بلومبرگ گزارش داد که آمریکا و بریتانیا بهطور فزایندهای نگرانند که روسیه در ازای دریافت موشکهای بالستیک از جمهوری اسلامی، اطلاعات و فنآوریهای محرمانهای را با تهران به اشتراک میگذارد که ممکن است جمهوری اسلامی را به ساخت تسلیحات هستهای نزدیکتر کند.
بلومبرگ شنبه ۲۴ شهریور به نقل از مقامهای غربی گزارش داد روسیه در ماههای اخیر همکاری خود با جمهوری اسلامی را در ارتباط با دستیابی به تسلیحات هستهای افزایش داده است.
طبق گزارش بلومبرگ، همزمان با سفر نخستوزیر بریتانیا به آمریکا، مقامهای دو کشور در هفته جاری در واشینگتن این تحولات را مورد بررسی قرار دادند و آن را نگرانکننده و نشانگر افزایش روابط نظامی تهران و مسکو دانستند.
وزارت خارجه روسیه، نمایندگی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شورای امنیت ملی آمریکا، به درخواست بلومبرگ برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخی ندادهاند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هفته گذشته در نشستی خبری در لندن با اشاره به تبادل فنآوری هستهای بین ایران و روسیه گفت مسکو محمولهای از موشکهای بالستیک فتح-۲۶۰ ایران را دریافت کرده است.
وزیران خارجه گروه ۷ نیز شنبه ۲۴ شهریور در بیانیهای اقدام جمهوری اسلامی در ارسال موشکهای بالستیک به روسیه را به شدت محکوم کردند.
در بیانیه وزیران خارجه گروه ۷ آمده است: «جمهوری اسلامی باید فورا تمام حمایتهای خود از جنگ غیرقانونی روسیه علیه اوکراین و انتقال موشکهای بالستیک را متوقف کند.»
وزیران امور خارجه گروه ۷ هشدار دادند انتقال موشک، پهپاد و سایر فنآوریهای نظامی از ایران به روسیه «تهدیدی مستقیم برای مردم اوکراین» است و امنیت اروپا و جامعه بینالمللی را به مخاطره میاندازد.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز در ایکس اقدام جمهوری اسلامی در ارائه موشک بالستیک به روسیه را «با شدیدترین لحن ممکن» محکوم کرد و گفت حکومت ایران باید فورا هرگونه حمایت از روسیه را در جنگ غیرقابل پذیرش علیه اوکراین، متوقف کند.
در مقابل، روسیه کشورهای غربی را به دخالت در روابط ایران و روسیه متهم کرده است. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، شنبه گفت که مسکو از آمریکا میخواهد که در همکاریهای فنی-نظامی بین روسیه و جمهوری اسلامی دخالت نکند.
ریابکوف گفت: همکاریهای دو کشور هیچیک از تعهدات بینالمللی را نقض نمیکند و تاثیر منفی بر امنیت هیچ کشوری نمیگذارد.
احتمال تغییر در دکترین هستهای جمهوری اسلامی
گزارش بلومبرگ درباره ارائه اطلاعات محرمانه هستهای از سوی روسیه به جمهوری اسلامی در حالی منتشر شده که پیشتر کمال خرازی، مشاور امور بینالملل رهبر جمهوری اسلامی، با تکرار مواضع اخیر خود در گفتوگو با شبکه الجزیره در خصوص برنامه هستهای حکومت ایران اعلام کرد در صورت تهدیدات «دشمن»، تهران چارهای جز تغییر «دکترین هستهای» خود نخواهد داشت.
او روز یکشنبه ۲۳ اردیبهشت در جریان سخنرانی در همایش گفتوگوهای ایرانی-عربی در تهران گفت: «ما که دارای سلاح هستهای نیستیم و فتوای رهبری در این خصوص هست. ولی اگر دشمن شما را تهدید کند، باید چه کار کنیم؟ ناچار میشوید در دکترین خود تغییر ایجاد کنید.»
خرازی پیش از این و در روز ۲۰اردیبهشت در مصاحبه با شبکه خبری الجزیره گفته بود جمهوری اسلامی از «ظرفیت تولید بمب هستهای» برخوردار است.
جمهوری اسلامی که از متحدان اصلی مسکو به شمار میرود، پیشتر پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده بود تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
روزنامه وال استریت ژورنال روز ۱۶ شهریور گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
به گفته مقامهای غربی، این محموله شامل بیش از ۲۰۰ موشک بالستیک است.
از سوی دیگر، پایگاه خبری بیزنس اینسایدر گزارش داد موشکهای بالستیک کوتاهبردی که جمهوری اسلامی اخیرا در اختیار روسیه قرار داده، به اندازهای که تهران ادعا میکند، دقیق نیستند.
بر اساس این گزارش که روز شنبه ۲۴ شهریور منتشر شد، دقت موشکهای بالستیک ساخت ایران «سوالبرانگیز» است، اما این موضوع بر روی تصمیم روسیه برای استفاده از آنها علیه اوکراین تاثیری نخواهد داشت.
استولتنبرگ در این مصاحبه که روز شنبه ۲۴ شهریور منتشر شد، گفت ناتو اکنون در حال ارسال تجهیزات نظامی به اوکراین برای مقابله با روسیه است اما میتوانست این کار را پیش از شروع جنگ و برای جلوگیری از وقوع آن به انجام برساند.
او افزود اعضای ناتو پیش از شروع مناقشه کنونی، تمایلی به تجهیز اوکراین نداشتند زیرا نگران بودند این اقدام به تشدید تنشها با مسکو بینجامد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
دبیرکل ناتو در ادامه مصاحبه خود تاکید کرد پایان دادن به جنگ اوکراین تنها از طریق مذاکره ممکن خواهد بود.
استولتنبرگ گفت: «برای خاتمه این جنگ، باید مجددا در مرحلهای با روسیه گفتوگو شود، اما این گفتوگو باید بر پایه قدرت اوکراین صورت گیرد.»
استولتنبرگ که پیش از این نخستوزیر نروژ بود، پس از ۱۰ سال حضور در ناتو، ماه آینده از سمت خود استعفا خواهد کرد.
قرار است مارک روته، نخستوزیر پیشین هلند، جانشین استولتنبرگ شود.
به دنبال حمله نظامی روسیه به اوکراین، روابط مسکو و ناتو به سردی گراییده و نگرانیها در خصوص شعلهورتر شدن آتش تنشها در منطقه افزایش یافته است.
سران کشورهای عضو ناتو روز ۲۱ تیر با انتشار بیانیهای تاکید کردند همچنان روسیه را مهمترین و مستقیمترین تهدید برای خود میدانند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، روز ۲۲ شهریور هشدار داد اگر کشورهای غربی به اوکراین اجازه دهند با استفاده از موشکهای دوربرد ساخت این کشورها به عمق خاک روسیه حمله کند، این اقدام بهمنزله نبرد مستقیم غرب و مسکو خواهد بود.
پوتین تاکید کرد چنین تصمیمی «ماهیت و دامنه» مناقشه کنونی را تغییر میدهد و بدین معنا خواهد بود که «کشورهای عضو ناتو، ایالات متحده و کشورهای اروپایی در جنگ با روسیه هستند».
دور جدید مبادله اسیران جنگی میان اوکراین و روسیه
در تحولی دیگر، روسیه و اوکراین ۲۰۶ اسیر جنگی را روز ۲۴ شهریور با یکدیگر مبادله کردند.
شبکه خبری فرانس۲۴ گزارش داد بر اساس توافق میان کییف و مسکو که با میانجیگری امارات متحده عربی نهایی شد، ۱۰۳ اسیر جنگی از هر دو طرف درگیری آزاد شدند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، روسیه و اوکراین در چند نوبت، صدها اسیر جنگی را با میانجیگری امارات، عربستان سعودی و ترکیه مبادله کردهاند.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که نیروهای روسیه به پیشروی خود در شرق اوکراین ادامه میدهند.
وزارت دفاع روسیه روز ۲۴ شهریور اعلام کرد نظامیان این کشور کنترل روستای ژِلان پِرش را در شرق اوکراین به دست گرفتهاند. این روستا در حدود ۳۰ کیلومتری شهر راهبردی پوکروفسک قرار دارد.
پوکروفسک به دلیل داشتن خطوط راهآهن و دیگر داراییهای لجستیکی از اهمیت فراوانی برخوردار است.
یک فرمانده ارتش اوکراین در مصاحبه با بیبیسی شرایط میدان نبرد در اطراف پوکروفسک را بحرانی توصیف کرد.
بیبیسی نوشت به نظر میرسد راهبرد ارتش روسیه محاصره این منطقه باشد.
پوتین روز ۱۲ شهریور اعلام کرد ارتش این کشور «با سرعتی بیسابقه در حال پیشروی» در شرق اوکراین است و هر روز چندین کیلومتر مربع از این مناطق را تصرف میکند.