وزارت جنگ آمریکا اعلام کرد که در راستای گسترش همکاریهای نظامی با قطر، قصد دارد مرکز آموزشی ویژهای برای خلبانان قطری در ایالت آیداهو ایجاد کند. این پروژه بخشی از همکاریهای روبهگسترش دو کشور در زمینه آموزش، فناوری و امنیت هوایی است.
به گزارش رسانههای آمریکایی، پیت هِگسِت، وزیر جنگ ایالات متحده، روز جمعه در دیدار با وزیر دفاع قطر ، شیخ سعود بن عبدالرحمن آلثانی، اعلام کرد که پنتاگون تصمیم دارد در پایگاه هوایی مونتین هوم (Mountain Home) در ایالت آیداهو، یک مرکز آموزشی اختصاصی برای آموزش خلبانان قطری احداث کند.
هگست گفت این مرکز قرار است میزبان جنگندههای اف-۱۵ و خلبانان نیروی هوایی قطر باشد و هدف از آن «تقویت آموزش مشترک، افزایش توان رزمی و بهبود هماهنگی عملیاتی میان دو کشور» است.
به گفته مقامهای وزارت جنگ آمریکا، ایجاد چنین تاسیساتی اقدامی تازه نیست. ایالات متحده در چند دهه گذشته مراکز مشابهی را برای آموزش نیروهای کشورهای متحد خود راهاندازی کرده و هماکنون نیز یک اسکادران جنگنده از سنگاپور در همین پایگاه مستقر است.
یک مقام دفاعی آمریکا که نخواست نامش فاش شود، تایید کرد که هزینه ساخت مرکز آموزشی جدید را دولت قطر پرداخت خواهد کرد. با این حال، دفتر وزیر جنگ از ارائه جزئیات بیشتر درباره بودجه و زمان آغاز ساختوساز خودداری کرد.
زمینه سیاسی و امنیتی تصمیم
اعلام این پروژه تنها چند روز پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، فرمانی اجرایی صادر کرد و وعده داد برای دفاع از قطر — میزبان بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه — از همه ابزارها از جمله اقدام نظامی استفاده خواهد کرد.
قطر در ماههای اخیر نقشی کلیدی در میانجیگری برای آتشبس میان اسرائیل و حماس در جنگ غزه ایفا کرده است. اما پایتخت این کشور، دوحه، ماه گذشته هدف حمله هوایی غیرمنتظره اسرائیل قرار گرفت؛ در حالی که در همان زمان، شماری از اعضای حماس برای مذاکره درباره آتشبس در آنجا حضور داشتند.
پیشینه همکاری نظامی دو کشور
روابط دفاعی و هوایی واشینگتن و دوحه سابقهای طولانی دارد. در سال ۲۰۲۰ نیروی هوایی آمریکا قرارداد فروش بیش از ۳۵ فروند جنگنده اف-۱۵ به قطر را امضا کرد. دو سال بعد، یک گزارش زیستمحیطی نیروی هوایی آمریکا نشان داد که پایگاه مونتین هوم قصد دارد ۱۲ فروند از این جنگندهها را در تاسیسات جدیدی مستقر کند که حدود ۳۰۰ نیروی قطری و آمریکایی نیز در آن آموزش خواهند دید.
در همین چارچوب، این پروژه آموزشی در آیداهو را میتوان ادامهای بر همان برنامه دانست. به گفته کارشناسان نظامی، این مرکز به دو کشور اجازه خواهد داد تمرینهای مشترک هوایی را با استانداردهای پیشرفته ناتو انجام دهند و سطح هماهنگی عملیاتی خود را در ماموریتهای منطقهای افزایش دهند.
نماد روابط سیاسی نزدیکتر
به گفته ناظران، روابط نزدیک دوحه و واشینگتن در سالهای اخیر از همکاری نظامی فراتر رفته و ابعاد نمادین نیز یافته است. قطر پیشتر یک هواپیمای ۴۰۰ میلیون دلاری را برای استفاده رئیسجمهوری آمریکا به عنوان هواپیمای جدید ایرفورسوان اهدا کرده بود — اقدامی که نشانهای از عمق روابط سیاسی و مالی میان دو کشور تلقی شد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، بارانهای سیلآسا که از اوایل هفته در بخشهای وسیعی از مکزیک آغاز شده، روز جمعه به فاجعهای انسانی انجامید و حداقل ۲۱ نفر جان خود را از دست دادند.
در ایالت هیدالگو، سازمان حفاظت شهری اعلام کرد که ۱۶ نفر در اثر رانش زمین و سیلاب کشته شدهاند و بیش از ۱۰۰۰ خانه و صدها مدرسه دچار خسارت جدی شدهاند.
در ایالت پوئبلا، فرماندار آلخاندرو آرمِنتا از کشته شدن سه نفر بر اثر رانش زمین خبر داد و گفت که پنج نفر دیگر همچنان مفقود هستند. در ایالت وِراکروز نیز مقامها مرگ دو نفر دیگر را تایید کردند.
کلودیا شِینبائوم، رئیسجمهوری مکزیک، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: «ما در حال حمایت از مردم آسیبدیده، بازگشایی مسیرها و بازگرداندن برق هستیم.»
او تصاویری از نیروهای امدادی منتشر کرد که در حال انتقال اقلام کمکی در خیابانهای غرق در آب دیده میشوند.
وزارت دفاع مکزیک نیز از اعزام بیش از ۵۴۰۰ نیروی نظامی برای عملیات امداد، تخلیه مناطق پرخطر و پاکسازی مناطق آسیبدیده خبر داد.
در همین حال، طوفانهای ریموند و پریسیلا نیز با بارشهای سنگین خود در شبهجزیره باخا کالیفرنیا و سواحل غربی مکزیک، شرایط بحرانی را تشدید کردهاند. کارشناسان هواشناسی هشدار دادهاند که تداوم بارندگیها میتواند در روزهای آینده به گسترش سیلاب در مناطق جنوبی و مرکزی این کشور منجر شود.
به گزارش رویترز و سیانان، دولت دونالد ترامپ روز جمعه (۱۰ اکتبر ۲۰۲۵) روند اخراج هزاران کارمند فدرال را در بحبوحه تعطیلی دولت آغاز کرد؛ اقدامی که به گفته ناظران، بخشی از برنامه بلندمدت کاخ سفید برای «بازسازی دولت و کوچکسازی بدنه اداری» محسوب میشود.
بر اساس اسناد دادگاهی منتشرشده در ایالت کالیفرنیا، بیش از ۴ هزار کارمند از وزارتخانههای بازرگانی، آموزش، انرژی، بهداشت و خدمات انسانی (HHS)، مسکن و شهرسازی، امنیت داخلی و خزانهداری اخطاریههای رسمی «کاهش نیرو» یا RIF دریافت کردهاند. طبق این گزارش، وزارتخانههای خزانهداری و بهداشت هر یک با بیش از هزار مورد، بالاترین میزان اخراج را تجربه کردهاند.
راسل ووت، ريیس دفتر بودجه کاخ سفید، صبح جمعه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «فرآیند کاهش نیرو آغاز شده است»، بدون آنکه جزئیاتی از شمار افراد اخراجشده ارائه دهد.
کاخ سفید در بیانیهای که به نقل از سخنگوی دفتر بودجه توسط سیانان منتشر شد، گفت: «ما متأسفیم که دموکراتها دولت را تعطیل کردهاند و کارمندان را به این وضعیت کشاندهاند.» این در حالی است که کارشناسان حقوقی تاکید دارند، در زمان تعطیلی دولت، اخراج کارکنان الزامی قانونی ندارد و تصمیم کنونی کاخ سفید «اختیاری و سیاسی» است.
واکنش دموکراتها به این اقدام سریع و تند بود. پتی موری، رئیس کمیته تخصیص بودجه سنا، در پیامی نوشت: «ترامپ و ووت با تصمیم به اخراجهای گسترده، عمداً در حال آسیب زدن به مردم هستند. این اختیاری است که هیچ رئیسجمهوری پیش از این در دوران تعطیلی دولت از آن استفاده نکرده است.»
چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا نیز گفت: «هیچکس ترامپ را مجبور به این کار نکرده؛ او خودش میخواهد چنین هرجومرجی ایجاد کند.» او این اقدام را «آشوبی عمدی برای فشار سیاسی» توصیف کرد.
اتحادیههای کارمندان فدرال بلافاصله علیه دولت ترامپ اقامه دعوی کردند. فدراسیون کارمندان دولت آمریکا (AFGE) و اتحادیه دیگری که نماینده کارکنان فدرال است، با ثبت شکایتی در دادگاه فدرال سانفرانسیسکو خواستار توقف فوری این اخراجها شدند.
اِوِرت کِلی، رئیس فدراسیون کارمندان دولت آمریکا، در بیانیهای گفت: «در ۹۳ سال فعالیت این فدراسیون و تحت ریاستجمهوریهای مختلف — از جمله در دوره اول ترامپ — هیچگاه هزاران کارمند در میانه تعطیلی دولت اخراج نشدهاند. این اقدام، بیسابقه و شرمآور است.»
پروندهای که از سوی اتحادیهها به دادگاه ارائه شده، از قاضی سوزان ایلستن خواسته تا بهطور فوری دستور توقف روند اخراجها را صادر کند. دولت در پاسخ، در گزارش رسمی خود به دادگاه تایید کرده است که تاکنون بیش از ۴ هزار اخطاریه کاهش نیرو صادر شده است.
مکس استایر، مدیر بنیاد «شراکت برای خدمات عمومی»، در گفتوگو با سیانان گفت: «تعطیلی دولت به هیچوجه اختیار قانونی تازهای برای اخراج کارمندان ایجاد نمیکند. این تصمیم اقدامی گمراهکننده است که توان دولت را برای ارائه خدمات به مردم تضعیف میکند.»
بر اساس دادههای همین نهاد، از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ تاکنون، بیش از ۲۰۱ هزار کارمند از دستگاههای دولتی خارج شدهاند. کاخ سفید پیشتر نیز در ماه فوریه، با صدور یک فرمان اجرایی، از وزارتخانهها خواسته بود فهرست کارکنان «غیرضروری» را تهیه کنند و برای «کاهش نیرو» آماده شوند.
دولت ترامپ استدلال میکند که این تصمیم در راستای وعده او برای «بازسازی ساختار دولت» و «پایان دادن به بوروکراسی فدرال» است، اما منتقدان آن را تلاشی برای پاکسازی سیاسی نهادهای دولتی و جایگزینی با نیروهای وفادار میدانند.
بازار سهام آمریکا روز جمعه با افت سنگین شاخصها روبهرو شد؛ در پی آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، تعرفهای ۱۰۰ درصدی بر واردات از چین و محدودیتهایی بر صادرات نرمافزارهای حیاتی آمریکایی اعلام کرد. این تصمیم، که بعد از پایان معاملات رسمی روز جمعه اعلام شد، به سرعت سهام شرکتهای بزرگ فناوری را به پایین کشید و موجی از نوسان در بازارهای جهانی ایجاد کرد.
سهام شرکتهای انویدیا، تسلا، آمازون و ایامدی هر یک بیش از دو درصد کاهش یافتند و افتهای شدیدی که از ابتدای روز آغاز شده بود را تشدید کردند.
ترامپ در متنی که در تروثسوشال منتشر کرد، اعلام کرد که در واکنش به «اقدام تهاجمی و بیسابقه چین» در اعمال محدودیتهای گسترده صادراتی از اول نوامبر ۲۰۲۵، ایالات متحده نیز از همان تاریخ تعرفه ۱۰۰ درصدی بر واردات از چین وضع خواهد کرد. او گفت این تصمیم چین «بیسابقه در تاریخ تجارت جهانی و مایه شرمساری اخلاقی» است و واشینگتن همچنین از ماه آینده محدودیتهایی بر صادرات نرمافزارهای حیاتی اعمال خواهد کرد.
ترامپ پیش از اعلام رسمی تعرفهها نیز در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشته بود که در حال بررسی «افزایش گسترده تعرفهها بر واردات چین» است و دیگر «دلیلی برای دیدار با شی جینپینگ» در دو هفته آینده نمیبیند. او همچنین از «اقدامات متقابل دیگر» سخن گفت که در دست بررسی است.
این موضعگیری ناگهانی رئیسجمهوری آمریکا باعث شوک در بازارهای مالی شد و روابط پرتنش میان واشینگتن و پکن را بار دیگر به مرحلهای حساس رساند. سه شاخص اصلی والاستریت، شامل داوجونز، اساندپی ۵۰۰ و نزدک، همگی با سقوط شدید بسته شدند.
شاخص اساندپی ۵۰۰ با ۲.۷۱ درصد افت و شاخص نزدک با ۳.۵۶ درصد سقوط، بدترین عملکرد روزانه خود از ماه آوریل تاکنون را تجربه کردند. شاخص داوجونز نیز ۸۷۸ واحد معادل ۱.۹ درصد کاهش یافت.
رایان دیتریک، استراتژیست ارشد بازار در شرکت «کارسون گروپ» گفت: «وقتی بزرگترین و دومین اقتصاد جهان دوباره با هم درگیر میشوند، طبیعی است بازارها با ذهنیت “اول بفروش، بعد بپرس” واکنش نشان دهند. پست ترامپ کاملاً غیرمنتظره بود و دروازه نوسان شدید را باز کرد.»
چین بیش از ۹۰ درصد از تولید جهانی عناصر نادر را در اختیار دارد — موادی کلیدی برای ساخت خودروهای برقی، موتورهای هواپیما و رادارهای نظامی. کارشناسان هشدار دادهاند که تشدید جنگ تجاری میان دو کشور میتواند زنجیره تامین جهانی را در بخشهای فناوری، خودروسازی برقی و دفاعی مختل کند.
شاخص نوسان بازار (VIX) که میزان نگرانی سرمایهگذاران را نشان میدهد، به بالاترین سطح خود از ماه ژوئن رسید.
همزمان، سهام شرکتهای چینی در بورسهای آمریکا بهشدت سقوط کرد: سهام علیبابا، جیدیداتکام و پیدیدیهولدینگز بین ۵ تا ۸ درصد کاهش یافتند. شرکت کوآلکام نیز پس از آغاز تحقیقات ضدانحصار چین درباره خرید شرکت اسرائیلی اوتوتاکس ۷.۳ درصد افت کرد.
افزایش تنشها در حالی است که دولت فدرال آمریکا برای دهمین روز متوالی در وضعیت تعطیلی قرار دارد و انتشار دادههای رسمی اقتصادی متوقف شده است. با این حال، شاخص اعتماد مصرفکننده دانشگاه میشیگان نشان میدهد که نگرانی مردم از قیمتهای بالا و چشمانداز ضعیف بازار کار همچنان در سطح بیسابقهای قرار دارد.
در چنین شرایطی، نگاه سرمایهگذاران به فدرال رزرو دوخته شده است. کریستوفر والر، عضو هیات مدیره بانک مرکزی آمریکا، گفته است که با وجود ضعف در بازار کار، کاهش نرخ بهره باید با احتیاط انجام شود. آلبرتو موسالم، رئیس فدرال رزرو سنتلوئیس، نیز تاکید کرده که شاید یک کاهش دیگر نرخ بهره برای حمایت از اشتغال ضروری باشد.
در هفته آینده، مجموعهای از بانکهای بزرگ از جمله جیپی مورگان، گلدمن ساکس، سیتیگروپ و ولز فارگو قرار است گزارشهای مالی سهماهه خود را منتشر کنند — اقدامی که بهطور سنتی آغاز فصل گزارشهای سود در والاستریت محسوب میشود.
به گفته مؤسسه الاسایجی، انتظار میرود سود شرکتهای حاضر در شاخص اساندپی ۵۰۰ در سهماهه سوم سال جاری نسبت به سال گذشته حدود ۸.۸ درصد افزایش داشته باشد؛ رقمی پایینتر از رشد ۱۳.۸ درصدی فصل گذشته.
در پایان روز، تعداد سهام نزولی در بورس نیویورک بیش از چهار برابر سهام صعودی بود و در بورس نزدک نیز نسبت سهام کاهشی به افزایشی نزدیک به پنج به یک گزارش شد.
حجم معاملات در بازارهای آمریکا به ۲۴.۲ میلیارد سهم رسید — بالاتر از میانگین بیستروزه اخیر — که نشانهای از فروش گسترده و اضطراب سرمایهگذاران در پایان یکی از پرتنشترین هفتههای مالی سال بود.
