
این قرارگاه هشدار داد در صورت «تداوم تجاوزات»، از جمله در جنوب لبنان، اقدامات بسیار شدیدتر و کوبندهتری نسبت به گذشته انجام خواهد شد.
امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی، گفت: «مسئولیت حملات اسرائیل برعهده آمریکا است و در صورت تکرار شرارتهای دشمن، اقدامات ما شدیدتر خواهد شد.»
او افزود: «دشمن در حالی که میانجی گفتوگوها در ایران حضور داشت، بار دیگر با عهدشکنی و نقض تمامیت آتشبس ثابت کرد به هیچ وجه به آتشبس و توافق پایبند نیست.»
مسعود پزشکیان نیز در شبکه ایکس نوشت «اولویت ما امنیت ملی و آرامش مردم است» و جمهوری اسلامی «در برابر هیچ تهدیدی عقبنشینی» نخواهد کرد.
او اضافه کرد: «دیپلماسی و دفاع دو بال قدرت ملیاند؛ نه میدان را ترک کردهایم و نه میز مذاکره را و با وحدت و عقلانیت، از این آزمون نیز سربلند عبور خواهیم کرد.»
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس نیز گفت جمهوری اسلامی «معادله آتشبس روی کاغذ و نقض مکرر آن در میدان» را بر هم زده و تا زمانی که به گفته او «اراده واقعی برای اعتمادسازی» وجود نداشته باشد، پاسخ جمهوری اسلامی همین خواهد بود.
علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز گفت تا زمانی که این نقض آتشبس ادامه داشته باشد، جمهوری اسلامی عملیات موشکی را ادامه خواهد داد.
همزمان، روزنامه اسرائیلهیوم به نقل از یک منبع امنیتی گزارش داد جمهوری اسلامی از بیم «غافلگیری اسرائیل» حریم هوایی خود را بسته است.
این منبع گفت حجم شلیکهای جمهوری اسلامی، مشابه حجم شلیکها در پایان عملیات «غرش شیران» بود و این نشان میدهد که تواناییهای تهران هنوز بازسازی نشده است.
پیش از نشست رسانهای نتانیاهو، تایمز اسرائیل به نقل از یک مقام اسرائیلی گزارش داد این کشور تصمیم گرفته است فعلا حملات خود علیه جمهوری اسلامی را متوقف کند.
یک مقام منطقهای نیز به این رسانه گفت واشینگتن به تهران اطلاع داده است که اگر حملات موشکی علیه اسرائیل را متوقف کند، حملات بیشتری از سوی اسرائیل انجام نخواهد شد و این کشور فعلا با توقف حملات موافقت کرده است.
با این وجود، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد هرگونه حمله به شهرهای شمالی این کشور با حمله به ضاحیه در جنوب بیروت پاسخ داده خواهد شد و ارتش اسرائیل به عملیات خود در لبنان علیه سازمان «تروریستی» حزبالله ادامه خواهد داد.
او افزود: «هرگونه تلاش تهران برای پیوند دادن لبنان و ایران و حمله به اسرائیل، بهشدت پاسخ داده خواهد شد.»
تماس ترامپ با نتانیاهو برای توقف حملات
یک مقام اسرائیلی به رسانههای عبریزبان گفت این تصمیم به درخواست دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گرفته شده است، اما اسرائیل عملیات خود علیه حزبالله در جنوب لبنان را متوقف نخواهد کرد.
اکسیوس دوشنبه ۱۸ خرداد گزارش داد ترامپ پس از حمله موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل، در تماس با نتانیاهو از او خواست از حملات تلافیجویانه خودداری کند تا مذاکرات در حال شکلگیری با تهران با خطر شکست مواجه نشود.
به نوشته اکسیوس، چند ساعت پس از این تماس، نتانیاهو دستور حمله به چند هدف نظامی در جمهوری اسلامی، از جمله در تهران، را صادر کرد و پس از آن جمهوری اسلامی نیز موج تازهای از حملات موشکی، از جمله به سوی تلآویو، انجام داد.
یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت صحبت ترامپ و نتانیاهو «محترمانه» بود، اما نتانیاهو با درخواست ترامپ مخالفت کرد. این مقام افزود: «به نتانیاهو بهروشنی گفته شد این چرخه باید پایان یابد. آمریکا با این حملات موافق نیست و از آنها حمایت نمیکند.»
این حملات متقابل که از ۱۷ خرداد آغاز شد و تا دوشنبه ۱۸ خرداد ادامه یافت، نخستین رویارویی مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل از زمان اجرای آتشبس مورد حمایت آمریکا در اواسط فروردین بود.
دور تازه تنشها با حمله اسرائیل به بیروت و همزمان با ازسرگیری درگیریها با حزبالله آغاز شد و خطر گسترش دوباره جنگ را افزایش داد.
در جریان این رویارویی، اسرائیل یک مجتمع بزرگ پتروشیمی در ایران را هدف قرار داد. رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی گزارش دادند مجتمع پتروشیمی کارون در این حمله آسیب دیده است. اسرائیل نیز حمله به این مجتمع را تایید کرد.
سپاه پاسداران این حمله را اقدامی خطرناک توصیف کرد و هشدار داد تاسیسات انرژی در منطقه ممکن است در معرض خطر قرار گیرند.
جمهوری اسلامی نیز در چندین موج حمله موشکی، به گفته ارتش اسرائیل نزدیک به ۳۰ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرد. در تلآویو آژیرهای هشدار به صدا درآمد و صدای انفجار ناشی از رهگیری موشکها در آسمان شهر شنیده شد.
اسرائیل در پاسخ اعلام کرد جنگندههایش اهداف نظامی در مرکز و غرب ایران، از جمله سامانههای پدافند هوایی و تاسیسات نظامی را هدف قرار دادهاند.
ابهام درباره پایان درگیریها
با وجود اعلام توقف عملیات از سوی جمهوری اسلامی، تنشها در لبنان ادامه یافت.
یک مقام اسرائیلی به تایمز اسرائیل گفت تلآویو حتی در صورت توقف حملات علیه جمهوری اسلامی، عملیات خود علیه حزبالله در جنوب لبنان را متوقف نخواهد کرد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی هشدار داد اگر «ائتلاف اسرائیلی-آمریکایی» بار دیگر «دست از پا خطا کند»، منطقه برای آنها «جهنم» خواهد شد.
صادق آملی لاریجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در شبکه ایکس نوشت: «حمله جمهوری اسلامی در دفاع از لبنان، صرفا یک پاسخ نظامی نبود؛ بلکه اعلام رسمی یک دکترین راهبردی بود.»
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت: «هرگونه تعرض به حزبالله و نقض آتشبس، با واکنش متقابل و بیدرنگ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مواجه خواهد شد.»
با وجود کاهش سطح درگیری مستقیم میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، تهدیدهای متقابل دو طرف و ادامه عملیات اسرائیل علیه حزبالله در لبنان نشان میدهد وضعیت همچنان شکننده است.
ادامه حملات در لبنان، تاکید اسرائیل بر تداوم عملیات علیه حزبالله و تهدیدهای متقابل مقامهای جمهوری اسلامی و اسرائیل، چشمانداز پایان این دور از تنشها را همچنان نامشخص نگه داشته است.
فایننشالتایمز دوشنبه ۱۸ خرداد نوشت این سامانه که مستقل از شبکه گسترده حدود ۳۰۰ هزار دوربین نظارتی فعال در شهر مسکو عمل میکند، پس از انجام بررسیهای فنی گسترده و اطمینان از ایزوله شدن کامل آن از اینترنت، مجددا راهاندازی شد.
این اقدام روسیه پس از آن انجام گرفت که بر اساس برخی گزارشها، دستگاههای اطلاعاتی اسرائیل با دسترسی به حجم گستردهای از تصاویر دوربینهای ترافیکی در ایران موفق شدند محل و زمان دقیق نشست ۹ اسفند خامنهای و مقامهای حکومتی را شناسایی کنند.
۱۰ اسفند سال گذشته، روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد عملیات منجر به کشته شدن خامنهای و دیگر مقامهای ارشد جمهوری اسلامی، بهدنبال همکاری اطلاعاتی نزدیک میان موساد و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) انجام گرفت.
زنگ خطر برای پوتین
به گزارش فایننشالتایمز، هدف قرار دادن رهبر پیشین جمهوری اسلامی نمونهای آشکار از کاربرد یک فناوری نوظهور بود؛ تحولی که در آن هوش مصنوعی با تحلیل میلیونها ساعت ویدیوی ثبتشده بهوسیله هزاران دوربین، امکان ردیابی و نظارت بر اهداف را فراهم کرد.
الکساندر بورتنیکوف، رییس سرویس امنیت فدرال روسیه، پنجم خرداد به مقامهای امنیتی این کشور هشدار داد گستردگی سامانههای نظارتی روسیه که سالها بهعنوان ابزاری برای رصد شهروندان به کار گرفته شدهاند، اکنون میتواند به یک نقطه ضعف تبدیل شود و مورد سوءاستفاده دشمنان قرار گیرد.
او در همین رابطه گفت: «حذف اخیر مقامهای ارشد ایرانی به دست ائتلاف آمریکا و اسرائیل یک هشدار آشکار است. محل حضور این افراد تا حدی از طریق "درهای پشتی" موجود در نرمافزارهای سامانههای نظارت تصویری تهران شناسایی شده بود.»
مقامهای روسیه از مدتها پیش نسبت به امنیت شخصی پوتین، رییسجمهوری روسیه، نگرانیهای جدی داشتهاند. نگرانیهایی که بهویژه از تهدیدات سرویسهای اطلاعاتی اوکراین ناشی میشود.
نهادهای اوکراینی موفق شدهاند به شبکه دوربینهای کنترل ترافیک در روسیه نفوذ کنند. آنها همچنین با استفاده از دادههای موقعیت مکانی تلفنهای همراه، در ترور برخی فرماندهان ارشد نظامی روسیه در قلب مسکو، دست داشتهاند.
یک هکر مستقل اوکراینی در مصاحبه با فایننشالتایمز گفت با وجود تدابیر امنیتی روسیه، دوربینهای نظارتی در مسکو، حتی در اطراف کرملین، همچنان بهطور مستمر هک میشوند.
روسیه اسفندماه ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
ابزار سرکوب معترضان، وسیله شناسایی بسیجیها شد
فایننشالتایمز در ادامه به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی در جریان انقلاب ملی ایرانیان در دیماه ۱۴۰۴، برای افزایش نظارت بر تجمعکنندگان، دوربینهای جدیدی نصب کرد.
بر اساس این گزارش، اسرائیل توانست بهصورت برخط به تصاویر این دوربینها دسترسی پیدا کند. به گفته این منبع مطلع، اطلاعات بهدستآمده از این طریق در شناسایی اعضای بسیج نقش مهمی ایفا کرد.
او افزود اسرائیل در جریان جنگ اخیر موفق شد با استفاده از این تصاویر، نیروهای بسیج مستقر در ایستهای بازرسی را شناسایی کند.
اسرائیل در جریان جنگ ۴۰ روزه کوشید با هدف قرار دادن مقرهای نظامی و انتظامی و ایستهای بازرسی در سطح شهرها، توان سرکوب جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
نفوذپذیری دوربینهای مداربسته
کارشناسان امنیتی سالهاست هشدار میدهند دوربینهای مداربسته و شبکههای نظارتی در برابر نفوذ هکرهای حرفهای و سرویسهای اطلاعاتی، آسیبپذیر هستند.
فایننشالتایمز نوشت پیشرفت سریع فناوری هوش مصنوعی در سالهای اخیر توانایی تحلیل حجم عظیم تصاویر ویدیویی را به شکل چشمگیری افزایش داده و امکان شناسایی رفتارها و الگوهای حرکتی را فراهم کرده است.
بر اساس این گزارش، افسران اطلاعاتی اسرائیل با بهرهگیری از این پیشرفتهای فناورانه توانستند نقشهای دقیق از جغرافیای پیچیده تهران تهیه کنند، الگوهای رفتاری محافظان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی را مورد شناسایی قرار دهند و از میان میلیونها ساعت تصاویر ثبتشده، اهداف مورد نظر را با سرعت و دقت بالا استخراج کنند.
این دادهها سپس با سایر منابع اطلاعاتی، از جمله گزارشهای عوامل انسانی، تلفیق شد.
یک مقام اروپایی که کشورش از این فناوری در شهرهای خود استفاده میکند، گفت: «اکنون ما میتوانیم بهجای اشیا، بهدنبال الگوهای رفتاری بگردیم. این فناوری دنیایی از امکانات جدید را ایجاد کرده است.»
در عمل، این فناوری شبکههای عظیم دوربینهای مداربسته، بهویژه دوربینهای کنترل ترافیک، را به ابزاری قدرتمند در دستان نیروهای متخاصم برای رصد محیطهای شهری و تاسیسات حساس تبدیل میکند. ابزاری که امکان استخراج الگوها، روابط و اطلاعات ارزشمند را در مقیاسی چشمگیر فراهم میسازد.
پس از شناسایی یک فرد، این سامانهها قادرند در مدت کوتاهی پروندهای جامع از فعالیتهای او در بازهای چندماهه تهیه کنند. نتیجه آن است که نه تنها سبک زندگی فرد موردنظر بازسازی میشود، بلکه شبکه ارتباطات و الگوهای رفتاری افرادی که با او در تعامل هستند نیز آشکار خواهد شد.
در فهرست تحریمهای جدید اتحادیه اروپا، نام محمد اکبرزاده، معاون سیاسی و سخنگوی نیروی دریایی سپاه پاسداران و حمید حسینی، نماینده اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران و عضو اتاق بازرگانی ایران، در کنار فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران در استان هرمزگان قرار گرفته است.
شورای اتحادیه اروپا دوشنبه ۱۸ خرداد اعلام کرد این تحریمها بر اساس چارچوب حقوقی گسترشیافتهای اعمال شدهاند که افراد و نهادهای دخیل در اقدامات و سیاستهای تهدیدآمیز جمهوری اسلامی علیه آزادی ناوبری در خاورمیانه را هدف قرار میدهد.
این شورا اقدامات نهاد و افراد تحریمشده را مغایر حقوق بینالملل دانست و اعلام کرد سیاستهای آنها حقوق شناختهشده «عبور ترانزیتی» و «عبور بیضرر» از تنگههای بینالمللی را نقض میکند.
در بیانیه این شورا آمده است فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران در هرمزگان در اجرای سازوکاری نقش دارد که بر اساس آن کشتیهای عبوری از تنگه هرمز باید مدارک شناسایی، اطلاعات مربوط به محموله و مقصد خود را ارائه کنند.
به گفته اتحادیه اروپا، این اطلاعات در اختیار فرماندهی نیروی دریایی سپاه در هرمزگان قرار میگیرد و این فرماندهی با بررسی آنها درباره عبور کشتیها از تنگه تصمیمگیری میکند. شورای اتحادیه اروپا همچنین نوشت برخی شناورها برای عبور از این آبراه ملزم به پرداخت عوارض شدهاند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز دوشنبه در یک نشست خبری در قبرس، اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز را «غیرقابل قبول» خواند.
او گفت کشورهای عضو اتحادیه اروپا در واکنش به اخلال در عبور و مرور از این آبراه، تحریمهایی را علیه افراد و نهادهای جمهوری اسلامی تصویب کردهاند.
کالاس افزود این نخستین بار است که اتحادیه اروپا از سازوکار جدید خود برای مقابله با تهدید آزادی ناوبری استفاده میکند و در صورت لزوم بار دیگر نیز از آن استفاده خواهد کرد.
او همچنین گفت جمهوری اسلامی عملا تنگه هرمز را بسته و پهپادهای این کشور همچنان امنیت رفتوآمد دریایی را تهدید میکنند.
همزمان با اعلام این تحریمها، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، از ادامه اقدامهای جمهوری اسلامی در تنگه هرمز و دریای سرخ سخن گفت.
او دوشنبه گفت: «کاری که امروز با مدیریت تنگه هرمز و اقداماتی که در دریای سرخ و تنگه بابالمندب انجام میگیرد و در آینده نیز ادامه خواهد یافت، میتواند دریای سرخ را برای دشمن به دریایی سرختر تبدیل کند.»
این تحریمها در شرایطی اعمال شده که از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، جمهوری اسلامی عملا تردد عادی از تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال نفت از خلیج فارس، را مختل کرده است.
یک هفته پس از برقراری آتشبس در ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، محاصرهای دریایی علیه جمهوری اسلامی اعلام کرد که همه کشتیهای ورودی و خروجی از بندرهای جنوبی ایران را در بر میگرفت.
در بخش دیگری از این بیانیه، اتحادیه اروپا اکبرزاده را به حمایت از اقداماتی متهم کرده که به گفته این نهاد، عبور قانونی کشتیها و آزادی ناوبری در تنگه هرمز را مختل میکند.
شورای اتحادیه اروپا همچنین اعلام کرد نیروی دریایی سپاه از طریق اجرای نظام اخذ عوارض و نیز تهدید، آزار و حمله به چندین کشتی تجاری در منطقه، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضعیف کرده است.
در بیانیه آمده است اکبرزاده در مقام خود کشتیهای عبوری از تنگه را به استفاده از موشک یا پهپاد تهدید کرده است.
اتحادیه اروپا در مورد حسینی نیز اعلام کرد او از سیاست ارائه اطلاعات کشتیها به مقامهای جمهوری اسلامی، ارزیابی این اطلاعات و پرداخت هزینه عبور برای تردد ایمن از تنگه هرمز حمایت و آن را ترویج کرده است.
بر اساس مقررات اتحادیه اروپا، داراییهای افراد و نهادهای تحریمشده در کشورهای عضو مسدود میشود و ارائه مستقیم یا غیرمستقیم منابع مالی و اقتصادی به آنها ممنوع خواهد بود. همچنین افراد تحریمشده با ممنوعیت سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا روبهرو میشوند.
شورای اتحادیه اروپا اعلام کرد با تحریمهای جدید، شمار افراد و اشخاص حقوقی مشمول این سازوکار به ۲۶ مورد و شمار نهادهای تحریمشده به ۲۷ مورد رسیده است.
اتحادیه اروپا اول خرداد دامنه تحریمهای مرتبط با حمایت نظامی جمهوری اسلامی از روسیه و گروههای مسلح در خاورمیانه و دریای سرخ را گسترش داد تا تهدیدکنندگان آزادی ناوبری در خاورمیانه، بهویژه تنگه هرمز را نیز هدف قرار دهد.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز ۲۰ فروردین ۱۴۰۵، پس از توافق آتشبس میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی، خواستار پایبندی کامل همه طرفها به آتشبس و تضمین عبور آزاد و ایمن از تنگه هرمز مطابق حقوق بینالملل شد.
