قاسم مکارم شیرازی، مشاور رستم قاسمی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، به اتهام «ارتشا و پستفروشی» به چهار سال و ۱۱ ماه حبس، انفصال از خدمات دولتی به مدت دو سال و منع از خروج از کشور به مدت دو سال محکوم شد.
خبرگزاری ایسنا پنجشنبه ۱۳ آذر گزارش داد قاسم مکارم، عضو پیشین کمیسیون انتصابات وزارت راه، از طریق رابط خود در وزارتخانه به یکی از مدیران وقت پیشنهاد داده بود در ازای ابقا در سمت خود ۲۵ میلیارد تومان بپردازد.
به گزارش ایسنا، این مدیر با هماهنگی نهادهای اطلاعاتی مبلغ درخواستی را پرداخت کرد و در همان زمان، رضا دریانورد، رابط مکارم در وزارت راه و شهرسازی، بازداشت شد. خود مکارم نیز نیمهشب، هنگام حضور در پارک برای دریافت وجه رشوه، دستگیر شد.
دریانورد نیز به اتهام «مساعدت در دریافت رشوه» به دو سال و ۱۱ ماه حبس تعزیری، پرداخت جزای نقدی، دو سال انفصال از خدمات عمومی و دولتی، و منع از خروج از کشور محکوم شد.
این احکام پس از اعتراض متهمان و ارجاع پرونده به دادگاه تجدیدنظر عینا تایید و قطعی شد.
قاسم مکارم از نزدیکان برادر ناصر مکارم شیرازی، مرجع تقلید شیعه حامی حکومت، است.
خبر بازداشت قاسم مکارم به دست ماموران وزارت اطلاعات به اتهام «دریافت رشوه» شهریور ۱۴۰۱ منتشر شد.
اردشیر مطهری، نماینده دوره یازدهم مجلس، پیشتر گفته بود ماموران وزارت اطلاعات او را درست در محل قراری که برای دریافت رشوه بهصورت یورویی تنظیم کرده بود، دستگیر کردند.
او همچنین پسر رستم قاسمی، وزیر وقت راه، را به همدستی با مکارم متهم کرده بود.
دفتر ناصر مکارم شیرازی همان زمان با اشاره به نسبت فامیلی قاسم مکارم اعلام کرد او از فرزندان یا نوادگان مکارم شیرازی نیست، بلکه «از منسوبین برادر» اوست.
۱۲ مهر ۱۴۰۱، وزیر پیشین راه و شهرسازی از آزادی مکارم خبر داده بود.
ناصر مکارم شیرازی از مراجع تقلید پرنفوذ و از چهرههای شاخص حوزه علمیه قم به شمار میرود که طی سالهای اخیر درباره موضوعاتی چون فیلترینگ اینترنت، حقوق زنان، مسائل اقتصادی و سیاست خارجی، اظهارنظرهایی جنجالی و بحثبرانگیز داشته است.
او که به «سلطان شکر» نیز شهرت دارد، به سوءاستفاده مالی از انحصار واردات شکر در ایران متهم شده است.
بر اساس برخی گزارشها، شرکتهای وابسته به اطرافیان او در مقاطعی از واردات شکر، منافع مالی هنگفتی کسب کردهاند.
او خرداد ۱۴۰۳ در پاسخ به یک استفتاء درباره حکم شرعی بازی «همستر» گفت: «با توجه به ابهامات زیادی که این نوع ارزها دارند، از جمله اینکه منشا استخراج آن روشن نیست، معامله، سرمایهگذاری و درآمد حاصل از آنها جایز نیست.»
پس از انتشار این فتوا، شهروندی با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال از مکارم شیرازی حکم کسب درآمد از طریق دزدی، اختلاس، رانتخواری و زمینخواری را پرسید و افزود: «آیا میتوان از طریق موارد ذکرشده کسب درآمد کرد و مشکل شرعی ندارد؟»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
