روزنامه کیهان، رسانه زیر نظر نماینده علی خامنهای، نوشت کشور در «شرایط خاص امنیتی» قرار دارد و در اوضاع کنونی، «پایداری انقلابی» مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ستودنی است.
کیهان افزود: «اصرار بر استیضاح وزرای پزشکیان از طرف نمایندگان مجلس، بازی در زمین اسرائیل است.»
ایرانیانی که در روزها و هفتههای گذشته کشور را ترک کردهاند، از خشونت عریان نیروهای امنیتی و تردید عمیق نسبت به حمایت خارجی سخن میگویند.
الپائیس در گزارشی میدانی از شهر وان در ترکیه — یکی از اصلیترین گذرگاههای خروج ایرانیان — مینویسد هتلها و گذرگاه مرزی کاپیکوی به پناهگاه موقت معترضانی بدل شده که برای فرار از سرکوب، دسترسی به اینترنت قطعشده، یا ادامه مسیر به کشورهای دیگر از ایران خارج شدهاند. به گفته این روزنامه، اغلب این افراد با صدایی آهسته و نگاهی نگران روایت میکنند و همچنان از تعقیب و ربایش در خاک ترکیه بیم دارند.
بر اساس روایتهای نقلشده، آرامش کنونی در شهرهای ایران نه حاصل فروکشکردن نارضایتی، بلکه نتیجه استقرار گسترده نیروهای مسلح و سرکوب قهری است. یکی از مصاحبهشوندگان به الپائیس گفته است که در تقاطعهای اصلی تهران نیروهای بهشدت مسلح مستقر شدهاند و هیچ تجمعی تحمل نمیشود. به گفته او و دیگران، قطع اینترنت و خطوط تلفن زمینهای فراهم کرد تا سرکوب در سکوت و بدون پاسخگویی انجام شود.
این گزارش همچنین به شهادتهایی اشاره میکند که از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی با سلاحهای مرگبار، از جمله شاتگانهای دستکاریشده، و حتی استفاده از چاقو علیه معترضان حکایت دارد. برخی از معترضان میگویند با وجود خطر مرگ، در صورت ازسرگیری اعتراضها حاضر به بازگشت به خیابانها هستند.
در بخش دیگری از گزارش، الپائیس به آمار قربانیان میپردازد. آمارهایی که سازمان «حقوق بشر ایران» تاکنون توانسته مستندسازی کند را در گزارش میآورد، اما تاکید میکند که برخی گروههای حقوق بشری شمار جانباختگان را بیش از ۱۰ هزار نفر برآورد میکنند. یکی از ایرانیان خارج از کشور که از طریق ارتباطات محدود ماهوارهای با داخل ایران در تماس بوده، به الپائیس گفته است: «اینبار تقریباً همه ما کسی را میشناسیم که کشته شده است.»
گزارش الپائیس همچنین بازتابدهنده شکاف عمیق میان معترضان درباره راه آینده است. برخی با اشاره به برتری تسلیحاتی حامیان حکومت، از مداخله خارجی برای کنار زدن رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران دفاع میکنند؛ در حالی که دیگران هشدار میدهند حملات خارجی یا تحریمها میتواند به تقویت حکومت بینجامد و بهانهای تازه برای سرکوب فراهم کند.
در این میان، ناامیدی از مواضع متغیر دولت ایالات متحده نیز پررنگ است. مصاحبهشوندگان به الپائیس میگویند وعدههای پیشین برای حمایت از معترضان جای خود را به سکوت یا عقبنشینی داده و این احساس را تقویت کرده است که «هیچکس به مردم ایران اهمیت نمیدهد».
الپائیس در پایان گزارش خود مینویسد یکی از چالشهای اصلی خیزشهای اخیر، فقدان رهبری و برنامهای منسجم است؛ عاملی که باعث شده بخشی از مخالفان، از جمله کسانی که خواهان دموکراسی بدون خشونت هستند، از پیوستن به اعتراضات فاصله بگیرند. با این حال، بسیاری از ایرانیانِ گفتوگوشده با این روزنامه، با وجود ترس، همچنان امیدوارند که اعتراضهای آینده بتواند سرنوشت جمهوری اسلامی را برای همیشه تغییر دهد.
به گزارش اسرائیلهیوم، اسرائیل با وجود هزینههای سیاسی و امنیتی، تصمیم درستی گرفته که در مقطع کنونی در کنار آمریکا بایستد. این روزنامه تاکید میکند امتیازهایی که اسرائیل ناچار است در این مسیر بپذیرد «تلخ» هستند، اما گزینه جایگزین—یعنی گسست از واشینگتن—بهمراتب پرهزینهتر خواهد بود؛ بهویژه در آستانه احتمال حمله به ایران و فرصتی کمسابقه برای تضعیف یا حتی فروپاشی حاکمیت آیتاللهها.
اسرائیلهیوم مینویسد هرگونه شکاف میان تلآویو و دولت آمریکا در شرایط فعلی میتواند پیامدهای منفی گستردهای در تمام جبههها داشته باشد؛ از ایران گرفته تا سوریه، لبنان، کرانه باختری و غزه. بهنوشته این روزنامه، چنین شکافی حتی از منظر سیاسی نیز میتواند به زیان بنیامین نتانیاهو تمام شود.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تحولات اخیر در نوار غزه—از جمله بازگشایی گذرگاه رفح، تداوم کنترل حماس بر مناطق کلیدی و نقشآفرینی بازیگران نزدیک به دشمنان اسرائیل در سازوکارهای آینده—نشان میدهد که اسرائیل هنوز به پیروزی کامل دست نیافته و به همین دلیل، نیازمند هماهنگی راهبردی با آمریکا در سطح منطقهای است.
ایران در اولویت مطلق
اسرائیلهیوم تاکید میکند که در اولویتبندی راهبردی فعلی، ایران در صدر همه پروندهها قرار دارد و سایر تحولات منطقهای از این مساله تأثیر میپذیرند. بهنوشته این روزنامه، در حالی که طی روزهای اخیر موجی از شایعات درباره «نزدیکی لحظه تعیینکننده» در اسرائیل مطرح شده، هنوز اقدام عملی رخ نداده است؛ اما آمریکا در حال افزایش نیروها و توان اطلاعاتی خود در منطقه است.
این گزارش با اشاره به تجربههای گذشته میافزاید که نمیتوان احتمال تماسها و گفتوگوهای پشتپرده را نیز نادیده گرفت. از نگاه اسرائیلهیوم، برای ایران مذاکره تقریباً تنها راه جلوگیری از حمله نظامی و کاهش فشار تحریمها تنها مسیر خروج از بحران اقتصادی عمیق کنونی است.
شرط اسرائیل برای مذاکره
اسرائیلهیوم مینویسد در صورت آغاز مذاکرات، امید اصلی در تلآویو آن است که آمریکا دو اصل کلیدی را رعایت کند: نخست، تعیین چارچوب زمانی مشخص برای گفتوگوها بهمنظور جلوگیری از وقتکشی همیشگی تهران؛ و دوم، واداشتن ایران به پذیرش یک «توافق رؤیایی» که شامل کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای و موشکی این کشور باشد.
به باور نویسنده این تحلیل، اسرائیل در مقطع کنونی ترجیح میدهد تحولات را «از حاشیه زمین» دنبال کند؛ همزمان آمادگی دفاعی خود را حفظ کرده و برای احتمال اقدام تهاجمی نیز آماده باشد. با این حال، ابتکار عمل فعلاً در دست آمریکا قرار دارد.
سناریوهای پرخطر پیشرو
این روزنامه هشدار میدهد که یکی از سناریوهای محتمل، اقدام پیشدستانه ایران از طریق شلیک موشک به متحدان آمریکا در منطقه—از جمله اسرائیل—است؛ هرچند اسرائیلهیوم این گزینه را از منظر منافع ایران «کمفایده» میداند. بهنوشته این تحلیل، چنین اقدامی آمریکا را ناچار به حملهای گستردهتر خواهد کرد و اسرائیل را نیز بهطور مستقیم وارد کارزار نظامی میسازد؛ با هدف تکمیل آنچه در درگیریهای خرداد گذشته ناتمام مانده بود.
ایرانِ پس از بحران
در بخش پایانی، اسرائیلهیوم به بحثهای در جریان در محافل اطلاعاتی و پژوهشی جهان درباره «ایرانِ روز بعد» میپردازد. بهنوشته این روزنامه، هنوز چهرهای که بتواند قدرت کافی برای کنترل کشور را در دست بگیرد، شناسایی نشده است. اگرچه [شاهزاده] رضا پهلوی با فراخوانهای اخیر خود توانست بخشی از افکار عمومی را به حرکت درآورد، اما از نگاه بسیاری از تحلیلگران، نقش او بیش از آنکه اجرایی باشد، نمادین است.
