روزنامه نیویورکتایمز گزارش داد که چند صد نیروی عملیات ویژه ایالات متحده به خاورمیانه رسیدهاند.
این روزنامه یکشنبه نهم فروردین به نقل از دو مقام نظامی آمریکایی نوشت که این نیروها به هزاران تفنگدار دریایی و چترباز مستقر در منطقه پیوستهاند.
آنها گفتند اعزام این نیروها به منظور ارائه گزینههای بیشتر به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در جنگ با ایران انجام میشود.
این دو مقام که خواستند نامشان فاش نشود تا در مورد مسائل عملیاتی صحبت کنند، گفتند که این نیروها میتوانند برای کمک به حفاظت از تنگه هرمز که ایران آن را مسدود کرده است، مستقر شوند یا اینکه میتوانند به عنوان بخشی از ماموریت برای تصرف جزیره خارک عمل کنند.
به گفته این دو مقام، نیروهای عملیات ویژه همچنین میتوانند در ماموریت در اختیار گرفتن ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی در تاسیسات اتمی اصفهان مورد استفاده قرار گیرند.
در حال حاضر، بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکا در خاورمیانه حضور دارند.
پیامهای دریافتی از شهروندان در نقاط مختلف ایران حاکی از شنیده شدن صدای انفجارهای شدید و پرواز جنگندهها در چندین شهر از جمله تهران، بندرعباس و چابهار در شامگاه یکشنبه و بامداد دوشنبه است.
بر اساس گزارشهای ارسالی شهروندان، ساعت ۲۱:۲۰ شامگاه یکشنبه صدای انفجارهای شدید در شرق تهران، محدوده نارمک شنیده شد. همچنین حدود ساعت ۲۳:۱۷ در مناطق توحید و آزادی، صدای پرواز جنگندهها همراه با انفجارهای شدید گزارش شده است.
در بندرعباس نیز شهروندان از پرواز جنگندهها همزمان با وقوع حدود ۱۰ انفجار شدید در ساعت ۲۲:۳۲ خبر دادهاند. به گفته منابع محلی، این انفجارها در چند نقطه از جمله تاسیسات مرتبط با نیروی دریایی و پاسگاه «دوهزار» رخ داده است.
در استان سیستان و بلوچستان، شهروندان چابهار اعلام کردند که حدود ساعت ۲۳:۰۰ یکشنبه شش تا هفت موشک شلیک شده و صدای انفجارهای بسیار شدید در این منطقه شنیده شده است.
در استان مازندران نیز گزارشهایی از چند شهر منتشر شده است. در آمل، ساعت یک بامداد صدای انفجاری بسیار شدید در خیابان هراز شنیده شد که به گفته شهروندان، باعث لرزش ساختمانها شده است. در چالوس، حدود ساعت ۰۳:۱۳ بامداد صدای مداوم پرواز جنگندهها گزارش شده و در شهر نور نیز شهروندان از پرواز جنگنده در ارتفاع پایین در ساعت ۲۳:۱۵ یکشنبه خبر دادهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبه با فایننشالتایمز همزمان با تاکید بر ادامه مذاکرات با تهران، از احتمال تصرف جزیره خارک و «در اختیار گرفتن نفت ایران» سخن گفت و تاکید کرد که واشینگتن همچنان گزینههای نظامی متعددی در اختیار دارد.
به گزارش فایننشال تایمز، ترامپ در این گفتوگو با اشاره به مذاکرات جاری مدعی شد که حکومت ایران اقداماتی برای کاهش تنش انجام داده، از جمله اجازه عبور نفتکشها از تنگه هرمز. به گفته ترامپ «آنها ۱۰ تا [مجوز عبور کشتی] به ما دادند. حالا ۲۰ تا میدهند و این ۲۰ تا در حال حرکت هستند و از وسط تنگه عبور میکنند.»
رییسجمهوری آمریکا افزود محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران، مجوز این اقدام را صادر کرده است.
ترامپ در بخشی از این گفتوگو همچنین اعلام کرد که ترجیح شخصیاش «گرفتن نفت ایران» است و این گزینه را با سیاست آمریکا در ونزوئلا مقایسه کرد؛ جایی که به گفته او واشینگتن قصد دارد صنعت نفت را برای مدت طولانی تحت کنترل داشته باشد.
او گفت: «راستش را بخواهید، چیزی که من بیشتر از همه دوست دارم این است که نفت ایران را بگیریم»، هرچند افزود برخی در داخل آمریکا با این رویکرد مخالفند.
بر اساس این گزارش، تحقق چنین سناریویی مستلزم تصرف جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، خواهد بود. ترامپ در این باره گفت: «شاید جزیره خارک را بگیریم، شاید هم نگیریم. گزینههای زیادی داریم»، اما اذعان کرد که چنین اقدامی میتواند به حضور طولانیمدت نیروهای آمریکایی در این منطقه منجر شود.
او همچنین مدعی شد توان دفاعی حکومت ایران در این منطقه محدود است و گفت: «فکر نمیکنم آنها هیچ دفاعی داشته باشند. ما میتوانیم خیلی راحت آن را بگیریم.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایالات متحده بهطور همزمان در حال تقویت حضور نظامی خود در خاورمیانه است. به نوشته فایننشالتایمز، هزاران نیروی آمریکایی، از جمله واحدهایی از تفنگداران دریایی و نیروهای واکنش سریع، به منطقه اعزام شدهاند تا گزینههای عملیاتی مختلف را پشتیبانی کنند.
با این حال، ترامپ در کنار تهدیدهای نظامی، بر ادامه مسیر دیپلماتیک نیز تاکید کرد و گفت مذاکرات غیرمستقیم با حکومت ایران از طریق واسطهها «به خوبی پیش میرود». او برای دستیابی به توافق، مهلتی تا ۶ آوریل [۱۷ فروردین] تعیین کرده و هشدار داده در صورت عدم پذیرش شرایط، ایالات متحده ممکن است بخش انرژی ایران را هدف قرار دهد.
ترامپ در عین حال به گستردگی عملیات نظامی آمریکا علیه حکومت ایران اشاره کرد و گفت: «ما حدود ۳۰۰۰ هدف دیگر داریم - ۱۳ هزار هدف را بمباران کردهایم - و چند هزار هدف دیگر باقی مانده است. یک توافق میتواند خیلی سریع حاصل شود.»
در بخش دیگری از این مصاحبه، ترامپ وضعیت سیاسی ایران را نیز مورد اشاره قرار داد و مدعی شد که ساختار قدرت در این کشور دستخوش تغییر شده است. او گفت: «افرادی که اکنون با آنها طرف هستیم، کاملاً متفاوت هستند… بسیار حرفهای هستند» و افزود که پس از کشته شدن رهبران ارشد، «عملاً تغییر رژیم» رخ داده است.
ترامپ همچنین درباره رهبر جدید ایران ادعا کرد: «پسر [خامنهای] یا کشته شده یا در وضعیت بسیار بدی است. ما هیچ خبری از او نداریم. ناپدید شده است.»
فایننشالتایمز در این گزارش تاکید میکند که این مواضع در شرایطی بیان شده که جنگ میان آمریکا، اسرائیل و حکومت ایران موجب افزایش شدید قیمت نفت و تشدید بحران در بازارهای جهانی انرژی شده است؛ موضوعی که همزمان با تشدید تنشهای نظامی، فشار بر تصمیمگیریهای سیاسی واشینگتن را افزایش داده است.
ترامپ: اگر همه خواستههای ما را نپذیرند، کشوری نخواهند داشت رییسجمهوری آمریکا در مسیر بازگشت به کاخ سفید از فلوریدا نیز با خبرنگاران گفتوگو کرد و در مورد مذاکرات با جمهوری اسلامی گفت: «ما در آن مذاکرات عملکرد بسیار خوبی داریم. اما هیچوقت نمیتوان درباره [حکومت] ایران مطمئن بود، چون با آنها مذاکره میکنیم و بعد همیشه مجبور میشویم آنها را بزنیم.»
ترامپ ادامه داد: «فکر میکنم با آنها به توافق برسیم، اما این هم ممکن است که [به توافق] نرسیم. من [چشمانداز] رسیدن به یک توافق با [حکومت] ایران را میبینم؛ ممکن است خیلی زود اتفاق بیفتد.»
خبرگزاریها این اظهارات را «خوشبینانه» توصیف کردند که پیش از بازگشایی بازارهای بورس در صبح دوشنبه مطرح شد.
ترامپ سپس بدون ارائه مدرک ادعا کرد که [حکومت] ایران با بیشتر خواستههای آمریکا در پیشنهاد ۱۵ مادهای واشینگتن برای پایان دادن به جنگ موافقت کرده است.
این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی از جمله قالیباف، روز یکشنبه با انتشار پیامی پیشنهادات ۱۵ مادهای آمریکا را «آرزو» توصیف کرد و پذیرش خواستههای ایالات متحده را رد کرده بود.
ترامپ همچنین گفت: «آنها از سلاح هستهای صرفنظر خواهند کرد.»
او در ادامه تهدید کرد: «آنها همه کارهایی را که ما میخواهیم انجام خواهند داد و شاید دوباره یک کشور بزرگ شوند. اما اگر این کار را نکنند، دیگر کشوری نخواهند داشت.»
دونالد ترامپ اعلام کرد که مذاکرات غیرمستقیم بین ایالات متحده و ایران از طریق فرستادگان پاکستانی به خوبی در حال پیشرفت است.
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگو با فایننشال تایمز افزود: «آیا شاهد توافق با ایران هستیم، ممکن است به زودی اتفاق بیفتد.»
او همچنین گفت تعداد تانکرهای نفتی با پرچم پاکستان که جمهوری اسلامی اجازه عبور آنها را از تنگه هرمز داده بود، دو برابر شده و به ۲۰کشتی رسیده است.
ترامپ اشاره کرد که محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، مجوز عبور تانکرهای اضافی را داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، او در بخش دیگری از این مصاحبه گفت که میخواهد «نفت ایران را تصاحب کند» و افزود «شاید جزیره خارک را بگیریم، شاید هم نگیریم. گزینههای زیادی داریم.»
ترامپ اما اذعان کرد که چنین اقدامی میتواند به حضور طولانیمدت نیروهای آمریکایی در این منطقه منجر شود.
نشریه اسرائیلی واینت در گزارشی تحلیلی نوشت پس از کشته شدن علی خامنهای و قدرتگیری جریانهای تندرو، تردیدها درباره پابرجا بودن «ممنوعیت مذهبی سلاح هستهای» که حکومت ایران مدعیاش بود افزایش یافته و بحث حرکت جمهوری اسلامی بهسوی بمب وارد مرحلهای تازه شده است.
گزارش واینت میگوید ادعای دیرینه جمهوری اسلامی درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای، بر فتوایی استوار بود که به علی خامنهای نسبت داده میشد و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی را «حرام» اعلام میکرد. این فتوا از سال ۲۰۰۳ بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای دفاعی تهران در برابر اتهام تلاش برای ساخت سلاح هستهای مطرح شد.
با این حال، این گزارش تاکید میکند که در عمل، همزمان با استناد به این فتوا، ایران سطح غنیسازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد افزایش داده - سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی - و فعالیتهایی انجام داده که از نگاه بسیاری از ناظران، با ادعای صرفاً غیرنظامی بودن برنامه هستهای سازگار نیست.
واینت مینویسد نقطه عطف این روند، کشته شدن علی خامنهای در آغاز «عملیات شیر خروشان» بود. پس از آن، مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید معرفی شد، اما تاکنون موضع روشنی درباره ادامه یا لغو این فتوا اعلام نکرده است. همین خلا، به گفته گزارش، فضای جدیدی برای طرح «دیدگاههای تندروانه» ایجاد کرده است.
در این چارچوب، گزارش به اظهارات مقامها و تحلیلگران اشاره میکند که نشان میدهد حتی در سطح رسمی نیز عدم قطعیت وجود دارد. از جمله، عباس عراقچی گفته است که هنوز مشخص نیست رهبر جدید چه سیاستی را در پیش خواهد گرفت.
این گزارش همچنین به افزایش فشارهای داخلی برای کنار گذاشتن ممنوعیت سلاح هستهای اشاره میکند. به نوشته واینت، شبکههایی مانند سیانان گزارش دادهاند که با تقویت موقعیت جریانهای تندرو در سپاه پاسداران، درخواستها برای تغییر دکترین هستهای شدت گرفته است. برخی چهرههای نزدیک به این جریانها حتی آشکارا از ضرورت حرکت به سمت سلاح هستهای سخن گفتهاند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که با وجود آسیبهای جدی به تاسیسات هستهای در جریان جنگ، حکومت ایران همچنان ظرفیتهای مهمی را حفظ کرده است. بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران پیش از جنگ حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشته- مقداری که برای تولید چندین بمب هستهای کافی ارزیابی میشود.
واینت مینویسد بخش قابل توجهی از این مواد احتمالاً در تاسیسات زیرزمینی باقی مانده و همین موضوع نگرانیها درباره امکان بازیابی و تکمیل آن را افزایش داده است. در همین حال، مقامهای آمریکایی نیز تاکید کردهاند که حکومت ایران همچنان توان تولید سانتریفیوژ و ادامه برنامه هستهای را دارد.
این گزارش اضافه میکند که همین نگرانیها، ایالات متحده را به بررسی گزینههای نظامی پرخطر- از جمله عملیاتهای ویژه برای دستیابی به ذخایر اورانیوم - واداشته، هرچند واشینگتن همچنان مسیر دیپلماتیک را ترجیح میدهد.
در جمعبندی، واینت تاکید میکند که اگر جمهوری اسلامی از این جنگ عبور کند و کنترل بر ذخایر هستهای خود را حفظ کند، ممکن است مسیر دستیابی به سلاح هستهای کوتاهتر شود؛ حتی در قالب گزینههایی مانند «بمب کثیف» یا سلاحهای ابتداییتر.
به نوشته این نشریه، مجموعه این تحولات نشان میدهد که با تضعیف چارچوبهای قبلی - از جمله فتوای مذهبی - و تغییر توازن قدرت در داخل ساختار جمهوری اسلامی، برنامه هستهای ایران وارد مرحلهای تازه و بالقوه خطرناک شده است.
