عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی در دولت حسن روحانی، در پستی در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) به خبرهای مرتبط با انتقال وجوه بلوکه شده ایران از بانکهای کرهجنوبی واکنش نشان داد.
همتی در واکنش خود این سوال را مطرح کرد: «الان باید خوشحال باشیم که با مجوز آمریکا از منابع خود برای غذا و دارو استفاده خواهیم کرد؟ این نوعی خنثیسازی تحریمهاست؟»
رییس کل اسبق بانک مرکزی در توییت خود با اشاره تلویحی به منتفع نشدن ایران از بابت تحریمها، نوشت: «طی دو سال، هر دو ماه، از شش میلیارد و جمعا از ۷۲ میلیارد دلار درآمد نفتی محروم شدهایم.»
از سوی دیگر اما به گفته او در پنج سال گذشته از میزان ارزش منابع بلوکه شده ایران نزد بانکهای کرهجنوبی حدود ۱۵ درصد، معادل یک میلیارد دلار از دست رفته است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهند ارزش وون کرهجنوبی در برابر دلار آمریکا در پنج سال گذشته ۱۴/۶ درصد کاهش یافته است.
از آنجا که پولهای صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ایران به کرهجنوبی طی این سالها به پول ملی این کشور نگاهداری میشده، این کاهش ارزش برابری وون در برابر دلار ارزش این منابع را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
علاوه بر این موارد، همزمان با انتشار خبر آغاز انتقال داراییهای بلوکه شده ایران در کرهجنوبی به حسابهایی در کشور قطر، نرخ دلار در بازار آزاد کاهش یافت و شاخص بورس تهران افت کرد.
قیمت دلار در بازار آزاد تهران ظهر شنبه ۲۱ مرداد با حدود یک هزار تومان کاهش نسبت به آخرین روز کاری هفته گذشته، در محدوده ۴۸ هزار و ۶۰۰ تا ۴۸ هزار و ۶۵۰ تومان داد و ستد میشد.
شاخص کل بورس تهران نیز با افت بیش از ۴۷ هزار واحدی، معادل ۲.۳ درصد از ارزش خود را از دست داد و یک بار دیگر به سطحی پایینتر از دو میلیون واحد سقوط کرد.
با وجود انتشار گزارشی در روزنامه فرهیختگان مبنی بر عزم مجلس در برگرداندن «گشت ارشاد» و کاهش جریمههای مالی در لایحه «حجاب»، یک نماینده مدعی شد که درآمد حاصل از این جریمهها صرف «اشتغال و ازدواج جوانان» میشود. همزمان، چند مکان عمومی به دلیل خدماتدهی به «بیحجابان» پلمب شدند.
موسی غضنفرآبادی، رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس روز شنبه ۲۱ مرداد به خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران گفت پیشنهادات زیادی درباره لایحه «عفاف و حجاب» مطرح شده اما هیچکدام «چارچوب» آن را تحت تاثیر قرار نداده است.
او مدعی شد که در لایحه، شیوه برخورد با «بدحجابان» به صورت «استفاده از نرمافزارهای روز» است و پلیس «درگیر نمیشود» بلکه از دوربینهای شهری برای «کشف جرم و شناسایی و تعقیب متهم» استفاده خواهد شد.
این نماینده مجلس همچنین درباره تمرکز لایحه بر «جریمه نقدی» مخالفان حجاب اجباری گفت: «برخورد با مجرمان تاثیری بر آمار زندانیان کشور ندارد.»
بر اساس گفتههای غضنفرآبادی که از طراحان اصلی لایحه ۷۰ مادهای «عفاف و حجاب» است، این جریمهها یا از حساب مخالفان حجاب اجباری برداشت میشود یا «بهعنوان بدهکار در سابقه آنها ثبت میشود».
او همچنین مدعی شد که بر اساس این لایحه درآمد حاصل از جریمهها صرف «اشتغال و ازدواج جوانان و کمک به محرومان و آسیبهای اجتماعی» شده و «یک ریال از این جریمهها» به نیرو انتظامی و ارگانهای دیگر اختصاص «نمییابد».
پیش از این دعوا بر سر محل هزینهکرد درآمد حاصل از جریمه شهروندان به دلیل نداشتن حجاب اجباری مورد نظر حکومت بالا گرفته بود و کاربران شبکههای اجتماعی رویکرد جمهوری اسلامی را به این موضوع، در کنار «مجموعه تلاشهای حاکمیت برای زدن جیب مردم» گذاشتند.
همزمان با انتشار مصاحبه غضنفرآبادی اما روزنامه فرهیختگان روز شنبه ۲۱ مرداد در مطلبی با عنوان «کمیسیون گشت را برگرداند، جریمهها را کم کرد» در خصوص لایحه حجاب نوشت که طرح اصلی «عفاف و حجاب» که «خود مجموعهای از ایراد و انتقاد بود» دستخوش تغییر شده است.
بر اساس این گزارش، در نسخه جدید «مزیتهای حداقلی» لایحه مانند «کوتاه شدن دست پلیس از مواجهه کف خیابان با مردم» از بین رفته است.
این روزنامه نوشت: «خبری از مجلس رسیده مبنی بر اینکه امیرحسین بانکیپور، رییس کمیسیون مشترک طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده مجلس، با ایجاد تغییراتی در لایحه عفاف و حجاب علیرغم کاهش میزان جرایم، دوباره پای پلیس را به مساله باز کرده و این در یک جمله یعنی روز از نو، روزی از نو!»
در بخشی از این یادداشت همچنین به تلاش نمایندگان برای هشتادوپنجی کردن لایحه اشاره و سوال شده است: «چه خیری در دور زدن صحن و بررسی لایحه در کمیسیون وجود دارد؟»
فرهیختگان در ادامه با یادآوری ماجرای «طرح صیانت» و «قانون جوانی جمعیت» مدعی شد که چنین طرحهایی با «وزانت و پختگی» ذیل اصل ۸۵ تصویب و «وبال حاکمیت و مردم» شد.
این روزنامه، لایحه موسوم به «عفاف و حجاب» را از همان طرح اولیه تا نسخه ۷۰ مادهای امروزیاش، «عجیب»، «تازه به دوران رسیده» و دارای تمام شاخصههای «بیمیلی و بیتوجهی جامعه نسبت به خود» خواند و نوشت این لایحه «هیچ توجهی به جامعه نمیکند و به جای ترمیم شکافهای ایجادشده، تیشه را به ریشه جامعه بیشتر فرو میبرد».
پلمب رستوران کریم باقری، کتابفروشی دیدآور و کافه اپیزود
در حالی که فرهیختگان لایحه مورد نظر را دارای «منتقدان بسیار و حامیانی همیشگی» میخواند، برخوردهای سختگیرانه و اعمال فشار بر مخالفان حجاب اجباری همچنان ادامه دارد.
در همین راستا، صفحه اینستاگرام رستوران کریم باقری در تهران خبر داد که این رستوران «تا اطلاع ثانوی» پلمب شده است.
این صفحه دلیل پلمب را رعایت نکردن حجاب اجباری خواند؛ موضوعی که پیشتر پلمب اماکن دیگری از جمله رستوران علی دایی، علیرضا منصوریان و امیر قلعهنویی را به دنبال داشته است.
همچنین روز گذشته (جمعه ۲۰ مرداد) یک کافه به نام «اپیزود» در شهر مشهد و نیز کتابفروشی «دیدآور» در تهران به دلیل پذیرفتن «مراجعان بیحجاب» پلمب شدند.
خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، خبر داد کافه اپیزود واقع در خیابان وکیلآباد مشهد را به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری پلمب کردهاند.
این خبرگزاری به نقل از یک منبع نزدیک به متصدیان این کافه نوشت کافه اپیزود چند ماه به دلیل تعمیرات تعطیل بود و تازه هفته گذشته مجددا بازگشایی شد اما جمعه به بهانه عدم رعایت حجاب اجباری آن را پلمب کردند.
همزمان خبری از پلمب کتابفروشی «دیدآور» در تهران به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری از سوی مراجعانش منتشر شد.
این مجموعه پلمبها در راستای سخنان احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی جمهوری اسلامی است که گفته بود در طرح «برخورد با بیحجابی» از روز شنبه ۲۶ فروردین مجموعهای از اقدامات [سرکوبگرانه] مانند «توقیف خودرو، پلمب واحد صنفی و معرفی شهروندان به محاکم قضایی» در دستور کار پلیس قرار میگیرد.
شکیبا یزدانی با وثیقه آزاد شد
در حالی که در ادامه سرکوب شهروندان مخالف «حجاب اجباری»، روز شانزدهم مرداد شکیبا یزدانی، زن مخالف حجاب اجباری بازداشت شد، بر اساس گزارشهای منتشر شده او که بیماری قلبی دارد، روز جمعه ۲۱ مرداد آزاد شد.
خبرگزاری هرانا به نقل از «یک منبع مطلع از وضعیت خانم یزدانی» نوشت که او با «قرار کفالت» از زندان سبزوار آزاد شده است.
در روزهای گذشته ویدیویی از درگیری لفظی شکیبا یزدانی یا یک مرد «آمر به معروف» بر سر حجاب اجباری منتشر شد که هر دو مشغول فیلمبرداری از هم بودند.
دو هفته بعد و در شامگاه شانزدهم مرداد، ۱۰ نفر از ماموران اطلاعات سپاه با حضور همان مرد «آمر به معروف» که از نیروهای بازنشسته سپاه است، یزدانی را بازداشت و به بازداشتگاه پلیس امنیت سبزوار منتقل کردند.
یزدانی پس از بازداشت بدحال شده و ماموران امنیتی «به دلیل بیماری قلبی» او را شبانه به بیمارستان حشمتیه سبزوار اعزام کردند اما با وجود اصرار خانواده برای گرفتن نوار قلب، تنها اجازه «تزریق یک سرم» دادند و دوباره او را به بازداشتگاه منتقل کردند.
همچنین روز جمعه در ادامه فشارها بر مخالفان حجاب اجباری، رسول فلاحتی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در استان گیلان و امام جمعه رشت گفت: «به عوامل نیروی انتظامی، سپاه و بسیج گفتیم افرادی را که با نظام معاندت دارند، ردیابی و شناسایی کنند.»
ابراهیم رئیسی هم روز چهارشنبه ۱۸ مرداد در مراسم «بزرگداشت شهدای مدافع حرم» گفته بود: «من به شما عرض میکنم که این بساط کشف حجاب هم حتما جمع خواهد شد. هیچ نگران نباشید.»
این سخنان او اما با واکنش گسترده و منفی کاربران شبکههای اجتماعی و از جمله «خانواده شهدا» روبهرو شد.
آنها استناد رئیسی را به «خواسته خانواده شهدا برای جمع کردن بساط کشف حجاب»، سوءاستفاده از نام و جایگاه کشتهشدگان جنگ هشت ساله عراق و ایران خواندند.
تاکید حکومت و طرفدارانش بر اجرای قوانین سخت و بازدارنده به منظور تحمیل حجاب اجباری و افزایش فشار بر مردم و سرکوب شهروندان در شرایطی ادامه دارد که طی ماههای گذشته نافرمانی مدنی زنان گستردگی بیشتری پیدا کرده و هر روز تصاویری از زیست روزمره آنان بدون حجاب اجباری منتشر میشود.
رها کردن زندانیان آمریکایی در مقابل آزادسازی مشروط پولهای بلوکه شده ایران با واکنشهای گوناگونی از سوی رسانههای داخلی همراه شده است. روزنامه هممیهن نتیجه این تبادل را «اتلاف وقت» خوانده و روزنامه همشهری صراحتا گفته است دستگیری «دوتابعیتیها» سیاستی برای «مذاکره با دشمن» است.
شورای امنیت ملی آمریکا روز ۱۹ مرداد در بیانیهای تایید کرد که سیامک نمازی، مراد طاهباز، عماد شرقی و دو زندانی دوتابعیتی دیگر در ایران، در ازای آزادسازی مشروط دلارهای بلوکهشده جمهوری اسلامی، به حبس خانگی منتقل شدهاند.
روایت هممیهن: نتیجهای جز اتلاف وقت ندارد
هممیهن روز شنبه در پروندهای ویژه به این تبادل پرداخت و در مقدمهای نوشت که ایران سه سال پیش در چارچوب برجام میتوانست تمامی پولهای خود را با نقل و انتقال آزاد آن بگیرد اما این «فرصت» را به دلیل «درک نادرست از شرایط» از دست دادند و امروز در برابر آزادی چند شهروند ایرانی و البته دوتابعیتی و بهصورت مشروط، این منابع مالی محدود را آزاد کردند.
به گفته هممیهن، این اتفاق نشانهای از «ناتوانی در شناخت و نیز حلوفصل مسایل بینالمللی» و «درک نادرست کارگزاران و برنامهریزان از ماهیت روابط بینالملل و سیاست خارجی» است و ادامه این روند، ایران را «قطعا با مشکلات بیشتری مواجه میکند».
در بخشی از این مطلب آمده است: «پرداختن به چنین موضوعاتی جزیی، جز اتلاف وقت نتیجه دیگری ندارد. همچنان که در ماجرای عربستان [سعودی] و بهبود روابط با آنها، شاهد هیچ تحول جدیای نشدیم و فقط از بحران روابط دوجانبه اندکی کاسته و ابزارهای سیاسی ایران در لبنان، سوریه، یمن، خلیجفارس و عراق کُند شد.»
بر اساس این گزارش، ابزارهای مورد نظر در جریان «مذاکرات پس از برجام» برای سیاست منطقهای ایران کاربرد داشتند تا جمهوری اسلامی به یک «تفاهم کامل و جامع درباره منطقه و برجام» برسد.
با «پررویی» به این تبادل میگویند «دیپلماسی عزت»
روزنامه هممیهن یادآور شده که «برجام دو»یی که مخالفان آن را به شدت محکوم کرده بودند اکنون «به ثمنبخس از دست داده شده است» و شش میلیارد دلار آزاد شده در قبال این تبادل هم «هیچ گره مهمی را از شرایط کشور باز نمیکند».
به گفته نویسنده، در کشوری که به قول وزیر نفت آن فقط به ۲۴۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنعت نفت و گاز نیاز دارد، شش میلیارد دلار «هیچ دردی را درمان نمیکند» چرا که دهها برابر مهمتر، «کاهش ریسک سرمایهگذاری برای حضور سرمایهگذاران در ایران» است.
در بخشی دیگر از این مطلب آمده است: «امیدواریم آقایان این اتفاق را دستاورد نکنند زیرا نه تنها مشکل ایران را حل نخواهد کرد که پیچیدهترش هم میکند.»
مصطفی فقیهی، مدير سايت انتخاب هم در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) نوشت: «گاندو ساختند که [محمدجواد] ظریف، جیسون رضاییان را در ازای "چند میلیارد دلار پول نقد" آزاد کرده .... حالا پولی نیامده و شش میلیارد دلار پول توقیف شده در کره [جنوبی]، میرود به قطر.»
او در ادامه خاطرنشان کرد: «برای خرج هر سنتِ آن، باید تاییدیه نماینده آمریکا باشد؛ آنهم در ازای خرید غذا. با پررویی هم میگویند "دیپلماسی عزت".»
روایت همشهری: با دستگیری دوتابعیتیها آمریکا را مجبور به آزادسازی پولهایمان کردیم
از سوی دیگر، روزنامه همشهری بهعنوان ارگان مطبوعاتی شهرداری تهران زیر نظر علیرضا زاکانی، اعتراف کرد که جمهوری اسلامی «با کار امنیتی» دوتابعیتیها را دستگیر و آمریکا را «مجبور» به آزادسازی دلارهای بلوکه شده خود کرده است.
در بخشی از یادداشتی که همشهری روز شنبه ۲۱ مرداد از یک روحانی به نام حسین کاظمزاده به عنوان پژوهشگر دین و اندیشه در صفحه اول خود منتشر کرده و عنوان آن «درسهای آزادی ۶ میلیارد دلار» است، آمده: «دیپلماسی در دنیای امروز اختصاص به گفتوگو ندارد، بلکه مذاکره بدون پشتوانه قدرت سیاسی و اجتماعی، کاری بیفایده است.»
این «کارشناس» با این ادعا که «دشمن» باید متوجه شود «هزینه کوتاه آمدن مقابل ما، کمتر از مقابله با ماست و این نیاز بهوجود اقتدار دارد» نوشت: «دستگیری افراد دوتابعیتی توسط دستگاه امنیتی، مانور عظمت امنیتی ایران بود و همین، دشمن را مجبور به آزاد کردن اموال بلوکه شده ایران میکند.»
در پایان این یادداشت البته به توییت جیم ریش، سناتور جمهوریخواه استناد شده که تقویت انگیزه جمهوری اسلامی برای «گروگانگیری» را با توجه به سیاستهای کاخ سفید، تایید کرده است.
این عضو کمیته روابط خارجی مجلس سنا به تازگی گفته بود آزادسازی شش میلیارد دلار «به طور خطرناکی» به جمهوری اسلامی «انگیزه بیشتری برای گروگانگیری» میدهد و «سود بادآوردهای را برای ادامه تجاوزات رژیم» فراهم میکند.
مایک پمپئو، وزیر امور خارجه دولت دونالد ترامپ هم با انتقاد از این توافق گفته بود کشورهای متخاصمی همچون کره شمالی و روسیه، ارائه میلیاردها دلار به ایران برای آزادی گروگانها را به منزله «نرخ بازار» گروگانگیری در نظر میگیرند.
این وزیر امور خارجه سابق که آمریکا در زمان او از توافق برجام خارج شد، هشدار داد احتمال اینکه ایران، آمریکاییهای بیشتری را گروگان بگیرد نیز افزایش خواهد یافت.
هشدار چهرههای سیاسی ایرانی و بینالمللی بر تقویت رویکرد گروگانگیری جمهوری اسلامی با این توافق در شرایطی است که علاوه بر این پنج زندانی آزاده شده، چندین شهروند دوتابعیتی دیگر نیز در سالهای گذشته از سوی حکومت بازداشت و زندانی شدهاند.
برخی از این شهروندان دوتابعیتی یا غیرایرانی، با اتهاماتی چون «جاسوسی» و مجازاتهایی سنگین مانند حبسهای طولانیمدت یا اعدام نیز مواجه هستند.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، گفت ایران با پولهایی که در ازای تبادل زندانیان آزاد میشود، تنها میتواند اقدامهای محدودی انجام دهد و آمریکا از چگونگی هزینه شدن پولهای آزاد شده ایران کاملا آگاه خواهد بود.
کربی جمعه در جمع خبرنگاران گفت: «این پولها تنها میتواند برای خرید غذا، دارو و تجهیزات پزشکی که استفاده دوگانه نظامی نداشته باشد، هزینه شود.»
او افزود این پولها در روندی با استانداردهای دقیق و با نظر وزارت خزانهداری آمریکا هزینه خواهد شد.
سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت برای انتقال پول حسابهای مسدود شده از کره جنوبی به قطر مانعی وجود ندارد. با انتقال این پول به قطر، ایران خواهد توانست آن را برداشت کند.
جان کربی با اشاره به اینکه مذاکرات درباره آزادی زندانیان آمریکایی در ایران و بازگرداندن آنها به کشور همچنان ادامه دارد، خاطرنشان کرد توافق احتمالی شامل شهاب دلیلی، شهروند ایرانی دارای گرین کارت که در ایران زندانیست، نمیشود.
وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه گفت که به جز پنچ شهروند زندانی آمریکایی در ایران، از زندانی بودن شهروند آمریکایی دیگری خبر ندارد. در همین حال، اعضای خانواده شهاب دلیلی در اعتراض به گنجانده نشدن او در توافق تبادل زندانیان با ایران، مقابل کاخ سفید تحصن کردهاند.
دارین دلیلی، فرزند شهاب دلیلی، در این تحصن به ایراناینترنشنال گفت: بر خلاف «قانون رابرت لوینسون» درباره بازگرداندن گروگانها، که دارندگان اقامت دائم آمریکا نیز در شمول آن قرار میگیرد، دولت آمریکا یک فرد دارنده اقامت دائم را در زندان ایران رها کرده است.
سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا همچنین در نشست خبری جمعه خود گزارش وال استریت ژورنال درباره کاهش سرعت غنیسازی اورانیوم توسط جمهوری اسلامی را تایید نکرد اما گفت که هرگونه اقدامی از سوی تهران در این زمینه مورد استقبال آمریکا قرار خواهد گرفت. او گفت آمریکا در زمینه برنامه هستهای ایران مذاکره فعالی ندارد.
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر سرعت ساخت اورانیوم غنیشده با درجه نزدیک به تسلیحاتی را به میزان قابل توجهی کاهش داده و مقدار کمی از اورانیوم غنی شده ۶۰ درصدی را رقیقسازی کرده است.
با وجود تاکید دولت آمریکا بر کنترل چگونگی هزینه شدن پولهای آزاد شده ایران، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی نوشت «نحوه بهرهبرداری» از منابع مالی رفع توقیف شده در اختیار جمهوری اسلامی است و این منابع ارزی قرار است پس از تبدیل به یورو در بانک سوئیس، طی چند روز آینده به دو بانک قطری منتقل و سپس به حسابهای جمهوری اسلامی در قطر واریز شود.
نور نیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز اظهارات مقامهای آمریکایی درباره آزادسازی پولهای بلوکهشده را «وارونهنمایی آمریکا» خواند و نوشت: آمریکا میکوشد ناکامی در باجخواهی از ایران در پرونده آزادسازی زندانیان را بهعنوان دستاوردی بشردوستانه برای خود فاکتور کرده و ایران را به باجگیری متهم کند.
شورای امنیت ملی آمریکا پنجشنبه در بیانیهای تایید کرد که سیامک نمازی، مراد طاهباز، عماد شرقی و دو زندانی دیگری که هویت آنها طبق خواست خودشان خصوصی میماند، از زندان به حبس خانگی منتقل شدهاند.
با این حال، این توافق با مخالفت مقامها و چهرههای سیاسی مختلف همراه شده است. مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، جمعه به فاکسنیوز گفت: کشورهای متخاصمی همچون کره شمالی و روسیه، ارائه میلیاردها دلار به ایران برای آزادی گروگانها را به منزله «نرخ بازار» گروگانگیری در نظر میگیرند و احتمال اینکه ایران آمریکاییهای بیشتری را گروگان بگیرد نیز افزایش خواهد یافت
استنی هویر، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، نیز روز جمعه گفت: «آزادسازی ۶ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی در ازای آزادی زندانیان آمریکایی، ایران را به آدمربایی و ترور تشویق میکند؛ این پول برای حمایت از تروریسم استفاده خواهد شد.»
مسیح علینژاد نیز در اکس نوشت: دولت بایدن برای آزادی آمریکاییهایی که در ایران زندانی هستند، بهای سنگینی پرداخته و هیچ تضمینی نیست که آمریکاییهای دیگری نیز گروگان گرفته نشوند. بایدن باید درباره این توافق شفافسازی کند و به مردم آمریکا بگوید جمهوری اسلامی در این توافق چه دریافت کرده است.
دارین دلیلی، فرزند شهاب دلیلی، شهروند ایرانی دارای اقامت دائم آمریکا که در ایران زندانیست، در تحصن خانوادگی آنها مقابل کاخ سفید به ایراناینترنشنال گفت اظهار بیاطلاعی دولت آمریکا از زندانیان دارنده گرین کارت، نشان میدهد دولت ایالاتمتحده مقابل جمهوری اسلامی تسلیم شده است.
او اظهار بیاطلاعی آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، از زندانیانی که گرین کارت دارند را بسیار ناامیدکننده خواند و گفت خانوادهاش سالها در این مورد با وزارت خارجه آمریکا در تماس بودهاند.
دلیلی گفت: «مطمئنم که آنتونی بلینکن وضعیت پدرم را میداند و به نظر میرسد که آنها دارند به خواستههای تیم مذاکرهکننده ایرانی تسلیم میشوند.»
او خاطرنشان کرد: بر خلاف «قانون رابرت لوینسون» درباره بازگرداندن گروگانها، که دارندگان اقامت دائم آمریکا نیز در شمول آن قرار میگیرد، دولت آمریکا یک فرد دارنده گرین کارت را در زندان ایران رها کرده است.
فرزند این زندانی تاکید کرد: «تا مقامهای کاخ سفید تضمین ندهند که در توافق با ایران شرط آزادی پدرم، به عنوان یک فرد دارنده اقامت دائم آمریکا، گنجانده میشود، به تحصن مقابل کاخ سفید ادامه خواهیم داد.»
آنتونی بلینکن روز پنجشنبه گفت: «به جز پنچ شهروند زندانی آمریکایی در ایران، از زندانی بودن شهروند آمریکایی دیگری در این کشور خبر نداریم.»
بلینکن انتقال این پنج شهروند آمریکایی به حبس خانگی را «گامی مثبت» خواند و در عین حال خاطرنشان کرد تحریمهای جمهوری اسلامی کاهش نخواهد یافت. او گفت واشینگتن به اعمال همه تحریمها علیه ایران ادامه خواهد داد.
بلینکن با اشاره به اینکه آزادی شهروندان آمریکایی یک بحث کاملا مجزا است، تاکید کرد ایالاتمتحده «با قاطعیت» به مقابله با فعالیتهای «بیثباتکننده» ایران در منطقه و فراتر از آن ادامه خواهد داد.
با این حال، مقامها و چهرههای سیاسی مختلف در آمریکا با اعتراض به این توافق، آن را باجدهی به گروگانگیرها خواندند.
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد که آزادی زندانیان آمریکایی در قبال پرداخت شش میلیارد دلار «مماشات» است که «فقط موجب میشود آیتاللهها گروگانهای بیشتری بگیرند.»
در ادامه تلاش حکومت برای سرکوب نافرمانی مدنی زنان، ابراهیم رئیسی به تازگی به نقل از «خانواده شهدا» تهدید کرد «به زودی بساط کشف حجاب» را جمع میکند. این صحبتها با واکنشهای بسیاری از سوی کاربران شبکههای اجتماعی از جمله خانواده کشتهشدگان جنگ هشت ساله ایران و عراق مواجه شد.
در ادامه فشارها بر مخالفان حجاب اجباری، رسول فلاحتی، نماینده خامنهای در گیلان و امام جمعه رشت گفت: «به عوامل نیروی انتظامی، سپاه و بسیج گفتیم افرادی را که با نظام معاندت دارند، ردیابی و شناسایی کنند.»
او به «جماران» گفت «هیچکس از کشف حجاب راضی نیست» و افزود: «دیدم که مامور انتظامی آن قدر خوب تذکر داد که طرف مقابل تشکر کرد.»
همزمان، شماری از کاربران شبکههای اجتماعی به سخنان اخیر ابراهیم رئیسی واکنش نشان داده و استناد او را به «خواسته خانواده شهدا برای جمع کردن بساط کشف حجاب»، سوءاستفاده از نام و جایگاه کشتهشدگان جنگ هشت ساله عراق و ایران خواندند.
کاربری به نام «عمو نیما» با اشاره به فراوانی اظهارنظرها درباره سخنان رئیسی نوشت: «ما خانواده شهدا و ایثارگران اصلا چهکارهایم که در مورد حجاب بقیه نظر بدهیم؟»
یک روزنامهنگار هم با یاد کردن از خود بهعنوان «برادر شهید و کسی که یک گردان شهید در فامیلش هست» تاکید کرد: «خانواده ما بیشتر نگران وضعیت معشیت، اقتصاد و آینده ایران تحت حکومت شما هستند.»
الهام نداف، روزنامهنگار دیگری که از «خانواده شهدا» است هم گفت «مادربزرگ، خالهها، داییها و مادرش» تاکید دارند دغدغه اصلیشان «فشار اقتصادی» است: «خدا آنهایی که باعث شدند کمر خودمان و بچههایمان زیر بار فشار اقتصادی بشکند و خونِ مردم را به بهانه حجاب توی شیشه کردند، لعنت کند و بیش از این ذلتشان را ببینیم.»
سعید خلیلی، وکیل دادگستری نیز در شبکه اجتماعی اکس خطاب به رئیسی نوشت: «لطفا اینقدر از خانواده شهدا خرج نکنید و آنان را برای اغراض غیرمشروع خود سپر قرار ندهید.»
شماری دیگر از کاربران هم «دغدغه خانواده شهدا» را نه «کشف حجاب» بلکه مواردی مانند «بلایی که این حکومت اهریمنی بر سر مردم آورده»، «بیکفایتی حکومت در اداره امور» و «بلای اقتصادی» دانستند.
برخی چهرههای نزدیک به جریان اصلاحطلب نیز با انتقاد از سخنان ابراهیم رئیسی و سیاستهای دولت او هشدار دادند که نظام برای بقای خود، نباید بیش از این برای مردم «بحران» درست کند.
سعید شریعتی، عضو شورای مرکزی اتحاد ملت تاکید کرد که روش کنونی حکومت برای اعمال حجاب اجباری «جواب نمیدهد».
حسامالدین آشنا، مشاور رسانهای دولت حسن روحانی هم خطاب به ابراهیم رئیسی نوشت که «بساطتان را جمع میکنید».
روز پنجشنبه ۱۹ مرداد نیز متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به تاکید ابراهیم رئیسی بر جمع کردن «بساط کشف حجاب» بر لزوم آزادی پوشش زنان و عزم واشینگتن بر ادامه اقدامهای بینالمللی علیه ناقضان حقوق بشر در ایران و پاسخگو کردن آنها تاکید کرد.
ابراهیم رئیسی روز چهارشنبه ۱۸ مرداد در مراسم «بزرگداشت شهدای مدافع حرم» گفت: «من به شما عرض میکنم که این بساط کشف حجاب هم حتما جمع خواهد شد. هیچ نگران نباشید.»
او ادامه داد: «افرادی غافل هستند و باید آنها را بیدار کرد تا بدانند به نفع چه کسی دارند این کارها را انجام میدهند. یک عده معدودی هم هستند که به صورت سازمان یافته حرکتی جهتدار با آموزشهای بیگانگان دارند. آنها هم تکلیفشان مشخص خواهد شد.»
در روزهای گذشته همچنین موضوع لایحه موسوم به «عفاف و حجاب» که از ابتدای امسال بین قوه قضاییه، دولت و مجلس مطرح و در گردش بوده، وارد فاز جدیتری شد و در عین حال گزارشها از پشت پرده و تلاش برای تصویب بیسر و صدای آن حکایت دارند.
با این حال انتقادها به این لایحه و ناکارآمد خواندن آن در برابر نافرمانی مدنی زنان، چه از سوی مخالفان و چه جریانهای نزدیک حکومت از یک طرف و تاکید طرفداران حکومت بر اجرای قوانین سخت و بازدارنده به منظور تحمیل حجاب اجباری و افزایش فشار بر مردم و سرکوب شهروندان از طرف دیگر ادامه دارد.
با وجود این تلاشها اما طی ماههای گذشته نافرمانی مدنی زنان گستردگی بیشتری پیدا کرده و هر روز تصاویری از زیست روزمره آنان بدون حجاب اجباری منتشر میشود.