یک شرکت اطلاعات دریایی: در اولین روز آتشبس رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز تغییری نکرد
خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد که در نخستین روز آتشبس موقت میان آمریکا و جمهوری اسلامی، هیچ تغییری در رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز مشاهده نشده است و حکومت ایران از طریق ارسال پیامهای رادیویی به کشتیها هشدار داده که در صورت عبور بدون مجوز و هماهنگی با آنها، هدف حمله قرار خواهند گرفت.
این رسانه به نقل از تحلیلگران «ویندوارد»، یک شرکت اطلاعات دریایی که کشتیرانی بینالمللی را رصد میکند، نوشت تا پایان روز چهارشنبه تنها ۱۱ کشتی از این آبراه گذشته که با تعداد کشتیهای عبوری روزِ قبل از آغاز آتشبس تفاوتی ندارد.
ویندوارد گفت همه کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند همچنان باید برای عبور ایمن با حکومت ایران هماهنگ کنند. از کشتیها خوسته میشود برای نفت خروجی، عوارض سنگینی تا سقف یک دلار به ازای هر بشکه پرداخت کنند، آن هم بهصورت رمزارز.
به نوشته این گزارش نفتکشهای بزرگ فوقسنگین میتوانند تا ۳ میلیون بشکه نفت خام حمل کنند.
بازارهای جهانی روز چهارشنبه با انتشار خبر توافق جمهوری اسلامی و آمریکا بر سر یک آتشبس دو هفتهای، واکنشی کمسابقه نشان دادند؛ قیمت نفت به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد، شاخصهای اصلی بورس در آمریکا و اروپا جهش کردند و بازده اوراق خزانهداری کاهش یافت.
به گزارش رویترز، این آتشبس که با میانجیگری پاکستان حاصل شده، کمتر از دو ساعت پیش از پایان ضربالاجل تعیینشده از سوی دونالد ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز اعلام شد. ترامپ پیشتر هشدار داده بود که در صورت باز نشدن این گذرگاه راهبردی، ایران با حملات گسترده به زیرساختهای غیرنظامی خود مواجه خواهد شد. با این حال، در حالی که او این توافق را یک «پیروزی» توصیف کرد، تحلیلگران یادآور شدند که ادامه کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز همچنان به تهران اهرم مهمی بر بازار جهانی انرژی و رقبای منطقهایاش میدهد.
جمهوری اسلامی اعلام کرده است در صورت توقف حملات، عبور امن از تنگه هرمز را تضمین خواهد کرد. اما محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، روز چهارشنبه گفت سه بند کلیدی از یک «پیشنهاد ۱۰ مادهای» پیش از آغاز مذاکرات نقض شده و در چنین شرایطی، آتشبس دوجانبه یا مذاکره «غیرمنطقی» است. این موضعگیری نشان داد که با وجود واکنش مثبت بازارها، ابهام درباره دوام آتشبس همچنان پابرجاست.
با این حال، سرمایهگذاران که روز سهشنبه پیش از ضربالاجل ترامپ به حاشیه رفته بودند، روز چهارشنبه بهطور گسترده به بازار بازگشتند. در والاستریت، شاخص «داوجونز» با رشد ۲.۸۵ درصدی به ۴۷,۹۱۰.۷۹ واحد رسید، شاخص S&P 500 با افزایش ۲.۵۱ درصدی در سطح ۶,۷۸۲.۸۳ بسته شد و «نزدک» نیز ۲.۸۰ درصد رشد کرد و به ۲۲,۶۳۵ واحد رسید. S&P 500 بالاترین سطح بسته شدن خود در یک ماه گذشته را ثبت کرد و داوجونز نیز بزرگترین جهش روزانه خود از آوریل ۲۰۲۵ را تجربه کرد.
در اروپا هم روندی مشابه دیده شد. شاخص STOXX 600 حدود ۳.۹ درصد بالا رفت و بیشترین رشد روزانه خود در یک سال گذشته را ثبت کرد. شاخص جهانی MSCI نیز بیش از ۳ درصد افزایش یافت. تحلیلگران این حرکت را یک «رالی ناشی از کاهش تنش ژئوپلیتیک» توصیف کردند؛ وضعیتی که در آن افت قیمت نفت و کنار رفتن بخشی از ریسکهای شدید، سرمایهگذاران را دوباره به داراییهای پرریسکتر سوق میدهد.
در بازار انرژی، نفت آمریکا با سقوط ۱۶.۴ درصدی در ۹۴.۴۱ دلار در هر بشکه بسته شد و نفت برنت نیز با افت ۱۳.۳ درصدی به ۹۴.۷۵ دلار رسید. هر دو شاخص نفتی اگرچه هنوز بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ باقی ماندهاند، اما این کاهش شدید نشاندهنده امید بازار به ازسرگیری جریان نفت و گاز از تنگه هرمز است. این آبراه در شرایط عادی مسیر عبور حدود یکپنجم نفت جهان و بخش بزرگی از گاز طبیعی مایع است.
کاهش قیمت نفت بهسرعت بر بازار اوراق قرضه نیز اثر گذاشت. بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله آمریکا ۴.۴ واحد پایه کاهش یافت و به ۴.۲۹۹ درصد رسید، بازده اوراق ۳۰ ساله نیز افت کرد و بازده اوراق ۲ ساله به ۳.۷۹۲ درصد رسید. این تغییرات بازتاب این برداشت در بازار بود که افت قیمت انرژی میتواند فشار تورمی را کاهش دهد و احتمال کاهش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو را افزایش دهد. در منطقه یورو نیز بازده اوراق دولتی بهطور محسوس پایین آمد، زیرا معاملهگران بخشی از انتظارات خود برای افزایش نرخ بهره بانک مرکزی اروپا را پس گرفتند.
در بازار ارز، یورو ۰.۵۸ درصد در برابر دلار تقویت شد و به ۱.۱۶۶۱ دلار رسید، در حالی که دلار در برابر ین ژاپن ۰.۶۵ درصد تضعیف شد و به ۱۵۸.۵۹ رسید. در بازار فلزات گرانبها، طلا پس از لمس بالاترین سطح سههفتهای بخشی از رشد خود را از دست داد، اما همچنان ۰.۴۴ درصد بالاتر ایستاد و به ۴,۷۲۲.۹۷ دلار در هر اونس رسید. نقره نیز ۱.۸ درصد رشد کرد.
در والاستریت، بخشهایی از بازار که از آغاز جنگ بیشترین آسیب را دیده بودند، بازگشت قابلتوجهی داشتند. شاخص شرکتهای هواپیمایی تجاری ۵.۷ درصد، سهام مرتبط با سفر و تفریح ۵.۲ درصد و شرکتهای خانهسازی ۴.۹ درصد رشد کردند. سهام خطوط هوایی دلتا ۳.۸ درصد بالا رفت، ساوتوست ۶.۷ درصد و یونایتد ایرلاینز ۷.۹ درصد جهش کردند. شرکتهای کروز نیز رشد قابلتوجهی را ثبت کردند؛ کارنیوال ۱۱.۲ درصد و نروژین کروز لاین ۷.۶ درصد افزایش یافتند. در مقابل، بخش انرژی به دلیل افت شدید نفت تنها بخشی بود که در S&P 500 کاهش نشان داد و ۳.۷ درصد پایین آمد.
در عین حال، صورتجلسه نشست ماه مارس فدرال رزرو که روز چهارشنبه منتشر شد، نشان داد سیاستگذاران پولی آمریکا بهدلیل شوک نفتی ناشی از جنگ، نسبت به افزایش تورم در سال ۲۰۲۶ نگرانتر شدهاند و حتی آمادگی بیشتری برای افزایش نرخ بهره پیدا کردهاند. این نکته نشان میدهد که هرچند بازارها از خبر آتشبس استقبال کردند، اما آثار اقتصادی جنگ هنوز بهطور کامل از میان نرفته است.
در مجموع، واکنش بازارها نشاندهنده یک نفس راحت کوتاهمدت در برابر خطر تشدید بیشتر جنگ بود. با این حال، معاملهگران و تحلیلگران هشدار میدهند که این خوشبینی تا حد زیادی به دوام آتشبس دو هفتهای، بازگشایی واقعی تنگه هرمز و روشن شدن جزئیات توافق بستگی دارد. اختلاف روایت میان واشینگتن و تهران درباره وضعیت تنگه و شروط آتشبس، همچنان یکی از مهمترین عوامل بیثباتی برای بازارهای جهانی باقی مانده است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه گفت که هرگونه توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی باید به «نگرانیها درباره برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و سیاست منطقهای» حکومت ایران و همینطور «اقدامات آنها که مانع عبور و مرور در تنگه هرمز میشود» پاسخ دهد.
او شامگاه چهارشنبه ۱۹ فروردین با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، پاسخ به این موارد را «تنها مسیر» رسیدن به یک صلح قدرتمند و پایدار خواند و افزود: «فرانسه نیز در هماهنگی نزدیک با شرکای خود در خاورمیانه، نقش کامل خود را ایفا خواهد کرد.»
مکرون در این پست از گفتوگوی تلفنی خود با دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، و مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، خبر داد و نوشت که به آنها گفته است تصمیم هر دو برای پذیرش آتشبس «بهترین گزینه ممکن»بود.
او نوشت: «ابراز امیدواری کردم که آتشبس بهطور کامل از سوی تمامی طرفهای درگیر، در همه حوزههای رویارویی، از جمله در لبنان رعایت شود. این شرطی ضروری برای معتبر و پایدار ماندن آتشبس است.»
رییسجمهوری فرانسه در پایان این پست افزود که همین موارد را در گفتوگو با رهبران قطر، امارات، لبنان و عراق نیز طرح کرده است.
وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که در پی نگرانیهای امنیتی مرتبط با جنگ ایران و تروریسم، در حال کاهش کارکنان دیپلماتیک خود در نیجریه است.
این وزارتخانه چهارشنبه ۱۹ فروردین در بیانیهای اعلام کرد که به کارکنان غیرضروری آمریکا و همچنین خانوادههای تمامی کارکنان دولتی مستقر در این سفارت آمریکا در آبوجا، پایتخت نیجریه، میتوانند «به دلیل وخامت وضعیت امنیتی» این کشور را ترک کنند.
در این بیانیه آمده است: «خطر خشونتهای تروریستی، از جمله حملات تروریستی در نیجریه وجود دارد. تروریستها همچنان در حال طراحی و اجرای حملات در نیجریه هستند. آنها با باندهای محلی همکاری میکنند تا دامنه فعالیت خود را گسترش دهند. ممکن است این حملات با هشدار بسیار اندک یا بدون هیچ هشداری انجام شوند.»
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای دولتی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی تنبیه برخی از کشورهای ناتو به دلیل پرهیز از حمایت ایالات متحده در جنگ ایران است.
این رسانه، چهارشنبه ۱۹ فروردین در گزارشی اعلام کرد که دولت ترامپ در حال بررسی طرحی برای مجازات برخی از اعضای اتحاد ناتو است که به اعتقاد او در طول جنگ در ایران برای ایالات متحده و اسرائیل مفید نبودند و از آنها حمایت نکردند.
این گزارش افزود که یکی از گزینههای این طرح پیشنهادی، خارج کردن نیروهای آمریکایی از کشورهای مورد غضب آمریکا و استقرار آنها در کشورهایی است که بیشتر از کارزار نظامی ایالات متحده حمایت میکنند.
با توقف حملات به ایران، مراد ویسی در گزارشی ویژه در وبسایت ایراناینترنشنال به مهمترین فرماندهان کشتهشده جمهوری اسلامی در جریان این جنگ پرداخته است.
این گزارش به حذف بخشی مهم از لایههای عالی فرماندهی نظامی و امنیتی و تاثیر آن بر ساختار تصمیمسازی حاکمیت میپردازد.
گفتوگو با مراد ویسی، تحلیلگر ارشد ایراناینترنشنال
