در آستانه ضربالاجل اعلامشده از سوی دونالد ترامپ برای پایان جنگ، ولودیمیر زلنسکی از احتمال تمایل روسیه به آتشبس خبر داد و بر لزوم صلحی «عادلانه» تاکید کرد؛ ترامپ نیز دیدار فرستاده ویژه خود با رییسجمهوری روسیه را بسیار سازنده خواند. کرملین نیز این دیدار را سازنده خوانده بود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین چهارشنبه ۱۵ مرداد اعلام کرد با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفتوگوی تلفنی داشته و در این تماس از حمایت اوکراین از صلح «قابل اعتماد» خبر داده است.
زلنسکی با تاکید بر این که «روسیه باید این جنگ را پایان دهد» گفت این پایان باید «عادلانه» باشد.
به گفته او «مشاوران امنیتی از اوکراین و کشورهای متحد قرار است در آینده نزدیک برای گفتوگو درباره صلح گردهم آیند».
رییسجمهوری اوکراین تاکید کرد: «فشار بر روسیه مؤثر بوده، اما نباید اجازه دهیم ما را فریب دهند.»
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «فرستاده ویژه من، استیو ویتکاف، بهتازگی دیداری بسیار سازنده با رییسجمهوری روسیه، ولادیمیر پوتین، داشت.»
او افزود: «همه بر این باورند که این جنگ باید پایان یابد، و ما در روزها و هفتههای آینده برای تحقق این هدف تلاش خواهیم کرد.»
به گفته ترامپ، پس از پایان این دیدار، او برخی از متحدان اروپایی واشینگتن را از روند مذاکرات آگاه کرده است.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود در صورت خودداری روسیه از پذیرش صلح، تحریمهای جدیدی علیه خریداران نفت و گاز روسیه اعمال خواهد کرد. او از جمله کشورهای هدف این تحریمها را هند و چین دانسته است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت پس از بازگشت ویتکاف از مسکو، دولت آمریکا بهزودی درباره احتمال اجرای تحریمهای جدید بیانیه خواهد داد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی روسیه نیز اعلام کرد دو طرف درباره موضوع اوکراین «برخی سیگنالها» رد و بدل کردند.
او افزود: «گفتوگوی بسیار مفید و سازندهای داشتیم، اما تا زمانی که ویتکاف به ترامپ گزارش ندهد، جزئیات بیشتری منتشر نخواهیم کرد.»
کریل دیمیتریف، نماینده سرمایهگذاری روسیه نیز که ویتکاف را در بدو ورود به مسکو همراهی کرده بود، در شبکههای اجتماعی نوشت: «دیالوگ پیروز خواهد شد.»
منابع نزدیک به پوتین به خبرگزاری رویترز گفتند بعید است رییسجمهوری روسیه در برابر ضربالاجل ترامپ کوتاه بیاید، چرا که رسیدن به اهداف جنگی را اولویت خود میداند.
آنها افزودند که اگرچه پوتین علاقهمند به بهبود روابط با غرب است، اما تحقق اهداف نظامی برایش اهمیت بیشتری دارد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۵ مرداد در گزارشی نوشت نارندرا مودی، نخستوزیر هند، قرار است ۹ شهریور برای شرکت در نشست سران سازمان همکاری شانگهای (SCO) به شهر تیانجین چین سفر کند.
این نخستین سفر مودی به چین از تابستان ۱۳۹۷ است. روابط میان دو کشور پس از درگیری نظامی مرزی در هیمالیا در سال ۱۳۹۹ به شدت تیره شد، اما دیدار اخیر مودی و شی جینپینگ در حاشیه نشست بریکس در روسیه، زمینهای برای کاهش تنشها فراهم کرد.
این سفر در شرایطی انجام میشود که روابط دهلینو و واشینگتن دچار بحران بیسابقهای شده است.
تعرفههای ترامپ هند را دور میکند؟
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اخیرا بالاترین تعرفهها را در میان کشورهای آسیایی بر کالاهای وارداتی از هند اعمال کرده و تهدید کرده در صورت ادامه واردات نفت از روسیه، مجازاتهای بیشتری علیه دهلینو اعمال خواهد کرد.
همزمان، آجیت دووال، مشاور امنیت ملی هند نیز در روسیه بهسر میبرد تا درباره خرید نفت و همکاریهای دفاعی، از جمله تحویل سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰، با مقامات کرملین گفتوگو کند.
بهگفته منابع آگاه، سفر سوبراهمانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند نیز در هفتههای آینده به روسیه برنامهریزی شده است.
ارزیابی اولیه دولت هند نشان میدهد که سیاستهای جدید تجاری آمریکا میتواند مزیت رقابتی هند را در صادرات حدود ۶۴ میلیارد دلاری به ایالات متحده تضعیف کند؛ این رقم ۸۰ درصد کل صادرات هند به آمریکا را تشکیل میدهد.
هرچند نسبت صادرات به تولید ناخالص داخلی چهار تریلیون دلاری هند پایین است، اما فشار بر رشد اقتصادی بیتاثیر نخواهد بود.
بانک مرکزی هند چهارشنبه پیشبینی رشد اقتصادی سال جاری (تا مارس آینده) را بدون تغییر ۶.۵ درصد حفظ کرد و با وجود تنشهای تجاری، نرخ بهره را نیز ثابت نگه داشت.
ارزیابی دولتی همچنین نشان میدهد اگر مجازات ۱۰ درصدی برای واردات نفت از روسیه اجرایی شود، مجموع تعرفههای آمریکا علیه هند ممکن است به ۳۵ درصد برسد.
هند در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۱ میلیارد دلار کالا به آمریکا صادر کرده است.
تحلیلگران میگویند سفر مودی به چین در این برهه، نهتنها نشانهای از تلاش برای تنوعبخشی به روابط راهبردی هند است، بلکه ممکن است آغازگر فصل تازهای از همکاریهای منطقهای میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای باشد.
گاردین چهارشنبه ۱۵ مرداد در گزارشی نوشت اسرائیل از این تماسهای ذخیرهشده برای حملات هوایی، بازداشت و حتی حذف هدفمند افراد استفاده کرده است.
به گزارش گاردین، در سال ۲۰۲۱ یوسی سریئل، فرمانده وقت واحد ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل، در دفتر مرکزی مایکروسافت با ساتیا نادلا، مدیرعامل این شرکت، دیدار کرد تا درباره ذخیرهسازی اطلاعات فوقمحرمانه ارتش اسرائیل در فضای ابری (کلاد) مایکروسافت گفتوگو کند.
این دیدار به همکاری ویژهای منجر شد که طی آن، بخشی اختصاصی و ایزوله از پلتفرم ازیور (Azure) برای واحد ۸۲۰۰ راهاندازی شد.
تحقیقات گاردین بر پایه اسناد درز کرده از مایکروسافت و گفتوگو با ۱۱ منبع مطلع، نشان میدهد که این فضا برای ساخت سامانهای بیسابقه و وسیع جهت جمعآوری و نگهداری مکالمات تلفنی روزانه میلیونها فلسطینی در کرانه باختری و غزه مورد استفاده قرار گرفته است؛ پروژهای که در داخل واحد ۸۲۰۰ با شعار «یک میلیون تماس در هر ساعت» شناخته میشود.
این سامانه ابتدا برای کرانه باختری طراحی شد و هدف آن نه شنود اهداف خاص، بلکه نظارت مداوم بر کل جمعیت فلسطینیها با استفاده از تحلیلهای هوش مصنوعی بود.
به گفته یکی از منابع، «ناگهان کل جمعیت به دشمن تبدیل شد.»
بر اساس گزارش، مهندسان مایکروسافت در طراحی لایههای امنیتی این سامانه با واحد ۸۲۰۰ همکاری مستقیم داشتند.
تا ژوئیه ۲۰۲۵، بیش از ۱۱ هزار و ۵۰۰ ترابایت از دادههای نظامی اسرائیل (معادل حدود ۲۰۰ میلیون ساعت مکالمه صوتی) در مراکز داده مایکروسافت در هلند و ایرلند ذخیره شده است.
این دادهها به افسران اطلاعاتی امکان میدهد مکالمات هر فرد را در صورت لزوم بازپخش کنند. این اطلاعات در برخی موارد برای طراحی حملات هوایی، بازداشت افراد بدون مدرک کافی، یا حتی توجیه کشتار هدفمند استفاده شده است.
مایکروسافت در واکنش به این افشاگری گفته است که اطلاعی از نوع دادههای ذخیرهشده از سوی واحد ۸۲۰۰ ندارد و هدف از همکاری با این نهاد، تقویت امنیت سایبری اسرائیل بوده است.
با این حال، اسناد داخلی شرکت نشان میدهد که برخی از کارکنان مایکروسافت، بهویژه کارمندان سابق واحد ۸۲۰۰، از ماهیت دادهها مطلع بودهاند.
واحد ۸۲۰۰، مشابه آژانس امنیت ملی آمریکا، مسئول جمعآوری اطلاعات سیگنالی است. سخنگوی ارتش اسرائیل گفته است همه همکاریها بر اساس توافقهای قانونی انجام شده و این فعالیتها مطابق با قوانین بینالمللی برای مقابله با تروریسم انجام میشود.
سازمانهای حقوق بشری و بخشی از کارکنان مایکروسافت این پروژه را به مشارکت در جنایات جنگی متهم کردهاند.
برخی منابع میگویند سامانه کلاد نقش فعالی در عملیاتهای نظامی پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس داشته است؛ حملاتی که بیش از ۱۲۰۰ کشته در اسرائیل بر جای گذاشت.
به گفته منابع اطلاعاتی، استفاده از این سامانه در جنگ غزه افزایش یافته و علیرغم تخریب زیرساختهای مخابراتی غزه، اطلاعات ذخیرهشده همچنان برای برنامهریزی عملیاتهای نظامی کاربرد دارد.
یکی از منابع میگوید ارتش اسرائیل اکنون به دنبال «کنترل بلندمدت» بر غزه است و این سامانه بهعنوان ابزاری راهبردی در این مسیر مورد توجه قرار گرفته است.
ویتکاف چهارشنبه ۱۵ مرداد در ماموریتی ناگهانی برای یافتن راهحلی در جنگ سه سال و نیمهای که با تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین آغاز شد، دیداری حدودا سه ساعته با پوتین داشت.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کرملین، که در این دیدار حضور داشت گفت دو طرف «سیگنالهایی» درباره مساله اوکراین رد و بدل کردند و درباره امکان توسعه همکاریهای راهبردی میان مسکو و واشینگتن گفتوگو شد.
اوشاکوف این گفتوگوها را «بسیار مفید و سازنده» توصیف کرد و بدون ارائه جزییات بیشتر گفت باید منتظر بازگشت ویتکاف و گزارشش به ترامپ بود.
احتمال طرح پیشنهاد «تعلیق حملات هوایی»
خبرگزاری بلومبرگ و رسانه مستقل روسی «بل» گزارش دادند کرملین ممکن است پیشنهاد تعلیق حملات هوایی از سوی روسیه و اوکراین را مطرح کرده باشد.
این ایده هفته گذشته از سوی الکساندر لوکاشنکو، رییسجمهوری بلاروس، در دیدار با پوتین مطرح شده بود.
چنین اقدامی اگر مورد توافق قرار گیرد، بسیار کمتر از آتشبس کامل و فوری است که اوکراین و آمریکا ماههاست خواستار آن هستند، اما میتواند اندکی آرامش برای دو طرف به همراه داشته باشد.
کریل دیمیتریف، مدیرعامل صندوق سرمایهگذاری روسیه، که پیشتر از ویتکاف استقبال کرده و همراه او در پارکی نزدیک کرملین قدم زده بود، در شبکههای اجتماعی نوشت: «گفتوگو پیروز خواهد شد.»
دولت آمریکا هنوز واکنشی به این دیدار نشان نداده است.
ترامپ که به دلیل عدم پیشرفت در مسیر صلح، بهطور فزایندهای از پوتین ناامید شده، تهدید کرده است که تعرفههای سنگینی را بر کشورهایی اعمال خواهد کرد که از روسیه کالا وارد میکنند.
او بهویژه بر هند فشار وارد میکند؛ کشوری که همراه با چین، از خریداران عمده نفت روسیه به شمار میرود.
کرملین میگوید تهدید به مجازات کشورهایی که با روسیه تجارت دارند، اقدامی غیرقانونی است.
هنوز روشن نیست روسیه چه پیشنهادی ممکن است به ویتکاف داده باشد تا از تهدید ترامپ جلوگیری کند.
حملات متقابل روسیه و اوکراین ادامه دارد
از زمانی که گفتوگوهای مستقیم صلح در ماه مه از سر گرفته شد، روسیه سنگینترین حملات هوایی خود در طول جنگ را انجام داده و تنها در کییف، دستکم ۷۲ نفر را کشته است.
ترامپ هفته گذشته این حملات روسیه را «چندشآور» توصیف کرد.
اوکراین نیز همچنان به پالایشگاهها و مخازن نفتی روسیه حمله میکند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، چهارشنبه ۱۵ مرداد گفت روسیه به یک ایستگاه پمپاژ گاز در جنوب اوکراین حمله کرده است.
او این حمله را ضربهای عامدانه و حسابشده به غیرنظامیان، پیش از آغاز فصل سرد توصیف کرد.
روسیه در مقابل گفت زیرساخت گازی را که به ارتش اوکراین خدمات میداد، هدف قرار داده است.
آندری یرماک، رییس دفتر ریاستجمهوری اوکراین، چهارشنبه گفت دستیابی به آتشبس کامل و برگزاری نشست رهبران ضروری است.
او در تلگرام نوشت: «این جنگ باید متوقف شود و در حال حاضر، مسئولیت این امر برعهده روسیه است.»
پوتین پیروزی در جنگ را به رابطه خوب با آمریکا ترجیح میدهد
سه منبع نزدیک به کرملین به خبرگزاری رویترز گفتند بعید است پوتین به ضربالاجل تحریمی ترامپ تن دهد، چراکه او اعتقاد دارد در جنگ پیروز است و اهداف نظامیاش بر تمایلش برای بهبود روابط با آمریکا اولویت دارد.
منابع روسی هم به رویترز گفتند پوتین نسبت به اثربخشی تحریمهای جدید آمریکا تردید دارد، چراکه طی سه سال و نیم جنگ، موجهای متعددی از تحریمها را تجربه کرده است.
دو منبع گفتند رهبر روسیه نمیخواهد ترامپ را خشمگین کند و میداند ممکن است با رد این فرصت، شانس بهبود روابط با واشینگتن و غرب را از دست بدهد، اما اهداف جنگیاش برای او مهمتر است.
به گفته منابع روسی، شروط پوتین برای صلح شامل تعهدی الزامآور مبنی بر عدم گسترش ناتو به شرق، بیطرفی اوکراین، حفاظت از روسها و پذیرش دستاوردهای سرزمینی مسکو در این جنگ است.
در مقابل، زلنسکی گفته است اوکراین هرگز حاکمیت روسیه بر مناطق اشغالشده را به رسمیت نخواهد شناخت و کییف این حق حاکمیتی دارد که تصمیم بگیرد آیا میخواهد به ناتو بپیوندد یا نه.
بنی گنتس، وزیر پیشین دفاع اسرائیل چهارشنبه ۱۵ مرداد تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله را «تاریخی» توصیف کرد و گفت این تصمیم به نفع مردم لبنان و منطقه است، نه اسرائیل.
حزبالله لبنان هم بیانیهای رسمی، تعیین جدول زمانی تحویل سلاحهای این گروه را «اشتباه فاحش» و «نقض حاکمیت ملی» توصیف کرد.
در این بیانیه آمده است: «ما با این تصمیم طوری برخورد خواهیم کرد که گویی چنین تصمیمی وجود ندارد.»
این گروه تاکید کرد که در شرایطی که به گفته آنها «تجاوز اسرائیل ادامه دارد»، گفتوگوی داخلی معنایی نخواهد داشت.
همزمان منابع دیپلماتیک غربی و رسانههای لبنان تصمیم اخیر هیات دولت این کشور برای متمرکز و منحصر کردن سلاح در دستان دولت و تدوین جدول زمانی خلع سلاح از جمله در مورد گروه حزبالله را «اقدامی تاریخی و گامی جدی بهسوی امنیت و ثبات» توصیف کردند.
منابع دیپلماتیک غربی به وبسایت «هنا لبنان» گفتند تصمیم اتخاذ شده در نشست هیئت دولت درباره انحصار سلاح در اختیار دولت، گامی مثبت به شمار میرود.
این منابع خاطرنشان کردند اعلام دولت مبنی بر مامور کردن ارتش برای تهیه طرح اجرایی له منظور متمرکز کردن تمام سلاحها تحت کنترل دولت تا پایان سال جاری و ارائه این طرح برای تصویب به هیئت دولت پیش از ۳۱ اوت، «اقدامی جسورانه و سازنده» است: «این تصمیم نشاندهنده تعهد لبنان به اجرای قطعنامههای بینالمللی است.»
منابع یاد شده تاکید کردند تصمیم درباره جمعآوری سلاحهای غیرقانونی اکنون بهطور جدی دنبال میشود و مسیر را برای حرکت لبنان بهسوی امنیت، ثبات و بازسازی هموار میکند.
جزییات جلسه دولت و موضعگیری نواف سلام
در جلسه روز گذشته هیئت دولت لبنان، برای نخستین بار بهطور رسمی موضوع انحصار سلاح و ضرورت محدود کردن آن در دست دولت مطرح شد که برخی وزرای نزدیک به حزبالله با این موضوع مخالفت کردند.
این جلسه که به گفته ناظران، «تاریخی» بود، با موضعگیری نواف سلام، نخستوزیر، همراه شد و تصمیماتی مهم در پاسخ به چالشهای امنیتی لبنان گرفته شد.
واکنشها و تحلیلهای داخلی
روزنامههای لبنان، چهارشنبه به تحلیل تحولات اخیر در این کشور پرداختند.
برخی از این رسانهها به نقل از یک منبع سیاسی نوشتند: «ایران مصمم است از آنچه از حزبالله باقی مانده بهعنوان یک برگ بازی استفاده کند؛ بدون آنکه جدایی نهایی میان لبنان و محور مقاومت شکل گرفته باشد.»
این منبع گفته است: «جداسازی لبنان از محور ایران به این معنا نیست که این کشور به محور دیگری خواهد پیوست، چرا که آنچه امنیت لبنان را تضمین میکند این است که بخشی از هیچ محوری نباشد.»
برخی رسانهها، جلسه اخیر هیئت دولت لبنان را تاریخی توصیف و تاکید کردند موضعگیری نخستوزیر این کشور، در حافظه سیاسی لبنان باقی خواهد ماند.
نخستوزیر لبنان در این نشست اعلام کرد مهلت خلع سلاح گروههای غیردولتی و تمرکز کامل تسلیحات در اختیار دولت، پایان سال جاری میلادی خواهد بود.
سلام پس از پایان جلسه کابینه گفت: «ارتش لبنان مامور شده است تا پیش از پایان سال ۲۰۲۵، طرحی جامع برای انحصار سلاح در اختیار نیروهای مسلح دولتی تهیه و اجرا کند.»
به گفته او، این طرح باید حداکثر تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) ارائه شود.
بر اساس برخی گزارشها، در این جلسه، «تقابل میان دولتِ متعهد به قانون اساسی و حزبالله که از آن رویگردان شده»، آشکار بود: «از این منظر، گفته میشود حزبالله با ایستادن در برابر نهادهای قانونی، نوعی کودتا انجام داد اما دولت با تاکید بر جدول زمانی برای محدود کردن سلاح در دستان دولت لبنان، به این کودتا پاسخ داد.»
القوات اللبنانیة، این تصمیم دولت را «تاریخی» توصیف کرده و تعیین جدول زمانی برای خلع سلاح را «نقطهای بنیادین» دانستند.
در مقابل، روزنامه «الأنباء» با انتقاد از روند اقدامات دولت نوشت: «به تعویق انداختن تصمیمی که از پیش گرفته شده بود .... حزبالله، لبنان را به نقطه صفر بازگرداند.»
