طالبان چگونه در بحبوحه جنگ، در کنار جمهوری اسلامی قرار گرفت
طالبان در مواجهه با درگیریهای منطقهای - بهویژه پس از حملات اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و تهدیدهای بعدی ایالات متحده در اوایل ۲۰۲۶ - موضعی عملگرایانه اما صریح اتخاذ کرده است.
طالبان در مواجهه با درگیریهای منطقهای - بهویژه پس از حملات اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و تهدیدهای بعدی ایالات متحده در اوایل ۲۰۲۶ - موضعی عملگرایانه اما صریح اتخاذ کرده است.
با وجود پیشینهای از تنش میان طالبانِ سنیِ دیوبندی و جمهوری اسلامی شیعه، در تحولات اخیر نشانههایی از همدلی و همسویی میان دو طرف دیده میشود؛ هرچند اختلافات دیرینه، از جمله درگیریهای مرزی، مناقشه آبی بر سر رود هلمند و مساله اخراج پناهجویان افغانستانی، همچنان پابرجاست.
با این حال، اظهارات مقامهای طالبان و فعالان رسانهای نزدیک به این گروه نشان میدهد نوعی همبستگی مقطعی شکل گرفته که عمدتاً در قالب مخالفت با آنچه «تجاوز اسرائیل» و «تجاوز آمریکا» خوانده میشود، بیان شده است. این رویکرد در مواضع رسمی، فعالیتهای رسانهای و بازتابهای رسانههای دولتی تحت کنترل طالبان قابل مشاهده است.
در سطح رسمی، ذبیحالله مجاهد در ۱۵ فوریه ۲۰۲۶ در گفتوگو با بخش پشتوی رادیو دولتی ایران تاکید کرد که طالبان «طرفدار جنگ نیست»، اما از حق ایران برای دفاع از خود حمایت میکند. او گفت ایران در «جنگ ۱۲ روزه» با اسرائیل پیروز شده و در صورت تکرار درگیری نیز به دلیل «حقانیت» و «توانایی» خود پیروز خواهد شد. مجاهد همچنین اعلام کرد افغانها آمادهاند «در حد توان» در زمان جنگ با ایران همدردی و همکاری کنند. او پیشتر نیز حملات اسرائیل به تاسیسات و فرماندهان جمهوری اسلامی را «نقض آشکار حقوق بینالملل» خوانده بود.
در مارس ۲۰۲۶، وزارت خارجه طالبان نیز در واکنش به حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، این اقدامات را محکوم و نسبت به تشدید تنشها ابراز نگرانی کرد، هرچند در این بیانیهها اشارهای به تلفات غیرنظامیان نشده بود. همچنین در تماسهای تلفنی میان عباس عراقچی و امیرخان متقی، طرف طالبان این حملات را «تجاوز» خواند و بر ضرورت حل بحران از مسیر دیپلماسی تاکید کرد.
در کنار مواضع رسمی، چهرههای رسانهای نزدیک به طالبان نیز بهطور گسترده در حمایت از حکومت ایران موضع گرفتهاند. محمد جلال، از نزدیکان شبکه حقانی، حملات موشکی حکومت ایران به اسرائیل را «دفاع مشروع» توصیف کرد. همچنین عبدالله ریحان با ستایش از «میهندوستی» ایرانیان، آن را الگویی برای افغانها دانست و بارها حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای غیرنظامی ایران را محکوم کرد. او تاکید کرده است که افغانها «در هر شرایطی در کنار ایران خواهند ایستاد.»
در مقابل، برخی چهرههای کلیدی مانند انس حقانی در این زمینه سکوت اختیار کرده و تمرکز خود را بر مسائل داخلی طالبان حفظ کردهاند.
رسانههای دولتی تحت کنترل طالبان نیز عمدتاً به بازتاب مواضع رسمی بسنده کردهاند. رادیو تلویزیون ملی افغانستان مصاحبهها و بیانیههای رسمی درباره ایران را پوشش داده، اما وارد تحلیلهای مستقل یا حمایت ایدئولوژیک از جمهوری اسلامی نشده است. این رویکرد با خط دیپلماتیک طالبان - که بر پرهیز از تشدید تنش و تاکید بر حاکمیت ملی متمرکز است - همخوانی دارد.
در مجموع، حمایت طالبان از [حکومت] ایران ماهیتی محدود و مقطعی دارد و بیش از آنکه بر یک اتحاد راهبردی استوار باشد، ریشه در مخالفت مشترک با آمریکا و اسرائیل دارد. در عین حال، طالبان تلاش کرده از اتخاذ مواضع بسیار تند علیه آمریکا پرهیز کند تا مسیر احتمالی عادیسازی روابط با واشینگتن - از جمله بازگشایی سفارت آمریکا در کابل - مسدود نشود.
همزمان، با تشدید درگیریها میان آمریکا و [حکومت] ایران، واشینگتن نیز فشارها بر طالبان را افزایش داده و در ارتباط با موضوع گروگانهای آمریکایی تهدیدهایی کمسابقه مطرح کرده است. وزارت خارجه آمریکا، مشاوران دونالد ترامپ و اعضای کنگره هشدار دادهاند که در صورت عدم آزادی گروگانها، طالبان با پیامدهای جدی روبهرو خواهد شد. طالبان در واکنش، یک گروگان آمریکایی را آزاد کرد؛ اقدامی که به گفته ناظران، با فضای کلی تنشهای مرتبط با جنگ ایران بیارتباط نبوده است.
* این گزارش نسخهای از مقالهای است که در افغانستاناینترنشنال منتشر شده است.
