مشاور نخستوزیر قطر هشدار داد که در صورت فقدان یک راهحل امنیتی بینالمللی، وضعیت غزه ممکن است به مرحلهای برسد که نه جنگی در جریان باشد و نه صلحی برقرار، و اسرائیل همچنان نیروهایش را در نوار غزه حفظ کند.
ماجد الانصاری، مشاور نخستوزیر قطر و سخنگوی وزارت خارجه این کشور جمعه ۹ آبان، در گفتوگو با روزنامه گاردین گفت: «ما نمیخواهیم به وضعیتی از نوع “نه جنگ، نه صلح” برسیم، اما خطر آن جدی است.»
به گفته این مقام قطری، تنها راه جلوگیری از چنین سناریویی ورود جدی جامعه جهانی به مسئله غزه، ارزیابی خسارات، آغاز فرآیند بازسازی و حضور رسمی برای حفظ صلح است. او افزود: «این مسیر میتواند روند فعلی را از فضای جنگ به مرحله پس از آن منتقل کند.»
قطر ابراز امیدواری کرده است که شورای امنیت سازمان ملل قطعنامهای برای استقرار یک نیروی بینالمللی صادر کند که ماموریت حفظ ثبات در غزه را بر عهده گیرد.
انصاری گفت: «در تئوری، کشورهای متعددی در منطقه و خارج از آن آمادگی خود را برای مشارکت اعلام کردهاند، اما در عمل، این اقدام نیازمند ماموریتی روشن و الزامآور برای نیروهاست.»
در بخشی از گفتوگو، انصاری به موانع اجرایی مرحله اول توافق مبادله گروگانها پرداخت و گفت که از جمله چالشها، کشف بقایای گروگانهایی است که در طول جنگ کشته شدهاند.
او تاکید کرد: «تشخیص هویت کشتهشدگان، در کنار کشتار روزانه فلسطینیها به دست نظامیان اسرائیلی، از جمله مشکلات جدی در مسیر اجرای توافق است.»
سخنگوی وزارت خارجه قطر همچنین به حمله ناکام ارتش اسرائیل به تعدادی از سران حماس در دوحه اشاره کرد و آن را تلاشی برای خارج کردن قطر از روند میانجیگری توصیف کرد.
به گفته او، این حمله در ۹ سپتامبر انجام شد و هدف آن حذف قطر بهعنوان یک بازیگر معتبر در مذاکرات غزه بود. او گفت: «در روز حمله، ما در حال کار بر روی بیش از ۱۰ پرونده میانجیگری فعال بودیم.»
انصاری افزود: «چنین حملهای قابل چشمپوشی نبود. ادامه کار نیازمند تضمین آمریکا بود مبنی بر اینکه چنین اتفاقی دیگر در خاک قطر تکرار نمیشود.» به گفته او، تنها پس از دریافت این اطمینان، دوحه به مذاکرات بازگشت.
انصاری تاکید کرد که آینده غزه، نه صرفاً به پایان جنگ، بلکه به نوع راهحلی که پس از آن برای ثبات و اداره منطقه اتخاذ میشود، بستگی دارد.
طرح آمریکا برای ساخت «غزه جدید» با مخالفت کشورهای عربی روبهرو شد
بهدنبال عقبنشینی محدود ارتش اسرائیل از شرق غزه، دولت آمریکا طرحی برای ساخت نواحی مسکونی جدید در بخش شرقی این منطقه ارائه کرده که به گفته منابع عربی، هدف از آن اسکان حدود یک میلیون فلسطینی در نواحی تحت کنترل اسرائیل است.
روزنامه تایمز اسرائیل در گزارشی نوشت این پیشنهاد از سوی دولت دونالد ترامپ به برخی کشورهای خلیج فارس ارائه شده، اما با استقبال سرد آنها مواجه شده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی از عنوان «غزه جدید» برای این پروژه استفاده میکنند که قرار است در شرق «خط زرد» اجرا شود؛ همان مرزی که از ۱۰ اکتبر و در آغاز توافق آتشبس بین اسرائیل و حماس، محل عقبنشینی جزئی ارتش اسرائیل شد.
روبیو شنبه ۱۰ آبان ویدیویی را در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس بازنشر کرد که پیشتر از سوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) منتشر شده بود.
در این ویدیو که با پهپاد ضبط شده، گروهی از افراد منسوب به حماس در حال غارت محموله کمکهای بشردوستانه از یک کامیون در شمال خان یونس دیده میشوند.
روبیو با اشاره به این ویدیو در ایکس نوشت: «حماس همچنان مردم غزه را از کمکهای بشردوستانهای که بهشدت به آن نیاز دارند، محروم میکند. این سرقت، تلاشهای بینالمللی در حمایت از طرح ۲۰ مادهای رییسجمهور ترامپ برای رساندن کمکهای حیاتی به غیرنظامیان بیگناه را تضعیف میکند.»
او افزود: «حماس مانع اصلی است. آنها باید سلاحهای خود را زمین بگذارند و به غارت پایان دهند تا غزه بتواند آیندهای روشنتر داشته باشد.»
ارتش اسرائیل: عملیات پاکسازی ادامه دارد
ارتش اسرائیل ۱۰ آبان اعلام کرد عملیات پاکسازی شرق «خط زرد» برای نابودی زیرساختهای گروههای مسلح فلسطینی در رفح ادامه دارد.
ارتش افزود پس از آغاز آتشبس، یک پرتابگر ۱۵ لولهای و تجهیزات متعلق به حماس کشف شده و چند تونل زیرزمینی نیز در حال تخریب است.
«خط زرد» مرز عملیاتی تعیینشده از سوی ارتش اسرائیل است که از شمال غزه تا شرق رفح امتداد دارد. این خط محدوده مناطق تحت کنترل اسرائیل را مشخص میکند و عبور غیرنظامیان فلسطینی از آن ممنوع است.
روزنامه والاستریت ژورنال هشتم آبان گزارش داد حماس همچنان در برابر فشارها برای خلع سلاح و کنارهگیری از قدرت ایستادگی میکند، در حالی که این دو از شروط اصلی طرح دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ دوساله در این منطقه محسوب میشوند.
دیدار هیات حماس با وزیر خارجه ترکیه
حماس ۱۰ آبان در بیانیهای اعلام کرد هیاتی به سرپرستی خلیل الحیه، مذاکرهکننده ارشد این گروه، در استانبول با هاكان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، دیدار کرده است.
بر اساس این بیانیه، اعضای هیات حماس در این دیدار سندی را در اختیار مقامهای ترکیه قرار دادند که در آن به جزییات موارد «نقض» توافق آتشبس از سوی اسرائیل اشاره شده است.
منابع نزدیک به حماس همچنین گزارش دادند الحیه در این دیدار بر پایبندی این گروه به آتشبس و آمادگی آن برای بازگرداندن پیکر همه گروگانهای اسرائیلی در چارچوب توافق فعلی تاکید کرده است.
رسانههای اسرائیلی صبح ۱۰ آبان خبر دادند بر اساس بررسیهای انجامشده، بقایای سه جسدی که حماس بهتازگی از طریق صلیب سرخ به اسرائیل تحویل داده، متعلق به هیچیک از گروگانهای اسرائیلی نیست.
هنوز پیکرهای ۱۱ گروگان جانباخته اسرائیلی در نوار غزه نگهداری میشوند.
طبق گزارش تایمز اسرائیل، بقایای سه جسدی که حماس شامگاه جمعه نهم آبان از طریق صلیب سرخ به اسرائیل تحویل داده، از سوی مقامات اسرائیلی مورد بررسی قرار گرفته و تشخیص داده شده که متعلق به هیچیک از گروگانها نیست.
این ارزیابی پس از پایان تلاشهای شناسایی در موسسه پزشکی قانونی تلآویو انجام شده است.
کارشناسان پزشکی قانونی اسرائیل تایید کردند که سه جنازه تحویل شده به عنوان هیچ یک از گروگانهای کشته شده متعلق نیست.
در مورد انتقال این بقایا، هیچگونه اظهارنظری از سوی اسرائیل صورت نگرفته است.
واکنش حماس
حماس اعلام کرد که پیش از تحویل سه جنازه به اسرائیل در روز جمعه، قصد داشته نمونههایی از اجساد ناشناسی را که پیدا کرده بود، ارائه دهد اما اسرائیل از دریافت نمونهها خودداری و درخواست کرد که اجساد را برای بررسی دریافت کند.
هنوز ۱۱ جسد گروگانهای جانباخته اسرائیلی همچنان در نوار غزه نگهداری میشوند.
این اولین بار نیست که حماس اجساد دیگری را به جای پیکرهای گروگانها تحویل میدهد.
ششم آبان، رسانههای اسرائیلی نوشتند بر اساس ارزیابیها، جسدی که از سوی حماس بازگردانده شد متعلق به پیکرهای گروگانهای باقیمانده نیست.
در آن زمان، اورشلیمپست گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، جلسهای را درباره نحوه پاسخ اسرائیل به این موضوع برگزار میکند و برخی گزینهها در روزهای اخیر با ایالات متحده بررسی شدهاند.
منبعی اسرائیلی در این زمینه به اورشلیمپست گفت: «این بیپاسخ نمیماند.»
جستوجوی حماس در مناطق تحت کنترل اسرائیل
شبکه دولتی «کان» اسرائیل جمعه به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد که نیروهای حماس جستوجو برای یافتن اجساد گروگانهای فوتشده را در مناطقی که تحت کنترل ارتش اسرائیل است، از سر گرفتهاند.
این نخستین بار از زمان حمله مرگبار به نیروهای اسرائیلی در رفح در روز سهشنبه است که به نیروهای حماس اجازه داده میشود وارد مناطق تحت کنترل ارتش اسرائیل شده و چنین جستوجوهایی را انجام دهند.
همچنین کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که در جستوجوهای قبلی، نیروهای حماس در مناطق تحت کنترل ارتش اسرائیل سلاحهایی نیز پیدا کرده بودند.
در نظرسنجی شبکه خبری کانال ۱۲، ۲۴ درصد از شرکتکنندگان گفتهاند که تصمیمگیرنده اصلی در امور اسرائیل خود این کشور است، در حالی که ۹ درصد پاسخی مشخص در این زمینه نداشتهاند.
همچنین در این نظرسنجی از شرکتکنندگان پرسیده شده آیا اسرائیل به «دولت دستنشاندهای» برای ایالات متحده تبدیل شده است یا نه. در پاسخ، ۶۹ درصد این گزاره را تأیید کردهاند، ۲۵ درصد با آن مخالفت کردهاند و ۶ درصد نیز اظهار بیاطلاعی کردهاند.
این نظرسنجی در شرایطی منتشر شد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه هشتم آبان درباره نشست مشترک شامگاه چهارشنبه هفتم آبان خود با مقامات عالیرتبه آمریکایی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما با همکاری یکدیگر برای دستیابی به هدفی که با رییسجمهوری ترامپ بر سر آن توافق کردهایم تلاش میکنیم.»
او افزود دوستی دو کشور «بر پایه ارزشهای مشترک، قدرت، و یک اصل روشن» استوار است؛ اینکه اسرائیل همیشه آزادی عمل خود را حفظ میکند.
نتانیاهو در ششم آبان هم در یک مصاحبه، با اشاره به اینکه اسرائیل با کمک آمریکا «محور ایران را در هم شکست، خاورمیانه را بازسازی کرد و مسیر نابودی حماس را هموار ساخت»، تاکید کرد که اسرائیل «بدون وابستگی» تصمیمهای امنیتی خود را میگیرد و در برابر تهدیدها، چه از غزه و چه از لبنان، اجازه نمیگیرد بلکه «به طور مستقیم پاسخ میدهد.»
او چهارم آبان نیز گفت که شاهد «ادعاهای مضحکی» در مورد روابط بین آمریکا و اسرائیل هستیم، اما روابط ما «روابط بین شرکا است و هیچ یک دیگری را کنترل نمیکند.»
نتانیاهو با اشاره به حملات ارتش اسرائیل در غزه در پی نقض آتشبس از سوی حماس تاکید کرد که این کشور حملاتش را به صلاحدید خود انجام میدهد و «به دنبال تایید کسی نیست.»
او این اظهارات را در واکنش به پرسشی درباره کنترل ایالات متحده بر تصمیمهای او و اینکه «آمریکا سیاست امنیتی اسرائیل را دیکته میکند» بیان کرد.
سخنان نتانیاهو پس از آن منتشر شد که روزنامه هاآرتص گزارش داد که ایالات متحده انتظار دارد اسرائیل انجام هرگونه حمله نظامی استثنایی در نوار غزه، از جمله حملات هوایی، پیش از آغاز آن به آمریکا اطلاع دهد.
در همین حال، نشریه تایمز اسرائیل هم جمعه ۹ آبان نوشت که مقامات ارشد آمریکایی موضوع تبدیل شدن اسرائیل به یک «دولت دستنشانده» ایالات متحده را رد کردهاند.
روزنامه واشنگتنپست گزارش داده است که این ارزیابی محرمانه چند روز پیش از اجرای آتشبس غزه در ۱۸ مهر از سوی دفتر بازرسی کل وزارت خارجه آمریکا تهیه شده است.
به نوشته این روزنامه، گزارش یادشده میزان پایبندی دولت ایالات متحده به «قانون لیهی» را بررسی میکند؛ قانونی که ارائه هرگونه کمک به واحدهای نظامی خارجی متهم به نقض حقوق بشر را ممنوع میسازد.
واشنگتنپست با استناد به گفتههای دو مقام رسمی افزوده است که معیارهای تصمیمگیری درباره اسرائیل در مقایسه با سایر کشورها سختگیرانهتر است و روند بررسی چنین مواردی معمولاً با مشارکت مقامهای ارشد آمریکایی و در چارچوب فرآیندی طولانیتر انجام میشود.
کارکنان پیشین وزارت خارجه آمریکا که از سیاستهای اسرائیل انتقاد دارند، به واشنگتنپست گفتهاند این رویکرد باعث شده اسرائیل از پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر مصون بماند.
اسرائیل در واکنش به این انتقادها بارها تاکید کرده که نیروهایش برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان تلاش میکنند و گروه حماس را متهم میسازد که از مردم به عنوان سپر انسانی استفاده میکند. ارتش اسرائیل همچنین میگوید تمامی گزارشهای مربوط به نقض حقوق بشر توسط نیروهایش را مورد بررسی قرار میدهد.
در همین حال، به نوشته واشنگتنپست، نهاد ناظر پیشین آژانس توسعه بینالمللی آمریکا، که اکنون منحل شده است، در حال بررسی اتهامهای مربوط به «انحراف کمکهای بشردوستانه از سوی حماس و سایر گروههای تروریستی» در غزه است.
مهلت ۲۴ ساعته مصر و قطر به حماس
یک مقام آمریکایی به نشریه تایمز اسرائیل گفت که میانجیگران مصری و قطری چهارشنبه شب هفتم آبان به حماس ۲۴ ساعت مهلت دادند تا شبهنظامیان خود را از نیمه شرقی غزه که تحت کنترل اسرائیل است، خارج کند.
به گفته او، آنها به حماس گفتند که در غیر این صورت در معرض حمله نیروهای اسرائیلی قرار خواهد گرفت.
یک مقام آمریکایی اعلام کرد که مهلت تعیینشده به پایان رسیده و اسرائیل اکنون از سوی ایالات متحده، مصر و قطر مجاز است به مواضع حماس در سمت اسرائیلی «خط زرد» حمله کند؛ خطی که مناطق تحت کنترل اسرائیل را از بخشهایی از غزه که در اختیار حماس است جدا میکند.
به گزارش تایمز اسرائیل، در هشدار اخیر به حماس، نام ترکیه – که از میانجیگران آتشبس غزه به شمار میرود – ذکر نشده بود. ترکیه از منتقدان سرسخت سیاستهای اسرائیل در عرصه جهانی محسوب میشود.
این مقام آمریکایی توضیحی درباره نحوه حضور نیروهای حماس در مناطقی که تحت نظارت اسرائیل قرار دارند ارائه نکرد. در همین زمینه، یک «منبع آگاه» به تایمز اسرائیل گفت با توجه به اینکه مرزبندی خط زرد تنها چند هفته پیش برای توافق آتشبس ترسیم شده، نیروهای زمینی همیشه بهطور دقیق نمیدانند این خط در بخشهای مختلف غزه از کجا میگذرد.
اسرائیل هفته گذشته به نیروهای حماس که در سمت شرقی خط زرد مستقر بودند هشدار داده بود از آن منطقه عقبنشینی کنند. به گفته ارتش اسرائیل، همچنان شماری از نیروهای حماس در تونلهای این گروه در مناطق تحت کنترل ارتش حضور دارند؛ افرادی که پیش از آغاز آتشبس نیز در آنجا مستقر بودهاند.
