همزمان با تشدید پایداری جوی و افزایش غلظت آلایندهها، کیفیت هوا در تهران، اصفهان و مشهد، به وضعیت ناسالم و در برخی مناطق به شرایط قرمز رسید. ادارههای هواشناسی استانها هشدار دادند آلودگی تا چند روز آینده ادامه دارد و برخی مناطق با احتمال رسیدن به «شرایط خطرناک» روبهرو هستند.
شرکت کنترل کیفیت هوای تهران شنبه ۱۵ آذر اعلام کرد میانگین کیفیت هوای پایتخت طی ۲۴ ساعت گذشته با شاخص ۱۳۲ در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت.
شاخص لحظهای نیز در زمان تنظیم این گزارش عدد ۱۲۵ را نشان میدهد که همچنان بیانگر شرایط ناسالم برای گروههای حساس است.
شاخص کیفیت هوا پنج دسته اصلی دارد که بر اساس آن، از عدد صفر تا ۵۰، هوای پاک، از ۵۰ تا ۱۰۰، هوای سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰، هوای ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰، هوای ناسالم (برای همه)، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، شرایط کیفی هوا خطرناک محسوب میشود.
از ابتدای امسال تاکنون هوای تهران تنها شش روز پاک بوده و ۱۰۸ روز در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس قرار داشته است.
آلودگی هوا در شهرها و استانهای ایران
در اصفهان، وضعیت آلودگی هوا شدیدتر گزارش شده است. بر اساس دادههای ۱۵ ایستگاه سنجش فعال، میانگین شاخص آلودگی ظهر شنبه به ۱۶۴ رسید؛ رقمی که نشاندهنده وضعیت قرمز و ناسالم برای تمام گروههاست.
اداره کل هواشناسی اصفهان با صدور هشدار نارنجی اعلام کرده است بهدلیل پایداری شرایط جو، غلظت آلایندهها تا سهشنبه روندی افزایشی خواهد داشت.
این اداره هشدار داد شاخص آلودگی در برخی مناطق در صورت کنترل نشدن منابع آلاینده، به «شرایط خطرناک» خواهد رسید.
در خراسان رضوی، شاخص لحظهای هوا در مشهد با ثبت عدد ۱۲۱ در وضعیت نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس قرار داشت.
هر چند کیفیت هوا در مشهد در ۲۴ ساعت گذشته با شاخص ۱۱۴ در همین وضعیت بود اما برخی مناطق این شهر مانند نخریسی، وحدت، تقیآباد، رسالت و ساختمان، در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه گروهها قرار گرفتند.
در استان خوزستان، شاخص کیفی هوا در شهرهای کارون به ۱۶۳، شادگان و ماهشهر ۱۶۲، دشت آزادگان ۱۵۴ و آبادان، ۱۵۱ رسید که نشاندهنده وضعیت قرمز و ناسالم برای همه است.
همچنین بهبهان با ۱۴۲، اهواز ۱۳۰، ملاثانی ۱۲۹، آغاجاری ۱۲۵، شوشتر ۱۲۴، خرمشهر ۱۲۲، ایذه ۱۱۳ و باغملک ۱۰۸، در وضعیت نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفتند.
در استانها و شهرهای دیگر، افزایش غلظت آلایندهها و سرمای هوا، نگرانیهایی درباره سلامت عمومی ایجاد کرده است.
هشدار سازمان هواشناسی
سازمان هواشناسی کشور هشدار داد که از دوشنبه تا چهارشنبه (۱۷ تا ۱۹ آذر) بارش شدید برف و باران، رعدوبرق، وزش باد لحظهای، مه و احتمال تگرگ در ۱۷ استان کشور پیشبینی میشود.
بنا بر اعلام سازمان هواشناسی، این شرایط در جنوب استانهای آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، زنجان، غرب قزوین و ارتفاعات استانهای تهران و البرز طی دوشنبه، نیمه جنوبی استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و اردبیل، کردستان، زنجان، کرمانشاه، ایلام، شمال خوزستان، لرستان، ارتفاعات چهارمحال و بختیاری طی سهشنبه و در آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، قزوین، زنجان، ارتفاعات استانهای تهران و البرز، کردستان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، همدان، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، مرکزی و غرب اصفهان در چهارشنبه، دور از انتظار نیست.
این سازمان با صدور هشدار نارنجی نسبت به اختلال در حملونقل، لغزندگی جادهها، احتمال سیلاب، کاهش دید و آسیب به سازههای موقت، اعلام خطر کرد و از مردم خواست از سفرهای غیرضروری بهویژه در مسیرهای کوهستانی خودداری کنند.
هواشناسی توصیه کرده است خودروها مجهز به تجهیزات زمستانی باشند، نیروهای امداد و راهداری در آمادهباش کامل قرار گیرند و از توقف در بستر رودخانهها و فعالیتهای کوهنوردی در مناطق درگیر سامانه بارشی پرهیز شود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
