با تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در رسیدگی به مطالبات اقشار مختلف جامعه، حدود ۳۰۰ کارگر خدماتی و فضای سبز شهرداری بندر ماهشهر در استان خوزستان، از یک هفته پیش در اعتراض به ادامه بیتوجهی مسئولان به مطالبات خود دست از کار کشیدهاند و اعتصاب کردهاند.
پایگاه خبری ماهشهرنیوز، سهشنبه ۱۳ خرداد در گزارشی با اشاره به اعتصاب این کارگران نوشت آنها تحت پوشش شرکت پیمانکاری وحدت صنعت کارون هستند و از هفتم خرداد به دلیل پرداخت نشدن حقوق کامل و عدم اجرای افزایش ۴۵ درصدی دستمزد مصوب اداره کار، اعتصاب کردهاند.
کارگران معترض با بیان اینکه فیشهای حقوقی صادر شده برایشان در فروردینماه نشاندهنده افزایش حقوق تا سقف ۱۹ میلیون تومان است، اعلام کردند حقوق واریزی ایشان در نهایت ۱۳ میلیون تومان بوده و هیچ افزایشی در آن اعمال نشده است.
آنها همچنین به موارد دیگری از جمله پرداخت نشدن بهموقع حقوق، پرداخت نشدن اضافهکاری، نبود بیمه تکمیلی، شرایط سخت کاری در گرمای شدید منطقه و آلودگیهای زیستمحیطی در محیط کار معترض هستند.
این نخستین بار نیست که کارگران شهرداری بندر ماهشهر در اعتراض به بیتوجهی به مطالبات صنفی و پایین بودن دستمزد دست از کار کشیده یا تجمع میکنند.
چهارم اسفند ۱۴۰۳، ویدیوی ارسالشده برای ایراناینترنشنال نشان میداد جمعی از کارگران این شهرداری در اعتراض به پایین بودن حقوقشان و نداشتن مزایا مقابل فرمانداری این شهرستان تجمع برگزار کردند.
یکی از کارگران با بیش از ۲۵ سال سابقه کار در شهرداری، به ماهشهرنیوز گفت: «دریافت ۱۳ میلیون تومان در این شرایط اقتصادی توهین به کار ماست. نه بیمه تکمیلی داریم، نه مزایای سختی کار و نه حتی اضافهکاری را حساب میکنند. چرا هیچکس صدای ما را نمیشنود؟»
ماهشهرنیوز با اشاره به اینکه کارگران اعتصابی در سه روز نخست اعتصاب از انجام کار خودداری کردند، نوشت: «شهرداری برای جلوگیری از اختلال در روند خدمات شهری، اقدام به استخدام نیروی کار موقت کرد تا زبالهها جمعآوری و از واکنش عمومی جلوگیری شود.»
طبق این گزارش، پس از بالا گرفتن اعتراضات، تنها اقدام صورتگرفته واریز مبلغی حدود یک میلیون تومان به حساب برخی از کارگران بوده که بهعنوان «پاداش» از سوی پیمانکار در نظر گرفته شده و کارگران آن را «ناکافی» و «توهین به مطالبات قانونی» خود تلقی کردهاند.
کارگران، بازنشستگان و مستمریبگیران در سالهای گذشته بارها در اعتراض به وضعیت نامناسب معیشتی و محقق نشدن مطالبات خود در شهرهای مختلف ایران اعتصاب، تجمع و راهپیمایی کردهاند.
سایت حقوق بشری هرانا ۱۰ اردیبهشت در گزارشی به مناسبت روز جهانی کارگر نوشت در بازه زمانی ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ تا هشتم اردیبهشت ۱۴۰۴، گزارش دستکم هزار و ۸۸۳ تجمع و اعتصاب در ایران به دست رسانهها یا نهادهای مدنی رسید.
هرانا پیش از آن و در ۲۹ اسفند نیز در گزارشی درباره نقض حقوق بشر در ایران نوشت در سال ۱۴۰۳، دستکم سه هزار و ۷۰۲ تجمع و اعتصاب در بخشهای مختلف کشور شکل گرفت.
این موضوع نشان میدهد با وجود وعدههای مسئولان جمهوری اسلامی، بهویژه مسعود پزشکیان، رییس دولت، وضعیت معیشتی ایرانیان روز به روز وخیمتر میشود.
پدیده سایهنویسی پایاننامه که طی سالهای اخیر در دانشگاههای ایران گسترش یافته، ابعاد جدیدی پیدا کرده است.
پژوهش رضا همتی از دانشگاه اصفهان و مریم بهارلویی از دانشگاه یزد به بررسی دلایل و انگیزههای دانشآموختگان برای ورود به این بازار سیاه پرداخته است.
این مطالعه کیفی که نتایج آن در آخرین شماره فصلنامه «پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی» دانشگاه اصفهان منتشر شد، با مصاحبه از ۱۵ سایهنویس مستقل انجام گرفته است.
محققان شش دسته انگیزه اصلی را شناسایی کردند که از مشکلات مالی و بیکاری تا احساس سرخوردگی از سیستم آموزشی و تمایل به انتقامگیری از آن متغیر است.
این انگیزهها شامل «تقلا برای بقا»، «سرخوردگی تمامعیار»، «دانشگاه در چنبره فساد»، «عصیان علیه دانشگاه»، «تجربه احساسی متناقض» و «تصورات مختلف از سایهنویسی» است.
شرایط اقتصادی، محرک اصلی سایهنویسی
بر اساس یافتههای این پژوهش، فشارهای مالی و ناتوانی از کسب درآمد اصلیترین دلیل گرایش دانشآموختگان به پایاننامهنویسی برای دیگران است.
یکی از مشارکتکنندگان در این رابطه گفت: «من متولد سال ۱۳۶۴ هستم و برای کسی مثل من با این سن و با این مدرک، خیلی زشت و خجالتآور است بخواهم از بابام پول بگیرم.»
انتقام از نظام آموزشی
بخش قابلتوجهی از سایهنویسان فعالیت خود را نوعی انتقامجویی از نظام آموزشی میدانند. این افراد معتقدند ناکارآمدی نظام آموزشی آنها را در شرایط نامناسبی قرار داده است.
یکی از مصاحبهشوندگان درباره انگیزه انتقامجوییاش گفت: «منم انتقام میگیرم. چه جوری؟ اینجوری که همش خودمو تبلیغ میکنم تا دانشجوها پایاننامه ننویسن و بدن من تا این چرخه تکرار بشه.»
یافتههای این مطالعه مشخص کرد بسیاری از این افراد نظام آموزشی را ناکارآمد میدانند و معتقدند سیاستهای اشتباه نظیر تودهای شدن آموزش عالی، موجب وخامت شرایط آنها شده است.
تودهای شدن بهمعنای گسترش بیش از حد و بیرویه دانشگاهها و موسسات آموزشی است؛ روندی که باعث شده تعداد زیادی از افراد وارد دانشگاه شوند، بدون آنکه زیرساختهای لازم مانند کیفیت آموزش، امکانات پژوهشی یا بازار کار متناسب با آن رشد کرده باشد.
نتیجه این وضعیت، افزایش شمار دانشآموختگان بیکار یا ناراضی است که تحصیلات دانشگاهی را نه راهی برای پیشرفت، بلکه تجربهای ناکارآمد و بیثمر تلقی میکنند.
تصورات متناقض از سایهنویسی
بررسیها نشان میدهد خود سایهنویسان برداشتهای متناقضی از کارشان دارند؛ برخی این فعالیت را غیراخلاقی میدانند اما بهدلیل فشارهای اقتصادی ناچار به ادامه آن هستند، در حالی که برخی دیگر سایهنویسی را نوعی «کمک» به دانشجویان تلقی میکنند.
یکی از مشارکتکنندگان در این مطالعه گفت: «من اصلا فکر نمیکنم این کار غیراخلاقی است. برعکس، من دارم کمک میکنم به دانشجوها و لطف میکنم تا بتونن دفاع کنن.»
گسترش بازار سیاه پایاننامهنویسی
نتایج این پژوهش حاکی از آن است که بازار سیاه پایاننامهنویسی در ایران به شکل «هوشمندانهای» خود را با نیازهای متقاضیان منطبق کرده و با ارائه تخفیفها و پرداخت چندمرحلهای، شرایط را برای دانشجویان آسان کرده است.
همتی و بهارلویی این معضل را صرفا ناشی از عوامل فردی نمیدانند، بلکه آن را برآمده از دگرگونیهای ساختاری در نظام آموزش عالی تلقی میکنند؛ از جمله گسترش سیاستهای خصوصیسازی و تودهای شدن آموزش که بسترهای لازم را برای شکلگیری و گسترش سایهنویسی پایاننامه فراهم کردهاند.
نقش استادان دانشگاه در دامن زدن به سایهنویسی
بر اساس یافتههای این پژوهش، عدم نظارت جدی استادان راهنما و در برخی موارد همراهی آنها با دانشجویان متخلف، یکی از عوامل کلیدی گسترش بازار سیاه پایاننامهنویسی محسوب میشود.
یکی از سایهنویسان گفت: «از رفتوآمد و ارتباط دانشجو با [استاد] راهنما، هر استادی میتواند متوجه شود که پایاننامه را خود دانشجو نوشته یا نه؛ ولی الان میبینیم خیلی راحت دانشجوها در کل زمان پایاننامهنویسی پنج بار یا شش بار یا کمتر میرن پیش راهنما و راحت هم دفاع میکنن و استاد و دانشگاه چیزی نمیگن.»
به گفته محققان، این وضعیت خود عاملی برای ترغیب دانشجویان به «برونسپاری» پایاننامه محسوب میشود، زیرا دانشجویان شاهد هستند که همکلاسیهایشان بدون مواجهه با مشکل خاصی، از این روش استفاده کرده و موفق به دفاع شدهاند.
پژوهشگران برای مقابله با این مشکل، پیشنهادهایی ارائه دادهاند که شامل تقویت نظارت بر روند راهنمایی پایاننامهها، اصلاح آییننامههای مربوط به شیوه راهنمایی، ایجاد ساز و کار افشاگری، و تقویت برنامههای کارآموزی و فرصتهای شغلی در حین تحصیل است.
آنها هشدار دادند ادامه روند کنونی میتواند اعتبار نظام آموزش عالی ایران را به خطر بیندازد و به همین دلیل، نیازمند مداخله و توجه جدی سیاستگذاران است.