معاون وزیر آموزش و پرورش از برگزاری بیش از ۳۰۰۰ جلسه مشاوره برای دانشآموزان بازداشتی در ماه گذشته خبر داد و گفت این مشاورهها شامل موارد «روانشناختی»، «تبیینی» و «تحصیلی» بوده است.
او افزود برخی از جلسات مشاوره بین سه تا هفت نوبت ادامه داشته تا دانشآموزان بتوانند به مدرسه بازگردند.
فرشاد ابراهیمپور، نایبرییس کمیسیون آموزش مجلس، ۳۰ بهمنماه گفته بود ۲۸ درصد دستگیرشدگان زیر ۲۰ سال بودهاند و بازداشت افراد زیر ۱۸ سال بین ۲۵ تا ۲۸ درصد است. از سوی دیگر، پیمان جبلی، رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، گفته بود اعترافات «بازداشتیهای کمسن و سال» بهزودی از این رسانه پخش خواهد شد.
در این بیانیه آمده است: «ما سینماگران ایران، سرکوب اعتراضهای مردم را به هر بهانه محکوم میکنیم. اعتراض، حق طبیعی و مدنی هر انسانی است. هیچ قدرتی حق ندارد خود را مافوق مردم بداند.»
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به کشته شدن معترضان نوشتند: «شلیک به مردمی که با دست خالی به خیابان آمدهاند، جنایت علیه حق حیات است و هیچ توجیهی ندارد.»
پیش از این افراد و گروههای دیگر مدنی و صنفی نیز کشتار و سرکوب شدید معترضان در ایران را محکوم کردند. از جمله، بیش از ۶۰ نویسنده و فعال ادبیات و هنر کودک و نوجوان از کشورهای مختلف با انتشار بیانیهای، قتلعام ۱۸ و ۱۹ دیماه در ایران را محکوم و اعلام کردند کشتار کودکان و نوجوانان، آینده جهان را تهدید میکند.
در بیانیه منتشر شده از سوی این فعالان حوزه کودک و نوجوان، به «بیش از ۲۳۰ نیمکت خالی در دبستانها و دبیرستانهای ایران» اشاره شده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران ۲۷ بهمن در بیانیهای با عنوان «برای نیمکتهای خالی، برای رویاهای ناتمام»، در واکنش به کشته شدن بیش از ۲۳۰ کودک و نوجوان در اعتراضات دیماه، ۲۹ بهمن را روز عزای عمومی و تعطیلی مدارس اعلام کرد. اقدامی که به معنای اعتصاب فرهنگیان در این روز و دعوت از خانوادهها برای نفرستادن دانشآموزان به مدرسه بود.
در ادامه بیانیه سینماگران با اشاره به شرایط کشور آمده است: «نزدیک به نیم قرن است با وجود منابع عظیم طبیعی و انسانی در کشور عزیزمان ایران، نه عدالت محقق شده، نه رفاه و نه امنیت.»
امضاکنندگان این بیانیه، فساد سازمانیافته، چپاول ثروت عمومی و «ایدئولوژی هراسآور» را از عوامل نابسامانیهای موجود دانسته و نوشتند این وضعیت مردم را با فقر، خفقان و ناامیدی گسترده روبهرو کرده است.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
سینماگران در پایان بیانیه خود تاکید کردند: «ما سینماگران این روزها و این زخمها را تصویر خواهیم کرد و با تمام توان از حق آزادی بیان دفاع کرده، سرکوب و کشتار مردم معترض را محکوم میکنیم و در کنار مردم ایران ایستادهایم.»
در میان امضاکنندگان نام افرادی همچون پگاه آهنگرانی، مهناز افشار، رخشان بنیاعتماد، جعفر پناهی، کتایون ریاحی، سامان سالور، کیانوش عیاری و اصغر فرهادی دیده میشود.
این نهاد حامی روزنامهنگاران، مستقر در نیویورک، همچنین از مقامهای جمهوری اسلامی خواست تمام اموال توقیف شده روزنامهنگاران را به آنها بازگردانند و به آزار و اذیت کارکنان شبکه تلویزیونی اناچکی پایان دهند.
به گزارش سایت کمیته حمایت از روزنامهنگاران به نقل از یک منبع که به دلیل ترس از انتقامجویی حکومت ایران خواست نامش فاش نشود، شینوسوکه سیام دیماه بهدست ماموران سپاه پاسداران بازداشت و در بازداشتگاهی در شمال تهران نگهداری شد و چهارم اسفند به زندان اوین منتقل شد.
این منبع گفت که گذرنامه مهدی محمدی، فیلمبردار قدیمی اناچکی، و وسایل شخصی او، از جمله تلفن همراه، لپتاپ و دوربینش نیز ضبط شده است. همچنین تلفن همراه همسرش نیز توقیف شده است.
کمیته حمایت از روزنامهنگاران اشاره کرد که به طور مستقل قادر به تایید مستقل این اطلاعات نیست.
یکی دیگر از کارکنان اناچکی که کمیته حمایت از روزنامهنگاران برای امنیتش هویت او را مخفی نگه داشته است، در اوایل ماه فوریه از ایران فرار کرده است.
این منبع گفت: «این روزنامهنگار طی چند هفته گذشته، چند بار پس از دستگیری رییس دفتر این شبکه تلویزیونی احضار شده بود.»
سارا القضا، مدیر منطقهای خاورمیانه و شمال آفریقا در کمیته حمایت از روزنامهنگاران، گفت: «دستگیری شینوسوکه کاواشیما و ارعاب همکارانش نشاندهنده تلاش عمدی مقامات ایرانی برای ساکت کردن گزارشهای مستقل است.»
او افزود: «بازداشت رییس دفتر اناچکی، انتقال او به زندان اوین، ضبط گذرنامه و تجهیزات یک فیلمبردار و احضار مکرر کارکنان، اقدامات جداگانهای نیستند. تاکتیکهایی هستند که برای تحت فشار قرار دادن روزنامهنگاران به سکوت و ترساندن آنها از ادامه کارشان طراحی شدهاند.»
القضا تاکید کرد که چنین اقداماتی برای وادار کردن روزنامهنگاران به خودسانسوری و بیرون راندن رسانههای مستقل از کشور انجام میشود.
ماسانائو اوزاکی، معاون دبیر ارشد دولت ژاپن، ششم اسفند به خبرنگاران گفته بود که مقامات جمهوری اسلامی، یک تبعه ژاپن را سیام دیماه در تهران بازداشت کردهاند، اما از معرفی او خودداری کرد.
اوزاکی گفت: «دولت ژاپن به محض اطلاع از این بازداشت، از طرف ایرانی خواسته است که آزادی فوری تبعه ژاپنی را تضمین کند.»
کمیته حمایت از روزنامهنگاران اشاره کرد که از زمان سرکوب اعتراضات سراسری دیماه بازداشت ۱۲ روزنامهنگار را مستند کرده است.
بر اساس این گزارش، هفت روزنامهنگار به اسامی «نوید ذرهبین، حسن عباسی، آرتین غضنفری، محمد پارسی، محمدهادی جعفرپور، کیانوش درویشی و شینوسوکه کاواشیما» همچنان پشت میلههای زندان هستند.
این کمیته نوشت مقامهای جمهوری اسلامی در طول سرکوب اعتراضات، اینترنت را تقریباً به طور کامل قطع کردند، ضمن اینکه به خانههای روزنامهنگاران حمله کردند، حسابهای بانکی را مسدود و سیمکارتها را غیرفعال کردند و خبرنگاران زیادی نیز برای بازجویی احضار شدند.
کمیته حمایت از روزنامهنگاران در پایان گزارش خود اشاره کرد که نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در نیویورک به ایمیل این سازمان پاسخ نداده است.
این نخستین مورد از بازداشت خبرنگاران خارجی از سوی حکومت ایران نیست و در گذشته نیز موارد مشابهی گزارش شده است.
فعالان حقوق بشر اقدام جمهوری اسلامی در بازداشت اتباع خارجی را «گروگانگیری حکومتی» میدانند و میگویند حکومت از این حربه برای تحت فشار گذاشتن سایر کشورها و گرفتن امتیاز از آنها استفاده میکند.
پیش از این چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی، ۱۹ دی ۱۴۰۳ و پس از گذراندن ۲۰ روز در زندان جمهوری اسلامی آزاد شد و چهار روز پس از آن، وزارت دادگستری ایتالیا دستور آزادی فوری محمد عابدینی نجفآبادی، ایرانی بازداشت شده در ایتالیا به اتهام همکاری نظامی با سپاه پاسداران، را صادر کرد.
۲۹ بهمن سال جاری، سازمان گزارشگران بدون مرز ضمن ابراز نگرانی از «افزایش نگرانکننده» فشار جمهوری اسلامی بر رسانهها، خواستار آزادی فوری همه خبرنگاران زندانی و پایان دادن به سرکوب مطبوعات در ایران شد.
این سازمان آذرماه نیز هشدار داده بود ایران هفتمین زندان بزرگ روزنامهنگاران در جهان به شمار میرود.
پستهای پایانی آنها، اکنون به شهادتهای ناتمام و یادبودهای دیجیتالی تبدیل شدهاند که در آنها معترضان سوگواری میکنند، خشم خود را ابراز میکنند و به جاویدنامان درود میفرستند.
در شبکههای اجتماعی، این الگو تکرار میشود: یک شعار پایانی، یک هشدار، یک بیانیه - و سپس سکوت.
پروفایلها قابل جستجو باقی میمانند، جدول زمانی دست نخورده است، و بیوگرافیها بدون تغییر ماندهاند. دوستان برای سوگواری به بخشهای نظرات باز میگردند و کاربران پیامهای اعتراضی مینویسند.
آنچه به عنوان حسابهای کاربری آغاز شد، پس از مرگ، به یادبودهای عمومی تبدیل شده است.
سام رضایی: یک شعار پایانی
سام رضایی ۲۱ ساله بود که پست «جاوید شاه» را منتشر کرد.
او که در شیراز متولد شده بود، در سال ۲۰۲۴ به شبکه اجتماعی ایکس پیوست و به سرعت در محافل پادشاهیخواه فعال شد و تفسیر سیاسی را با طنز و عکس و ویدیو ترکیب میکرد.
دوستانش میگویند او موضوعات و هشتگهای روز در شبکههای اجتماعی را از نزدیک دنبال میکرد و به نحوه ارائه خود، چه به صورت دیجیتالی و چه حضوری، اهمیت بسیاری میداد.
سام ۱۸ دی در نزدیکی سینما سعدی شیراز، از ناحیه گردن و سینه هدف گلوله قرار گرفت. یک منبع نزدیک به خانواده سام تایید کرد یک ویدئو، لحظه اصابت گلوله به او را نشان میدهد.
این منبع گفت: «سام هنوز زنده بود. او را به بیمارستان بردند و بعداً در آنجا در گذشت.»
او افزود: «برای ما بسیار مهم است که به جهانیان اطلاع دهیم که سام چگونه کشته شد و با او چه کردند.»
سام از سیستم آموزشی دانشآموزان تیز هوش ایران فارغالتحصیل شده بود و در مغازه جواهرفروشی خانوادهاش کار میکرد. او قصد داشت در ایتالیا پزشکی بخواند.
این منبع گفت که مقامات برای یک هفته تحویل جسد سام را به تعویق انداختند و سعی کردند خانوادهاش را تحت فشار قرار دهند تا اعلام کنند که او وابسته به بسیج است. خانواده امتناع کردند و از آنها خواسته شد تعهدنامهای مبنی بر سکوت امضا کنند.
پیکر سام تحت نظارت امنیتی به خاک سپرده شد. حتی در مراسم یادبود چهلمین روز کشته شدن او نیز جمعیت زیادی شرکت نکرده بودند.
خط سیر زمانی او همچنان قابل مشاهده است و در آن پیام پایانی متوقف شده است.
رها بهلولیپور: بیانیه پایانی
رها بهلولیپور ۲۳ ساله بود که آخرین پیام خود را منتشر کرد.
او که دانشجوی سال اول ادبیات ایتالیایی در دانشگاه تهران بود، یک کانال تلگرامی با نزدیک به ۲۴ هزار مشترک و بیش از ۴۵۰۰ دنبال کننده در ایکس داشت.
آخرین پست تلگرامی او این بود: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.» پس از آن، او هرگز بازنگشت.
بهلولیپور در جریان اعتراضات ۱۹ دی با گلوله جنگی کشته شد و در زادگاهش، فیروزآباد در استان فارس به خاک سپرده شد.
او در روزهای قبل از مرگش، آشکارا در مورد خستگی و ترس نوشت.
«بیزارم، بیزارم، بیزارم و خیلی خسته از جمهوری اسلامی. امروز از وقتی پامو گذاشتم توی دانشکده تا لحظهی خروج فقط اشک ریختم... زیادی خسته و بیزارم از جمهوری اسلامی.»
بهلولیپور در پست دیگری نوشت: «...وقتی خوابگاه را ترک میکنم، در اعماق وجودم مطمئن نیستم که آیا شب برمیگردم یا نه. زندگی زیر سایه جمهوری اسلامی.»
دانشجویان دانشگاه تهران در یک تجمع اعتراضی یاد او را گرامی داشتند و شعار دادند: «هر یه نفر کشته شه، هزار نفر پشتشه.»
کانال تلگرام او همچنان در آن جمله باقی مانده است: «یک لحظه وصل شدهم و فقط میخوام بنویسم زن، زندگی، آزادی برای همیشه.»
وحید محمدلو: بیوگرافی بدون تغییر باقی مانده است
وحید محمدلو، ۳۹ ساله، در ایکس خود را اینگونه توصیف کرد: «نظامی سابق → سرباز رضا شاه دوم پهلوی → سرباز سرزمین ایران || زنده باد ایران، جاوید شاه.»
او در ایکس بیش از ۳۷۰۰ دنبالکننده داشت.
طبق روایتهای خانوادگی و پستهای مربوط به آگهیهای ترحیم، محمدلو ۱۸ دی در صادقیه (آریاشهر) تهران، از ناحیه چشم هدف قرار گرفت و بر اثر شدت جراحات درگذشت. دو فرزند ۹ و ۴ ساله از او به یادگار ماندهاند.
در ویدیویی که به طور گسترده منتشر شده است، دختر چهار سالهاش عکس او را در آغوش میگیرد و از اطرافیانش میخواهد که آنجا را ترک کنند. او میگوید: «برین بیرون، میخوام تنها باشم. میخوام فقط بابام پیشم باشه."
زندگینامه او همانطور که نوشته شده، باقی مانده است.
مصیب نظامی: فراخوانی برای خیابانها
مصیب نظامی، ۳۲ ساله، کشاورز اهل بروجرد در استان لرستان بود. او هفت سال پیش به ایکس پیوست و بیش از ۱۵۰۰ دنبالکننده داشت.
آخرین پست او این بود: «خشم باید به سوی خیابان بره. با توییت کردن فقط خودمون رو خالی میکنیم...»
او ۱۸ دی در میدان کوروش بروجرد، از پشت با گلولههای جنگی هدف قرار گرفت. گلولهها به شانه و قلب او اصابت کردند. او بر اثر شدت جراحات درگذشت.
نظامی در ۱۰ سالگی پدرش را از دست داده بود و به گفته همکارانش، تنها نانآور خانوادهاش شده بود و از دو خواهر و یک برادر کوچکترش حمایت میکرد.
پست آخرین او هنوز در حساب کاربریاش باقی مانده است.
علیرضا موسوینور: هشداری از قبل
علیرضا موسوینور، ۲۹ ساله، که در ایکس با نام دراکولای غمگین شناخته میشد، بیش از ۱۰ هزار دنبالکننده داشت.
او ۱۶ دی نوشت: «اگه دیگه آنلاین نشدم، منو هم فراموش نکنید! بدونید من مفت نمردم .. توی جشن آزادی اسم منو هم بیارید.»
او روز بعد در جریان اعتراضات در بهارستان اصفهان هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
مسعود ذاتپرور: از اینفلوئنسر تا معترض
مسعود (مهدی) ذاتپرور، مربی بینالمللی بدنسازی و دو بار قهرمان بدنسازی کلاسیک جهان، بود.
حساب اینستاگرام او ۲۴۲ هزار دنبالکننده داشت و وبسایتی را اداره میکرد که برنامههای تمرینی و تغذیهای ارائه میداد.
او در آخرین پست خود نوشت: «فقط حق خود را میخوایم. صدایی که چهل سال ازم خفه شده، باید فریاد زده شه. خودتون باعث حال این روزهای ما هستید. خودتون جوونی، امید، آرزو و حداقلها را از ما گرفتید. امروز من هستم. هستم تا فردا تو آیینه خودمو نگاه نکنم و بگم بیرگ بودم، بیغیرت بودم. واستادم، بهاش هر چی باشه میدم. من، مسعود ذاتپرور، امروز کف خیابونم. نه ترسی دارم نه نگرانی! حقمو میخوام.»
طبق گزارشهای محلی و پستهای رسانههای اجتماعی، او ۱۸ دی در رشت پس از اصابت گلوله کشته شد.
صفحه اینستاگرام او از آن زمان بهروز نشده است.
حامد حمیدیان: درخواست از ترامپ
حامد حمیدیان، ۳۸ ساله، یکی از کاربران ایکس با بیش از ۷۳۰۰ دنبالکننده، حدود هفت سال پیش به این شبکه اجتماعی پیوست.
او در آخرین پست خود قبل از کشتار دیماه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را خطاب قرار داد.
«آقای رئیسجمهور از آنجا که شما گفتید اوضاع ایران را زیر نظر دارید، دستکم ۲۰ نفر کشته شدهاند! ما نمیتوانیم دست خالی شیطان را شکست دهیم، التماس میکنم که سر اصل مطلب بروید و رژیم ملاها را تمام کنید.»
بعداً گزارش شد که او در جریان اعتراضات ۱۸ دی در تهران کشته شده است.
رسانههای اجتماعی به میدان نبرد تبدیل میشوند
محققان میگویند این تحول - از جدول زمانی شخصی به زیارتگاه دیجیتال - به یکی از ویژگیهای تعیینکننده جنبشهای اعتراضی در ایران تبدیل شده است.
سحر تحویلی، محقق هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات، گفت: «در امواج اعتراضات ضد رژیم که ایران را فرا گرفته است، رسانههای اجتماعی نقشی متناقض اما ضروری به عنوان یک خط نجات و یک میدان نبرد برای اطلاعات و هویت ایفا کردهاند.»
او به ایراناینترنشنال گفت: «در این محیط، کنترل بر رسانههای اجتماعی دیگر در حاشیه سیاست نیست - بلکه خود مبارزه سیاسی است.»
تحویلی افزود: «حتی در طول اختلالات اینترنتی، کاربران اعتراضات را از طریق اتصالات ماهوارهای، ویپیانها و شبکههای مهاجران ثبت کردهاند، در حالی که مقامات روایتهای رقیب و دستکاری دیجیتال را به کار گرفتهاند.»
حالا هر حساب کاربری به عنوان یک مهر زمانیِ منجمد باقی مانده است. شهادتهای ناتمام که در زمان معلق شدهاند. پستها باقی میمانند، مهرهای زمانیشان ثابت میشود، اما نویسندگان آنها نه.
به نوشته گاردین، در پی یک جلسه محرمانه درباره ایران با حضور مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دموکراتهای ارشد با لحنی محتاطانه درباره احتمال بزرگترین مداخله نظامی آمریکا از زمان جنگ عراق هشدار دادند. چاک شومر، رهبر اقلیت سنا، پس از این نشست گفت: «موضوع جدی است و دولت باید استدلال خود را برای مردم آمریکا روشن کند.» او افزود اگر دولت قصد اقدامی علیه ایران دارد، «باید آن را علنی کند.»
با این حال، گاردین تاکید میکند که این مواضع هنوز به مخالفتی صریح علیه حرکت به سوی جنگ تبدیل نشده است. در حالی که اهداف نهایی ترامپ در قبال ایران همچنان روشن نیست، گردآوری بزرگترین نیروی تهاجمی آمریکا از سال ۲۰۰۳، احساس اجتنابناپذیر بودن یک درگیری جدید را تقویت کرده است. برخلاف فضای پس از حملات ۱۱ سپتامبر، اکنون نه اجماع گستردهای برای جنگ وجود دارد و نه مخالفتی یکپارچه؛ بلکه نوعی پذیرش اولیه در سایه نفوذ سیاسی ترامپ و پراکندگی اپوزیسیون شکل گرفته است.
این گزارش مینویسد استدلالهای کاخ سفید برای توجیه اقدام نظامی نیز دستخوش تغییر شده است: ابتدا سرکوب اعتراضات داخلی در ایران و ادعای کشته شدن ۳۲ هزار معترض، سپس برنامه هستهای تهران و اکنون توسعه موشکهای بالستیک.
ترامپ در سخنرانی «وضعیت کشور» بار دیگر اعلام کرد [حکومت] ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد و با وجود ادعای «نابودی» برنامه هستهای ایران در عملیات «چکش نیمهشب»، گفت تهران در حال تلاش برای بازسازی آن است. او همچنین هشدار داد [حکومت] ایران در حال توسعه موشکهایی است که میتواند اروپا و حتی خاک آمریکا را تهدید کند؛ ادعایی که به نوشته گاردین دولت آمریکا برای آن مدرک علنی ارائه نکرده است.
گاردین این اظهارات را با استدلالهای دولت جورج بوش درباره سلاحهای کشتار جمعی عراق پیش از حمله ۲۰۰۳ مقایسه میکند. با این حال، مشاوران نزدیک ترامپ از جمله جیدی ونس و مارکو روبیو این قیاس را رد کردهاند. ونس پیشتر گفته بود با آمریکاییهایی که از «۲۵ سال درگیری خارجی در خاورمیانه خسته شدهاند» همدردی میکند، اما اکنون تاکید کرده «نمیتوان اجازه داد بدترین رژیم جهان به سلاح هستهای دست یابد.»
گاردین همچنین به تحرکات کنگره اشاره میکند. دموکراتهای مجلس نمایندگان اعلام کردهاند هفته آینده طرحی را به رای میگذارند تا ترامپ را ملزم کنند برنامههایش درباره ایران را توضیح دهد و هرگونه اقدام نظامی بدون مجوز کنگره را به چالش بکشند. در بیانیه آنان آمده است که اگرچه حکومت ایران «بیرحم و بیثباتکننده» است، اما ورود به جنگی اختیاری در خاورمیانه بدون درک کامل خطرات، اقدامی بیملاحظه خواهد بود.
به نوشته گاردین، در حالی که دولت ترامپ همچنان دیپلماسی را بهعنوان گزینه ترجیحی معرفی میکند، تحولات نظامی و سیاسی نشان میدهد تصمیمی سرنوشتساز در راه است؛ تصمیمی که میتواند مسیر سیاست خارجی آمریکا در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ را رقم بزند.
