اعتراضات سراسری در ایران در هشتمین روز نیز ادامه یافت؛ به گزارش هرانا، دامنه ناآرامیها به ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان رسیده و همزمان شمار بازداشتشدگان به حدود هزار نفر و معترضان جانباخته به دستکم ۱۹ نفر افزایش یافته است.
بر اساس دادههای بهروزشده و راستیآزماییشده این نهاد حقوق بشری، با وجود تشدید تدابیر امنیتی، افزایش حضور نیروهای انتظامی و امنیتی و تداوم برخوردهای میدانی در برخی مناطق، دامنه جغرافیایی اعتراضات همچنان گسترده باقی مانده و اشکال متنوع کنش اعتراضی در نقاط مختلف کشور ادامه یافته است. طی هشت روز گذشته، دستکم ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان کشور شاهد اعتراضات بودهاند. در این مدت، دستکم ۹۹۰ شهروند بازداشت شده و دستکم ۱۹ تا ۲۰ نفر از معترضان جان خود را از دست دادهاند.
جغرافیای اعتراضات
به گزارش هرانا، در بازه هشتروزه اخیر، اعتراضات در قالب تجمعات خیابانی، اعتصابات صنفی و تحرکات دانشجویی در ۱۷ دانشگاه کشور جریان داشته است. تنها در شبانهروز گذشته، دستکم بیش از ۲۰ شهر از جمله شیراز، زرقان، قزوین، یزد، بندرعباس، بیرجند، بهبهان، کرج، ساری، تهران، خرمآباد، شاهرود، هفشجان، دورود، مرودشت، تبریز، کرمانشاه، یاسوج، مشهد، لاهیجان، نیشابور و بوشهر شاهد اشکال مختلف اعتراض یا فضای امنیتی بودهاند. بررسی پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که اعتراضات صرفاً محدود به کلانشهرها نبوده و شهرهای کوچکتر و مناطق مختلف کشور را نیز دربر گرفته است؛ موضوعی که از گسترش افقی اعتراضات و مشارکت لایههای متنوع اجتماعی حکایت دارد.
برخورد نیروهای امنیتی و خشونت
هرانا اعلام کرد گزارشها و ویدیوهای منتشرشده از روز هشتم اعتراضات، همچنان حاکی از تداوم فضای امنیتی و استفاده از ابزارهای سرکوب از سوی نیروهای انتظامی–امنیتی است. تصاویر منتشرشده، برخوردهای خشونتآمیز، تیراندازی، استفاده از گاز اشکآور و بازداشت معترضان را نشان میدهد. همزمان، صداوسیما ویدیویی از اعترافات اجباری یک شهروند متهم به آتشزدن یکی از مأموران منتشر کرده که شرایط ضبط آن نامشخص است. هرانا همچنین تاکید میکند روایتهای رسمی درباره برخی جانباختگان با گفتههای شاهدان عینی و گزارشهای غیررسمی در تعارض بوده و این موارد همچنان در دست بررسی و راستیآزمایی است.
جانباختگان و مصدومان
بر اساس تازهترین آمار هرانا، مرگ دستکم ۲۰ نفر در جریان اعتراضات هشتروزه محرز شده که یک نفر از آنان وابسته به نیروهای امنیتی–انتظامی بوده است. همچنین تاکنون ۵۱ مورد مصدومیت ثبت شده که عمدتاً ناشی از اصابت گلولههای ساچمهای و پلاستیکی بوده است. هرانا در تکمیل گزارشهای پیشین، جانباختن رضا عظیمزاده، مهدی امامیپور، لطیف کریمی، سروش سلیمانی، رسول کدیوریان، رضا کدیوریان، حسین ربیعی و امیرمحمد کوهکن را تایید کرده است. این خبرگزاری همچنین از ضربوشتم ناصر رضائی آهنگرانی، وکیل دادگستری، توسط نیروهای امنیتی در جریان اعتراضات خرمآباد خبر داده است. خبرگزاری کردپا نیز از زخمی شدن دستکم ۳۰ نفر در اعتراضات ملکشاهی گزارش داده است.
بازداشتها
به گزارش هرانا، طی هشت روز گذشته دستکم ۹۹۰ شهروند معترض بازداشت شدهاند، هرچند این نهاد تاکید میکند آمار واقعی احتمالاً بیش از این میزان است. در روز هشتم، بازداشتهای گروهی در شهرهایی چون یزد، قزوین، زنجان، کرمانشاه، اصفهان، شیراز، بهبهان و رضوانشهر گزارش شده است. از جمله، بازداشت ۱۵۰ نفر در اصفهان و انتقال آنان به زندان این شهر، ۲۴ نفر در شیراز و انتقال به زندان عادلآباد، ۳۰ نفر در کرمانشاه و ۳۰ نفر در بهبهان از موارد اعلامشده است. هرانا میافزاید در بسیاری از این پروندهها، هویت بازداشتشدگان یا محل نگهداری آنان هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است.
در این بیانیه که یکشنبه ۱۴ دی منتشر شد، آمده است همزمان با تحولات اخیر، موجی از بازداشتها در کردستان و دیگر نقاط کشور به راه افتاده است.
امضاکنندگان این بیانیه گفتند در حالی که سخنگوی دولت از به رسمیت شناختن حق اعتراض سخن میگوید، برخوردهای «امنیتی و سختافزاری» با تجمعات مسالمتآمیز، تصویری متناقض از عملکرد حاکمیت ارائه میدهد.
به باور این فعالان، چنین برخوردهایی با اصول بنیادین حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیونهایی که جمهوری اسلامی عضو آنهاست، در تعارض آشکار قرار دارد.
آنها با تاکید دوباره بر حق اعتراض و لزوم شنیده شدن صدای مردم، با خانواده جانباختگان ابراز همدردی کردند و خواستار آزادی تمامی بازداشتشدگان اخیر و پاسخگویی به مطالبات «برحق» شهروندان شدند.
ایراناینترنشنال از آغاز اعتراضات سراسری در هفتم دیماه تا صبح یکشنبه ۱۴ دی، توانسته هویت دستکم ۱۶ نفر از معترضان کشتهشده را در شهرهای مختلف کشور بهطور مستقل تایید کند.
سایت حقوقبشری هرانا نیز در تازهترین گزارش خود اعلام کرد در هفت روز گذشته دستکم ۱۷۴ نقطه در کشور شاهد اعتراضات، تجمعات خیابانی یا اعتصابات صنفی بودهاند و حداقل ۵۸۲ شهروند بازداشت شدهاند.
هرانا تاکید کرد این آمار حداقل شمار بازداشتها است و رقم واقعی احتمالا بیش از این تعداد است.
عفو بینالملل استرالیا خواستار توقف خشونت شد
در ادامه واکنشها به سرکوب اعتراضات در ایران، شبکه ایران عفو بینالملل استرالیا در بیانیهای خواستار توقف خشونت علیه معترضان و آزادی زندانیان سیاسی در ایران شد.
این نهاد افزود نیروهای امنیتی، نظامی و شبهنظامی جمهوری اسلامی باید فورا استفاده از سلاحهای مرگبار و پرتابههای ضربهای، مانند گلولههای ساچمهای و پلاستیکی، علیه معترضان را متوقف کنند.
در این بیانیه آمده است حاکمان ایران باید با ایجاد یک نهاد انتقالی موقت و بیطرف تحت نظارت بینالمللی همکاری کنند؛ نهادی که تنها ماموریت آن ثبات کشور و آمادهسازی برای یک «همهپرسی ملی آزاد، عادلانه و قابل راستیآزمایی» باشد.
عفو بینالملل استرالیا خواستار توقف فوری اعدامها شد و تاکید کرد جمهوری اسلامی از اعدام برای ارعاب و کنترل مخالفان و معترضان استفاده میکند.
این نهاد همچنین از دولتهای سراسر جهان خواست از حق اساسی مردم ایران برای تعیین آینده خود حمایت کنند.
در واکنشی دیگر، احمدرضا حائری، زندانی سیاسی اهل ایلام، با انتشار نامهای از زندان قزلحصار کرج، به وقایع خونین اعتراضات در ایلام و ملکشاهی پرداخت.
در این نامه آمده است: «در شهر ملکشاهی، فرمانده سپاه شخصا با نشستن پشت مسلسل آغازگر شلیک بوده است.»
حائری افزود ابعاد این کشتار بهمراتب گستردهتر از آن چیزی است که تاکنون بیان شده و از این رو، قصد دارد علیه آمران و عاملان کشتار معترضان در «شنبه سیاه» ملکشاهی و ایلام در مجامع بینالمللی اعلام جرم کند.
پیش از این، جمعی از وکلای دادگستری با صدور بیانیهای، شلیک نیروهای نظامی و امنیتی به معترضان غیرمسلح را «نقض آشکار حق حیات و حق تجمع مسالمتآمیز» دانستند و آن را جرمی «جدی و غیرقابل اغماض» توصیف کردند.
اخبار لحظه به لحظه از هشتمین روز اعتراضات در شهرهای مختلف را در پوشش زنده ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
اطلاعات رسیده از منابع محلی حاکی است رضا عظیمزاده، فارس (فارز) آقامحمدی، مهدی امامیپور و لطیف کریمی معترضانی هستند که بعدازظهر شنبه ۱۳ دی در پی تیراندازی نیروهای سپاه پاسداران جان خود را از دست دادند.
برخی منابع شمار جانباختگان را بیش از این اعلام کردهاند، اما ایراناینترنشنال تاکنون توانسته هویت چهار نفر از کشتهشدگان اعتراضات ملکشاهی را بهطور مستقل تایید کند.
بررسیها برای راستیآزمایی گزارشها درباره تعداد جانباختگان و زخمیها همچنان ادامه دارد.
منابع مطلع به ایراناینترنشنال گفتند کریمی از نیروهای بازنشسته سپاه پاسداران بود که بهعنوان معترض در تجمع حضور داشت و حین تلاش برای جلوگیری از تیراندازی به معترضان هدف گلوله قرار گرفت.
با این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ضمن تایید خبر کشته شدن سه تن در جریان این اعتراضات، کریمی را «مامور حافظ امنیت» معرفی کرد و نوشت دو نفر دیگر در ملکشاهی کشته و شماری نیز مجروح شدند.
در سوی دیگر، سازمان حقوقبشری ههنگاو کشته شدن امامیپور، آقامحمدی، عظیمزاده و مقدسی را تایید کرد و نوشت آنها در جریان اعتراضات مردمی این شهر بهدست نیروهای حکومتی کشته شدند.
سازمان حقوق بشر ایران نیز گزارش داد پس از یورش نیروهای امنیتی به تجمعهای اعتراضی در ملکشاهی، دستکم چهار شهروند کشته و ۳۰ نفر زخمی شدند.
روژین تمریان، بازیکن تیم فوتبال زنان خاتون بم، هم اخباری از کشته و زخمی شدن شهروندان در جریان اعتراضات ملکشاهی منتشر کرد.
طبق اطلاعات رسیده، اعتراضات در این شهرستان از حدود ساعت دو بعدازظهر با فراخوان عمومی آغاز شد و تا حوالی ساعت پنج عصر ادامه داشت.
معترضان ابتدا در خیابانهای مرکزی شهر تجمع کردند و سپس مسیر حرکت آنها به محدوده ساختمانهای بنیاد شهید، دفتر امام جمعه، ساختمان بسیج و فرمانداری کشیده شد؛ نقاطی که در مجاورت یکدیگر قرار دارند.
یکی از ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد مردم معترض در این تجمع فریاد «مرگ بر خامنهای» سردادند.
منابع مطلع به ایراناینترنشنال گفتند نیروهای سپاه پاسداران در بلوار فرمانداری و مقابل ساختمان بسیج با شلیک مستقیم به سوی معترضان، اقدام به سرکوب تجمع کردند.
در همین ارتباط، احمدرضا حائری، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان قزلحصار کرج گفت: «در شهر ملکشاهی، فرمانده سپاه شخصا با نشستن پشت مسلسل آغازگر شلیک بوده است.»
یکی از ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، یورش ماموران سرکوب به مردم معترض در ملکشاهی را نشان میدهد و در ویدیویی دیگر، فردی غرق در خون دیده میشود که روی زمین افتاده است.
به گفته شاهدان، همزمان با سرکوب اعتراضات، دسترسی به اینترنت در منطقه مختل شده و روند انتقال مجروحان و خونرسانی به آنها با اختلال جدی مواجه بوده است.
منابع محلی همچنین از تجمع خانوادههای معترضان زخمیشده مقابل مراکز درمانی در ایلام خبر دادند.
در ویدیوهای رسیده، شهروندان مقابل مراکز درمانی با سردادن شعارهایی از جمله «میکشم، میکشم، آنکه برادرم کشت»، خشم خود را نسبت به اقدامات سرکوبگرانه جمهوری اسلامی ابراز کردند.
همزمان با اعتراضات ملکشاهی، گزارشها از ادامه اعتراضات و برخوردهای خشونتآمیز نیروهای امنیتی در شماری دیگر از شهرهای ایران حکایت دارد.
بر اساس اطلاعات اولیه و گزارشهای محلی که هنوز بهطور مستقل تایید نشدهاند، در شهرهایی از جمله مرودشت، نیریز و هفشجان نیز شهروندانی در جریان اعتراضات هدف تیراندازی نیروهای حکومتی قرار گرفتند و گزارشهایی از کشته یا زخمی شدن شماری از معترضان منتشر شده است.
ایراناینترنشنال از آغاز اعتراضات سراسری در هفتم دی تا صبح یکشنبه ۱۴ دی، توانسته هویت دستکم ۱۶ نفر از معترضان کشتهشده را در شهرهای مختلف کشور بهطور مستقل تایید کند.
علاوه بر ۴ کشته اعتراضات ملکشاهی؛ امیرحسام خدایاریفرد، داریوش انصاری بختیاروند، شایان اسدالهی، احمد جلیل، خداداد شیروانیمنفرد، سجاد والامنش زیلایی، احمدرضا امانی، احد ابراهیمپور عبدلی، امیرحسین بیاتی، علی عزیزی جعفرآبادی، حسین ربیعی افرادی هستند که هویت آنها تایید شده است.
سایت حقوقبشری هرانا در تازهترین گزارش خود اعلام کرد مرگ دستکم ۱۶ نفر را در جریان اعتراضات هفتروزه «محرز» دانسته است.
هرانا افزود در میان جانباختگان، یک نفر از نیروهای انتظامی–امنیتی و سایر موارد مربوط به شهروندان معترض بوده است.
بهدلیل قطع یا اختلال در اینترنت و فضای امنیتی حاکم بر بسیاری از شهرها، بررسیهای ایراناینترنشنال برای تایید هویت و جزییات مربوط به کشته و زخمی شدن شماری از معترضان هنوز نهایی نشده و همچنان ادامه دارد.
بر اساس گزارشهای میدانی و ویدیوهای راستیآزماییشده، در طول هفت روز اعتراضات، نیروهای انتظامی–امنیتی جمهوری اسلامی بهطور گسترده از تیراندازی، گاز اشکآور، ابزارهای کنترل جمعیت و بازداشت خشونتآمیز استفاده کردهاند.
همچنین گزارشهایی از خودداری برخی مجروحان از مراجعه به مراکز درمانی بهدلیل ترس از بازداشت به ثبت رسیده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال تا ۱۲ دی نشان داد در شش روز از اعتراضات، دستکم ۴۴ شهروند معترض هدف گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی قرار گرفتند و زخمی شدند.
همزمان دهها تن دیگر در اثر ضربوجرح با باتون و حمله نیروهای امنیتی و لباس شخصی مصدوم شدند.
این دادهها نشان میدهد موج کنونی اعتراضات از نظر دامنه جغرافیایی، شدت برخوردهای امنیتی و میزان بازداشتها و تلفات، وارد مرحلهای گسترده و چندلایه شده است که پیامدهای آن همچنان در حال گسترش است.
اخبار لحظه به لحظه از هشتمین روز اعتراضات در شهرهای مختلف را میتوانید در پوشش زنده ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
