مطالب بیشتر
مقامات جمهوری اسلامی در ساعات اولیه عمدتا در برابر حمله اسرائیل سکوت کردند. در فضای رسانههای اجتماعی همچون تلگرام، اینستاگرام و ایکس، هواداران نظام تلاش کردهاند نشان دهند حمله اسرائیل موفق نبوده و نیازی به پاسخ متقابل نیست. حتی برخی مجریان صداوسیما به تمسخر این حملات پرداختند.
مقامهای جمهوری اسلامی در گذشته بارها تهدید کرده بودند به هر گونه حملهای پاسخ قاطع خواهند داد اما اکنون به نظر میرسد به دلیل موقعیت ضعیفتری که جمهوری اسلامی در آن قرار دارد، ممکن است وارد روند ادامه درگیری با اسرائیل نشود؛ چرا که یک جنگ گسترده میتواند بقای نظام را با تهدید جدی مواجه کند.
اما بزرگترین شکست جمهوری اسلامی شاید در این باشد که بخش قابل توجهی از مردم، در این موقعیت حساس، از حکومت حمایت نکردند.
در شبکههای اجتماعی – که بازتابی از صدای مردماند – واکنشهای زیادی مشاهده میشود که نقطه مشترک آنها انتقاد از جمهوری اسلامی است.
هر حکومتی در زمان درگیری با دشمن خارجی انتظار دارد مردم در کنارش بایستند اما چرا این بار چنین اتفاقی برای جمهوری اسلامی نیفتاد؟
مهمترین دلیل این است که مردم احساس میکنند مشکلات و مسائل آنها برای حکومت اهمیتی ندارد. در نتیجه، مردم هم مسائل حکومت را مساله خود نمیدانند.
اکنون میان حکومت و مردم شکافی عمیق ایجاد شده و نظام جمهوری اسلامی بخش مهمی از مشروعیت و کارآمدی خود را از دست داده است.
وظیفه اصلی هر حکومتی حل مشکلات مردم است اما مردم میبینند که نه تنها مشکلات آنها حل نمیشود بلکه حکومت خود به منبع مشکلات و آزار و اذیت آنها تبدیل شده است.
مردم با خود میگویند: «حکومتی که مشکلات روزمره ما را حل نمیکند، چرا باید از آن در برابر حمله اسرائیل دفاع کنیم؟»
آنها به بیتوجهی حکومت به مشکلات اقتصادی، بیکاری، گرانی و تورم اشاره میکنند و میپرسند چرا باید نگران آن باشند که اسرائیل چه آسیبی به جمهوری اسلامی وارد میکند؟
سپاه پاسداران و دیگر دستگاههای امنیتی نیز که هر فرصتی را برای سرکوب اعتراضات داخلی غنیمت میشمارند، از نگاه مردم به نماد سرکوب و بیرحمی تبدیل شدهاند.
بسیاری از مردم معتقدند که این دستگاهها به جای دفاع از ملت، به سرکوب و کشتار جوانان و معترضان مشغولاند و در نتیجه، برخی از مردم حتی از حملات اسرائیل به سپاه پاسداران استقبال کرده و معتقدند این حملات باید شدیدتر میبود.
یکی از مسائل مهم دیگر که خشم عمومی را برانگیخته، هزینههای سنگینی است که جمهوری اسلامی به بهانه دفاع از ایران بر مردم تحمیل میکند. سیاستهای ضد اسرائیلی و ماجراجویانه حکومت در منطقه، از جمله در غزه و لبنان، بدون نظرخواهی از مردم اجرا میشوند.
مقامات نظام از جمله عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، مدعیاند که مردم حاضرند هزینه این سیاستها را بپردازند اما در واقع، مردم احساس میکنند این سیاستها تنها منافع حکومت را تامین کرده و امنیت و رفاه شهروندان را به خطر انداخته است.
در چنین فضایی، طبیعی است که بسیاری از مردم احساس کنند جمهوری اسلامی نماینده واقعی آنان نیست و در نتیجه، دلیلی برای حمایت از آن در برابر حمله اسرائیل نمیبینند.
والاستریت ژورنال در گزارشی با اشاره به «آسیبپذیری» جمهوری اسلامی در برابر «حملات آینده» پس از حمله اسرائیل، نوشت اسرائیل توانسته اکثر یا تمام سامانههای دفاع هوایی «اس-۳۰۰» را هدف قرار دهد و میگوید اکنون توانایی پرواز در حریم هوایی ایران را دارد.
در این گزارش، که در آن از چند منبع آگاه آمریکایی و اسرائیلی نقل شده است، به نقل از یک مقام اسرائیلی آمده تمامی سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی از کار افتادهاند.
بر اساس این گزارش، «کارشناسان میگویند که حتی در حالی که هنوز خسارات ناشی از حمله در حال ارزیابی است، این واقعیت که اسرائیل توانسته به پیشرفتهترین سامانههای دفاع هوایی ایران و برخی از حساسترین سایتهای نظامیاش آسیب بزند، اهمیت زیادی دارد.»
والاستریت ژورنال همچنین با اشاره به اینکه حکومت ایران «عمدتا بر توسعه فناوری داخلی و حمایت از روسیه و چین تکیه کرده»، نوشت افشای آسیبپذیریهای دفاع هوایی، «پرسشهایی را در مورد محدودیتها و مزایای اتحادش با مسکو و پکن مطرح میکند».
امید معماریان، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت طی سالهای گذشته حکومت ایران کوشیده بود در داخل و خارج از کشور، تصویری «بسیار قدرتمند» از خود به نمایش بگذارد و گروههای نیابتیاش را بهعنوان «یک سپر دفاعی قدرتمند» برای دفاع از جمهوری اسلامی معرفی کند.
معماریان افزود در ماههای اخیر شاهد بودهایم که تک تک این سپرهای دفاعی، توان خود را از دست دادهاند.
به گفته این تحلیلگر، جمهوری اسلامی با حمایت از گروههای نیابتی خود تاکید داشت سیاست خارجی حکومت در خدمت تامین امنیت در داخل کشور است اما این روایت اکنون «متلاشی» شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در تماس تلفنی با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، حمله اسرائیل به اهداف نظامی در ایران را «تجاوز» و یک «اقدام غیرقانونی و جنایتکارانه» توصیف کرد.
عراقچی تاکید کرد جمهوری اسلامی «این تجاوز را بیپاسخ نمیگذارد».
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت وزیر خارجه عمان در این تماس حمله اسرائیل را «نقض حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی ایران» دانست و آن را محکوم کرد.
عراقچی در این تماس از موضع «مسئولانه» عمان در قبال حمله اسرائیل تمجید کرد.
عراقچی همچنین در گفتوگوی تلفنی با وزیر امور خارجه بریتانیا تاکید کرد حکومت ایران «در اعمال حق ذاتی و قانونی خود برای دفاع از تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی طبق اصول پذیرفته شده حقوق بینالملل و منشور ملل متحد، تردید نخواهد کرد».
یک مقام پیشین و یک مقام کنونی اسرائیل در مصاحبه با شبکه خبری سیانان گفتند تعدادی از جنگندههای اسرائیلی در جریان حمله به اهداف نظامی جمهوری اسلامی، وارد حریم هوایی ایران شدند.
سیانان روز یکشنبه ششم آبان نوشت این اقدام از «توانایی نظامی قابلتوجه اسرائیل علیه ایران» حکایت دارد.
این رسانه افزود حدود ۱۰۰ جنگنده اسرائیلی در این ماموریت مشارکت داشتند اما همه آنها وارد حریم هوایی ایران نشدند.
ایراناینترنشنال اولین رسانه ای بود که پنجم آبان به نقل از یک منبع آگاه اسرائیلی گزارش داد جنگندههای اف-۳۵ اسرائیل در حمله اخیر، برای نخستین بار به حریم هوایی ایران ورود پیدا کردند.
به گزارش ایراناینترنشنال، این جنگندهها بر فراز آسمان تهران به پرواز درآمدند و اهدافی را در این منطقه بمباران کردند.
در زمان حمله اسرائیل، عدهای نیز در رسانههای اجتماعی از شنیدن صدای جنگنده در تهران خبر داده بودند.
پیشتر ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در اطلاعیهای اعلام کرده بود اسرائیل «از راه دور» با استفاده از فضای در اختیار ارتش آمریکا در عراق در ۱۰۰ کیلومتری مرز ایران، اهدافی را در داخل کشور هدف قرار داد.
در این اطلاعیه آمده است هواپیماهای ارتش اسرائیل «از راه دور، تعدادی موشک دوربرد هواپایه را که دارای سر جنگی بسیار سبک در حدود یکپنجم کلاهک موشکهای بالستیک ایرانی میباشد، به سمت برخی از رادارهای مرزی در استانهای ایلام، خوزستان و اطراف استان تهران پرتاب نمودند».
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی افزود حملات اسرائیل به دلیل «عملکرد بهموقع پدافند هوایی کشور» خسارات «محدود و کماثری» به دنبال داشت و «چند سامانه راداری آسیب دیدند که تعدادی بلافاصله ترمیم و برخی نیز در حال ترمیم هستند».
با وجود تلاشهای مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای کوچک و کماهمیت جلوه دادن عملیات اسرائیل، تصاویر ماهوارهای منتشر شده از اهداف اسرائیل در ایران، از اهمیت این تاسیسات و میزان تخریبهای احتمالی حکایت دارند.
تصاویر شرکت ماهوارهای پلنت لبز (Planet Labs) و یک شرکت تجاری ناشناس دیگر از اماکنی در ایران که اسرائیل به آنها حمله کرد، در رسانههای اجتماعی منتشر شده و مورد تحلیل کارشناسان نظامی قرار گرفته است.
این اهداف شامل سایتهای تولید موشک، تاسیسات ترکیبکننده سوخت موشک و اماکن توسعه تسلیحات هستهای است.
تاسیسات هستهای طالقان در ۱۵ کیلومتری سد جاجرود، سه ساختمان دیگر در ارتباط با تولید موتور موشک، مجتمع نظامی بزرگ پارچین، و دو ساختمان در مجتمع خجیر در نزدیکی تهران از سوی اسرائیل در این عملیات هدف قرار گرفتند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ششم آبان برای اولین بار به حمله اسرائیل به اهداف نظامی در ایران واکنش نشان داد.
او گفت: «شرارت دو شب پیش اسرائیل نه باید بزرگنمایی شود و نه کوچکانگاری، باید خطای محاسباتی اسرائیل به هم بخورد و قدرت و اراده و ابتکار ملت ایران و جوانان کشور را به آنان فهماند.»
خامنهای افزود: «کیفیت فهماندن قدرت و اراده ملت به اسرائیل را باید مسئولان تشخیص دهند و آنچه را که صلاح این ملت و کشور است، انجام گیرد.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، هم در سخنانی حمله اسرائیل را «تجاوز» خواند و آمریکا را به «تحریک» اسرائیل متهم کرد.
او تاکید کرد حکومت ایران «طالب جنگ» نیست اما «پاسخ مناسبی» به اسرائیل خواهد داد.
پزشکیان افزود: «آنها قول داده بودند در برابر خویشتنداری ما جنگ را تمام کنند، اما به قولشان عمل نکردند.»
رییس دولت جمهوری اسلامی روز هشتم مهر نیز گفته بود آمریکا و اروپا در ازای خویشتنداری تهران در برابر کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر پیشین حماس، وعده «آتشبس» در غزه را داده بودند اما این وعدهها «تماما دروغ» بود.
رسانهها در ایران روز ششم آبان خبر دادند یکی از مجروحان حمله اسرائیل بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست داد. رسانهها نام این فرد را اللهوردی رحیمپور عنوان کردند.
اخبار ضد و نقیضی درباره نظامی یا غیر نظامی بودن او منتشر شده است. صابریننیوز این فرد را «نگهبان شرکت پیمانکاری» معرفی کرد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، هم نوشت: «او غیرنظامی است و از پرسنل ارتش نبود.»
با مرگ او، آمار رسمی کشتهشدگان در حمله اسرائیل به پنج نفر افزایش یافت. پیشتر کشته شدن چهار نیروی ارتش جمهوری اسلامی با نامهای سجاد منصوری، مهدی نقوی، حمزه جهاندیده و محمد مهدی شاهرخیفر تایید شده بود.
