خبرگزاری رویترز در یک گزارش تحقیقی به مساله نحوه تبدیل پیجرهای خریداری شده از سوی حزبالله لبنان به سلاحی مرگبار پرداخته و جزییات تازهای را درباره عملیات خرابکارانه اسرائیل منتشر کرده است.
این انفجارها نه تنها ضربهای جدی به این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی بود، بلکه با شگفتی ناظران و کارشناسان عملیات مخفی سرویسهای امنیتی مواجه شد.
در روز ۲۷ شهریور، در عملیاتی پیچیده، هزاران دستگاه پیجری که حزبالله لبنان خریده و بین اعضای خود توزیع کرده بود تا برای در امان ماندن از ردگیریهای اسرائیل از آنها به جای تلفنهای همراه خود استفاده کنند منفجر شد. در جریان انفجار پیجرها و واکی تاکیها در روز ۲۸ شهریور، دستکم ۳۹ نفر کشته و بیش از سه هزار و ۴۰۰ نفر مجروح شدند.
رویترز در گزارش خود گفته است که طراحی مخفیانه بمب پیجر، عملیاتی چند ساله بوده است.
این خبرگزاری به نقل از یک منبع لبنانی که اطلاعات دست اولی درباره این پیجرها دارد اما نامش اعلام نشده، گفت مامورانی که این پیجرها را ساختند و در اوایل سال جاری وارد لبنان کردند، باتری جدیدی را طراحی کردند که مواد منفجره پلاستیکی و یک چاشنی جدید را در خود پنهان کرده بود که در بازرسی با اشعه ایکس هم قابل کشف نبودند.
به نوشته رویترز، طراحان این بمب که اندازه باتری را تغییر داده بودند، برای برطرف کردن شک و تردیدهای حزبالله فروشگاه و صفحات آنلاین جعلی راه انداخته بودند تا اندازه جدید باتریها را طبیعی جلوه دهند.
به گفته این منبع لبنانی و عکسهایی که خبرنگاران رویترز مشاهده و بررسی کردهاند، یک ورق نازک مربع شکل با شش گرم مواد منفجره پلاستیکی سفید پنتاریتوریتول تترا نیترات (PETN) بهشکل فشرده بین دو سلول باتری مستطیل شکل گذاشته شده بود.
این منبع گفت که فضای باقیمانده بین سلولهای باتری در عکسها دیده نمیشود، اما با نواری از مواد بسیار قابل اشتعالی که به عنوان چاشنی عمل میکردند، جدا شده بود.
عکس ها نشان میدهد که این ساندویچ سه لایه مرکب از سلولهای باتری، مواد منفجره و چاشنی در یک روکش مشکی پلاستیکی قرار داده شده و در یک محفظه فلزی که تقریبا به اندازه یک جعبه کبریت بود، گذاشته شده بود.
رویترز به نقل از منبع لبنانی خود و دو کارشناس بمب گزارش داده است چنین مونتاژ و ترکیبی غیرمعمول بود زیرا به چاشنی مینیاتوری استاندارد که معمولا یک سلیندر فلزی است، متصل نبود، و در آن هیچ گونه فلزی به کار برده نشده بود.
دو فرد آشنا به این موضوع نیز به رویترز گفتند که حزب الله پس از دریافت پیجرها در ماه فوریه، برای اطمینان یافتن از اینکه در آنها مواد منفجرهای کار گذاشته نشده، با اسکنرهای امنیتی فرودگاه آنها را بازرسی کرد اما هیچ چیز مشکوکی گزارش نشد.
دو کارشناس بمب که رویترز طرح بمب پیجر را به آنها نشان داد، گفتند که این دستگاهها احتمالا برای ایجاد جرقهای در بسته باتری تنظیم شده بودند و به اندازه کافی توان داشتند که ورقه پلاستیکی ماده منفجره PETN را تحریک کنند.
دو کارشناس باتری گفتند از آنجایی که مواد منفجره و بستهبندی حدود یک سوم حجم را اشغال میکرد، باتری پیجرها کسری از توانی را داشت که با وزن ۳۵ گرمی آن تطابق دارد.
به گفته منبع لبنانی خبرگزاری رویترز، در مقطعی، حزبالله متوجه شد که باتری پیجرها سریعتر از حد انتظار خالی میشوند. با این حال، بهنظر نمیرسد که این موضوع باعث نگرانیهای امنیتی عمدهای شده باشد زیرا این گروه هنوز تا ساعاتی قبل از حمله، پیجرها را بین اعضای خود توزیع میکرد.
در ۲۷ شهریور، هزاران پیجر بهطور همزمان در حومه جنوبی بیروت و دیگر مواضع حزب الله منفجر شدند. در بیشتر موارد این پیجرها پس از آن منفجر شدند که ابتدا به نشانه دریافت پیامی جدید بوق زدند.
شاهدان به رویترز گفتند که بسیاری از قربانیانی که به بیمارستان منتقل شدند، در ناحیه چشم دچار جراحت شده بودند یا انگشتانشان قطع شده بود یا جراحتی عمیق در ناحیه شکم داشتند.
دو منبع امنیتی غربی به رویترز گفتند موساد عامل حملات پیجری و واکی تاکی بوده است.
رویترز نتوانست محل تولید این دستگاهها را مشخص کند. دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که بر موساد نظارت دارد، به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.
وزارت اطلاعات لبنان و سخنگوی حزبالله نیز از اظهار نظر در این مورد خودداری کردند.
اسرائیل نقش خود در این حمله را نه تکذیب کرده و نه تایید اما یک روز پس از انفجارها، یوآو گالانت وزیر دفاع اسرائیل نتایج «بسیار چشمگیر» موساد را ستود. بسیاری این اظهارات را تایید تلویحی مشارکت موساد در این عملیات دانستند. مقامات آمریکایی گفتهاند که از قبل از این عملیات مطلع نشده بودند.
حلقه ضعیف
باتری پیجر شبیه یک بسته باتری لیتیوم یونی استاندارد بود که از آن در هزاران کالای الکترونیکی استفاده میشود. با این حال، باتری این پیجرها با برچسب LI-BT783 یک مشکل داشت: چیزی مانند آن، در بازار وجود نداشت.
بنابراین ماموران اسرائیلی یک پس زمینه جعلی برای حل این مشکل ایجاد کردند. یک افسر اطلاعاتی سابق اسرائیل که در عملیات پیجر دخالتی نداشت، به رویترز گفت که حزبالله رویههایی جدی برای بررسی آنچه میخرد دارد.
جاسوس سابق که نخواست نامش فاش شود، گفت: «شما باید مطمئن شوید که اگر آنها دست به بررسی بزنند چیزی پیدا کنند. پیدا نکردن، نشانه خوبی نیست.»
به این ترتیب، ماموران اسرائیل، حزبالله را فریب دادند و مدل سفارشی AR-924 را با نام آپولوی طلایی (Gold Apollo) که یک برند مشهور تایوانی است تولید کردند.
هسو چینگ کوانگ، رئیس شرکت آپولوی طلایی، یک روز پس از انفجار پیجرها به خبرنگاران گفت که حدود سه سال پیش یک کارمند سابق این شرکت به نام ترزا وو، و رییس او به نام تام، برای بحث درباره گرفتن مجوزی با او تماس گرفتند.
هسو گفت که اطلاعات کمی در مورد مافوق وو دارد، اما به آنها این حق را داد که محصولات خود را طراحی کنند و آنها را با نام تجاری Gold Apollo به بازار عرضه کنند. رویترز نتوانست هویت «تام» را مشخص کند و به این نتیجه برسد که آیا آن دو آگاهانه با اسرائیل کار میکردند یا خیر.
رییس شرکت آپولوی طلایی گفت که با دیدن پیجر مدل AR-924 تحت تأثیر آن قرار نگرفت، اما با این حال، عکسها و توضیحات این محصول را به وبسایت شرکت خود اضافه کرد و به آن کمک کرد تا هم دیده شود و هم اعتبار بگیرد. با این همه، هیچ راهی برای خرید مستقیم پیجر مدل AR-924 از وبسایت شرکت آپولوی طلایی وجود نداشت.
هسو گفت که او هیچ چیز در مورد تواناییهای مرگبار پیجرها یا عملیات حمله به حزبالله نمی داند. او شرکت خود را قربانی این توطئه توصیف کرد.
«من این محصول را میشناسم»
در سپتامبر ۲۰۲۳، اطلاعات و تصاویری درباره پیجر مدل AR-924 و باتری آن به وب سایت apollosystemshk.com اضافه شد؛ وبسایتی که میگفت مجوز توزیع محصولات شرکت آپولوی طلایی را دارد.
در این وب سایت آدرسی در هنگ کنگ برای شرکتی به نام Apollo Systems HK ارائه شده بود، اما هیچ شرکتی با این نام در آدرس یا در سوابق شرکتهای هنگ کنگی وجود ندارد.
با این حال، این وب سایت در صفحه فیسیوک وو، تاجر تایوانی، و همچنین در سوابق ثبت عمومی زمانی که او شرکتی به نام Apollo Systems در تایپه را در اوایل سال جاری ثبت کرد، فهرست شد.
بخشی از سایت apollosystemshk.com که به LI-BT783 اختصاص داده شده، بر عملکرد فوقالعاده باتری این شرکت تاکید دارد. در این توضیحات گفته شده بود که بر خلاف باتریهای یک بار مصرف که پیجرهای نسل قدیمی را تغذیه میکردند، این باتری ۸۵ روز عمر دارد و از طریق کابل USB شارژ میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود شرح داده است که چگونه صفحات آنلاین جعلی برای این باتریها ساخته شد و حتی کسانی به تعریف و تمجید از آن پرداختند و با آنکه باتری در دسترس کسی نبود، نوشتند که این محصول را میشناسند.
افسر اطلاعاتی سابق اسرائیل و دو افسر امنیتی غربی به رویترز گفتند که این وب سایت، فروشگاههای اینترنتی و بحثهای مطرح شده درباره این باتری و عملکرد آن نشانههای یک اقدام فریبکارانه هستند. این صفحات پس از انفجار پیجرها از وب پاک شدهاند، اما نسخه های بایگانی شده و ذخیره شده هنوز قابل مشاهده هستند.
رهبران حزب الله در روزی که پیجرها را خریداری کردند، گفتند که تحقیقاتی داخلی را آغاز کردهاند تا بفهمند رخنه امنیتی چگونه میتواند اتفاق بیفتد و خلاءهای احتمالی را شناسایی کنند.
رویترز پیش از این گزارش داده بود که حزبالله در ابتدای سال پس از آنکه متوجه شد ارتباطات تلفن همراه بهدلیل استراق سمع اسرائیل به خطر افتاده است، به پیجر روی آورده بود.
یکی از افراد آشنا با موضوع گفت که تحقیقات حزبالله به کشف چگونگی استفاده ماموران اسرائیلی از تاکتیک فروش تهاجمی برای اطمینان از انتخاب AR-924 از سوی مدیر تدارکات حزبالله کمک کرده است. فروشنده قیمت بسیار ارزانی را برای این پیجرها پیشنهاد کرد و تا زمانی که حزبالله تصمیم به خرید آنها گرفت قیمت را پایین آورد.
تحقیقات داخلی که هنوز در جریان است، در هفتم مهر با شکست مواجه شد: یازده روز پس از انفجار پیجرها، نبیل قاووق، مقام ارشد حزب الله که وظیفه هدایت تحقیقات در این زمینه را بر عهده داشت، خود در حمله هوایی اسرائیل کشته شد.
Tweet unavailable
رویترز این گزارش را به نقل از چندین قانونگذار، سیاستمدار، شهروند ساکن لبنان و تحلیلگر نوشته است.
این خبرگزاری به شهر مرجعیون، یک شهر با اکثریت مسیحی در جنوب لبنان، اشاره کرده که ماه گذشته مدارس و یک کلیسا را برای اسکان دهها نفر از مردمی که از بمبارانهای روستاهای مسلماننشین فرار میکردند، اختصاص داد.
اما هفت نفر از ساکنان این شهر به رویترز گفتند برخی از ساکنان نگرانند افرادی که در این مکانها پناه گرفتهاند، ممکن است شامل افراد مرتبط با حزبالله باشند که در حال جنگ با اسرائیل هستند.
با این حال، ساکنان این شهر آداب حسن همجواری را حفظ کردند و میدانستند کسانی که از حمله گسترده اسرائیل فرار میکنند جایی برای رفتن ندارند.
مرجعیون از بار سنگین حملات اسرائیل به حزبالله در طول سال گذشته در امان مانده بود، اما ساکنان به زودی احساس کردند که جنگ به این شهر نیز گسترش یافت.
به گفته دو منبع امنیتی و ساکنان محلی، در شش اکتبر، دو نفر از مردم محلی در حومه مرجعیون- یک معلم و یک افسر پلیس - در اثر حملات پهپادهای اسرائیلی که یک مرد شیعه سوار بر موتور را هدف قرار داد، کشته شدند.
ارتش اسرائیل به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداد.
به گفته سه تن از ساکنان و فیلیپ اوکلا، کشیش کلیسای ارتدوکس مرجعیون، بعدا در همان روز، مرد آوارهای که به دنبال پناه گرفتن در کلیسا بود، پس از اینکه از او خواسته شد به مکان دیگری نقل مکان کند، یک اسلحه درآورد و با شلیک هوایی، کارکنان را تهدید کرد.
به نوشته رویترز، بر اثر این اتفاقات، روحیه استقبال از پناهجویان در مرجعیون به سرعت از بین رفت.
اوکلا که از طریق تلفن از این شهر با رویترز صحبت کرده، به ترس برخی از ساکنان مبنی بر اینکه آوارگان، خشونت و جنگ را همراه خود میآورند، گفت: «شما نمیتوانید آتش را به خانه خود دعوت کنید.»
به گفته اوکلا و شش نفر از ساکنان محلی که خواستند نامشان فاش نشود، در پی درخواستهای مردم محلی برای ترک شهر از سوی آوارگان، دهها نفر از آوارهها این منطقه را ترک کردند.
جمعیت لبنان موزاییکی است و از بیش از دوازده فرقه مذهبی و قومی تشکیل شده و نمایندگیهای سیاسی هم بر اساس همین خطوط فرقهای بین آنها تقسیم شده است.
اختلافات مذهبی در شرایطی که بااختلافات سیاسی و منازعه فلسطین و اوراگی آنها پیوند خورد، به خشونت بیرحمانه جنگ داخلی در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ دامن زد که حدود ۱۵۰ هزار نفر کشته برجای گذاشت.
رویترز به نقل از منابع خود نوشت که حملات مکرر اسرائیل به ساختمانهایی که خانوادههای آواره را در خود جای داده، این نگرانی را ایجاد میکند که پذیرش آنها میتواند موجب آسیبدیدن میزبانها شود.
پیشتر یک دادگاه تحت حمایت سازمان ملل متحد، اعضای حزبالله را به دست داشتن در ترور رفیق حریری، نخست وزیر سنی در سال ۲۰۰۵، مجرم شناخته و مخالفان حزبالله، این گروه را عامل یک رشته ترورهای دیگر سیاستمداران عمدتا مسیحی و سنی میدانند.
با این حال، در شرایط کنونی، نجیب میقاتی، نخستوزیر سنیمذهب لبنان، بر اهمیت حفظ «صلح مدنی> تاکید کرده و حتی رقبای حزبالله، از جمله حزب نیروهای مسیحی لبنان، تا حد زیادی انتقادهای سیاسی خود علیه حزبالله را تعدیل کردهاند.
اما رویترز تاکید کرد که در عمل، این تنشها قومی و مذهبی واقعی هستند، از جمله در اطراف مدارسی که از آوارگان در بیروت استقبال کردهاند.
به گفته چندین تن از ساکنان، اعضای احزاب متحد حزبالله، کنترل افراد و اجناسی را که وارد این نهادها میشوند به دست گرفتهاند.
وائل ابوفاعور یک نماینده دروزی گفت:«بیروت ممکن است به دلیل آواره ها، به دلیل اصطکاک، به دلیل اختلافات بر سر املاک منفجر شود - زیرا ساکنان جنوب لبنان، بقاع و حومه بیروت همه در بیروت هستند.»
فیلیپو گراندی، رئیس کمیساریای سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، در پاسخ به سوالی درباره خطرات تنشهای فرقهای در لبنان، به رویترز گفت لبنان یک «کشور شکننده» است.
گراندی گفت: «این یک شوک بزرگ است، واقعاً میتواند کشور را به عقب براند و میتواند مشکلات بزرگی ایجاد کند.»