بهروز مروتی، فعال حوزه معلولان، هشدار داد با افزایش بیسابقه نرخ تورم در ایران، وضعیت اقتصادی افراد دارای معلولیت بسیار بحرانی است. به گفته او، میانگین دریافتی یک فرد دارای معلولیت شدید در بهترین حالت با دریافت مستمری، یارانه و کمک هزینه معیشتی، حدود سه میلیون تومان است.
خبرگزاری ایلنا جمعه ۱۶ آبان گزارش داد صندوق فرصتهای شغلی افراد دارای معلولیت که به استناد ماده ۱۰ قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب سال ۱۳۹۶ تشکیل شده، باید از سال ۱۳۹۷ آغاز به کار میکرد، اما با گذشت حدود هفت سال هنوز هیچ اقدام عملی در این زمینه صورت نگرفته است.
مروتی در گفتوگو با ایلنا با اشاره به سابقه قانونی این صندوق گفت این سازوکار حمایتی از سال ۱۳۸۳ در قوانین پیشبینی شده، اما بهدلیل نبود اراده جدی و ایرادهای تکراری به اساسنامه، راهاندازی آن سالها عقب افتاده است.
او افزود با وجود تصویب اساسنامه در شورای نگهبان، اختلافنظرهای درونسازمانی و انتصابات بحثبرانگیز بر سر مدیرعامل، آغاز به کار صندوق را متوقف کرده و این تعلل، فشار اقتصادی بر افراد دارای معلولیت را شدت بخشیده است.
افراد دارای معلولیت و خانوادههای آنها در سالهای گذشته بارها در اعتراض به عدم اجرای قانون حمایت از معلولان، بیتوجهی به خواستهها و تحقق نیافتن مطالباتشان، در شهرهای مختلف کشور تجمعات اعتراضی برگزار کردهاند.
مروتی در ادامه مصاحبه خود با ایلنا، به اجرای ناقص ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان پرداخت و گفت: «دولت حتی مستمری افراد دارای معلولیت را مطابق برنامه توسعه هفتم پرداخت نمیکند. طبق این برنامه، دریافتی مددجویان باید ۲۰ درصد حداقل دستمزد سالانه باشد، اما این رقم پرداخت نمیشود.»
این فعال اجتماعی با اشاره به افزایش بیسابقه نرخ تورم و وضعیت اقتصادی بحرانی افراد دارای معلولیت افزود مجموع مستمری، یارانه و کمکهزینه معیشتی برای یک فرد دارای معلولیت شدید در بهترین حالت حدود سه میلیون تومان است، در حالی که حدود ۳۰۰ هزار نفر هنوز در صف دریافت این کمکهزینه قرار دارند.
او با انتقاد از شکاف عمیق میان درآمد معلولان و خط فقر هشدار داد: «در شرایطی که خط فقر در کشور تا ۳۰ یا حتی ۷۰ میلیون تومان برآورد میشود، این فاصله نجومی نشان میدهد افراد دارای معلولیت با چه دشواریهایی برای تامین حداقل معیشت خود روبهرو هستند.»
به گفته مروتی، دولت نهتنها در اجرای ماده ۲۷ کوتاهی کرده، بلکه سهمیه سهدرصدی استخدام معلولان را هم بهطور کامل اجرا نکرده و تنها حدود یک درصد از این سهمیه تحقق یافته است.
جواد حسینی، رییس سازمان بهزیستی، اسفند ۱۴۰۳ از وجود بیش از ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار فرد دارای معلولیت در ایران خبر داد و گفت حدود ۱۱.۵ درصد از جمعیت کشور را معلولان تشکیل میدهند.
به گزارش سازمان بهزیستی، هر سال حدود ۶۰ هزار نفر بهدلیل تصادفهای جادهای به جمعیت افراد دارای معلولیت افزوده میشوند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
