عراقچی درباره درگیری ترامپ و زلنسکی: روسیه دیگر نظارهگر منفعل نیست
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در یادداشتی در شماره چهارشنبه ۱۵ اسفند روزنامه اطلاعات با اشاره به تنش لفظی روسای جمهوری آمریکا و اوکراین نوشت که مسکو دیگر «صرفا نظارهگر منفعل نیست» و تحولات اخیر فرصتی فراهم کرده است تا در جبهههای مختلف، «بازی خود را با دقت بیشتری» طراحی کند.
به گفته عباس عراقچی، مشاجره اخیر در کاخ سفید میان دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، باور قبلی روسیه را تایید میکند که: «جبهه مقابل، بیش از آنچه تصور میشود دچار تزلزل است.»
او افزایش همکاری راهبردی روسیه با چین، افزایش تعاملات اقتصادی با کشورهای بریکس و گسترش همکاریهای امنیتی با شرکای منطقهای را « نشاندهنده رویکرد مسکو در قبال تحولات جهانی» دانست.
عراقچی نوشت که «پویایی روابط روسیه و اروپا نیز تغییر کرده» و برخی از کشورهای اروپایی، از جمله مجارستان و اسلواکی، در برابر سیاستهای «ضد روسی» اتحادیه اروپا واکنش نشان میدهند.
پیش از این نیز شماری از مقامات سابق جمهوری اسلامی و فعالان رسانهای حکومتی از جنگ لفظی ترامپ و زلنسکی ابراز خوشحالی کرده و آن را به معنای درست بودن سخنان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مبنی بر «عاقلانه و هوشمندانه نبودن مذاکره با آمریکا» دانسته بودند.
برخی مقامات نیز این موضوع را نشان دهنده درست بودن سیاست جمهوری اسلامی مبنی بر گسترش تجهیزات نظامی دانستند.
عراقچی در یادداشت خود نوشت که جمهوری اسلامی بر خلاف بسیاری از بازیگران بینالمللی که «امنیت خود را به گرههای شکننده و موقتی پیوند زدهاند»، مسیری را پیش گرفته که بر پایه «اتکا به توان داخلی، پیشرفت مستقل و مقاومت در برابر فشارهای خارجی» بنا شده است.
او تاکید کرد: «در جهانی که قدرتها هر روز درگیر مشاجرات و رقابتهای متزلزل هستند، ایران با ثبات در سیاستهای خود، نشان داده است که وابستگی به دیگران نهتنها یک خطر، بلکه یک اشتباه راهبردی است.»
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق جمهوری اسلامی نیز در همین باره گفته است: «احدی نمیتواند رفتاری که با زلنسکی در کاخ سفید شد، با ایران داشته باشد.»
به گفته ظریف، ترامپ بیش از این که «حال زلنسکی را بگیرد، حال بایدن را گرفت، چون زلنسکی در حال توافق با روسیه بود اما از آمریکا به او گفتند توافق نکن».
ظریف گفته است: «ما زلنسکی نیستیم و میتوانیم بدون دستور کسی مذاکره کنیم.»
این سخنان در حالی بیان شد که پیش از این بسیاری از مقامات سابق جمهوری اسلامی درباره وابستگی بیش از حد تهران به مسکو هشدار دادهاند و این هشدارها پس از سقوط رژیم بشار اسد در سوریه، بار دیگر مطرح شدند.
روزنامه جمهوری اسلامی، اول اسفند در سرمقاله خود درباره احتمال معامله پوتین با ترامپ بر سر ایران هشدار داد و تاکید کرد منافع ملی کشور ایجاب میکند اقدامات روسیه در چگونگی تعاملش با آمریکا، زیر نظر گرفته شود.
احمد زیدآبادی، فعال سیاسی ملی-مذهبی، نوشت که خطر دوستی پوتین با ترامپ برای ایران بیشتر از خطر دشمنی پوتین با ترامپ است.
همزمان، برخی افراد نزدیک به دولت حسن روحانی، ضمن اشاره به تحقیر زلنسکی، خود او را مقصر دانستهاند که در زمان مناسب برای پایان جنگ، مذاکره نکرده است.
دیاکو حسینی، کارشناس مسائل بینالملل و از افراد نزدیک به دولت روحانی، نوشت: «مشاجره تحقیرآمیز زلنسکی و ترامپ ثابت کرد باید قبل از آنکه کارتی برای بازی نماند با او مذاکره و توافق کرد؛ در غیر این صورت هرگز نباید به مذاکره فکر کرد.»
دیدار ترامپ و زلنسکی در کاخ سفید، مقابل دوربینهای تلویزیونی به تنش کشیده شد و دو طرف وارد جنگی لفظی شدند. ترامپ، زلنسکی را به «ناسپاسی» متهم کرد و گفت او قدردان کمکهای آمریکا برای مقابله با حمله روسیه به کشورش نبوده است.
در پی حمله به یک پایگاه نظامی در پاکستان، دستکم ۱۳ غیرنظامی و پنج نظامی جان خود را از دست دادند. ۱۶ مهاجم نیز در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شدند. ساعاتی پس از این حمله، گروه جیشالفرسان وابسته به تحریک طالبان پاکستان به رهبری حافظگل بهادر، مسئولیت آن را بر عهده گرفت.
رسانههای پاکستان، چهارشنبه ۱۵ اسفند گزارش دادند که شامگاه ۱۴ اسفند شبهنظامیان مسلح با تیراندازی و یورش با دو خودروی بمبگذاری شده، به یک منطقه نظامی در شهر بنو واقع در ایالت خیبرپختونخوا در شمال غرب پاکستان وارد شدند.
این حمله عصر چهارشنبه و لحظاتی پس از زمان مراسم افطار ماه رمضان صورت گرفت و طی آن دو مهاجم انتحاری، خودروهای مملو از مواد منفجره را مقابل اقامتگاه شهروندان غیرنظامی منفجر کردند.
در جریان انفجار این دو خودرو، دستکم ۱۳ غیرنظامی از جمله شش کودک و پنج سرباز ارتش جان باختند.
حدود ۳۰ شهروند در این حملات زخمی شده و به بیمارستان منتقل شدهاند. دستکم ۱۶ نفر از مهاجمان نیز در جریان درگیری با نیروهای امنیتی کشته شدند.
گروههای مسلح جداییطلب در این منطقه پیش از این نیز سابقه انجام عملیاتهای دیگری را داشتهاند.
هفته گذشته و به دنبال حملهای مشابه، منابع امنیتی پاکستان گزارش دادند چهار نیروی نظامی در یورش به یک پاسگاه در ایالت خیبر پختونخوا کشته شدند.
۲۶ بهمن نیز دستکم ۱۱ کارگر معدن در انفجار یک بمب کنار جادهای در استان بلوچستان پاکستان کشته شدند.
پیش از آن و در پنجم آذر، پس از درگیریهای مرگبار میان قبایل سنی و شیعه در شمال غرب پاکستان که دستکم ۶۸ کشته و دهها زخمی به همراه داشت، محمد علی سیف، وزیر اطلاعات ایالت خیبر پختونخوا، در بیانیهای از توافق طرفهای درگیر با طرح آتشبس هفت روزه خبر داد.
این درگیریها از اول آذر در منطقه کُرَّم پاکستان و زمانی آغاز شد که افراد مسلح به کاروانهایی از خودروهای غیرنظامی حمله کردند و دستکم ۴۰ نفر، عمدتا از شیعیان، کشته شدند.
این حملهها به انتقامجویی علیه ساکنان اهل سنت منجر شد و درگیریهای شدیدی میان گروههای مسلح دو طرف درگرفت.
۱۹ آبان هم انفجار حاصل از حمله انتحاری «ارتش آزادیبخش بلوچستان» پاکستان در کویته، دستکم ۲۴ نفر را کشت.
پاکستان مدتهاست درگیر حملات جداییطلبان در جنوب غرب و شبهنظامیان اسلامگرا در شمال غرب این کشور است.
سخنگوی ریاستجمهوری اوکراین اعلام کرد که ولودیمیر زلنسکی درباره آمادگی به منظور مذاکره با روسیه، هیچ پیامی برای رییسجمهوری آمریکا ارسال نکرده است و اشاره دونالد ترامپ در سخنرانیاش، به یک پست منتشرشده در پلتفرم ایکس بوده است.
ترامپ، شامگاه سهشنبه در کنگره آمریکا گفت: «امروز من نامهای مهم از رییسجمهوری اوکراین دریافت کردم. در این نامه آمده که اوکراین آماده است تا پشت میز مذاکره بنشیند و هرچه سریعتر صلحی محکم برقرار کند.»
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، گفت که نگاه روسیه به این موضوع مثبت است اما سوال این است که: «چه کسی با روسیه مذاکره کند؟»
در همین حال دیمیتری مدودف، معاون شورای امنیت ملی روسیه گفت که توقف جنگ در اوکراین به معنای «پایان حتمی دولت زلنسکی» خواهد بود.
دیدار رییسجمهوری آمریکا و همتای اوکراینی او، در کاخ سفید و مقابل دوربینهای تلویزیونی به تنش کشیده شد و دو طرف وارد جنگی لفظی شدند. ترامپ، زلنسکی را به «ناسپاسی» متهم کرد و گفت او قدردان کمکهای آمریکا برای مقابله با حمله روسیه به کشورش نبوده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع مطلع نوشت که پس از اظهار «تاسف» زلنسکی از مشاجره با ترامپ، او جمعه آینده به کاخ سفید بازخواهد گشت تا «توافقنامه بحثبرانگیز مواد معدنی» را امضا کند.
قرار بود تفاهمنامه استخراج مواد معدنی بین دو کشور جمعه دهم اسفند در دیدار زلنسکی از کاخ سفید امضا شود که پس از تنش بین طرفین، امضای آن به تعویق افتاد.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داده بود آمریکا پیشنهاد کرده است استخراج نیمی از مواد معدنی مهم اوکراین را در اختیار بگیرد.
کاخ کرملین اعلام کرد در نشست عربستان سعودی برای مذاکره درباره صلح در اوکراین، موضوع ایران نیز بین روسیه و آمریکا مورد بحث قرار گرفت اما هیچ ابتکار مشخصی مطرح نشد. سخنگوی کرملین افزود انتظار میرود ایران موضوع مذاکرات آینده مسکو با واشینگتن نیز باشد.
کرملین چهارشنبه ۱۵ اسفند اعلام کرد مذاکرات آینده بین روسیه و ایالات متحده شامل بحثهایی درباره برنامه هستهای ایران خواهد بود: «در ریاض به آن اشاره شد، اما نه به طور مفصل. در واقع، پیشنهاد شده است که این مسئله بهعنوان یک حوزه مستقل از گفتوگوها و مشورتهای آینده ما تعیین شود.»
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در زمینه مذاکرات آمریکا و روسیه تاکید کرد که مشکل پرونده هستهای ایران باید صرفا «از طریق روشهای سیاسی و دیپلماتیک صلحآمیز» حل شود.
او گفت: «معتقدیم که پتانسیل برای این امر وجود دارد زیرا ایران متحد، شریک و کشوری است که با آن روابطی جامع، سودمند، متقابل و محترمانه داریم و روسیه آماده است تا هر آنچه ممکن است را برای این هدف انجام دهد و ایالات متحده از این موضوع آگاه است.»
پایگاه خبری بلومبرگ سهشنبه گزارش داد که روسیه با کمک به دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، برای برقراری ارتباط با ایران در موضوعات مختلف از جمله برنامه هستهای تهران و حمایت از گروههای ضدآمریکایی منطقه موافقت کرده است.
وزارت خارجه روسیه، پس از سفر یک روزه سرگئی لاوروف، وزیر خارجه این کشور به تهران و دیدار او با مسعود پزشکیان، رییسجمهوری و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با انتشار بیانیهای اعلام کرد مواضع دو کشور درباره برجام و برنامه هستهای جمهوری اسلامی هماهنگ شده است.
با این حال عراقچی و دیگر مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردند که لاوروف حامل هیچ پیامی از سوی آمریکا نبوده است.
پس از نشست ریاض، برخی مقامات سابق جمهوری اسلامی و رسانهها درباره معامله پوتین و ترامپ بر سر ایران هشدار دادند. از جمله روزنامه جمهوری اسلامی، اول اسفند در سرمقاله خود تاکید کرد منافع ملی کشور ایجاب میکند اقدامات روسیه در چگونگی تعاملش با آمریکا، زیر نظر گرفته شود.
علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس نیز اعلام کرد که «روسیه در حال توافق با آمریکا بر سر اوکراین و رفع تحریمهای خود است» و بعید نیست که ایران را «به درخواست آمریکا قربانی کند؛ همانطور که در سوریه پشت ایران را خالی کرد.»
ترامپ ماه گذشته کارزار «فشار حداکثری» خود علیه جمهوری اسلامی را احیا کرد که شامل تلاشهایی برای کاهش صادرات نفت ایران به صفر است تا مانع دستیابی تهران به سلاح هستهای شود.
در سوی دیگر، روسیه از زمان آغاز جنگ اوکراین روابط خود را با جمهوری اسلامی ایران شدت بخشیده و در ماه ژانویه یک معاهده همکاری استراتژیک با ایران امضا کرده است.
در همین حال میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی، در نشست شورای حکام، توافق برجام را یک «مصالحه دیپلماتیک پیچیده» دانست که تعهدات طرفهای آن بر اساس توازن دقیق منافع تنظیم شده و نباید نقض شود.
نخستوزیر اسرائیل با بیان اینکه جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن خواستار نابودی اسرائیل هستند، گفت این کشور، آنها را شکست خواهد داد و تاکید کرد که برخلاف گذشته، اکنون اسرائیل میتواند «با قدرت تمام» از خود دفاع کند.
بنیامین نتانیاهو این سخنان را چهارشنبه ۱۵ اسفند، در مراسم تحلیف ایال زمیر به عنوان رییس جدید ستاد کل ارتش اسرائیل بیان کرد.
او گفت: «ما ارتشی قوی داریم اما با این حال مورد حمله قرار گرفتیم.»
نتانیاهو تاکید کرد: «ما در آخر پیروز خواهیم شد.»
زمیر در مراسم انتقال فرماندهی در ستاد کل ارتش اسرائیل در تلآویو در سخنانی خطاب به جامعه یهودیان ارتدکس گفت: «همه اقشار جامعه اسرائیل را به مشارکت در وظیفه دینی دفاع از سرزمین دعوت میکنم. این یک مسئولیت مشترک است.»
او در نخستین سخنرانی خود در مقام جدید گفت که ارتش اسرائیل را به سوی پیروزی هدایت خواهد کرد.
هرزی هالوی، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، پیش از این اعلام کرده بود از مقام خود کنارهگیری میکند.
او در استعفانامهاش مسئولیت خود در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در روز هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.
هالوی در بیانیهای نوشت: «در زمانی ارتش اسرائیل را ترک میکند که ارتش دستاوردهای مهمی را به ثبت رسانده و در حال اجرای توافق برای آزادی گروگانهاست.»
او در مراسم تحلیف رییس جدید ستاد کل ارتش گفت که جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن «بهشدت» ضربه خوردهاند و ناتوان شدهاند: «آنها ضرب شست ما را چشیدند. حماس بهشدت ضربه خورده است اما ما نباید متوقف شویم.»
وزیر دفاع اسرائیل: فرصت نمیدهیم ایران به سلاح اتمی دست پیدا کند
در مراسم تحلیف رییس جدید ستاد کل ارتش اسرائیل، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت که کشورش اجازه دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح اتمی را نخواهد داد.
او افزود: «ارتش اسرائیل توانست پس از ناکامی بزرگ در هفتم اکتبر برخیزد و پیروزیهای بزرگی را در ایران، غزه، لبنان و یمن به دست آورد.»
کاتز اشاره کرد رییس جدید ستاد کل ارتش «حتی دقیقهای» وقت آرامش نخواهد داشت.
وزیر دفاع اسرائیل همچنین هشدار داد که اگر حماس سایر گروگانها را آزاد نکند، اسرائیل «با تمام قدرت» به جنگ برمیگردد.
نتانیاهو، ۱۲ اسفند گفت پس از آنکه استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا به خاورمیانه، متوجه شده است هیچ راهی برای نزدیک کردن مواضع اسرائیل و حماس به منظور رسیدن به مرحله دوم توافق وجود ندارد، پیشنهاد تمدید مرحله کنونی آتشبس را ارائه کرد.
بر اساس این اظهارات، این پیشنهاد شامل آتشبس در ماه رمضان و عید پسح یهودیان و آزادی یکباره نیمی از گروگانهای اسرائیلی از سوی حماس است.
حماس همچنان ۵۹ گروگان در اختیار دارد که گفته میشود ۲۴ نفر از آنها زنده هستند.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری مصر، قطر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که قرار بود شش هفته به طول بینجامد، از ۳۰ دی به اجرا درآمد.
در این مرحله، امکان مبادله ۳۳ گروگان اسرائیلی و پنج گروگان تایلندی با حدود دو هزار زندانی فلسطینی فراهم شد.
حماس اعلام کرده بدون برقراری آتشبس پایدار و خروج کامل اسرائیل از غزه، سایر گروگانها را آزاد نخواهد کرد.
در سوی مقابل، نتانیاهو که از حمایت دولت دونالد ترامپ برخوردار است، تاکید کرده خود را به نابودی تواناییهای نظامی و ساختار حکومتی حماس و همچنین بازگرداندن تمامی گروگانها متعهد میداند.
چین بودجه دفاعی خود را افزایش داد و سفارت این کشور در واشینگتن در واکنش به اعلام دو برابر شدن تعرفههای گمرکی برای این کشور از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد پکن آماده هر نوع جنگی با آمریکاست.
سفارت چین در آمریکا در پستی در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر جنگ چیزی است که ایالات متحده میخواهد، چه جنگ تعرفهای، چه جنگ تجاری یا هر نوع جنگ دیگری، ما آمادهایم که تا پایان بجنگیم.»
پکن همزمان بودجه دفاعی خود را افزایش داد و چهارشنبه ۱۵ اسفند، رقم بودجه دفاعی خود را برای سال جاری میلادی اعلام کرد: ۱.۷۸ تریلیون یوان، معادل ۲۴۶ میلیارد دلار.
این دهمین سال متوالی است که بودجه دفاعی چین افزایش پیدا میکند.
تعرفههای جدید دولت ترامپ بر کالاهای وارداتی از مکزیک، کانادا و چین از سهشنبه ۱۴ اسفند به اجرا گذاشته شد.
تعرفههای گمرکی بر واردات کالا از چین دو برابر شد و تعرفهها از مکزیک و کانادا نیز ۲۵ درصد خواهد بود.
چین بلافاصله به این موضوع واکنش نشان داد و اعلام کرد از ۱۰ مارس، تعرفههای خود را بر برخی کالاهای وارداتی از آمریکا، ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش خواهد داد.
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا نیز گفت که این کشور بلافاصله بر ۳۰ میلیارد دلار از واردات از آمریکا، تعرفه ۲۵ درصدی اعمال میکند.
کانادا تعرفههایی را بر ۱۲۵ میلیارد دلار کالاهای دیگر آمریکا در نظر گرفته که اگر تعرفههای ترامپ همچنان تا ۲۱ روز دیگر باقی بماند، آنها را به اجرا خواهد گذاشت.
رییسجمهوری آمریکا، در سخنرانی سالانه خود در کنگره تاکید کرد که قصد دارد از دوم آوریل تعرفههای متقابل بیشتری وضع کند. اقدامی که احتمالا بازارهای مالی را بیش از پیش متزلزل خواهد کرد.
او گفت: «کشورهای دیگر برای دههها از تعرفهها علیه ما استفاده کردهاند و اکنون نوبت ماست که از این ابزار علیه آنها استفاده کنیم.»
بسیاری از جمهوریخواهان در واکنش به این سخنان، در جای خود نشسته باقی ماندند که این میتواند نشانهای از شکاف درونحزبی بر سر سیاستهای تعرفهای ترامپ باشد.