مطالب بیشتر
خبرگزاری رویترز گزارش داد که دو مجموعه مذاکرات دیپلماتیک درباره اوکراین و ایران قرار است روز سهشنبه در ژنو برگزار شود.
این خبرگزاری به نقل از منابع آگاه افزود که هیئتی از ایالات متحده شامل استیو ویتکاف و جرد کوشنر، صبح سهشنبه با مقامات جمهوری اسلامی دیدار خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، ویتکاف و کوشنر سپس در بعدازظهر در مذاکرات سهجانبه با نمایندگان روسیه و اوکراین شرکت خواهند کرد.
به گفته این مقامات که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، این برنامهریزی نظامی همزمان با تلاشهای دیپلماتیک جاری میان واشینگتن و تهران در حال انجام است و سطح ریسک را برای هر دو طرف افزایش داده است. هفته گذشته دیپلماتهای آمریکا و جمهوری اسلامی در عمان دیدار کردند تا درباره احیای گفتوگوها پیرامون برنامه هستهای تهران رایزنی کنند؛ مذاکراتی که پس از افزایش چشمگیر حضور نظامی آمریکا در منطقه و بالا گرفتن تهدیدهای لفظی ترامپ انجام شد.
مقامهای آمریکایی روز جمعه ۲۴ بهمن اعلام کردند پنتاگون در حال اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر به خاورمیانه است. این اعزام شامل هزاران نیروی اضافی، جنگندهها، ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده و دیگر تجهیزات رزمی است که هم قابلیت اجرای حمله و هم دفاع در برابر آن را دارند. این تحرکات نشان میدهد واشینگتن در حال تقویت گزینه نظامی در کنار مسیر دیپلماتیک است.
ترامپ روز جمعه در سخنرانی برای نیروهای آمریکایی در پایگاهی در کارولینای شمالی گفت رسیدن به توافق با ایران «دشوار» بوده است. او افزود: «گاهی باید ترس وجود داشته باشد. این تنها چیزی است که واقعاً میتواند وضعیت را حلوفصل کند.» کاخ سفید در واکنش به گزارشها اعلام کرد رییسجمهوری «همه گزینهها را درباره ایران روی میز دارد.» آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت ترامپ دیدگاههای مختلف را بررسی میکند اما تصمیم نهایی را بر اساس منافع ملی و امنیت آمریکا اتخاذ خواهد کرد. به نوشته رویترز، پنتاگون از اظهارنظر رسمی خودداری کرده است.
بر اساس این گزارش، طرحریزی فعلی بسیار پیچیدهتر از عملیات «چکش نیمهشب» در ژوئن گذشته است؛ عملیاتی محدود که طی آن بمبافکنهای رادارگریز آمریکایی از خاک ایالات متحده پرواز کردند و تاسیسات هستهای ایران را هدف قرار دادند. در آن زمان، حکومت ایران تنها یک حمله تلافیجویانه محدود به یک پایگاه آمریکایی در قطر انجام داد. اما به گفته منابع رویترز، در سناریوی جدید، یک کارزار طولانیمدت میتواند علاوه بر زیرساختهای هستهای، تاسیسات دولتی و امنیتی حکومت ایران را نیز هدف قرار دهد.
به نوشته رویترز، کارشناسان نظامی هشدار دادهاند که چنین عملیاتی خطرات بهمراتب بیشتری برای نیروهای آمریکایی به همراه خواهد داشت. حکومت ایران دارای زرادخانه گستردهای از موشکهای بالستیک و کروز است و توانایی حمله به پایگاههای آمریکا در منطقه را دارد. یکی از مقامهای آمریکایی به رویترز گفته است واشینگتن «کاملاً انتظار دارد» ایران در صورت حمله، اقدام به تلافی کند؛ موضوعی که میتواند به چرخهای از حملات و ضدحملات و گسترش درگیری در سطح منطقهای منجر شود.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز پیشتر هشدار داده بود در صورت هدف قرار گرفتن خاک ایران، هر پایگاه نظامی آمریکا در منطقه میتواند در معرض حمله قرار گیرد. آمریکا در کشورهای متعددی از جمله اردن، کویت، عربستان سعودی، قطر، بحرین، امارات متحده عربی و ترکیه حضور نظامی دارد؛ موضوعی که دامنه بالقوه درگیری را گسترده میکند.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در دیدار اخیر خود با ترامپ در واشینگتن تاکید کرده است هر توافقی با ایران باید «عناصر حیاتی برای اسرائیل» را در برگیرد. تهران نیز اعلام کرده آماده گفتوگو درباره محدودیتهایی بر برنامه هستهای خود در ازای رفع تحریمهاست، اما هرگونه پیوند دادن مذاکرات به برنامه موشکهای بالستیک را رد کرده است.
رویترز مینویسد اکنون پرسش اصلی این است که ترامپ تا چه اندازه برای مسیر دیپلماسی صبر خواهد کرد. او بارها حکومت ایران را به حمله نظامی تهدید کرده و روز پنجشنبه ۲۳ بهمن نیز هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، گزینه جایگزین «بسیار دردناک» خواهد بود. با این حال، مقامات آمریکایی تاکید کردهاند که هنوز اهداف دقیق یک عملیات احتمالی بهطور کامل برای فرماندهان نظامی تعریف نشده و استفاده از زور در حال حاضر قطعی یا قریبالوقوع نیست.
در مجموع، همزمانی مذاکرات دیپلماتیک با آمادهسازی برای یک کارزار نظامی گسترده، نشان میدهد تنش میان تهران و واشینگتن وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که میتواند به توافقی تازه منجر شود یا به درگیریای طولانی و پرهزینه در خاورمیانه بیانجامد.
این گزارش رویترز در حالی منتشر میشود که عصر جمعه ۲۴ بهمن، رییسجمهوری ایالات متحده، به خبرنگاران گفت که از ایده تغییر رژیم در ایران استقبال میکند. او گفت: «به نظر میرسد این بهترین اتفاقی باشد که میتواند رخ دهد».
ترامپ همچنین گفت: «۴۷ سال است که مقامهای ایران مدام حرف زدهاند و حرف زدهاند و حرف زدهاند. در این میان، ما افراد زیادی را از دست دادهایم.»
او با اشاره به انتقال ناوهای آمریکایی به منطقه تاکید کرد: «ما در همین فاصله نیروی عظیمی وارد منطقه کردهایم، و نیروی بیشتری هم در راه است. همانطور که میدانید، یک ناو هواپیمابر دیگر هم اعزام میشود.»
پیش از اینروزنامه نیویورکتایمز به نقل از چهار مقام آمریکایی نوشته بود که ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر. فورد» و ناوهای اسکورت همراه آن به خاورمیانه فرستاده میشوند و انتظار نمیرود تا نیمه یا اواخر اردیبهشت به بنادر اصلی محل استقرار خود بازگردند.
به نوشته این رسانه، خدمه ناو فورد که بزرگترین ناو هواپیمابر جهان است، پنجشنبه ۲۳ بهمن از این اعزام مطلع شدند.
