نیویورک تایمز و یک رسانه اسرائیلی به نقل از مقامهای آمریکایی اعلام کردند حماس تلاش کرده است نیروهای شبهنظامی خود را با آمبولانسهایی که برای زخمیهای غزه در نظر گرفته شده، به مصر بفرستد. این تلاش به دنبال حمله گسترده اسرائیل به غزه صورت گرفته است.
همزمان مقامهای اسرائیلی اعلام کردند بازرسان، دستگاههای فشردهکننده اکسیژن را که در تونلهای حماس مورد استفاده قرار میگیرند، در داخل کامیون حامل کمک به نوار غزه کشف کردند.
نیویورک تایمز روز جمعه به نقل از یک مقام دولت جو بایدن گزارش داد تلاشها برای خارج کردن آمریکاییها و سایر اتباع خارجی از غزه از سوی حماس متوقف شده زیرا این گروه تلاش میکند افراد خود را از غزه خارج کند.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به شرط ناشناس ماندن به خبرنگاران گفت حماس مکررا فهرست فلسطینیهایی را که مجروح شدهاند در اختیار اسرائیل، ایالات متحده و مصر قرار داده و گفته که این افراد باید همراه با آمریکاییها و دیگران، اجازه خروج دریافت کنند اما به گفته این مقام، بررسیها نشان داده است بسیاری از آنها اعضای حماس بودهاند.
به گزارش تایمز اسرائیل، یک مقام ارشد دولت بایدن روز جمعه گفت که حماس تلاش کرده تا جنگجویان خود را با آمبولانسهایی که دهها فلسطینی زخمی را در اوایل هفته جاری به مصر منتقل کردند، از نوار غزه خارج کند.
حماس فهرستی از مجروحان با وضعیت وخیم را تهیه کرده بود و قصد داشت آنان را از غزه برای معالجه به مصر بفرستد. این افراد قرار بود همراه هزاران شهروند خارجی که به دنبال فرار از غزه هستند، از این منطقه تخلیه شوند.
این مقام آمریکایی افزود که این فهرست از سوی مصر و ایالات متحده بررسی شد و بررسیکنندگان دریافتند یکسوم از اسامی موجود در آن مربوط به اعضای شبهنظامی حماس است.
او گفت که این فهرست مورد پذیرش قرار نگرفت و هیچ یک از ۷۶ فلسطینی زخمی که در نهایت از غزه خارج شدند، از اعضای این گروه شبهنظامی نبودند.
حماس از سوی آمریکا، اسرائیل و اتحادیه اروپا یک گروه تروریستی طبقهبندی شده و اسرائیل در پی انهدام فرماندهی این گروه است.
ارتش اسرائیل روز جمعه ۱۲ آبان اعلام کرد آمبولانسی را که به گفته سربازانش توسط یک واحد حماس در نزدیکی موقعیت آنها در منطقه جنگی مورد استفاده قرار میگرفت، هدف حمله قرار داد.
بر اساس اعلامیه ارتش، اطلاعاتی در دست است مبنی بر اینکه حماس از آمبولانس برای انتقال جنگجویان و تسلیحات استفاده میکند.
قبل از آن، وزارت بهداشت غزه اعلام کرد اسرائیل کاروان آمبولانسهایی را که از بیمارستان الشفاء در شهر غزه خارج میشد، هدف قرار داد.
ادعای تلاش برای وارد کردن تجهیزات حماس به نوار غزه
دو مقام ارشد اسرائیلی به تایمز اسرائیل گفتند بازرسان این کشور اوایل هفته جاری چندین دستگاه فشردهکننده اکسیژن را در میان کمکهایی که به غزه ارسال شده بودند کشف کردند. این تجهیزات برای تهویه تونلهای حماس در غزه به کار میروند.
یکی از این مقامات گفت: «این دستگاهها برای استفاده در بیمارستانها نبودند بلکه برای استفاده در زیر زمین آنها بودند. به همین دلیل آنها را میان جعبههای کلوچه جاسازی و قاچاق کرده بودند.»
او افزود کامیونهایی که در آنها دستگاههای اکسیژنساز پیدا شده بود از ورود به غزه منع شدند.
تایمز اسرائیل نوشت هیچ یک از این مقامات عکسی از این دستگاههای اکسیژنساز مورد ادعا را ارائه نکردند و نگفتند کدام سازمان مسوول ارسال کامیون حامل آنها بوده است.
از ۱۱ روز پیش که مصر گذرگاه رفح، تنها گذرگاه میان مصر و غزه را بازگشایی کرد، صدها کامیون مملو از کمکهای بشردوستانه پس از بازرسی ماموران مصری و اسرائیلی توانستند وارد غزه شوند.
اسرائیل تاکنون درخواستهای فزاینده مبنی بر اجازه ورود سوخت به غزه را رد کرده و ابراز نگرانی کرده است که حماس از این سوخت برای تامین انرژی تونلهایش استفاده کند.
رییس ستاد ارتش اسرائیل روز پنجشنبه گفت این کشور اجازه میدهد سوخت از طریق گذرگاه رفح وارد غزه شود؛ اگر تشخیص دهد سوخت بیمارستانها تمام شده است.
جنگ میان اسرائیل و حماس زندگی بیش از دو میلیون شهروند ساکن غزه را تحت تاثیر قرار داده اما برای زنان و دختران ساکن این باریکه، شرایط دشوارتر است. علاوه بر نداشتن حریم شخصی، در نبود لوازم بهداشتی، مصرف قرصهای تاخیری پریود با وجود عوارض بالای جانبی، افزایش چشمگیر یافته است.
زنان در غزه پس از آغاز جنگ میان حماس و اسرائیل چه شرایطی را تجربه میکنند؟ آیا امیدی برای بهبودی شرایط وجود دارد؟
نهاد زنان سازمان ملل، بخش انگلیسی الجزیره و روزنامه گاردین در گزارشهایی جداگانه به این پرسشها پرداختهاند.
این گزارشها با نگاهی به وضعیت زنان و دختران غزه، فعالیتهای زنان در دیگر نقاط جهان را در راستای تلاش برای پایان دادن به جنگ بررسی کردهاند.
گزارش نهاد زنان سازمان ملل
گزارش جامع نهاد زنان سازمان ملل که در تاریخ ۲۸ مهر منتشر شد، تاثیر مخرب بحران غزه را بر زنان و دختران نشان میدهد.
این درگیری منجر به آواره شدن نزدیک به ۴۹۳ هزار زن و دختر از خانههای خود در غزه شده است و تعداد بسیاری از این زنان، همسران خود را از دست دادهاند.
تخمین زده میشود ۹۰۰ زن در پی مرگ شریک زندگی خود، «سرپرست خانواده» شدهاند.
سارا هندریکس، معاون مدیر اجرایی زنان سازمان ملل توضیح داد: «این نهاد خواستار آتشبس فوری بشردوستانه و دسترسی بلامانع منطقه به کمکهای بشردوستانه از جمله غذا، آب، سوخت و تجهیزات بهداشتی است که برای بقای زنان حیاتی به شمار میرود.»
او در ادامه افزود: «ضروری است که ما دسترسی فوری به خدمات را برای زنان و دختران در نوار غزه تضمین کنیم و از پیشگیری از خشونت مبتنی بر جنسیت اطمینان حاصل کنیم.»
به گفته هندریکس، همانطور که جامعه بینالمللی به دنبال پاسخگویی به این بحران است، «ما نیز باید از صمیم قلب از سازمانهای تحت رهبری زنان که در خط مقدم اقدامات بشردوستانه هستند، حمایت کنیم».
شرایط غزه قبل از جنگ اخیر
بر اساس نتایج نظرسنجی نهاد زنان سازمان ملل که در سال ۲۰۱۸ منتشر شده است، وضعیت غزه حتی قبل از بحران کنونی نیز ناامید کننده بود، به طوری که طبق آمار ارائه شده، ۹۷ درصد از مردان و ۹۸ درصد از زنان نگران امنیت خود بودند.
سطح افسردگی در میان زنان و مردان به دلیل بیکاری و احساس عمیق ناامیدی بالا بوده و ۵۴ درصد از مردان غزه که بالاترین آمار در سراسر خاورمیانه است، علایم اضطراب و افسردگی نشان دادهاند.
الجزیره انگلیسی به تازگی در گزارشی از وضعیت بحرانی زنان در غزه نوشت.
بر اساس این گزارش، بسیاری از زنان فلسطینی به دلیل شرایط ناامید کننده و غیربهداشتی که در نتیجه تهاجم مستمر اسرائیل به غزه به وجود آمده، مجبور به مصرف قرصهای تاخیری عادت ماهانه شدهاند.
بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از ۱۵ مهر در نوار غزه آواره شدهاند و در شرایط سخت و غیربهداشتی در مدارس تحت مدیریت سازمان ملل و در فضاهای شلوغ با خانوادههای میزبان یا بستگانشان زندگی میکنند.
در این شرایط جایی برای حفظ حریم خصوصی باقی نمیماند.
مصرف نورتیسترون
الجزیره نوشت زنان در مواجهه با جابهجایی، شرایط ناامن زندگی و عدم دسترسی به آب و محصولات بهداشتی مورد نیاز برای قاعدگی مانند نوار بهداشتی و تامپون، از قرصهای نورتیسترون استفاده میکنند که معمولا برای شرایطی چون خونریزی شدید قاعدگی، اندومتریوز و دورههای دردناک قاعدگی تجویز میشود.
دکتر ولید ابوحطاب، مشاور پزشکی زنان و زایمان در مجتمع پزشکی ناصر در شهر جنوبی خان یونس به الجزیره گفت: «این قرصها سطح هورمون پروژسترون را بالا میبرد و از ریزش پوشش داخلی رحم جلوگیری میکند و در نتیجه پریود را به تاخیر میاندازند.»
به گفته متخصصان، این قرصها ممکن است عوارضی جانبی مانند خونریزی نامنظم واژینال، حالت تهوع، تغییر در چرخه قاعدگی، سرگیجه و نوسانات خلقی به همراه داشته باشند.
نوین عدنان، روانشناس و مددکار اجتماعی مستقر در شهر غزه به الجزیره گفت: «زنان معمولا ممکن است علایم پیشقاعدگی مانند تغییر در خلقوخو و دردهای زیر شکم و کمر را در روزهای قبل و طی طول دوره قاعدگیشان تجربه کنند.»
به گفته عدنان، این علایم میتوانند در زمانهای استرسزا مانند جنگ بدتر شوند.
او توضیح داد: «جابهجایی، استرس را تشدید میکند. افزایش استرس نیز بر بدن زن و میزان ترشح هورمونهای او تاثیر منفی میگذارد.»
عدنان افزود: «در شرایط کنونی، زنان بیشتر برای جلوگیری از خجالت و شرم به دلیل عدم توانایی در رعایت بهداشت به دلیل نداشتن حریم خصوصی و محصولات بهداشتی، به مصرف قرصهای تاخیری پریود روی آوردهاند.»
روزهای سخت
سمیرا السعدی همراه خانوادهاش در غزه آواره شده و اکنون در مدرسهای تحت اداره سازمان ملل در غرب خان یونس زندگی میکند.
او به الجزیره گفت آرزو میکند کاش میتوانست برای دختر ۱۵ سالهاش که چند ماه پیش اولین قاعدگیاش را تجربه کرده، کارهای بیشتری انجام دهد.
این زن ۵۵ ساله ادامه داد: «دخترم به دلیل اینکه مجبور است دوره قاعدگیاش را در یک پناهگاه شلوغ مدیریت کند، استرس زیادی را تحمل میکند. او برای رعایت بهداشت به نوار بهداشتی و آب نیاز دارد اما اینجا حتی تامین نیازهای اولیه ممکن نیست.»
سمیرا نگران خرید قرصهای تاخیری پریود برای دخترش است زیرا این قرصها ممکن است بر سلامت فرزندش تاثیر بگذارد.
یهودیستیزی و اسلامهراسی
اخبار تاریک خاورمیانه، وضعیت بیثبات روابط جوامع مسلمان و یهودیان در بریتانیا و سراسر جهان و ...، نشاندهنده خشم و تنش بیشتر و خطر افزایش موج شدید یهودیستیزی و اسلامهراسی است.
گزارش روز نهم آبان روزنامه گاردین، نور امیدی در میان تاریکی است.
در این گزارش ریمونا آلی، روزنامهنگار و مجری تلویزیون از ملاقات زنان یهودی و مسلمان در لندن خبر داد.
ریمونا نوشت هفته گذشته به یک گردهمایی خصوصی دعوت شده که برگزارکنندگانش یک زن یهودی و یک زن مسلمان بودهاند. آنان در محوطه کلیسای وست مینستر در اتاق اورشلیم ملاقات کردند.
جولی صدیقی، یکی از سازماندهندگان مسلمان و مشاور روابط دینی در آن دیدار گفت: «وارد شدن به چنین فضایی به شجاعت نیاز دارد.»
جولی، همراه با دکتر لیندسی سیموندز، آکادمیسین یهودی که در مورد زنان باایمان و حامی صلح تحقیق میکند، نیاز به ایجاد یک فضای سوم و خارج از نهادهای مذهبی و سازمانهای سیاسی را ضروری دانستند.
ترس از همدلی میان زنان مسلمان و یهودی
هر چند فضای امن میان زنان مسلمان و یهودی در وست مینستر بر اساس عشق و اعتماد ایجاد شده است، به گفته جولی، موانع بسیاری برای ارتباطات اینچنینی میان جوامع مسلمان و یهودی وجود دارد.
بسیاری از مردم میترسند صحبت کردن یا ابراز همدردی با طرف مقابل، واکنش شدید جامعهشان را به دنبال داشته باشد.
ریمونا در ادامه گفت: «زنانی که من در وست مینستر ملاقات کردم از انتقاد در جوامع خود در امان نیستند.»
او به نقل از یکی از فعالان حقوق زنان و پناهندگان که حملات هفتم اکتبر حماس به غیرنظامیان اسرائیلی را محکوم کرده، نوشت: «یک نفر مرا تهدید کرد. او به من گفت تو مستحق سوزانده شدن هستی.»
لیندسی که جولی را از یک دهه پیش میشناسد، گفت: «در زمانهای فاجعهبار است که روابط مورد آزمایش قرار میگیرند. دقیقا حالاست که ما نیاز به نشان دادن دوستی، همبستگی و اعتماد داریم.»
ریمونا در ادمه گزارش به نقل از جولی نوشت: «نمیدانم چگونه کسی میتواند از شنیدن اخبار تکتک غیرنظامیانی که به طرز خشونتباری کشته شدهاند وحشت نکند. غم و اندوه ما نباید مختص یکی یا دیگری باشد. وقتی همدلی را به اشتراک میگذاریم، میتوانیم مشکلات را حل کنیم.»
میزان مشارکت زنان در روندهای صلحآمیز
ریمونا نوشت: «همدلیای که من در این گردهمایی دیدم پیششرط رهبری عاقلانه و عملگرایانهای است که همه ما از آن ناامید هستیم. صدای زنان تقریبا همیشه در تصمیمگیریها غایب است.»
او به نقل از الیزابت، فعال صلح کهنهکار و کارشناس روابط مذهبی و یکی از شرکتکنندگان در گردهمایی وست مینستر یادآور شد بین سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۹، زنان تنها ۱۳ درصد از مذاکرهکنندگان، شش درصد میانجیها و شش درصد از امضاکنندگان روند صلح در سراسر جهان را تشکیل دادهاند.
با وجود این، الیزابت قدرت زنان را بهعنوان «عاملی برای تغییرات اجتماعی و حل تعارضات در سراسر جهان» میبیند.
به گفته ریمونا، در حال حاضر رسیدن به شرایط مطلوب سخت است اما زنانی که او با آنها صحبت کرده، با آنها گریسته و دعا کرده، امیدش را بیشتر کردهاند.
او اضافه کرد: «در حالی که از گردهمایی دور میشدم، جرات کردم آرزو کنم اوضاع بهتر شود. من این امید را در موج حسننیت ناشی از همبستگی زنانهای یافتم که تجربه کردم.»
در انتهای این گزارش گاردین، ریمونا نوشت: «در این فضای سیاسی ملتهب اگر پلها را بسوزانیم، زشتیها هرگز تمام نخواهند شد اما اگر به امید آیندهای بهتر با یکدیگر مشارکت کنیم، بشریت ممکن است فرصتی دوباره پیدا کند.»
دبیرکل سازمان ملل با ابراز نگرانی از وضعیت انسانی در غزه، خواستار توقف خشونتها شد. این در حالی است که همزمان با درگیری اسرائیل با حماس و حزبالله، نخستوزیر اسرائیل با پیشنهاد توقف بشردوستانه جنگ در غزه مخالفت کرده است.
دبیرکل سازمان ملل گفت از گزارش حمله به یک کاروان آمبولانس مقابل بیمارستان الشفا در غزه وحشتزده شده است. او ضمن یادآوری حمله حماس به اسرائیل در ۱۵ مهر، گفت حدود یک ماه است مردم غزه تحت محاصرهاند، از کمک محرومند و کشته و آواره میشوند. این وضع باید متوقف شود.
با ادامه تنشها در مرز اسرائیل و لبنان، ارتش اسرائیل از حمله به یکی از مواضع حزبالله خبر داد که قرار بود از آن برای شلیک موشکهای ضد تانک به اسرائیل استفاده شود. ارتش اسرائیل همچنین یکی از نیروهای حزبالله را که به منطقه مرزی نزدیک شده بود کشت.
در حالی که جمهوری اسلامی به دلیل حمایت از حماس و سایر نیروهای نیابتی خود در منطقه مورد انتقادهای بینالمللی قرار دارد، وزیر خارجه ایران در تماس با همتای بریتانیایی خود گفت: «نیروهای مقاومت در منطقه از ایران دستور نمیگیرند، بلکه آنها بر اساس ملاحظات و شرایط و نیز در راستای امنیت ملی کشورشان و امنیت منطقه تصمیمگیری میکنند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نگرانیها از درگیر شدن جمهوری اسلامی در این درگیریها رو به افزایش است. با این حال، ایهود اولمرت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، به ایراناینترنشنال گفت: «ایران در مرکز درگیریهای حماس و اسرائیل است، اما فکر نمیکنم اسرائیل در این مقطع علاقمند باشد با ایران وارد رویارویی مستقیم شود. اما اگر اسرائیل حماس را حذف کند، ضربه مهمی به استراتژی منطقهای ایران وارد خواهد شد.»
سخنگوی ارتش اسرائیل با اشاره به اینکه این کشور در حال تعقیب و حذف فرماندهان میدانی حماس است، گفت: از آغاز جنگ ۱۰ فرمانده حماس که در طراحی حمله ۱۵ مهر نقش داشتند، کشته شدند.
ارتش اسرائیل روز جمعه، ۱۲ آبان، اعلام کرد آمبولانسی را که به گفته سربازانش توسط یک واحد حماس در نزدیکی موقعیت آنها در منطقه جنگی مورد استفاده قرار میگرفت، مورد حمله قرار داد.
ارتش اسرائیل گفت که اطلاعاتی در دست دارد مبنی بر اینکه حماس از آمبولانس برای انتقال جنگجویان و تسلیحات استفاده میکند.
قبل از آن، وزارت بهداشت غزه اعلام کرد که اسرائیل کاروان آمبولانسهایی را که از بیمارستان الشفاء در شهر غزه خارج میشد هدف قرار داد.
از سوی دیگر، سخنگوی ارتش اسرائیل با اشاره به اینکه این کشور در حال تعقیب و حذف فرماندهان میدانی حماس است، گفت: از آغاز جنگ ۱۰ فرمانده حماس که در طراحی حمله ۷ اکتبر نقش داشتند، کشته شدند.
در همین حال، ارتش اسرائیل از حمله به یکی از مواضع حزبالله لبنان خبر داد که قرار بود از آن برای شلیک موشکهای ضد تانک به اسرائیل استفاده شود. ارتش اسرائیل همچنین یکی از نیروهای حزبالله را که به منطقه مرزی نزدیک شده بود کشت.
دومین سفر بلینکن به اسرائیل از زمان آغاز جنگ
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا از اسرائیل خواست تا به طور موقت حمله نظامی خود به غزه را متوقف کند تا اجازه ورود کمکها به غزه را بدهد.
بلینکن روز جمعه ۱۲ آبان برای دومین بار در کمتر از یک ماه گذشته به اسرائیل رفت.
آمریکا مانند اسرائیل درخواستهای فزاینده بینالمللی را برای آتشبس رد کرده اما همزمان تلاش کرده اسرائیل را متقاعد کند وقفههایی را در جنگ بپذیرد.
بلینکن در یک کنفرانس خبری گفت چنین وقفهای کار برای آزادی گروگانها را تسهیل میکند و در عین حال اسرائیل را قادر میسازد تا به هدف خود برای شکست حماس دست یابد.
او گفت که با نتانیاهو و کابینه جنگ اسرائیل در مورد چگونگی، زمان و مکان اجرای وقفهها و تفاهمهایی که باید حاصل شود، بحث کرده، اما این امر زمان میبرد و نیاز به هماهنگی شرکای بینالمللی دارد.
نتانیاهو مدت کوتاهی پس از این اظهارات بلینکن در یک بیانیه تلویزیونی پیشنهاد وزیر خارجه آمریکا را رد کرد.
او گفت: «من به صراحت اعلام کردم که ما با تمام قوا ادامه میدهیم و اسرائیل از آتشبس موقت که شامل آزادی گروگانهای ما نمیشود، خودداری میکند.»
همچنین آنتونی بلینکن روز جمعه در سفر به اسرائیل به خبرنگاران گفت: «در رابطه با لبنان، حزبالله و ایران، ما از همان ابتدا به صراحت گفتهایم مصمم هستیم جبهه دوم یا سومی در این درگیری باز نشود.»
از سوی دیگر، سیانان به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که انتظار میرود در روزهای آینده مرحلهای جدید در جنگ اسرائیل با حماس آغاز شود که در آن حملههای هوایی اسرائیل کاهش یافته و این کشور بر عملیات زمینی گستردهتر در غزه تمرکز کند.
اولین سخنرانی نصرالله پس از جنگ
همزمان حسن نصرالله در سخنرانی ویدیویی خود از حمله هفتم اکتبر شبهنظامیان حماس از غزه به اسرائیل دفاع کرد و گفت حماس باید «پیروز» شود.
او مدعی شد از آمریکا پیغام گرفته است اگر عملیات حزبالله علیه اسرائیل ادامه یابد، واشینگتن فرمان بمباران ایران را صادر خواهد کرد.
ادامه حملههای هوایی اسرائیل به غزه
ارتش اسرائیل در عملیات شبانه در نوار غزه، جتهای جنگنده، بالگردهای رزمی و توپخانه که از سوی نیروهای پیاده تیپ نهال هدایت میشدند، چندین نیروی حماس را کشتند.
ارتش اسرائیل گفت در طول شب، نیروی هوایی و نیروی دریایی حملاتی را علیه چندین سایت حماس در نوار غزه انجام دادند. از جمله ساختمانهایی که برای شلیک و پرتاب موشک ضد تانک استفاده میشد.
ارتش اسرائیل در اطلاعیهای دیگر گفت چهار نفر از سربازان این کشور کشته شدند و تعداد نیروهای اسرائیلی کشتهشده این کشور از زمان آغاز حملههای زمینی به غزه به ۲۳ تن رسید.
از سوی دیگر، خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که ساختمان دفتر آن در غزه در پی «بمباران اسرائیل» بهطور قابل توجهی آسیب دیده است اما هیچ یک از هشت کارمند این خبرگزاری هنگام اصابت بمب در دفتر حضور نداشتند.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل به خبرگزاری فرانسه گفت که این کشور گزارشها درباره حمله به ساختمان دفتر خبرگزاری فرانسه در غزه را چند بار بررسی کرده اما این حمله از سوی ارتش اسرائیل صورت نگرفته است.
بررسی دادههای ماهوارهای که از سوی دانشگاه ایالتی اورگن و مرکز آموزش عالی نیویورک انجام شده، نشان میدهد در حملههای اسرائیل دستکم یک چهارم ساختمانها در شمال غزه تخریب شده یا آسیب دیدهاند.
تلاشهای جهانی برای توقف درگیریها
اردن اعلام کرد که این کشور روز شنبه میزبان نشستی بین وزیر خارجه آمریکا با وزیران خارجه عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی و مصر خواهد بود و فلسطینیها نیز در آن مشارکت خواهند داشت
پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، نیز از اسرائیل خواست در درگیریها خویشتنداری کند. او با تاکید بر لزوم تلاش جهانی برای یافتن راه حل دو کشوری برای اسرائیل و فلسطین، گفت اسرائیل تنها زمانی به صلح و امنیت میرسد که چنین وضعیتی را برای فلسطین نیز ایجاد کند.
با ادامه حملات متقابل اسرائیل و حماس، امارات متحده عربی نسبت به «خطر واقعی سرریز منطقهای این جنگ» هشدار داد.
نوره الکعبی، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی صبح روز جمعه در جریان کنفرانسی در ابوظبی گفت: «در حالی که به کار برای توقف جنگ ادامه میدهیم نمیتوانیم ضرورت کاهش دمای منطقه را که به نقطه جوش نزدیک میشود نادیده بگیریم.»
او با تاکید بر اینکه برای برقراری آتشبس بشردوستانه میان اسرائیل و حماس به شکلی بیوقفه تلاش میکند درباره خطر گستردهتر شدن جنگ در منطقه خاورمیانه ابراز نگرانی کرد.
الکعبی همچنین هشدار داد خطر سوءاستفاده گروههای افراطی از وضعیت برای پیشبرد ایدئولوژیهایی که «ما را در چرخههای خشونت نگه میدارند»، واقعی است.
وضعیت گروگانها و آمریکاییها در غزه
پنتاگون گزارشهای رسانهای درباره پرواز پهپادهای شناساییامریکایی بر فراز غره برای کمک به آزادی گروگانها را تایید کرد.
پیشتر نیویورک تایمز به نقل از دو مقام وزارت دفاع آمریکا اعلام کرد پهپادهای شناسایی این کشور برای کمک به یافتن گروگانها بر فراز غزه پرواز میکنند.
دانیل هاگاری، سخنگوی ارشد ارتش اسرائیل روز پنجشنبه تعداد گروگانهای در اختیار حماس را ۲۴۲ نفر اعلام کرد.
دهها نفر دیگر از زمان حمله هفتم اکتبر حماس مفقود شدهاند که در حال حاضر سرنوشتشان مشخص نیست.
تاکنون چهار گروگان از سوی حماس و یک سرباز اسرائیلی اسیر از سوی ارتش این کشور آزاد شدهاند.
حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان در اولین سخنرانی خود پس از آغاز جنگ اسرائیل و حماس روز جمعه ۱۲ آبان گفت که آمریکا پیغام داد در صورت ادامه عملیات حزبالله، ایران را بمباران خواهد کرد.
نصرالله در سخنرانی ویدیویی خود خطاب به آمریکا گفت: «چگونه جرات میکنید مقاومت ما را تهدید کنید؟ کشتیهای شما در دریای مدیترانه ما را نمیترسانند و مطمئن باشید میتوانیم آنها را هدف قرار دهیم.»
از زمان آغاز جنگ اسرائیل و حماس، آمریکا برای جلوگیری از افزایش تنش، ناوهای جنگی خود را به منطقه اعزام کرده است.
همچنین پنتاگون تاسیسات مورد استفاده سپاه پاسداران در سوریه را در واکنش به حملات گروههای نیابتی جمهوری اسلامی علیه پایگاههای آمریکایی مورد هدف قرار داده است.
دبیرکل حزبالله لبنان گفت اگر آمریکا میخواهد از جنگ منطقهای جلوگیری کند، حملات اسرائیل به غزه باید متوقف شود.
سخنرانی روز جمعه نصرالله پیشتر از سوی ناظران به عنوان «نقطه عطفی» در جنگ حماس و اسرائیل و تنشهای منطقه ارزیابی شده بود.
نصرالله گفت که همه احتمالات در جبهه لبنانی وجود دارد و نیروهایش باید برای هر گزینهای آماده باشند.
او از حمله هفتم اکتبر شبهنظامیان حماس از غزه به اسرائیل که منجر به آغاز جنگ شد دفاع کرد و افزود پیروزی حماس به نفع لبنان است.
دبیرکل حزبالله لبنان گفت این تصمیم فقط از سوی فلسطینیها گرفته شد و تاکید کرد حماس باید «پیروز» شود.
نصرالله ادامه داد: «اکنون دو هدف را باید در نظر داشت: توقف حمله به غزه و پیروزی حماس.»
حزبالله پیشتر در هشداری به اسرائیل خواهان متوقف شدن حملات به غزه تا بعدازظهر جمعه شده بود.
پیش از آغاز سخنرانی نصرالله، خبرگزاری رویترز گزارش داد حزبالله لبنان یک موشک ضد تانک به سمت یک سایت اسرائیلی در مرز دو کشور شلیک کرد.
ساعاتی قبل از آغاز سخنرانی نصرالله، سخنگوی ارتش اسرائیل در پیامی به حزبالله اعلام کرد: «امروز و روزهای آینده به هر حادثهای پاسخ خواهیم داد.»
همزمان با این تغییر و تحولات، بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال از یک منبع آگاه، فرماندهان گروه مسلح نجباء، از گروههای شبهنظامی تحت حمایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در عراق، در سفری مخفیانه به تهران رفتهاند.
اکرم الکعبی، رهبر این گروه روز سهشنبه رسما به آمریکا اعلان جنگ کرد و گفت: «محور مقاومت عراق تصمیم گرفته عراق را به شیوه نظامی آزاد کند.»
نصرالله در سخنرانی خود از نیروهای شبهنظامی منطقه تشکر کرد.
پیش از این سخنرانی، والاستریت ژورنال گزارش داد واشینگتن اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد گروه مزدور روسی واگنر قصد دارد به گروه حزبالله لبنان یک سیستم دفاع هوایی ارائه دهد.
کرملین این گزارش را رد کرده است.
والاستریت ژورنال گزارش داد واشینگتن اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد گروه مزدور روسی واگنر قصد دارد به گروه حزبالله لبنان یک سیستم دفاع هوایی ارائه دهد. کاخ کرملین روز جمعه ۱۲ آبان این گزارش را رد کرد.
والاستریت ژورنال پنجشنبه ۱۱ آبان به نقل از مقامهایی آمریکایی که نامشان فاش نشده، نوشت که گروه واگنر قصد دارد سامانه «پانتسیر-اس یک» را که ناتو آن را با عنوان «سا-۲۲» میشناسد، برای گروه حزبالله که مورد حمایت جمهوری اسلامی است، تامین کند.
این سامانه هوایی از موشکهای ضدهوایی برای رهگیری هواپیماها استفاده میکند.
خبرگزاری رویترز نوشت گروه واگنر هنوز به این گزارش والاستریت ژورنال واکنشی نشان نداده است. این در حالی است که کرملین روز جمعه این ماجرا را تکذیب کرد.
بر اساس اعلام دمیتری پسکوف، سخنگوی دفتر ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، واگنر «عملا» وجود ندارد.
او گفت: «این گونه ادعاها - به طور معمول - بیاساس هستند.»
این مقام بلندپایه روس اضافه کرد: «کانالهای ارتباطی اضطراری بین ارتشهای روسیه و ایالات متحده وجود دارد و اگر نگرانیهای واقعی در مورد چیزی وجود داشته باشد، آنها (آمریکاییها) همیشه میتوانند به ارتش ما منتقل کنند.»
واگنر از سوی دولت روسیه تامین مالی میشد و پس از شورش ناکام یوگنی پریگوژین، فرمانده پیشین آن، در ماه ژوئن گذشته، به شدت تحت کنترل کرملین قرار گرفت.
پریگوژین و دیمیتری اوتکین، بنیانگذار گروه واگنر، عصر روز چهارشنبه اول شهریور ۱۴۰۲، به دنبال سقوط جت شخصی حامل آنان در منطقه تور روسیه کشته شدند.
یک مقام ناشناس آمریکایی به والاستریت ژورنال گفت که واشینگتن ارسال این سیستم را تایید نکرده است.
این روزنامه نوشت با این حال مقامات ایالات متحده موضوعات مربوط به گروه واگنر و حزبالله را زیر نظر دارند.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت که سیستم پانتسیر از طریق سوریه در اختیار حزبالله قرار خواهد گرفت.
روسیه در سال ۲۰۱۵ با ورود به جنگ داخلی سوریه از نیروهای بشار اسد، رییس دولت سوریه حمایت کرد.
حزبالله لبنان در سال ۱۹۸۲ و در میانه جنگ داخلی ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ لبنان تاسیس شد. تاسیس این گروه بخشی از تلاش جمهوری اسلامی بود در راستای آنچه سیاست «صدور انقلاب اسلامی» به سراسر منطقه خوانده میشود.
حزبالله لبنان از زمانی که گروه شبهنظامی فلسطینی حماس در غزه وارد جنگ با اسرائیل شد، با نیروهای اسرائیلی در سراسر مرز تبادل آتش کرده اما هنوز درگیریهای اسرائیل و حزبالله به جنگی تمام عیار تبدیل نشده است.
حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان روز جمعه ۱۲ آبان سکوتی را که از زمان آغاز جنگ اسرائیل و حماس در پیش گرفته بود، شکست.
او در اولین سخنرانی خود پس از آغاز جنگ اسرائیل و حماس گفت که آمریکا پیغام داد در صورت ادامه عملیات حزبالله، ایران را بمباران خواهد کرد.
نصرالله در سخنرانی ویدیوییاش خطاب به آمریکا گفت: «چگونه جرات میکنید مقاومت ما را تهدید کنید؟ کشتیهای شما در دریای مدیترانه ما را نمیترسانند و مطمئن باشید میتوانیم آنها را هدف قرار دهیم.»
انتظار افکار عمومی از سخنرانی دبیرکل حزبالله این بود که نقطه عطفی در این جنگ و تنشهای منطقه باشد.
نصرالله گفت همه احتمالات در جبهه لبنانی وجود دارد و نیروهایش باید برای هر گزینهای آماده باشند.
پس از حمله حماس به اسرائیل، بیش از ۲۰۰ نفر از جمله شهروندان اروپایی و آمریکایی به دست شبهنظامیان این گروه اسیر شدند. دولتهای مختلف در مذاکره با حماس برای آزادی این گروگانها به میانجیگری قطر دل بستهاند.
سیانان در گزارشی به بررسی نقش دوحه به عنوان میانجی برای آزادی گروگانها و کاهش درگیری میان اسرائیل و حماس پرداخته است.
قطر، این کشور کوچک خلیج فارس، بار دیگر به دلیل میانجیگریهایش برای آزادی گروگانها از اسارت حماس و تخلیه اتباع خارجی از غزه، در مرکز دیپلماسی جهانی قرار گرفت.
سیانان به نقل از منابع آگاه نوشت قطر روز دهم آبان با میانجیگری میان اسرائیل، حماس و مصر و با هماهنگی ایالات متحده، اتباع خارجی و غیر نظامیان فلسطینی را که بهشدت مجروح شده بودند از غزه خارج و وارد مصر کرد.
به گفته مقامهای فلسطینی، شماری از دارندگان گذرنامههای خارجی از گذرگاه مرزی رفح، غزه را ترک کردند.
به گزارش پایگاه خبری القاهره، بیمارستان العریش مصر پذیرش مصدومانی از فلسطین را که از غزه خارج شدند، آغاز کرده است.
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت دوحه خود را در موقعیت دیپلماتیک ظریفی میبیند؛ موقعیتی که کارشناسان میگویند تاکنون به نفع این کشور بوده و آن را به متحدی ضروری برای واشینگتن تبدیل کرده است.
آندریاس کریگ، دانشیار کینگز کالج لندن که بر کشورهای حوزه خلیج فارس تمرکز دارد، به سیانان گفت: «رابطه قطر با حماس از اجزای کلیدی استراتژی میانجیگری در درگیری میان حماس و اسرائیل بوده است. این رابطه، قطر را در جایگاهی منحصر به فرد قرار میدهد زیرا میتواند با هر دو طرف به گونهای ارتباط برقرار کند که هیچ بازیگر دیگری در جهان امکان آن را ندارد.»
بر اساس گزارش سیانان، این «امیرنشین غنی از گاز» در حالی که از یکسو یکی از نزدیکترین متحدان آمریکا در منطقه است، از سوی دیگر روابط خود را با حماس حفظ کرده است. در همین حال این کشور کانال ارتباطی خود را با اسرائیل نیز دارد.
بر همین اساس سه منبع آگاه به سیانان گفتند دیوید بارنیا، رییس آژانس اطلاعاتی اسرائیل در قطر حضور یافته تا درباره تلاشها برای آزاد کردن گروگانها گفتوگو کند.
به نظر میسد روابط قطر با حماس نتیجهبخش بوده است چون علاوه بر غیرنظامیان فلسطینی و اتباع خارجی که روز چهارشنبه اجازه خروج از غزه را یافتند، چهار گروگان حماس، دو اسرائیلی و دو آمریکایی-اسرائیلی نیز با میانجیگری قطر و مصر آزاد شدند.
از سوی دیگر اسرائیل تلاشهای قطر را برای میانجیگیری پذیرفته است.
زاخی هانگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل در همین زمینه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این کشور حاشیه خلیج فارس به یک ذینفع اساسی در تسهیل راهحلهای بشردوستانه تبدیل شده است. تلاشهای دیپلماتیک قطر در این زمان بسیار مهم است.»
ماهیت رابطه قطر با حماس چیست؟
پس از حمایت قطر از معترضانی که در پی خیزشهای بهار عربی در سال ۲۰۱۱ به دنبال سرنگونی رژیمهای چندین کشور عرب بودند، روابط این کشور با برخی همسایگان خود به تیرگی گرایید.
روابط زمانی بدتر شد که اواسط سال ۲۰۱۷، عربستان سعودی، بحرین، امارات متحده عربی و مصر روابط دیپلماتیک خود را با قطر قطع و این کشور را به حمایت از تروریسم متهم کردند. سالها طول کشید تا این کشورها روابطشان را با قطر اصلاح کنند.
قطر در سال ۲۰۱۲ به گروه حماس که مورد حمایت جمهوری اسلامی است، اجازه داد تا دفتر سیاسی خود را در دوحه تاسیس کند. این دفتر تا به امروز همچنان در دوحه فعال است.
روابط با حماس، قطر را به یک میانجی مهم در طول درگیریهای حماس با اسرائیل تبدیل کرده است. به گزارش رویترز، علاوه بر بخشی از کمکهزینه ماهانه ۳۰ میلیون دلاری برای خانوادهها و سوخت برای تامین برق، قطر حقوق بخش دولتی در غزه را نیز پرداخت میکند.
جایگاه قطر در روابط بینالمللی
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت قطر روابط نزدیک خود را با کشورهای غربی حفظ کرده و بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گاز در جهان به یک تامینکننده مهم انرژی تبدیل شده است.
این کشور همچنین یکی از خریداران عمده تسلیحات از ایالات متحده است.
قطر برای چندین دهه محل استقرار پایگاه هوایی عظیم آمریکا بود و سال گذشته از سوی دولت جو بایدن بهعنوان متحد اصلی غیر ناتو در منطقه معرفی شد.
روابط با اسرائیل
دوحه یکی از اولین کشورهای عرب حوزه خلیج فارس بود که در سال ۱۹۹۶ با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار کرد و این تابوی دیرینه را در منطقه شکست. هر چند پس از حمله اسرائیل به غزه در سال ۲۰۰۹، این کشور روابط خود را با اسرائیل قطع کرد.
شبکه خبری قطری الجزیره، اولین شبکه خبری پان عربی بود که اسرائیل را روی نقشه نشان داد و مقامات این کشور را برای مصاحبههای زنده دعوت کرد.
استراتژی قطر در ایفای نقش میانجی چیست؟
آندریاس کریگ در صحبتهای خود با سیانان گفت که قطر تلاش میکند «محلی برای دیپلماسی ایجاد کند».
او افزود: «یکی از اهداف این رایزنیها، به تاخیر انداختن حمله زمینی اسرائیل به داخل غزه بود.»
با این حال اسرائیل عملیات زمینی کامل خود را از روز جمعه پنجم آبان آغاز کرد. به گفته برخی از مقامات آمریکایی به سیانان، این اقدام اسرائیل تلاشها را برای آزادی بیش از ۲۰۰ گروگانی که گمان میرود در دست حماس هستند، پیچیده کرده است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، روز ششم آبان به سیانان گفت که با وجود تشدید تنشها در میدان، مذاکرات مربوط به آزادی گروگانها دشوارتر شده است اما همچنان ادامه دارد.
کریگ در ادامه به سیانان گفت میانجیگری برای آزادی گروگانهای ربوده شده به دست حماس، راه مفیدی برای دیپلماسی قطر است زیرا برخی از گروگانها ملیتهای اروپایی و آمریکایی دارند و چندین کشور به حمایت از تلاشهای دوحه علاقهمند هستند.
یوست آر. هیلترمن، مدیر برنامه شمال آفریقای خاورمیانه در اندیشکده گروه بحران بینالمللی در بروکسل با اشاره به سابقه طولانی این کشور حوزه خلیج فارس در مذاکره بین بازیگران جهانی که با یکدیگر اختلاف دارند گفت که میانجیگری برای مدت طولانی یکی از «مهارتهای قابل فروش قطر» بوده است.
دوحه در شهریور امسال هم میانجی یک توافق تاریخی بین جمهوری اسلامی و آمریکا بود که منجر به آزادی پنج شهروند آمریکایی از زندان در ایران و بازگشتشان به آمریکا شد. آزادی زندانیان بخشی از یک معامله گستردهتر، شامل آزاد کردن شش میلیارد دلار از سرمایههای ایران از سوی آمریکا بود.
قطر همچنین نقش میانجی را در پرونده هستهای جمهوری اسلامی ایفا کرد و مذاکرات غیرمستقیم بین تهران و واشینگتن را در اواخر سال ۲۰۲۲ تسهیل کرد.
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت یکی از برجستهترین تلاشهای میانجیگری قطر در سال ۲۰۲۱ در جریان تخلیه نیروهای آمریکایی از افغانستان بود؛ زمانی که قطر نه تنها سفر امن آمریکاییها را به این کشور تسهیل کرد بلکه به دلیل داشتن روابط دیپلماتیک با دولت جدید تحت حکومت طالبان، بهعنوان یک قدرت محافظ برای نیروهای آمریکایی در این کشور عمل کرد.
انتقادها از قطر به دلیلی نزدیکی با حماس
سیانان نوشت دوحه به دلیل روابطش با حماس مورد انتقاد اسرائیل و سیاستمداران غربی قرار گرفته است.
با وجود نقش میانجیگری قطر، الی کوهن، وزیر امور خارجه اسرائیل هفته گذشته این کشور را به حمایت مالی از حماس و پناه دادن به رهبران آن متهم کرد.
کوهن در نشست اعضای عالیرتبه سازمان ملل گفت: «قطر پناهگاه رهبران حماس است و منابع مالی آنها را تامین میکند. این کشور میتواند بر آزادی فوری و بدون قید و شرط همه گروگانهای تروریستها تاثیر بگذارد. شما اعضای جامعه بینالمللی باید از قطر بخواهید این کار را انجام دهد.»
در پاسخ، قطر گفت که از اظهارات وزیر امور خارجه اسرائیل «متعجب و ناامید» است؛ به ویژه «در زمانی که قطر به دنبال تضمین آزادی اسیران و کاهش تنش» است.
قطر هشدار داد «این اظهارات تحریکآمیز» میتواند تلاشهای میانجیگری را تضعیف کند و جان انسانها را به خطر بیندازد.
واشنگتن پست روز چهارم آبان به نقل از چهار دیپلمات آگاه گزارش داد ایالات متحده و قطر موافقت کردهاند پس از حل بحران گروگانگیری، روابط دوحه و حماس را بازبینی کنند.
این توافق در جریان دیدار اخیر آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا و تمیم بن حمد بن خلیفه آلثانی، امیر قطر در دوحه شکل گرفت.
واشینگتن پست افزود هنوز مشخص نیست که آیا این ارزیابی مجدد منجر به خروج رهبران حماس از قطر خواهد شد یا خیر؟
کریگ در این رابطه به سیانان گفت: «بعید است قطر حماس را بیرون کند اما به احتمال زیاد دیگر با این گروه همکاری نخواهد کرد. همانند تصمیمی که در مورد طالبان با وجود داشتن دفتری در دوحه، پایتخت قطر گرفت.»
هیلترمن هم گفت: «قطر در تلاشهای میانجیگری خود نقشی نمونه ایفا میکند اما برخی از سیاستمداران در ایالات متحده از صمیمیت قطر با حماس ناراضی هستند. دو عضو جمهوریخواه کنگره از قطر خواستهاند رهبری حماس را از دوحه اخراج کند.»
سیانان در گزارش خود به این نکته اشاره کرد که اسرائیل گفته است به دنبال نابودی کامل حماس «یکبار برای همیشه» است تا دوباره آن را تهدید نکند.
چنین نتیجهای میتواند نقش سودمند قطر را بهعنوان یک میانجی کمرنگ کند.