بر اساس یک پژوهش جدید، زنبورهای عسل با وجود مغزی کوچک توانایی شناسایی الگوهای بصری پیچیده را دارند؛ یافتهای که نشان میدهد «هوش» از تعامل مغز، بدن و محیط شکل میگیرد. این نتایج میتواند الهامبخش سامانههای هوشمندی باشد که با تعامل فعال با محیط، دادهها را جمعآوری میکنند.
پایگاه خبری ساینس دیلی یکشنبه دوم شهریور با استناد به یافتههای پژوهش محققان دانشگاه شفیلد گزارش داد زنبورها هنگام پرواز با حرکات بدنی خود ورودیهای بصری را بهگونهای ساماندهی میکنند که سیگنالهای عصبی شفافتر و کارآمدتری ایجاد شود.
این فرآیند به آنها امکان میدهد محیط اطراف، از جمله الگوهای پیچیدهای مانند شکل گلها یا حتی چهره انسانها را بهخوبی شناسایی کنند.
دانشمندان با ساخت یک مدل محاسباتی از مغز زنبور نشان دادند همین راهبرد حرکتی-ادراکی، شبکه عصبی زنبور را قادر میسازد بدون نیاز به میلیونها نورون فعال، وظایف دشوار را انجام دهد.
کاربردها برای هوش مصنوعی و رباتیک
جیمز مارشال، مدیر مرکز هوش ماشینی دانشگاه شفیلد، گفت: «این پژوهش حاکی از آن است که حتی کوچکترین مغزها میتوانند با استفاده از حرکت، ادراک خود را غنی کنند.»
او افزود: «این یک سیستم ساده اما فوقالعاده کارآمد است که میتواند الهامبخش نسل جدیدی از هوش مصنوعی باشد.»
بر اساس نتایج این مطالعه، رباتها و سامانههای هوشمند آینده میتوانند بهجای استفاده از ابررایانههای پرمصرف، با تکیه بر حرکت و تعامل فعال با محیط، اطلاعات مورد نیاز خود را جمعآوری کنند.
چنین رویکردی قادر است به بهبود کارایی در خودروهای خودران، رباتهای کاوشگر و فناوریهای یادگیری ماشینی منجر شود.
آزمایشها و تایید مدل
برای آزمایش مدل دیجیتال مغز زنبور، پژوهشگران آن را در برابر وظایفی مشابه با شرایط واقعی قرار دادند.
در یکی از این آزمایشها، مدل باید میان علامت «جمع» و «ضرب» تفاوت قائل میشد. هنگامی که مدل همانند زنبورهای واقعی تنها نیمه پایینی الگو را اسکن کرد، دقت تشخیص آن بهطور چشمگیری افزایش یافت.
این مدل حتی توانست با شبکهای کوچک از نورونهای مصنوعی، چهره انسان را شناسایی کند؛ موضوعی که از انعطافپذیری پردازش بصری مغز زنبور حکایت دارد.
اهمیت زیستی و فناوری
هادی مبودی، نویسنده اصلی این مقاله، گفت: «زنبورها با مغزی کوچکتر از یک دانه کنجد، نهتنها جهان را میبینند، بلکه با حرکت خود، ادراکشان را شکل میدهند. این نمونهای زیبا از پیوند عمل و ادراک برای حل مسائل پیچیده با کمترین منابع است.»
لارس چیتکا، استاد بومشناسی حسی و رفتاری در دانشگاه کویین مری لندن، نیز به یافتههای این مطالعه پرداخت و افزود: «برای انجام وظایف دشوار بصری، تعداد نورونهای لازم بسیار کمتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد. به همین دلیل، مغزهای کوچک حشرات نیز قادر به محاسبات پیشرفته هستند.»
به گفته پژوهشگران، یافتههای این مطالعه نشان میدهد حیوانات اطلاعات را منفعلانه دریافت نمیکنند، بلکه فعالانه آن را شکل میدهند.
این اصل میتواند مبنای طراحی هوش مصنوعی جدیدی باشد که با بهرهگیری از تعامل فعال میان ادراک، حرکت و پردازش مغزی، مسائلی پیچیده را با منابع اندک حل میکند.
نیروگاه هستهای کورسک در غرب روسیه یکشنبه دوم شهریور اعلام کرد در حمله پهپادی اوکراین به یک ترانسفورماتور کمکی این تاسیسات آسیب رسیده است.
این نیروگاه ساعاتی پیش نیز خبر داده بود در پی این حمله، آتشسوزی در یکی از واحدهایی رخ داده که بخشی از قسمت هستهای تاسیسات نیست و هیچ تهدیدی برای مردم یا خود نیروگاه وجود ندارد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی دوم شهریور تایید کرد سطح پرتوهای هستهای در نزدیکی نیروگاه کورسک در ۶۰ کیلومتری مرز اوکراین عادی است.
این نهاد در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پایشها سطح عادی تشعشعات در نزدیکی نیروگاه اتمی کورسک را تایید میکند.»
بنا بر اعلام نیروگاه کورسک، پدافند هوایی روسیه یک پهپاد را که اندکی پس از نیمهشب دوم شهریور در نزدیکی نیروگاه منفجر شد، سرنگون کرده است.
این انفجار به یک ترانسفورماتور کمکی آسیب زد و باعث شد ظرفیت عملیاتی راکتور شماره سه تا ۵۰ درصد کاهش یابد.
سال گذشته، آژانس بینالمللی انرژی اتمی با اشاره به جنگ روسیه و اوکراین هشدار داده بود نیروگاه کورسک بهدلیل نداشتن گنبد حفاظتی در برابر موشک، پهپاد یا توپخانه در معرض خطر جدی است.
منطقه مرزی کورسک روسیه از حدود دو سال پیش به یکی از کانونهای اصلی نبرد میان مسکو و کییف تبدیل شده است.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، پیشتر اوکراین را متهم کرده بود که قصد حمله به نیروگاه هستهای کورسک را دارد، اما کییف این اتهام را رد کرده بود.
حملات متقابل روسیه و اوکراین
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد دوم شهریور و همزمان با سالروز اعلام استقلال اوکراین از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، دستکم ۹۵ پهپاد اوکراینی در بیش از ۱۲ منطقه روسیه رهگیری شدهاند.
از سوی دیگر، آتشسوزی در پالایشگاه نووشاختینسک روسیه در اثر حمله پهپادی اوکراین، وارد چهارمین روز خود شد.
ظرفیت فرآوری این پالایشگاه که عمدتا سوخت برای صادرات آماده میکند، سالانه حدود پنج میلیون تن نفت معادل حدود ۱۰۰ هزار بشکه در روز است.
این پالایشگاه ۳۰ مرداد در پی حمله اوکراین آتش گرفت.
وزارت دفاع روسیه همچنین دوم شهریور اعلام کرد نیروهای این کشور شهرک فیلیا در منطقه دنیپروپتروفسک اوکراین را تصرف کردهاند.
کارنی یکشنبه دوم شهریور برای شرکت در مراسم روز استقلال اوکراین، برای نخستین بار از زمان آغاز نخستوزیری خود به کییف سفر کرد.
او در این مراسم اعلام کرد اوکراین ماه آینده کمک نظامی به ارزش بیش از یک میلیارد دلار کانادا (۷۲۳ میلیون دلار آمریکا) را که پیشتر اعلام شده بود، دریافت خواهد کرد.
کارنی در نشست خبری پس از مراسم نیز گفت حضور نیروهای کانادایی در اوکراین را بهعنوان بخشی از تضمینهای امنیتی آینده برای توافق صلح منتفی نمیداند.
بهجز کارنی، کیت کلاگ، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور اوکراین، نیز در مراسم روز استقلال در میدان سوفیای کییف در کنار کلیسای جامع قرن یازدهم این شهر حضور داشت.
زلنسکی در این مراسم نشانی دولتی به کلاگ اهدا کرد و خطاب به او گفت: «ما به صلح نیاز داریم.»
او با اشاره به «بهای انسانی جنگ» تاکید کرد که اوکراینیها برای ماندن در سرزمین خود خواهند جنگید.
سه سال و نیم پس از آغاز تهاجم همهجانبه روسیه به اوکراین، زلنسکی با فشار واشینگتن برای دادن امتیاز به روسیه مواجه است، چرا که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، میکوشد برای برقراری صلح میانجیگری کند.
زلنسکی در سخنرانی خود خطاب به جمعی از مقامات و مهمانان حاضر در مراسم گفت: «ما همه تلاش خود را به کار میبندیم تا پایان این جنگ بهمعنای تضمین صلح برای اوکراین باشد؛ تا نه جنگ و نه تهدید جنگ میراثی برای فرزندان ما باقی نماند.»
رییسجمهوری اوکراین در نشست خبری مشترک با کارنی پس از این مراسم، به گزارشهای منتشر شده درباره لغو مجوز حملات این کشور به داخل خاک روسیه از سوی آمریکا واکنش نشان داد.
او گفت: «اوکراین اخیرا با سلاحهای خود به روسیه حمله کرده و در این زمینه با واشینگتن مشورت نمیکند.»
والاستریت ژورنال اول شهریور به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد پنتاگون بهطور مخفیانه مانع استفاده اوکراین از سامانههای موشکی دوربرد آمریکایی «اتکمز» برای هدف قرار دادن عمق خاک روسیه شده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، این اقدام توانایی کییف را برای دفاع در برابر حمله روسیه محدود کرده است.
آمریکا اردیبهشت ۱۴۰۳ بهطور مخفیانه موشکهای اتکمز را در قالب بستههای کمک نظامی به اوکراین ارسال کرد. این موشکها توانایی کییف برای هدف قرار دادن مواضع دورتر را بهشکل چشمگیری افزایش میدهد.
یک مقام آمریکایی تایید کرد اوکراین تاکنون دو بار از این موشکها با برد نزدیک به ۳۰۰ کیلومتر استفاده کرده است؛ نخستین بار علیه یک فرودگاه روسیه در کریمه و بار دوم علیه مواضع نظامی روسیه در جنوب شرقی اوکراین.
لاوروف غرب را به سنگاندازی در مذاکرات صلح متهم کرد
همزمان با این تحولات، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، دوم شهریور کشورهای غربی را به تلاش برای ایجاد اختلال در مذاکرات صلح برای پایان جنگ اوکراین متهم کرد.
این اظهارات پس از آن بیان شد که موجی از تحرکات دیپلماتیک در این زمینه به بنبست رسید.
ترامپ در حال پیشبرد طرح دیدار دوجانبه میان پوتین و زلنسکی است، اما هر دو طرف دیگری را مقصر برگزار نشدن چنین نشستی معرفی میکنند.
لاوروف در مصاحبهای گفت غرب تنها «بهدنبال بهانهای برای مسدود کردن مذاکرات» است و در عینحال از زلنسکی بهخاطر «اصرار لجوجانه، تعیین شروط و مطالبه دیدار فوری به هر قیمتی» با پوتین، انتقاد کرد.
وزیر خارجه روسیه همچنین مقامهای اوکراینی را به «تلاش برای برهم زدن روندی که از سوی پوتین و ترامپ پایهگذاری شد و نتایج بسیار خوبی به همراه داشت»، متهم کرد.
لاوروف افزود: «امیدواریم این تلاشها ناکام بماند.»
لاوروف جمعه ۳۱ مرداد گفته بود «هیچ دیداری» میان زلنسکی و پوتین برنامهریزی نشده است.
زلنسکی نیز اوایل همین هفته گفت روسیه در تلاش است «از برگزاری دیدار طفره برود».
زلنسکی تاکنون بارها تمایل خود را برای دیدار با پوتین نشان داده است، اما میگوید این موضوع تنها پس از آن رخ خواهد داد که متحدانش درباره تضمینهای امنیتی برای جلوگیری از حملات آتی روسیه به اوکراین پس از پایان درگیریها توافق کنند.
مسکو در مقابل تاکید کرده که هیچ بحثی درباره چنین تضمینهایی بدون مشارکت روسیه ممکن نیست و حضور هرگونه نیروی اروپایی در اوکراین را «کاملا غیرقابل قبول» میداند.
وزارت دفاع اسرائیل یکشنبه دوم شهریور اعلام کرد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع این کشور، بهطور مستقیم بر عملیات در صنعا نظارت داشتند.
ارتش اسرائیل در بیانیهای با اشاره به حمله به کاخ ریاستجمهوری در صنعا، آن را پیامی به حوثیها خواند و گفت این گروه «در تیررس» اسرائیل قرار دارد.
بر اساس این بیانیه، عملیات اخیر در پاسخ به حملات مکرر حوثیها علیه کشور و غیرنظامیان اسرائیلی صورت گرفت؛ از جمله پرتاب موشک و پهپاد به سمت خاک اسرائیل در روزهای گذشته.
ارتش اسرائیل حوثیها را به استفاده نظامی از زیرساختهای غیرنظامی متهم کرد و افزود حمله به نیروگاههای حزیز و عصار یمن، تولید و تامین برق مورد استفاده در فعالیتهای نظامی حوثیها را مختل کرد.
ارتش اسرائیل تاکید کرد حوثیها با هدایت و حمایت مالی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل و متحدانش فعالیت میکنند و از عرصه دریایی برای انجام «اقدامات تروریستی» علیه کشتیرانی و تجارت جهانی بهره میبرند.
بر اساس گزارش رسانهها، یک مجتمع نظامی، پایگاههای موشکی و مواضعی در نزدیکی کاخ ریاستجمهوری حوثیها در حملات اسرائیل هدف قرار گرفتند.
کانال ۱۴ تلویزیون اسرائیل مراکز سوخترسانی و نیروگاههای برق در صنعا را از دیگر اهداف حملات ارتش اسرائیل خواند.
رسانههای حوثیها نیز خبر دادند حملات اسرائیل دو کشته و ۳۵ زخمی بر جای گذاشته است.
شبکه العربیه به نقل از یک منبع امنیتی اسرائیل گزارش داد در این حملات، ۵۰ موضع حوثیها هدف قرار گرفتند.
استفاده حوثیها از کلاهک خوشهای در حمله موشکی به اسرائیل
ساعتی پیش از این حمله، ارتش اسرائیل با استناد به تحقیقات نیروی هوایی این کشور اعلام کرد در حمله موشکی شامگاه جمعه از یمن، حوثیها برای نخستین بار موشکی با کلاهک خوشهای شلیک کردند.
پیشتر جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه از این موشکها برای حلمه به اسرائیل استفاده کرده بود.
یکی از این موشکها در حیاط خانهای در شهر جیناتون در مرکز کشور فرود آمد و خسارات جزئی بر جای گذاشت.
بنا بر اعلام ارتش اسرائیل، علت رهگیری نشدن این موشک در دست بررسی است، اما ارتباطی با نوع کلاهک آن ندارد.
این نهاد افزود بررسیها برای مشخص شدن جزئیات فنی حمله اخیر و نحوه مقابله با تهدیدات مشابه ادامه دارد.
سخنگوی ارتش اسرائیل در همین رابطه گفت: «سامانههای دفاع هوایی، بهویژه لایههای بالایی، توانایی مقابله و رهگیری چنین موشکهایی را دارند، همانطور که در گذشته انجام دادهاند.»
نقش تهران در تامین تسلیحات حوثیها
موشک مجهز به کلاهک خوشهای بهصورت کامل به زمین اصابت نمیکند، بلکه کلاهک آن در آسمان باز میشود و دهها بمب کوچکتر را آزاد میکند.
در حملات جمهوری اسلامی به اسرائیل، این بمبکها در شعاعی در حدود هشت کیلومتر پراکنده شدند. هر یک از آنها بین ۲.۵ تا ۲.۷ کیلوگرم وزن داشته و به فیوز حساس به ضربه مجهز بودهاند؛ بدین معنا که با برخورد به زمین منفجر میشوند.
یکی از شناختهشدهترین نمونههای این نوع موشک، «خرمشهر-۴» ساخت ایران است که در سال ۲۰۲۳ رونمایی شد.
این موشک توانایی پراکندن دهها کلاهک کوچک را دارد که از نظر ظاهری شباهت زیادی به راکتهای «گراد» یا پرتابههای مشابه مورد استفاده حزبالله لبنان در حملات به اسرائیل دارند.
روزنامه اسرائیلهیوم در همین رابطه نوشت بر خلاف ادعای حکومت ایران در زمان رونمایی، این موشک به سیستمهای MIRV (مجهز به کلاهکهای جداگانه با قابلیت هدفگیری
بر اساس این گزارش، موشکهای جمهوری اسلامی دارای کلاهک خوشهای متعارفی است که هدف آن پوشاندن منطقهای وسیع با مواد انفجاری است؛ مشابه عملکرد بمبهای خوشهای.
به گفته مقامهای حکومت ایران، موشک خرمشهر-۴ دارای بُرد دو هزار کیلومتر و توان حمل محمولهای تا سقف دو تُن است.
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه در ماههای گذشته به خطر انداختهاند. دامنه این حملات حتی به اقیانوس هند نیز کشیده شده است.
این گروه نیابتی تهران همچنین بارها کوشیده است خاک اسرائیل را هدف قرار دهد.
