انتخابات استبدادی، لمپن‌ها و محافظه‌کاری علیه تغییر و انقلاب

آزاده دواچی، فعال حقوق‌ بشر و زنان در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال، تحریم‌ها را عامل زیر سوال رفتن مشروعیت تمام ارکان نظام خواند و یادآور شد مردم از همه طیف‌ها، انتخابات جمهوری اسلامی را بایکوت کردند.

او تاکید کرد تحریم‌کنندگان که بخش بزرگی از مردم ایران هستند، امیدی به آینده حکومت و اصلاح داخل ساختار نظام ندارند.

به گفته دواچی، هر کدام از این دو نامزد که در نهایت به‌عنوان رییس دولت انتخاب شود تنها نماینده «اقلیتی از مردم» ایران خواهد بود.

هم‌صدایی و فریاد بلند تحریم‌کنندگان انتخابات نمایشی چهاردهمین دوره ریاست‌جمهوری در ایران که یکی از پرچم‌های برافراشته آن در دست خانواده‌های دادخواه قربانیان بیش از چهار دهه سرکوب و کشتار جمهوری اسلامی بود، به ادعای ستاد انتخابات وزارت کشور، نشان از تحریم ۶۰ درصدی واجدین شرایط داشت؛ شکستن رکورد پایین‌ترین میزان مشارکت در انتخابات ریاست‌‌جمهوری، در طول تاریخ جمهوری اسلامی.

100%

نتیجه‌ای که می‌توان آن را پیروزی بزرگ و هویت بخشی جدید به مخالفان جمهوری اسلامی، از جنبش دادخواهی، زندانیان سیاسی و فعالین مدنی و اجتماعی، تا شهروندانی دانست که از سایه انفعال بیرون آمدند و با آگاهی و کنشگری مسئولانه، تن به مشروعیت‌بخشی نظام جمهوری اسلامی ندادند.

چهره‌های حامی تحریم اعلام کرده‌اند که در مرحله دوم نیز با نمایش انتخابات مهندسی‌شده جمهوری اسلامی همراهی نخواهند کرد.

گم شدن صدای رهبران اصلاح‌طلب در میان فریادهای دادخواهی

بعد از مرگ ابراهیم رئیسی براثر سقوط بالگرد و زمزمه برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری زودهنگام، خانواده‌های کشته‌شدگان در جمهوری اسلامی که به‌عنوان خانواده‌های دادخواه شناخته می‌شوند، از همان روزهای ابتدایی، از تحریم انتخابات و عدم مشارکت در آن سخن گفتند.

از زمان آغاز تبلیغات آنچه از سوی این خانواده‌ها و شهروندان مخالف جمهوری اسلامی با عبارت‌های مختلفی از جمله «انتخابات نمایشی»، «سیرک انتخابات» و «دموکراسی فرمایشی» از آن یاد شد، چهره‌های شناخته شده جبهه اصلاح‌طلب از «محمد خاتمی»، رییس‌جمهور پیشین، «مهدی کروبی»، از رهبران جنبش سبز تا محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت حسن روحانی، اقدام به حمایت از مسعود پزشکیان کردند.

کاندیدایی که برخلاف حمایت حداکثری چهره‌های مختلف اصلاحات، خود را متعلق به هیچ حزبی نمی‌داند و مدام در تلاش برای قرار گرفتن زیر سایه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و منویات اوست.

100%

با‌این‌همه، تمام بلندگوهای اصلاح‌طلبان، سخنرانی‌ها و میتینگ‌های تبلیغاتی، پوسترهایی که در سرتاسر ایران در مقابل چشم شهروندان قرار گرفت و وعده‌های توخالی او درباره موضوعات پر اهمیت اجتماعی و سیاسی که کوچک‌ترین قدرتی برای تغییر آن را ندارد هم، در مقابل صدای بلند دادخواهی و تصمیم برای تحریم انتخابات راه به جایی نبرد.

فریادهای جبهه اصلاح‌طلبان که خود را برای رسیدن دوباره به مسند قدرت پشت سر او قطار کردند، در مقابل قدرت استفاده از حق مدنی شهروندان با تاثیر انکارناپذیر خانواده‌های دادخواه در تحریم انتخابات در دور اول، چنان گم شد، که نه‌تنها افتخاری برای آن‌ها دست و پا نکرد، که بیش از پیش به لاشه تاریخ مصرف گذشته این حزب سیاسی نور تاباند.

تقلیل دادن «نه» بزرگ به «قهر» با صندوق‌های رای

براساس آمار و ارقام نتایج نهایی اعلام شده از مشارکت دور اول انتخابات از سوی جمهوری اسلامی که در میان کارشناسان و متخصصان بر صحت آن تردید وارد است، ۶۰ درصد از واجدین شرایط پای صندوق‌های رای نرفته‌اند؛ کنشگری بالغانه و خرد جمعی‌ که در میان سیاسیون، به «قهر با صندوق‌های رای» تقلیل داده شده است.

این در حالی‌ است که در روزهای منتهی به دور اول انتخابات، خانواده‌های دادخواه، فعالین سیاسی و اجتماعی، گروه‌های مختلفی از زندانیان محبوس در زندان‌های جمهوری اسلامی، تشکل‌های دانشجویی و دانش‌آموزی، خانواده‌های محکومین به اعدام، زندانیان سابق سیاسی، چهره‌های شناخته شده مخالف جمهوری اسلامی از گروه‌ها و طیف‌های مختلف مذهبی، دینی، گروه‌های به‌حاشیه‌رانده شده جنسی و جنسیتی و هر آن‌کس که حق حیات، کرامت حقوق شهروندی آن‌ها تحت حکومت جمهوری اسلامی از بین رفته است، عدم شرکت در انتخابات را «یک انتخاب آگاهانه»، «وظیفه شهروندی» و «استفاده از حق مدنی عدم مشارکت» خود خواندند.

شکست خامنه‌ای در برابر خانواده‌های دادخواه

رهبر جمهوری اسلامی که پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، حضور پای صندوق‌های رای را «مایه سرافرازی جمهوری اسلامی» و «حمایت از نظام» عنوان کرده بود، در برابر اکثریت مخالفان که صدای واقعی آن‌ها با پرچمداری جنبش دادخواهی از همیشه بلندتر است، به شکست و مشارکت پایین در انتخابات اعتراف کرد.

او با اشاره به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری در ۱۵ تیر ۱۴۰۳، مشارکت بیشتر شهروندان را موجب توانایی نظام جمهوری اسلامی در نیات و مقاصدش در داخل و در مجموعه امتداد راهبردی کشور خواند.

او مشارکت پایین مردم را به «مشکل و گرفتاری» و همین‌طور «نداشتن حوصله و وقت» تقلیل داده و با چشم‌پوشی و انکار دلایل روشن و اصلی عدم حضور مردم پای صندوق‌های رای، مدعی شد «اگر کسی تصور کند که این عده‌ای که رای ندادند به خاطر این بود که با نظام مخالف بودند، سخت در اشتباه است. این برداشت، این فهم صددرصد اشتباه است.»

100%

تلاشی که نمایانگر فروپاشی روانی رهبر جمهوری اسلامی است؛ کسی که در بهار ۱۳۸۰، مشارکت ۴۰ درصدی در انتخابات ریاست‌جمهوری در برخی کشورها را «مایه ننگ» خوانده بود، حالا در مقابل اکثریتی قرار گرفته است که با صدایی رسا، به آنچه به جمهوری اسلامی هویت می‌بخشد، پاسخ رد داده‌اند.

در این میان اما خانواده‌‌های دادخواه با راه‌اندازی کارزارهای جدید در شبکه‌‌های اجتماعی از جمله با هشتگ‌هایی مثل «اقلیت خائن»، با اشاره به میزان بسیار پایین مشارکت در انتخابات، در تلاشی گسترده برای تحریم دوباره صندوق‌های رای هستند.

نرگس شهپرنیا، خواهر رضا شهپرنیا معترض ۲۲ ساله که در اعتراضات به قتل حکومتی مهساژینا امینی براثر اصابت بیش از صد گلوله ساچمه‌ای به چشم‌ها، دندان و بدنش جان باخت، در شبکه اجتماعی ایکس با استفاد از این هشتگ خطاب به رای‌دهندگان نوشت:‌ «نمیدونم چه کسی به رضا شلیک کرد و کشتش ولی جمعه لابه‌لای شما#اقلیت_خائن میره رای میده.»

فرهاد محمودی، برادر فریدون محمودی از دیگر کشته‌شدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی» نیز، صدای رای دهندگان را پوشالی دانست و خطاب به آن‌ها نوشت: «اگر چه رسانه و بودجه نداریم اما به این#اقلیت_خائن، اجازه نمی‌دیم، صدای پوشالی‌شون، بلندتر از ما، اکثریت مردم ایران، باشه.»

همچنین فاطمه حیدری، خواهر دادخواه جواد حیدری از کشته‌شدگان شهریور ۱۴۰۱ در قزوین با انتشار تصویری از یک دیوار نوشته در ایران، با ادامه و امتداد یافتن این اعتراض همراهی کرد.

در این میان مواضع شجاعانه بهاره هدایت، فعال پیشین دانشجویی و زندانی سیاسی، در مصاحبه‌ای با ایران اینترنشنال که اعلام کرد حامیان و فعالان حضور در انتخابات برای بقای نظام و کمک به «حیات جمهوری اسلامی» فعالیت می‌کنند.

از طرفی دیگر مهدی محمودیان، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی پیشین و فرهاد میثمی، زندانی سیاسی پیشین هم از چهره‌هایی هستند که اعلام کرده‌اند همچنان در مرحله دوم رای نخواهند داد.

پیش از دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری نیز خانواده‌های دادخواه با استفاده از هشتگ «تَکرار_میکنند»، مردم را به عدم مشارکت در پای صندوق‌های رای دعوت کردند.

رسانه‌های اجتماعی، همان بستری که دو کاندیدای باقی‌مانده در این دموکراسی فرمایشی در سخنرانی‌ها و مناظره‌های خود بر سر فیلتر ماندن یا نماندن آن باهم دست به گریبان برای جنگی زرگری شدند، این روزها به بلندگوهایی تبدیل شده که مواضع این خانواده‌ها را در در برابر مشروعیت بخشی به جمهوری اسلامی با مشارکت در انتخابات ریاست‌جمهوری روشن‌ کرده است.
از جمله خواهر محسن محمدی‌ کوچک‌سرائی، از دیگر کشته‌شدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، در استوری اینستاگرام خوب نوشت: «زمانی که شما بین بد و بدتر بد رو انتخاب می‌کنید، این بدان معناست که شما به بد، فرصت بدتر شدن داده‌اید.»

ایمان آقایاری، فعال سیاسی، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال به زنجیره‌ای از نقض‌های گسترده حقوق بشر در خلال برگزاری پروسه انتخابات ریاست‌جمهوری اشاره کرد.

او در این زمینه از اعدام‌ها، نقض حقوق زنان و زندانیان، ‌احضارها، بازداشت‌ها و صدور احکام سنگینی چون اعدام برای شریفه محمدی، فعال کارگری نام برد.

این فعال سیاسی تحریم انتخابات را بسیار معنادار توصیف کرد و گفت: «صدای واقعی مردم ایران در تحریم گسترده انتخابات بلندتر و صدای کارگزاران جمهوری‌اسلامی کم‌رنگ‌تر می‌شود.»

روح‌الله رحیم‌پور، تحلیل‌گر سیاسی در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال به ارزیابی واکنش علی خامنه‌ای نسبت به تحریم ۶۰ درصدی انتخابات و پیش‌بینی خود از حفظ همین رویکرد در دور دوم انتخابات پرداخت.

او گفت رهبر جمهوری اسلامی بر خلاف ادوار پیشین در سخنانی دیرهنگام پس از انتخابات، هیچ معنای خاصی به رای مردم نداد؛ چرا که از یک طرف نمی‌خواست واکنشی منفی در جامعه شکل بدهد و از طرف دیگر از مشارکت ناامید است.

این تحلیل‌گر سیاسی یادآوری کرد که‌ خامنه‌ای پس از دور اول انتخابات گفت «با وجود حدس‌هایی که زده می‌شد، میزان مشارکت کمتر از توقع ما بوده» و حالا گفته است: «شنیده‌ام شوق و علاقه مردم به مشارکت در دور دوم بیشتر است.»

به گفته رحیم‌پور، این تغییر لحن نشانه‌ «ناامیدی و استیصال» اوست.

او در این مصاحبه در عین حال، عملکرد اپوزیسیون جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داد و گفت مجادلات آنها مخالفان را مستهلک و مردم را ناامید کرده است.

بهاره هدایت روز پنج‌شنبه ۱۴ تیر، در برنامه «چشم‌انداز با مهدی مهدوی آزاد» افزود: «قشری از روشنفکران و نخبگان نه تنها کمکی به شنیده شدن صدای این مردم بی‌قدرت و بی‌صدا نکردند بلکه حتی پیروزی مردم در هفته گذشته را به‌رسمیت نمی‌شناسند و دارند همه تلاش خود را می‌کنند که بسجی در حد چند میلیون نفر، حداکثر سه تا چهار میلیون، علیه پیروزی هفته گذشته مردم ایران به راه اندازند.»

هدایت گفت:« جناح اصلاح‌طلب در مورد بقای جمهوری اسلامی خیلی روشن سمت حکومت را گرفته است. اصلا عنوان اصلاح‌طلبی دیگر برای آنها روشنگر نیست و نمی‌توان آنها را با این عنوان خطاب قرار داد زیرا قرار بوده آنها تغییر و تحولی بنیادین در نظام موجود پدید بیاورند، اما نه تنها از این موضع عقب نشسته‌اند بلکه در موقعیتی محافظه‌کارانه قرار گرفته‌اند و این نکته را هم اظهار می‌کنند و می‌گویند برای بقای نظام آمده‌اند. یعنی بین اینکه اصلاح و تحولی اندک هم به نفع مردم و برای بهبود شرایط بگیرد یا حفظ وضع موجود و بقای نظام، دومی را انتخاب کرده‌اند.

بهاره هدایت، کنشگر ۴۲ ساله که فعالیت سیاسی خود را با خط فکری اصلاح‌طلبی از اوایل دهه ۸۰ شمسی شروع کرد و تاکنون سال‌ها زندان از جمله هفت سال حبس بعد از اعتراض‌ها به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸ را تحمل کرده است. او در سال‌های اخیر با تجدید‌نظر‌هایی در دیدگاه سیاسی‌اش خواهان براندازی جمهوری اسلامی شده است. بهاره هدایت دی ماه سال گذشته با انتشار نامه مفصلی از زندان اوین با عنوان «ما لیبرال‌ها کجای میدان براندازی ایستاده‌ایم؟»، خواستار تقویت حضور نیروهای لیبرال در عرصه سیاست شد.

دلیل انجام مصاحبه: نخبگانی که رای دادند

هدایت که اکنون برای تحمل چهار سال حکم حبس به‌دلیل اعتراض به سرنگونی هواپیمای اوکراینی از سوی سپاه پاسداران، در زندان اوین زندانی است، برای درمان پزشکی به مرخصی آمده است، در گفتگوی اختصاصی با ایران‌اینترنشنال، با اشاره به شرایط خود و وضعیت سیاسی کشور، پس از پاسخ به سوال اول مهدی مهدوی آزاد، گفت: «باید در مورد این مصاحبه توضیحی بدهم. علی‌رغم اینکه حدس می‌زنم مرا بعد از این مصاحبه دوباره به زندان برگردانند و با توجه به اینکه از نظر پزشکی هم هنوز روند بهبود طی نشده، با این همه پذیرفتم این مصاحبه را انجام بدهم زیرا احساس می‌کنم مردم حرف خود را هفته گذشته زدند، بدون اینکه به رسانه‌های عجیب و غریبی دسترسی داشته باشند، صدایشان به‌طور مستقیم شنیده شود یا حتی در نظرسنجی‌های پیش از انتخابات آمار بالای مشارکت داده می‌شد، با این همه مردم آمدند و حرفشان را زدند.»

او افزود: «نگرانی و تاسف من و اصلا دلیل انجام این مصاحبه این است که اعتراض خود را به گوش بقیه برسانم و به آن دسته از روشنفکران و نخبگانی که در این چند روز مردم را به شرکت در انتخابات دعوت کردند اعتراض کنم.»

بهاره هدایت پیامدهای این اقدام را مورد پرسش قرار داد و گفت:«همه ما مطمئنیم که تحولاتی پیش خواهد آمد. ما دوباره در بزنگاه‌هایی نیاز داریم که این بدنه اجتماعی به نخبگان خود اعتماد کند و این دو با هم پیوندی راستین ایجاد کنند تا برای یک بار که شده بتوانیم پروژه تحول‌خواهی یا براندازی را یک گام به پیش ببریم.»

او افزود: «متاسفانه در این چند روز خلاف این را مشاهده کردیم. من پروایی ندارم و اسم هم می‌برم. اینها خود به‌طور عمومی اظهارنظر می‌کنند و می‌گویند که در انتخابات شرکت می‌کنند. آقایان مهندس کیوان صمیمی و علیرضا رجایی. من واقعا متاسفم. یک سری اقتصاددانان چپ و راست و عده‌ای دیگر از نخبگانی که به هر حال دست اندرکار بخشی از سیاست‌ورزی در محاق در ایران هستند، آمده‌اند و اعلام حمایت کرده‌اند. من از آنها می‌پرسم از چه چیزی دارید حمایت می‌کنید؟ چطور شما نمی‌توانید صدای مردم را بشنوید؟»

هدایت گفت:«مهم‌ترین ایرادی که گرفته‌اند این بوده است که براندازی چه برنامه‌ای دارد؟ گام بعدی‌اش چیست؟ این نقد به نیروهای سیاسی که مدعی این پروژه هستند وارد است، من هم نقد دارم؛ اما چه کسی باید برنامه‌ریزی کند؟ چه کسی باید مسیر راه را تعیین کند؟ جز همین نخبگان؟ اینها دارند نشان می‌دهند که در این بزنگاه که این عده به دلایل مختلف اصلا از براندازی، از نبودن و فقدان جمهوری اسلامی واهمه دارند.»

او این موضوع را بسیار ناامیدکننده دانست اما در عین حال تاکید کرد: «مردم کماکان کار خود را انجام خواهند داد. اکثریتی که جمعه گذشته به جمهوری اسلامی گفت نه، این جمعه نیز این نه را تکرار خواهد کرد.»

بهاره هدایت تاکید کرد: «مساله شکافی است که بین نخبگان و مردمی که به‌درستی و به‌حق به وضعیت موجود معترض‌اند، پدید آمده است و متاسفانه این مردم حمایتی از سوی نخبگان خود دریافت نمی‌کنند.»

چرا تحریم؟

او در توضیح علت تحریم انتخابات برای تعیین جانشین ابراهیم رئیسی گفت:« من جزو کسانی بودم که در سال ۹۴ و ۹۶ با همین دست استدلال‌ها رای دادم. با این مدل تبلیغات هم کاملا آشنا هستم. اما مساله این است که پروژه اصلاح‌طلبی معنا و مفهوم مشخصی دارد و جلوتر هم که رفت شکست خورد. شما نمی‌توانید منکر این شکست شوید. اصلاح‌طلبی عناصر خود در حاکمیت را از دست داده و یا اصلا از اول نداشته، امکان پیشرفت ندارد. در زمانی که مجلس و دولت را در دست داشتند نتوانستند یک گام به جلو بردارند. الان با این مجلس تندرو شما چه کسی را می‌خواهید به آنجا ببرید که رای اعتماد بگیرد؟ بنابراین این طور نیست که مثلا جلیلی بد است پزشکیان خوب و یا پزشکیان بد است و جلیلی بدتر.»

به گفته بهاره هدایت، «مساله این است که زمین سیاست دولتی در ایران پیشاپیش تصرف شده است و چیزی برای تصرف شدن از سوی اصلاح‌طلبان و یا هر نیروی دیگر وجود ندارد. امثال تیم جلیلی این زمین را تصرف کرده‌اند و شما زوری ندارید که اینها را کنار بزنید.»

او با اشاره به اظهارات عمومی پزشکیان گفت: «ایشان آمده می‌گوید منویات رهبری را قبول دارم و ایشان را می‌پرستم و ذوب در ولایتم، این عبارت را عینا به کار برد، خب چنین شخصی اصلا این جایگاه و اعتبار را دارد که برود و چانه‌زنی کند که حق مردم معترض را بگیرد؟ این زمین تصرف شده. فکر می‌کنید ما که می‌گوییم براندازی و انقلاب، عاشق انقلابیم؟ از مخاطرات آن آگاه نیستیم، ما مسیرهای دیگر را آزمودیم و جواب نداد و این وظیفه ما است. اگر این مردم رنج می‌برند و نمی‌توانند آینده خود را حتی برای دو ماه از نظر اقتصادی، سیاسی و حتی حمایت و حفاظت از فرزندشان پیش‌بینی کنند، ما نیز مسئولیت داریم.»

بهاره هدایت با طرح این نکته که هیچ یک از این نخبگان در پیش‌بینی مخاطرات و ارائه راه حل هیچ کاری نکرده‌اند، گفت:«آمده‌اند از شعار «نجات ایران» که برای زمینه‌چینی شکل دادن به ائتلافی از نخبگان داخل کشور برای براندازی مطرح شد، برای چنین انتخاباتی سوءاستفاده می‌کنند و چنین کاری بسیار بسیار شرم‌آور است.»

او گفت:«کسانی که منتسب به واقعه ‌۵۷ هستند، عموما به‌دلیل مختلف از انقلاب و براندازی می‌پرهیزند. بخش‌هایی از آنها، اگر نه همه، بر این باورند که در آینده ایران خط مشی آنها جایی ندارد و به همین دلیل، انواع و اقسام تردیدها و دلسردی‌ها را از آنها می‌بینم. ولی نباید این امر را فقط به پنجاه و هفتی‌ها محدود کرد. بعضی برای حفظ مقام و موقعیت خود شرکت می‌کنند. بعضی‌ها هم واقعا نگران آینده این مملکت هستند.»

گردن گذاشتن به نظر مردم

بهاره هدایت افزود:«من به شهروندان عادی که تحت فشار و در مضیقه هستند و ممکن است با امید به اینکه وضعیت کمی بهتر شود، کار ندارم و آن را می‌فهمم. ما باید بپذیریم. اصلا همه حرف من این است. ما باید به نظر و رای مردم گردن بگذاریم. هفته پیش هم مردم گفتند نه. ما باید گردن بگذاریم. ما حق نداریم این بسیج را بشکنیم و مضمحل کنیم و این پیروزی را به روزنه‌گشایانی نسبت بدهیم که هنوز نام اصلاح‌طلبی را با خود حمل می‌کنند. ما اجازه نداریم چنین کاری بکنیم.»

بهاره هدایت تاکید کرد: «مازاد سیاسی که در حال تولید است، اهمیت دارد. این احیای گفتمان به محاق‌رفته اصلاح‌طلبی است و از آن نمی‌توانیم بگذریم. این عده علیه براندازی، علیه تحول و علیه انقلاب عمل کردید و دارید آن گفتمان به محاق‌رفته را زنده می‌کنید و این به معنای جان گرفتن دوباره جمهوری اسلامی علی‌رغم همه جان‌فشانی‌هایی است که جوانان این سرزمین در سال‌های گذشته انجام دادند.»

وظیفه روشنفکران و اپوزیسیون

او در پاسخ به این سوال که در ایران امروز و در همین مقطع، وظیفه یک روشنفکر چیست؟ گفت: «امکانی که ما الان داریم و نباید آن را به تاخیر بیندازیم اشاعه گفتمان‌ها است. اگر گفتمان‌های موجود را کافی نمی‌دانیم، گفتمان‌های مورد نیاز را ایجاد کنیم. با سه ضلع مشخص که بتوانند گذشته را توضیح دهند، امروز را صورت‌بندی کنند و از همه مهم‌تر چشم‌اندازی را برای آینده ترسیم کنند که قابل تحقق هم باشد.»

بهاره هدایت افزود: «در یک بحث روشنفکری این امکان وجود دارد که شما از واقعیت موجود خیلی انتزاع پیدا کنید. اما در سطح کنش و نیروی سیاسی، شما باید انتظارات و اهدافی را انتخاب کنید که قابل تحقق هم باشد.»

او گفت: «در حال حاضر عده‌ای از مردم معترض به جریان پادشاهی‌خواهی منتسب شده و یا با گفتمان پادشاهی متقاعد شده‌اند و آن را پذیرفته‌اند. اکثر روشنفکران با این جریان زاویه دارند و این حق آنها است. اما مساله این است که این واقعیت روی زمین را باید پذیرفت و اگر بخواهید گفتمانی برای عبور از وضعیت فعلی بسازید، این بخش را به‌عنوان واقعیت موجود روی زمین باید به رسمیت بشناسید.»

هدایت گفت: «الان همه تلاش‌ها صرف این دوگانگی می‌شود. این تلاش در مواجهه بین جبهه پادشاهی‌خواهی و جبهه غیرپادشاهی‌خواهی دیگری که خودش بسیار پراکنده است و نمی‌توان با یک نام آن را معرفی کرد و شاید بتوان گفت که فقط همه ضدپهلوی هستند، اپوزیسیون را فرسوده و مستهلک کرده است. منظورم این نیست که همه ایرادها متوجه ضدپهلوی‌ها است. متاسفانه نحوه کنش و رفتار طرفداران سلطنت هم به‌گونه‌ای است که اصولا قرار نیست دیگری را به رسمیت بشناسند. این وضعیت مردم را ناامید و اپوزیسیون را مستهلک کرده است.»

او در پاین این گفتگو گفت: «من درباره روشنفکرانی که در این انتخابات مفتضح جمهوری اسلامی شرکت می‌کنند حرف زدم، ولی نمی‌توانم نادیده بگیرم که در اپوزیسیون چه اتفاقی افتاد و چه ناامیدی ایجاد کرد. مردم، علی‌رغم همه جدل‌های اپوزیسیون و همه ویرانی که در آن چشم‌انداز قابل حصول پدید آوردید، روز جمعه به نمایش انتخابات تن ندادند. این یک سرمایه است که اپوزیسیون باید از آن استفاده کند.»