همزمان با تشدید بحران آب و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، یکی از اعضای مجلس خبرگان رهبری رعایت نشدن حجاب اجباری مورد نظر حکومت در خیابانها را عامل بحران آب، خشکسالی و کاهش بارندگی در ایران دانست.
محسن اراکی یکشنبه ۱۸ آبان گفت: «خشکسالی، بحران آب و کاهش بارندگی نشانهای از تذکر خداوند است تا ما را از غفلت و بیتوجهی نسبت به او بیدار کند.»
او افزود: «انقلاب اسلامی با خون شهدا استوار شده و روا نیست خیابانهای ما جولانگاه تجاهر به فسق و بیحجابی و منکرات علنی باشد.»
این نماینده مجلس خبرگان ادامه داد: «این رفتارها اثر وضعی دارد و جامعهای که به نام ایمان و تشیع شناخته میشود، باید نسبت به این انحرافها حساس باشد.»
این سخنان در ادامه رویکرد تکراری مقامهای جمهوری اسلامی است که بهجای بررسی علمی و ارائه راهکار برای بحران آب، علت آن را در «گناه فردی» و «ظاهر زنان» جستوجو میکنند و با تکرار مفاهیم مذهبی، از پاسخگویی درباره سوءمدیریت و سیاستهای نادرست طفره میروند.
در چنین روایتی، پرسشهای فنی و مطالبه شفافیت به حاشیه رانده میشود و جای آن را هشدارهای اخلاقی و تهدیدهای پلیسی میگیرد.
کارشناسان مستقل حوزه آب و محیطزیست تاکید کردهاند خشکسالی در ایران ترکیبی از نفوذ مافیای آب، روندهای اقلیمی و دههها سوءمدیریت ساختاری، از جمله توسعه کشاورزی پرمصرف و یارانهمحور، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی و نبود الگوی پایدار مصرف در صنعت و شهرها است.
به گفته آنها، تقلیل این بحران چندلایه به مساله حجاب نهتنها هیچ پشتوانه علمی ندارد، بلکه عملا مانع شکلگیری اراده سیاسی لازم برای اصلاح سیاستهای آبی و پاسخگویی نهادهای مسئول خواهد شد.
قطعی شبانه آب در ایران
با ادامه بحران آب در ایران، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۱۸ آبان از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، نیز گفت پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، هم خواندن «نماز باران» را بهعنوان یکی از راهحلهای مقابله با بحران کمآبی معرفی کرد.
او افزود: «مردم امروز فراموش کردهاند که در قدیم مردم به بیابان میرفتند و نماز باران میخواندند و موفق میشدند. در کنار همه اقدامات برای کمبود آب نباید از این موضوع هم غافل شویم.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ آبان هشدار داد اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رضا حاجی کریم، رییس فدراسیون صنعت آب ایران، تاکید کرد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان و «وحشتناکتر» از آمارهای رسمی است.
کارشناسان میگویند بحران آب در ایران نه نتیجه «بیحجابی»، بلکه بازتاب سالها سوءمدیریت، سیاستهای نادرست و بیتوجهی حاکمیت به اصلاح ساختارهای کلیدی در مدیریت منابع آبی است؛ بحرانی که اکنون زمان پاسخگویی و اصلاح را اجتنابناپذیر کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
