موج جدید حملات روسیه به اوکراین
بامداد جمعه ۱۶ خرداد، پدافند هوایی اوکراین برای مقابله با پهپادهای روسی که وارد آسمان کییف، پایتخت این کشور شدند فعال شد. همزمان از نیروگاه هستهای زاپوریژیا در اوکراین صدای تیراندازی به پهپادهای روسی شنیده شد.
بامداد جمعه ۱۶ خرداد، پدافند هوایی اوکراین برای مقابله با پهپادهای روسی که وارد آسمان کییف، پایتخت این کشور شدند فعال شد. همزمان از نیروگاه هستهای زاپوریژیا در اوکراین صدای تیراندازی به پهپادهای روسی شنیده شد.
تیمور تکاچنکو، رئیس اداره نظامی شهر کییف، در پیامی در تلگرام نوشت «پهپادهای دشمن» یکی پس از دیگری از مسیرهای مختلف به سوی پایتخت نزدیک میشوند و در حریم هوایی شهر حضور دارند. مقامات نظامی کییف نیز اعلام کردند واحدهای پدافند هوایی این شهر بامداد جمعه برای مقابله با حملات پهپادی روسیه وارد عمل شدهاند. خبرنگاران رویترز نیز وقوع چندین انفجار را گزارش دادند.
در همین زمینه ویتالیکلیچکو، شهردار کییف، روز جمعه اعلام کرد که در پی حمله هوایی شبانه روسیه به پایتخت اوکراین، چهار نفر کشته و ۲۰ نفر زخمی شدند. او در پیامی در شبکه اجتماعی تلگرام نوشت که از میان زخمیها، ۱۶ نفر در بیمارستان بستری شدهاند.
این آمار در حالی اعلام شده که پیشتر تنها کشته شدن یک نفر گزارش شده بود، اما شمار قربانیان در ادامه به چهار نفر افزایش یافت.
همزمان ناظران بینالمللی مستقر در نیروگاه هستهای زاپوریژیا در اوکراین، که تحت کنترل روسیه قرار دارد، گزارش دادند که صدای چندین نوبت تیراندازی را شنیدهاند که ظاهراً به سوی پهپادهایی شلیک میشده که به مرکز آموزش این نیروگاه حمله کرده بودند.
بیانیه آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که ناظران این سازمان بین ساعت ۱۱:۳۰ تا ۱۳:۴۵ به وقت محلی دستکم پنج انفجار را شنیدهاند که همگی با تیراندازی همراه بودهاند. در این بیانیه به منشا پهپادها اشارهای نشده و اعلام شده که گزارشی از خسارت به مرکز آموزش دریافت نشده است.
پیش از این نیز روسیه حملاتی را به شهرهای مختلف اوکراین انجام داده بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۱۴ خرداد پس از گفتوگوی تلفنی یک ساعت و ۱۵ دقیقهای با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، در شبکه اجتماعی تروثسوشال خبر داده بود که پوتین به او گفته است باید به حمله اخیر اوکراین به پایگاههای هوایی روسیه که خسارت سنگینی بر جای گذاشت، پاسخ دهد.
ولودیمر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در واکنش به گزارشها درباره حمله پهپادی اوکراین به درون خاک روسیه، گفت اگر روسیه پیش از این حمله با آتشبس موافقت کرده بود، حمله به هواپیماهای نظامی روسیه انجام نمیشد.
حمله پهپادی اوکراین به چهار پایگاه هوایی روسیه در ۱۱ خرداد به انهدام دستکم ۴۱ بمبافکن این کشور به ارزش بیش از هفت میلیارد دلار منجر شد.
این حمله بزرگترین عملیات اوکراین با بیشترین بُرد علیه روسیه از ابتدای جنگ میان دو کشور بوده است.
منابع امنیتی و رسانههای محلی شامگاه پنجشنبه گزارش دادند که دستکم ۱۰ حمله هوایی مناطق مختلفی از ضاحیه جنوبی بیروت، موسوم به «الضاحیه»، را در بر گرفت؛ منطقهای که یکی از پایگاههای سنتی حزبالله لبنان بهشمار میرود.
در پی این حملات، دود غلیظی تا نیمهشب از مناطق هدف قرار گرفته شده برخاست و هزاران تن از ساکنان ناچار به ترک خانههای خود شدند. بسیاری از آنان پیاده به خانه بستگان خود پناه بردند و عدهای نیز در خیابانها ماندند. این حملات موجب ایجاد ترافیک سنگین در مسیرهای منتهی به الضاحیه شد.
مقامهای حزبالله تاکنون واکنشی رسمی به این حملات نشان ندادهاند، اما این گروه در گذشته بارها هرگونه استقرار نظامی در مناطق مسکونی را رد کرده است.
این حملات همزمان با تعطیلات عید قربان، نگرانیها درباره نقض توافق آتشبس را افزایش داد.این چهارمین بار از زمان توافق آتشبس در نوامبر گذشته است که اسرائیل به این منطقه حمله میکند.
همزمان، رسانههای لبنانی از حمله هوایی دیگر ارتش اسرائیل به روستای «عین قانا» در جنوب لبنان نیز خبر دادند.
پیش از انجام این حملات، آویخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، با انتشار پیامی در شبکه ایکس و ارائه نقشهای از چند ساختمان در شهر عین قانا، از ساکنان منطقه خواسته بود دستکم ۵۰۰ متر از این نقاط فاصله بگیرند. او تاکید کرده بود که این ساختمانها در نزدیکی تأسیساتی قرار دارند که به حزبالله وابستهاند.
در بیانیه ارتش اسرائیل آمده است که نیروهای این کشور پس از شناسایی تاسیسات زیرزمینی حزبالله که برای ساخت هزاران پهپاد طراحی شدهاند، این مراکز را هدف حمله قرار دادهاند. ارتش اسرائیل مدعی شد که این فعالیتها تحت نظارت و حمایت مالی مقامهای جمهوری اسلامی ایران انجام میشوند و با هدف آمادگی برای جنگی احتمالی با اسرائیل دنبال میشوند.
در ادامه این بیانیه، ارتش اسرائیل با بیان اینکه حزبالله با نقض آشکار تفاهمات میان لبنان و اسرائیل، موجب تضعیف حاکمیت دولت لبنان شده است، تاکید کرد که این اقدامات نظامی در واکنش به فعالیتهای تحریکآمیز حزبالله صورت گرفتهاند.
اندکی پس از اعلام رسمی این حملات، رسانههای لبنانی گزارش دادند که ارتش لبنان وارد برخی از ساختمانهایی شده است که اسرائیل پیشتر آنها را بهعنوان اهداف حملات هوایی معرفی کرده بود.
دفتر هماهنگکننده ویژه سازمان ملل در لبنان در بیانیهای با انتشار مطلبی در شبکه ایکس اعلام کرد که این حملات «در آستانه عید قربان، موجی از وحشت و نگرانی را در میان شهروندان ایجاد کرده است.»
جوزف عون، رئیسجمهوری لبنان، و نواف سلام، نخستوزیر این کشور، حملات هوایی اسرائیل را «نقض آشکار توافقهای بینالمللی» خواندند و آن را محکوم کردند.
طبق مفاد آتشبسی که در نوامبر ۲۰۲۴ با میانجیگری ایالات متحده به اجرا درآمد، حزبالله موظف شده بود که تجهیزات نظامی و نیروهای خود را از جنوب لبنان خارج کند و تمامی گروههای مسلح غیر دولتی نیز خلع سلاح شوند. با این حال، در ماههای اخیر دو طرف یکدیگر را به نقض مفاد این توافق متهم کردهاند.
ارتش لبنان نیز اعلام کرد که روز پنجشنبه پس از دریافت اطلاعاتی مبنی بر احتمال نگهداری تجهیزات نظامی در یکی از مناطق الضاحیه، نیروهای خود را برای بررسی به آنجا اعزام کرده، اما نشانهای از فعالیت نظامی نیافته است. این نهاد افزود که در تلاش برای ورود مجدد به محل جهت جلوگیری از حمله اسرائیل بوده، اما آتش هشداردهنده ارتش اسرائیل مانع ورود نیروها شده است.
درگیریهای اخیر در حالی شدت گرفته که حدود یک سال از آغاز جنگ گسترده میان اسرائیل و حزبالله در پی حمله موشکی این گروه به مواضع نظامی اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ میگذرد؛ حملهای که به نشانه حمایت از حماس، متحد فلسطینی حزبالله انجام شد. اسرائیل در ادامه با حملات هوایی سنگین، بخش بزرگی از زرادخانه و رهبری حزبالله، از جمله حسن نصرالله، دبیرکل وقت این گروه را از میان برداشت.
این تحولات در حالی رخ داده که در روزهای اخیر تنش میان اسرائیل و حزبالله در مرزهای شمالی تشدید شده و مقامهای اسرائیلی بارها هشدار دادهاند که فعالیتهای نظامی حزبالله در خاک لبنان را تحمل نخواهند کرد.
ترامپ پنجشنبه ۱۵ خرداد در دیدار با فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در کاخ سفید با ابراز بدبینی نسبت به توافق صلح میان روسیه و اوکراین گفت: «گاهی بهتر است بگذاری مدتی بجنگند و بعد از هم جداشان کنی.»
ترامپ در ادامه تهدید کرد در صورت نرسیدن کییف و مسکو به توافق، تحریمهایی را علیه هر دو طرف اعمال خواهد کرد.
او هشدار داد: «ما برخوردی بسیار سخت خواهیم داشت، چه با روسیه باشد، چه با هر کشور دیگری. آنجا حمام خون به راه افتاده است.»
رییسجمهوری آمریکا ادامه داد: «میان دو طرف نفرت زیادی وجود دارد. من باید با آن کنار بیایم و صدراعظم [آلمان] هم همینطور. باورکردنی نیست... میان طرفهای درگیر جنگ، نفرت عمیقی وجود دارد.»
استقبال ترامپ از افزایش بودجه دفاعی آلمان
در دیدار رییسجمهوری ایالات متحده و صدراعظم آلمان، علاوه بر بحران اوکراین، مسائل مربوط به تجارت میان دو کشور نیز مورد بحث قرار گرفت.
رویترز نوشت این دیدار برخلاف بسیاری از دیدارهای پیشین ترامپ با رهبران خارجی در دفتر بیضی کاخ سفید، بدون جنجال و تنش برگزار شد.
ترامپ مرتس را نمایندهای «شایسته» برای آلمان توصیف کرد و همزمان او را «دشوار» خواند؛ واژهای که بهنظر میرسد در نگاه ترامپ، بار معنایی مثبتی داشته است.
او همچنین از ادامه حضور نیروهای آمریکایی در آلمان خبر داد و افزایش هزینههای دفاعی این کشور را نکتهای مثبت دانست.
صدراعظم آلمان نیز از حضور در این دیدار ابراز خرسندی کرد و گفت برای تقویت روابط دوجانبه با واشینگتن آماده است.
با این حال، به گزارش رویترز، اختلافات تجاری میان دو کشور در پسزمینه این دیدار همچنان وجود داشت.
ایالات متحده و اتحادیه اروپا در تلاش برای دستیابی به توافقی تجاری هستند که برای اقتصاد صادراتمحور آلمان اهمیت حیاتی دارد. با این حال، ترامپ اعلام کرد تحقق یا عدم تحقق این توافق برای او تفاوتی ندارد.
او گفت: «امیدوارم در نهایت به یک توافق تجاری برسیم. من نه با تعرفهها مشکلی دارم و نه با توافق تجاری.»
مرتس که ماه گذشته به قدرت رسید، پیش از این دیدار به خبرنگاران گفته بود قصد دارد در این نشست درباره جنگ روسیه در اوکراین، تعرفههای آمریکا و مسائل مربوط به ناتو گفتوگو کند، هرچند انتظار ندارد پیشرفت قابلتوجهی حاصل شود.
آلمان پس از آمریکا، دومین پشتیبان نظامی و مالی بزرگ اوکراین در دفاع از خود در برابر تهاجم روسیه محسوب میشود.
ترامپ از اعضای ناتو خواسته است بودجه دفاعی خود را افزایش دهند، با این حال تاکید کرده که بهدلیل پیشینه تاریخی آلمان در جنگ جهانی دوم، این کشور ممکن است در افزایش هزینههای نظامی با محدودیتهایی مواجه باشد.
تنشها در روابط آمریکا و اروپا
این دیدار در حالی انجام شد که روابط ایالات متحده با بسیاری از کشورهای اروپایی دچار تنش شده است.
رویترز نوشت دولت ترامپ برخلاف روال گذشته، در سیاستهای داخلی اروپا مداخله میکند، جنبشهای راستگرا را در عرصه سیاست مورد حمایت خود قرار میدهد و در زمینههایی مانند مهاجرت و آزادی بیان با سیاستهای اروپا مخالفت میکند.
به گزارش منابع آگاه، مرتس ۶۹ ساله و هیات همراهش پیش از دیدار با ترامپ، از برخی رهبران بینالمللی خواهان مشاوره شدند تا راهی برای مدیریت بهتر گفتوگو با رییسجمهوری آمریکا بیابند و از هرگونه تنش احتمالی جلوگیری کنند.
این دیدار در حالی انجام شد که تنها چند هفته تا برگزاری اجلاس مهم ناتو باقی مانده است. ترامپ بارها تاکید کرده در صورتی که کشورهای عضو این ائتلاف بودجه دفاعی خود را افزایش ندهند، حمایت از آنان را متوقف خواهد کرد.
چنین تهدیدهایی بهویژه برای آلمان نگرانکننده است؛ کشوری که از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، امنیت خود را بر پایه بازدارندگی هستهای آمریکا بنا کرده است.
کارشناسان میگویند مرتس تاکنون دست به برخی اقدامات جسورانه در سیاست خارجی زده که میتواند از آنها برای جلب نظر مثبت ترامپ بهره بگیرد.
او از مطالبه ترامپ مبنی بر افزایش بودجه دفاعی اعضای ناتو به بیش از پنج درصد تولید ناخالص داخلی حمایت کرده و به همین دلیل، اخیرا مورد تمجید وزیر دفاع آمریکا قرار گرفت.
مرتس وعده داده سیاست خارجی قاطعتری در پیش بگیرد. به گفته دو منبع دیپلمات اروپایی، او بلافاصله پس از آغاز به کار، نقش هماهنگکننده سفر جمعی رهبران اروپایی به کییف را ایفا کرد.
ترامپ پنجشنبه ۱۵ خرداد در دفتر بیضی کاخ سفید با حملهای تند علیه ماسک، او را به «خصومت» با دولتش متهم کرد و گفت از ماسک «بسیار ناامید» شده است.
ترامپ افزود به نظر میرسد ماسک برای «حفظ منافع تجاریاش» به سیاستهای دولت حمله میکند.
این اظهارات نشانهای از شدیدتر و علنیتر شدن اختلافات میان دو تن از قدرتمندترین و ثروتمندترین افراد جهان است.
او با اشاره به کنار رفتن ماسک از سمت خود در اداره بهرهوری دولت گفت: «ماسک اولین نفر نیست. بعضیها از دولت من جدا میشوند و بعد واقعا رفتارشان خصمانه میشود. میروند، صبح از خواب بیدار میشوند، و میبینند دیگر از جذابیتها خبری نیست، دنیا برایشان فرق کرده و بعد دشمن میشوند.»
رییسجمهور آمریکا افزود: «من از ایلان خیلی ناامید شدم. من کمک زیادی به او کردم.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که ماسک با حمله به ترامپ در شبکه اجتماعی ایکس، او را متهم کرد که از اصولی که پیشتر به آنها پایبند بود، عدول کرده است.
ماسک با انتقاد از «قدرنشناسی» ترامپ در ایکس نوشت: «بدون من، ترامپ انتخابات را باخته بود، دموکراتها کنترل مجلس نمایندگان را در دست داشتند و جمهوریخواهان [تنها] با نسبت ۵۱ به ۴۹ در سنا [جلو] بودند.»
ماسک پیش از این ترامپ را هدف انتقادات مستقیم خود قرار نداده بود.
در پی بالا گرفتن تنش لفظی ماسک و ترامپ، سهام شرکت تسلا ۱۵ خرداد در بازار بورس والاستریت ۱۷ درصد سقوط کرد.
پیشتر یک مقام کاخ سفید اعلام کرده بود ترامپ مصمم است لایحه مالیاتی خود را علیرغم مخالفت ماسک، به تصویب سنا برساند.
رویترز به نقل از این مقام که نخواست نامش فاش شود، گزارش داد کاخ سفید درباره همه تصمیمات سیاسی با ماسک مشورت نخواهد کرد.
بنیانگذار اسپیسایکس، همراه با شماری از جمهوریخواهان تندرو در سنای آمریکا، مخالفت خود را با لایحه کاهش مالیات و افزایش بودجه دولت شدت بخشیدهاند و خواستار کاهش بیشتر هزینههای دولتی شدند.
دفتر بودجه کنگره ایالات متحده ۱۵ خرداد اعلام کرد لایحه ترامپ برای تمدید کاهش مالیاتهای ۲۰۱۷ و افزایش هزینههای نظامی و امنیت مرزی، حدود ۲.۴ تریلیون دلار به کسری بودجه ۳۶.۲ تریلیون دلاری آمریکا اضافه خواهد کرد.
کمیته «بودجه مسئولانه فدرال» هشدار داد با احتساب پرداخت بهره، هزینه این لایحه در یک دهه میتواند به سه تریلیون دلار برسد.
ماسک که تا هفته گذشته رهبری «اداره بهرهوری دولت» را بر عهده داشت، با انتشار پیامی در ایکس تاکید کرد: «باید لایحه بودجه جدیدی نوشته شود که کسری بودجه را بیشتر نکند.»
او که بزرگترین حامی مالی جمهوریخواهان در انتخابات ۲۰۲۴ بود، با وعده کاهش دو تریلیون دلار از بودجه فدرال به دولت ترامپ پیوست، اما هفته گذشته این تیم را ترک کرد.
