رسانههای اسرائیلی سهشنبه از تماس دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل خبر دادند.
این تماس ساعاتی پس از اعلام آتشبس میان اسرائیل و ایران صورت گرفت.
گزارشگر اکسیوس به نقل از مقام اسرائیلی گزارش داد ترامپ با نتانیاهو تماس گرفت و از او خواست به ایران حمله نکند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو به ترامپ گفت نمیتواند حمله را لغو کند و در پاسخ به نقض آتشبس از سوی ایران، واکنشی لازم است در نهایت تصمیم بر آن شد که حمله بهطور قابلتوجهی محدود شود، حمله به شمار زیادی از اهداف لغو گردد و تنها یک هدف مورد اصابت قرار گیرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در ۴۸ ساعت گذشته، درباره جنگ اسرائیل با جمهوریاسلامی و تنش با تهران، مواضع مختلفی گرفت و توجه رسانهها را به خود جلب کرد.
فایننشال تایمز سهشنبه سوم تیر نوشت که رییسجمهوری آمریکا تنها چند روز پس از آنکه واشینگتن با حمله به تاسیسات هستهای در ایران وارد درگیری اسرائیل و جمهوری اسلامی شد، اعلام کرد جنگ دیگری در خاورمیانه پایان یافت.
ماجرا شنبه ۳۱ خرداد با دستور ترامپ برای اعزام بمبافکنهای بی-۲ و پرتاب بمبهای سنگرشکن بر تاسیسات هستهای ایران آغاز شد. اقدامی که عملا واشینگتن را وارد جنگ اسرائیل با جمهوری اسلامی کرد.
یکشنبه، ترامپ امکان «تغییر رژیم» در تهران را مطرح کرد که باعث خوشحالی جناح سنتی جمهوریخواهان و نگرانی بخشی از متحدان راست او شد.
سپس دوشنبه، زمانی که به نظر میرسید رییسجمهوری ۷۹ ساله آمریکا در حال بازگرداندن کشور به سمت استراتژی مداخلهگرایانه خاورمیانه در دوران جورج دبلیو بوش است، اعلام کرد که «جنگ پایان یافته» است.
اعلامآتشبس
«تبریک به همه!»
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که اسرائیل و جمهوری اسلامی بر سر «آتشبس کامل و همهجانبه» توافق کردهاند که ظرف چند ساعت آینده آغاز خواهد شد.
او گفت پایان این درگیری که آن را «جنگ ۱۲ روزه» نامید، مورد تحسین جهان قرار خواهد گرفت.
به گزارش فایننشال تایمز، محرک تغییر ناگهانی ترامپ به سمت آشتی، ماهیت محدود واکنش جمهوری اسلامی به حملات هوایی آخر هفته آمریکا بود.
اگرچه تهران دوشنبه موشکهایی به سمت پایگاه بزرگ نظامی آمریکا (العدید) در قطر شلیک کرد اما این کار را پس از «اطلاع قبلی» به واشینگتن انجام داد.
برخلاف حملات آمریکا که به گفته ترامپ تاسیسات هستهای هدف حمله (فردو، نظنز و اصفهان) در ایران را «کاملا نابود» کرد، موشکپرانی جمهوری اسلامی، هیچ آسیبی به پایگاه آمریکا و پرسنل آن وارد نکرد.
تغییر سیاست ترامپ در قبال ایران بار دیگر نشان داد که رییسجمهوری آمریکا ترکیبی از سایت تهدیدهای شدید، تلاش برای معامله، و اعلام پیروزی همزمان است.
مذاکرهکنندگان تجاری و سرمایهگذاران جهان با منش سیاسی ترامپ آشنا هستند: همانطور که تعرفههای بالایی بر بسیاری از شرکای تجاری آمریکا اعمال کرد و سپس برخی را کاهش داد.
اما در حوزه امنیت ملی، شخصیت ویژه رییسجمهوری، او را از بیان آرزوی علنی برای دریافت جایزه نوبل صلح تا حمله مستقیم علیه جمهوریاسلامی کشانده است.
هشداربهرهبرجمهوریاسلامی
برخی کارشناسان سیاست خارجی در واشینگتن معتقدند با مطرح کردن موضوع تغییر رژیم، ترامپ فشار بر علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی را افزایش داد تا در میز مذاکره امتیازات بیشتری بدهد و به فکر تلافی بیشتر نباشد، چون در غیر این صورت با تلاش احتمالی آمریکا برای پایان دادن به حکومتش مواجه خواهد شد.
واکنشها در دولت آمریکا از زمان حملات این کشور به مراکز هستهای در ایران متفاوت بوده است. یکشنبه صبح، مقامات ارشد آمریکا از جمله جیدی ونس، معاون رییسجمهوری و پیت هگست، وزیر دفاع، تاکید کردند واشینگتن به دنبال تغییر رژیم در تهران نیست.
موضع آنها با مطرح کردن احتمال تغییر رژیم از سوی ترامپ در همان روز، تضعیف شد.
رابرت ستلوف، مدیر اجرایی انستیتو واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، به فایننشال تایمز گفت: «ترامپ در صورتی که ایران کارتهای خود را درست بازی کند، همچنان یک راهحل دیپلماتیک را که میتواند شامل کاهش قابل توجه تحریمها باشد، ترجیح میدهد.»
به باور ستلوف، مقایسه شرایط کنونی با حمله بوش به عراق در سال ۲۰۰۳ نادرست است؛ حتی با وجود اینکه اسرائیل به برخی از ستونهای رژیم ایران، مانند زندان بدنام اوین، حمله کرده است: «حتی اگر ترامپ تصمیم بگیرد مانند آنچه اسرائیلیها شروع کردند، برخی از داراییهای حساس رژیم را هدف قرار دهد، ما هنوز با اجرای تغییر رژیم و مسئولیت دولت جانشین، مانند آنچه در سال ۲۰۰۳ در عراق انجام دادیم، فاصله زیادی داریم.»
به گفته راجان منون، یک استاد بازنشسته علوم سیاسی، ترامپ ممکن است معتقد باشد که تهران ضعیف شده و اکنون توافق هستهای را امضا خواهد کرد اما: «چنین تضمینی وجود ندارد.»
منون معتقد است برای دفع خطر تغییر رژیم، مقامات جمهوری اسلامی باید به جهان نشان دهند که همچنان قدرت را در دست دارند و حاضر نیستند در برابر فشار آمریکا زانو بزنند.
شاهین مدرس، کارشناس روابط بینالملل و تحلیلگر مطالعات امنیتی، درباره تنشهای میان جمهوری اسلامی و اسرائیل گفت: «هدف قرار دادن اماکن نمادین ساختار جمهوری اسلامی و مراکز مرتبط با سرکوب، نشاندهنده آن است که ارادهای سیاسی در اسرائیل برای تغییر رژیم ایران شکل گرفته است.»
او افزود: «آتشبس قریبالوقوع میان اسرائیل و جمهوری اسلامی نشان میدهد که آمریکا تلاش زیادی کرده و بهنوعی ممکن است برای شکلگیری آن، فشار سیاسی هم اعمال کرده باشد.»
این کارشناس گفت با این حال، واقعیت این است که در شرایط کنونی، آتشبس بهشدت شکننده خواهد بود.
مدرس با هشدار نسبت به خطر تداوم کشتار از سوی جمهوری اسلامی در صورت ماندن در قدرت، گفت: «تا زمانی که اراده سیاسی جمهوری اسلامی عقیم نشود و این نظام به شکل فعلی باقی بماند، تهدیدات آن همچنان ادامه خواهد داشت.»
دونالد ترامپ رییسجمهور ایالات متحده سهشنبه اعلام کرد که اسرائیل و جمهوری اسلامی، هر دو، آتشبسی را که ساعاتی پیشتر خودش اعلام کرده بود، نقض کردهاند.
او افزود که از هیچکدام از این دو کشور رضایت ندارد، اما بهویژه از اسرائیل ناراضی است.
ترامپ در گفتگو با خبرنگاران پیش از عزیمت به نشست ناتو در لاهه گفت که اسرائیل «بلافاصله پس از موافقت با توافق، حمله کرد».
او همچنین اظهار داشت که توانمندیهای هستهای ایران از بین رفتهاند.
رییسجمهور آمریکا سپس در پیام دیگری در شبکه اجتماعی تروث از اسرائیل خواست که دیگر مواضع جمهوری اسلامی را بمباران نکند و در صورت چنین حملهای «آن نقض بزرگ آتشبس» خواهد بود.
ترامپ نوشت: «اسرائیل همین حالا باید خلبانان (جتها) خود را به کشورش بازگرداند.»
پت مکفادن، وزیر کابینه در دفتر نخستوزیری بریتانیا، گفت که بریتانیا از اقدام آمریکا در حمله به جمهوری اسلامی «ناامید نشده» و این حمله را «شکستی بزرگ» برای تهران دانست.
این مقام بریتانیا افزود: «ایران سالهاست که در منطقه از نیروهای نیابتی حمایت مالی میکند. آنجا نیز دچار شکست شدهاند. اگر قدرت و جایگاه ایران در حال حاضر را با مثلاً یک سال پیش مقایسه کنید، تفاوت بزرگی مشاهده میشود.»
او اضافه کرد: «تنها کشوری که در این ماجرا برنده بیرون نیامده، ایران است.»
دامون محمدی، تحلیلگر سیاسی، به ایراناینترنشنال گفت واژه «آتشبس» که پیشتر تنها در رابطه با غزه و لبنان شنیده میشد، اکنون در مورد ایران بهکار میرود و این، نشانهای از شرایط بحرانی است که جمهوری اسلامی با سیاستهای نادرست خود به آن دامن زده است.
او معتقد است آتشبس کنونی که میان ایران و اسرائیل در حال شکلگیری است، دلایل متعددی دارد. یکی از مهمترین عوامل، اقدام نظامی دونالد ترامپ در هدف قرار دادن سایت فردو و بازتاب جهانی این حمله بوده است؛ حملهای که معادلات نظامی منطقه را تغییر داد.
محمدی در ادامه به نقش مدیریت رسانهای در شکلدهی به فضای موجود اشاره کرد و گفت این شرایط بدون توافق و هماهنگی پشتپرده میان دولت آمریکا و اسرائیل ممکن نبود. او افزود: «صحنهسازی فعلی با دستور ترامپ انجام شده و به نظر میرسد هر دو طرف در این چارچوب، موقتاً آتشبس را رعایت کردهاند.»
با این حال، به گفته این تحلیلگر، بهرهگیری از آتشبس برای جمهوری اسلامی چندان مطلوب نیست. او گفت: «جمهوری اسلامی، برخلاف اسرائیل یا آمریکا، از این توقف درگیری بهره راهبردی چندانی نمیبرد و شاید به همین دلیل، این آتشبس شکنندهتر از آن باشد که تصور میشود.»
