کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل: خواست اسرائیل فروپاشی جمهوری اسلامی است
کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل خبر داد که این کشور از طریق واسطههایی به ایران اطلاع داده که در حال حاضر خواهان درگیری جدیدی با جمهوری اسلامی نیست.
بر اساس این گزارش، خواست اسرائیل این است که جمهوری اسلامی دچار فروپاشی شود و دلیل این پیام نیز همین بوده است.
کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل خبر داد که نتانیاهو به وزیران کابینه خود نیز توصیه کرده تا حد ممکن از اظهارنظر درباره رخدادهای ایران خودداری کنند و اجازه دهند رخدادهای ایران روند خود را طی کنند.
همزمان با شنیده شدن صدای چند انفجار در کاراکاس، شبکه خبری سیبیاس نیوز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دستور حمله به اهدافی در داخل ونزوئلا، از جمله تاسیسات نظامی، را صادر کرده است.
خبرگزاری رویترز شنبه ۱۳ دی از شنیده شدن صداهای بلند از جمله صدای چند هواپیما در کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، خبر داد.
شاهدان عینی گفتند بامداد ۱۳ دی دستکم یک ستون دود در آسمان کاراکاس دیده شد و بخش جنوبی شهر در نزدیکی یک پایگاه مهم نظامی نیز با قطع برق مواجه بود.
جنیفر جیکوبز، خبرنگار شبکه سیبیاس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مقامهای کاخ سفید از گزارشها درباره شنیده شدن صدای انفجارها و مشاهده هواپیماها بر فراز کاراکاس آگاه هستند.
شبکه خبری فاکسنیوز نیز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد حملات نظامی ایالات متحده علیه ونزوئلا «در حال انجام» است.
حکومت ایران یکی از متحدان اصلی ونزوئلا به شمار میرود. در سالهای اخیر، مواضع سیاسی تهران و کاراکاس و همچنین تحریمهای نفتی واشینگتن علیه این دو، موجبات نزدیکی بیش از پیش آنها را فراهم آورده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۲۸ آذر دولت مادورو را «نامشروع» خواند و گفت ونزوئلا با عناصر «تروریست» از جمله جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان همکاری میکند.
حمله آمریکا به ونزوئلا یک روز پس از آن انجام گرفت که ترامپ هشدار داد اگر جمهوری اسلامی «به معترضان مسالمتجو شلیک کند و آنها را بهطور خشونتآمیز بکشد»، ایالات متحده برای نجات مردم اقدام خواهد کرد.
ساعاتی پیش از حملات آمریکا، حکومت ونزوئلا در بیانیهای از حکومت ایران در برابر شهروندان معترض حمایت کرد و خواستار «توقف مداخلات خارجی» در ایران شد.
در این بیانیه آمده است تلاشهایی برای «بیثباتسازی ایران از طریق پلتفرمهای دیجیتال و دامن زدن به تنشهای داخلی» در جریان است؛ رویکردی که به گفته حکومت ونزوئلا، در کنار «تحریمها و سایر اقدامات قهری یکجانبه» علیه جمهوری اسلامی قرار میگیرد.
ترامپ در هفتههای گذشته بارها از احتمال حمله به ونزوئلا، از جمله انجام عملیات زمینی، سخن گفته بود.
در ماههای اخیر، واشینگتن فشارهای گستردهای برای وادار کردن مادورو به کنارهگیری از قدرت وارد آورده است.
این فشارها شامل تشدید تحریمها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و هدف قرار دادن شناورهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام بودهاند.
پیشتر در ۹ دی، سیانان به نقل از منابع آگاه نوشت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اوایل دسامبر حملهای پهپادی علیه تاسیساتی در یک بندر ونزوئلا انجام داد.
رسول خادم، قهرمان کشتی جهان و المپیک در حمایت از اعتراضات یک هفته گذشته در ایران، با انتشار سکانس معروف و تاثیرگذاری از فیلم «مرگ یزدگرد»، ساخته توقیف شده زندهیاد بهرام بیضائی، با استفاده از هشتگهای «دردهای وطنی» و «فقر معیشتی» نوشت: «درد نان، درد نابرابری».
در این سکانس از فیلم سینمایی «مرگ یزدگرد»، زن نانوا با بازی سوسن تسلیمی خطاب به موبد که میگوید «باید به سراسر ایران زمین پندنامه بفرستیم»، پاسخ میدهد: «پندنامه بفرست ای موبد، اما اندکی نان هم بر آن بیفزا؛ ما مردمان از پند سیر آمدهایم و بر نان گرسنهایم.»
از هفته گذشته تاکنون، پس از اعتراضات و اعتصابات بازاریان، اعتراضات سراسری گستردهای در شهرهای مختلف ایران به وجود آمده است.
معترضان علیه جمهوری اسلامی شعار میدهند و خواستار سرنگونی حکومت هستند.
در پی گستردهتر شدن اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در ایران، دولت ونزوئلا اعلام کرد که «تلاشهایی برای بیثباتسازی ایران از طریق استفاده از پلتفرمهای دیجیتال و دامنزدن به تنشهای داخلی در جریان است؛ اقدامی که در کنار تحریمها و اقدامات قهری یکجانبه قرار میگیرد.»
دولت ونزوئلا با ابراز «نگرانی عمیق» از «روایتهای تقابلی اخیر دولت آمریکا علیه جمهوری اسلامی»، همبستگی قاطع خود را با «ملت و دولت ایران» اعلام کرد و خواستار توقف مداخلات خارجی شد.
به گفته کاراکاس، «تنها راه ثبات پایدار، گفتوگوی حاکمیتی و دیپلماسی بدون دخالت خارجی است.»
دولت ونزوئلا پس از هشدار روز جمعه ترامپ به مقامهای جمهوری اسلامی در خصوص سرکوب معترضان، اعلام کرد: «ما بر این باوریم که استفاده از زبان تهدید، از اصول اساسی منشور ملل متحد فاصله میگیرد. چنین بیانیههایی خطری برای صلح بینالمللی به شمار میرود و راهحلهایی مبتنی بر احترام متقابل را دشوار میسازد.»
همزمان با ادامه اعتراضات ضدحکومتی در ایران، دولتهای خاورمیانه واکنش علنی محدودی نشان داده و با توجه به نقش جمهوری اسلامی در معادلات امنیتی و سیاسی منطقه، تحولات ایران را با نگرانی یا محاسبه فرصتهای احتمالی دنبال میکنند.
دویچهوله جمعه ۱۲ دی گزارش داد اعتراضات اخیر در ایران که با مطالبات اقتصادی آغاز شد و اکنون به مطالبه تغییر حکومت گسترش یافته، توجه بازیگران منطقهای را به خود جلب کرده است.
بر اساس این گزارش، هرچند اعتراضات کنونی از نظر دامنه کوچکتر از خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ ارزیابی میشود، اما با توجه به نفوذ ایران در کشورهای مختلف منطقه، پیامدهای آن میتواند فراتر از مرزهای ایران باشد.
عربستان سعودی و امارات؛ رقابت مدیریتشده برای ثبات
عربستان سعودی و امارات متحده عربی که تا چند سال پیش ایران را رقیب ژئوپولیتیک خود میدانستند، اکنون ثبات منطقهای را اولویت میدانند.
روابط تهران و ریاض که در سال ۲۰۱۶ قطع شده بود، در سال ۲۰۲۳ با میانجیگری چین و در چارچوب «توافق پکن» از سر گرفته شد.
به گفته تحلیلگران، ریاض نگران است که بیثباتی در ایران به آشفتگی گستردهتر در منطقه منجر شود و بر برنامههای اقتصادی این کشور اثر بگذارد.
امارات نیز با وجود اختلافهای سیاسی، همچنان یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران باقی مانده و در سال ۲۰۲۲ روابط دیپلماتیک خود با تهران را احیا کرد.
عراق که مرزی طولانی با ایران دارد، طی دو دهه گذشته به شدت تحت تاثیر نفوذ سیاسی و نظامی ایران بوده است.
جمهوری اسلامی از گروههای شبهنظامی موسوم به «حشد شعبی» حمایت میکند؛ گروههایی که بخشی از ساختار رسمی امنیتی عراق محسوب میشوند و در عین حال، برخی از آنها وفاداری ایدئولوژیک و عملی به تهران دارند.
دویچهوله نوشت هرگونه تضعیف جمهوری اسلامی میتواند موازنه قدرت در داخل عراق را تحت تاثیر قرار دهد.
تهران از طریق حمایت از حزبالله، نقشی کلیدی در سیاست و امنیت لبنان دارد و حزبالله علاوه بر توان نظامی، شبکه گسترده اجتماعی و سیاسی در لبنان ایجاد کرده است.
با این حال، پس از آتشبس میان لبنان و اسرائیل در اواخر سال ۲۰۲۴ و تلاش آمریکا و اسرائیل برای خلع سلاح حزبالله، روابط تهران و بیروت وارد مرحلهای حساس شده است.
بدین ترتیب، تحولات ایران میتواند بهطور مستقیم بر آینده حزبالله و جایگاه آن در لبنان اثر بگذارد.
سوریه؛ از متحد استراتژیک تا رابطهای مشروط
طی بیش از یک دهه جنگ داخلی در سوریه، جمهوری اسلامی از بشار اسد، رییسجمهوری مخلوع این کشور، حمایت نظامی و مالی کرد. از این رو، حکومت جدید که پس از سقوط اسد روی کار آمده، نگاه مثبتی به تهران ندارد.
با این حال، مقامهای سوری گفتهاند در صورت عدم مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی این کشور، امکان برقراری روابط در آینده را رد نمیکنند.
اسرائیل تحولات ایران را فرصتی بالقوه برای تضعیف جمهوری اسلامی بهعنوان رقیب اصلی خود میبیند.
به گفته ناظران، فشارهای داخلی در اسرائیل ممکن است دولت بنیامین نتانیاهو را به استفاده از این شرایط برای افزایش فشار بر تهران سوق دهد.
این در حالی است که در روزهای اخیر، گزارشهایی از مذاکرات نتانیاهو و دونالد ترامپ درباره حمله مجدد به ایران منتشر شده است.
اردن؛ موازنه میان تهران، واشینگتن و تلآویو
اردن در موقعیتی پیچیده قرار دارد؛ این کشور از یک سو متحد امنیتی آمریکا و دارای پیمان صلح با اسرائیل است و از سوی دیگر کوشیده تنش با جمهوری اسلامی را کاهش دهد.
با این حال، روابط اردن و ایران همچنان شکننده توصیف میشود و پیشرفت ملموسی در نزدیکی سیاسی میان امان و تهران دیده نشده است.
