مسیح علینژاد با اشاره به توافق تهران و ریاض برای از سرگیری روابط، در توییتی گفت: جمهوری اسلامی فکر میکند با ارتباط گرفتن با عربستان سعودی، از فشار غرب نجات پیدا میکند، اما با این کار نمیتواند از خشم مردم ایران نجات پیدا کند.
او افزود: انقلاب ایران تا روزی که از شر رژیم آپارتاید جنسیتی خلاص شویم، ادامه خواهد یافت. غرب ممکن است از احیای روابط تهران و ریاض استقبال کند، اما ما میدانیم که جمهوری اسلامی به حمایت از گروههای تروریست و افراطگرا در منطقه و سایر نقاط جهان ادامه خواهد داد.
وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، عباس موسوی، سفیر جمهوری اسلامی در باکو را به دنبال پرواز یک هواپیمای نظامی در مرز دو کشور احضار کرد.
وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان اعلام کرد این هواپیمای نظامی روز شنبه «از ساعت ۹:۴۴ تا ۱۰:۲۶ پروازی بیوقفه در فاصله سه تا پنج کیلومتری مرز آذربایجان-ایران» انجام داده است.
جمهوری آذربایجان این اقدام را «تحریکآمیز و غیردوستانه» خواند.
در این بیانیه تاکید شد که جمهوری اسلامی سال گذشته نیز «رزمایش نظامی گستردهای در امتداد رود ارس و در نزدیکی مرزهای جمهوری آذربایجان» انجام داده است.
روابط دو کشور پس از حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران در روز هفتم بهمن دچار تنش شدید شده است. جمهوری آذربایجان این حمله را عمدی دانسته و روز یکشنبه نهم بهمن، کارکنان سفارت خود در تهران را همراه خانوادههایشان از ایران خارج کرد.
روابط تهران و باکو اما پیش از این حمله نیز به دلیل خشم جمهوری اسلامی از روابط آذربایجان با اسرائیل پرتنش بود و دو کشور بارها از دستگیری جاسوسان یکدیگر در خاک خود خبر دادهاند.
در همین حال روزنامه اسرائیلی هاآرتص از وعده باکو به اسرائیل برای استفاده از فرودگاههای جمهوری آذربایجان در صورت حمله احتمالی اسرائیل علیه تاسیسات اتمی در ایران خبر داد.
در این گزارش آمده است که اسناد آرشیو اتمی ایران که موساد از تهران ربود، از طریق جمهوری آذربایجان به اسرائیل منتقل شد.
با این حال مختار ممدوف، سفیر جدید جمهوری آذربایجان در اسرائیل، به جروزلم پست گفت در صورتی که اسرائیل بخواهد به ایران حمله کند، جمهوری آذربایجان به ارتش اسرائیل اجازه نخواهد داد از خاک این کشور به عنوان پایگاه سوختگیری استفاده کند.
سال گذشته نیز تنشهای میان تهران و باکو پس از بازداشت دو راننده کامیون ایرانی به اتهام ورود غیرقانونی به منطقه خانکندی قرهباغ افزایش یافت.
پس از آن گزارشهایی از اعزام تجهیزات جنگی از سوی سپاه پاسداران به مناطق مرزی ایران و آذربایجان منتشر شد.
الهام علیاف، ریيسجمهوری آذربایجان از برگزاری رزمایش نظامی ایران در نزدیکی رود ارس در مرز دو کشور ابراز تعجب کرد و گفت: «چنین اقدامی در دوران ۳۰ ساله استقلال آذربایجان رخ نداده بود.»
در مقابل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی انتقاد علیاف را از این رزمایش «مایه تعجب» خواند.
گزارش سالانه شرکت امنیتی «کسپرسکی» نشان میدهد ایران در بین کشورهای خاورمیانه و آفریقا در صدر فهرست بیشترین قربانیان تعقیبافزار قرار دارد. این شرکت در سال ۲۰۲۲ در مجموع هزار و ۷۵۴ قربانی را در ایران شناسایی کرده است.
بر اساس گزارش کسپرسکی، مجموع تعداد قربانیان تعقیبافزارها در سال ۲۰۲۲ در جهان ۲۹ هزار و ۳۱۲ نفر بوده است. آماری که در مقایسه با سال پیش از آن، کاهشی نسبی را نشان میدهد.
این افراد تنها از بین مشتریان کسپرسکی شناسایی شدهاند و بر همین اساس تعداد کل قربانیان تعقیبافزارها در جهان بسیار بالاتر از عدد مورد اشاره است.
سازمان «ائتلاف علیه تعقیبافزار» (Coalition Against Stalkerware) تعداد قربانیان سالانه این برنامههای جاسوسی را حدود یک میلیون نفر تخمین میزند.
تعقیبافزارها (Stalkerware) برنامههایی هستند که با نصب شدن روی دستگاه موبایل یا کامپیوتر یک فرد، بدون اطلاع او، دادههای خصوصی مانند موقعیت مکانی، پیامکها، تصاویر، ویدیوها، فهرست مخاطبان و محتوای پیامهای رد و بدل شده در ایمیل و پیامرسانهایی مانند واتساپ و تلگرام را برای شخص تعقیب کننده ارسال میکنند.
روسیه با ثبت هشت هزار و ۲۸۱ مورد، بیشترین قربانی تعقیبافزار در جهان را به خود اختصاص داده است و پس از آن، برزیل با چهار هزار و ۹۶۹ و هند با هزار و ۸۰۷ قربانی در جایگاه دوم و سوم قرار دارند.
به این ترتیب ایران چهارمین کشور دارای بیشترین قربانی تعقیبافزار در جهان به حساب میآید.
در خاورمیانه هم پس از ایران، کشورهای ترکیه با ۷۵۵ مورد و عربستان سعودی با ۶۱۲ مورد در ردههای دوم و سوم قربانیان تعقیبافزار قرار گرفتهاند.
گزارش کسپرسکی تاکید میکند کاربران سیستمعامل اندروید به نسبت کاربران آیاواس و گوشیهای آیفون بیشتر در معرض تعقیبافزارها قرار میگیرند که این مساله به دلیل بستهتر بودن اکوسیستم اپل نسبت به گوگل است.
با وجود این در صورتی که مهاجم امکان دسترسی فیزیکی به گوشی قربانی را داشته باشد، نصب تعقیبافزار روی هر دستگاهی ممکن است.
با آن که استفاده از تعقیبافزار در بسیاری از کشورها ممنوع نشده است اما نصب چنین برنامههایی روی تلفن هوشمند یا کامپیوتر دیگران بدون اطلاع آنها جرم محسوب میشود.
یک مقام ارشد اسرائیلی که بنیامین نتانیاهو را در سفرش به ایتالیا همراهی میکند، در واکنش به از سر گیری روابط دیپلماتیک عربستان سعودی و ایران به خبرنگار ایراناینترنشنال گفت اسرائیل از این خبر غافلگیر نشده است بلکه از مدتها پیش در جریان این روند بوده و آن را دنبال میکرده است.
به گفته این مقام اسرائیلی، بازگشت روابط بین دو کشور بر تلاش اسرائیل و عربستان سعودی برای رسیدن به توافق صلح تاثیری نخواهد داشت.
او همچنین در رابطه با امکان حمله نظامی به تاسیسات هستهای ایران گفت که کشورش برای حمله به ایران، «نه به کسی وابسته است و نه منتظر اجازه کسی خواهد بود» اما از همکاری و مشارکت سیاسی و نظامی ایالات متحده و پشتیبانی سیاسی کشورهای اروپایی خوشحال میشود.
این مقام ارشد اسرائیلی در رابطه با بحران سیاسی در کشورش هم گفت که این بحران داخلی بر مبارزه و مقابله با جمهوری اسلامی تاثیرگذار است و برای همین باید هرچه زودتر آن را پایان داد و به چالش اصلی و مهم روبهروی اسرائیل یعنی تهدیدات جمهوری اسلامی پرداخت.
پس از انتشار خبر توافق عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران، نفتالی بنت، نخستوزیر سابق اسرائیل، از سر گیری روابط دو کشور را تحول «جدی و خطرناک» و «ضربه مهلکی به تلاش برای ایجاد ائتلاف منطقهای» علیه جمهوری اسلامی دانست و گفت این اتفاق «یک شکست بزرگ برای نتانیاهو» و پیروزی سیاسی برای ایران است.
از سوی دیگر سایت خبری واینت در اسرائیل در گزارشی نوشت تجدید روابط دیپلماتیک بین عربستان سعودی و ایران از نزاع بین دو طرف نخواهد کاست و عربستان سعودی سیاست خود را در قبال اسرائیل و نسبت به «توافق ابراهیم» تغییر نداده و دشمنی ریاض و تهران به همین شکل باقی میماند.
بر اساس این گزارش، چین برای رسیدن به توافق به هر دو طرف اعلام کرده که به دنبال دستاوردی برای خود است و از آنجایی که هم ایران و هم عربستان سعودی به چین نیاز دارند، این توافقنامه امضا شد.
به گفته واینت، ریاض در راستای توافق صلح با اسرائیل از این کشور خواسته تا برای کمک گرفتن از آمریکا به منظور غنیسازی اورانیوم مورد نیاز در ساخت ۱۶ رآکتور هستهای پادرمیانی کند.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی همچنین از اسرائیل خواسته تا برای دریافت سیستمهای تسلیحاتی پیشرفته مانند جت جنگنده اف-۳۵ (F-35) از ایالات متحده به ریاض کمک کند.
بر اساس این گزارش، او همچنین به تواناییهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل در برابر احتمال حمله مجدد ایران به کشورش نیاز دارد.
روز جمعه ۱۹ اسفند، رسانههای ایران و عربستان سعودی از توافق دو کشور برای از سر گیری روابط دوجانبه خبر دادند و نوشتند این توافق در جریان سفر علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی به پکن به دست آمده است.
خبرگزاری صداوسیما گزارش داد که شمخانی از روز دوشنبه ۱۵ اسفند در شهر پکن با هدف پیگیری توافقات سفر اخیر ابراهیم رئیسی به چین، مذاکرات فشردهای را به منظور «حلوفصل نهایی موضوعات فیمابین تهران-ریاض با همتای عربستانی خود آغاز کرد.»
بر اساس این گزارش، روز جمعه و در پایان این مذاکرات، بیانیه سهجانبهای در پکن با امضای شمخانی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی، مساعد بنمحمد العیبان، وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی عربستان سعودی و وانگ ئی، عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست و رییس دفتر کمیسیون مرکزی امور خارجی حزب و عضو شورای دولتی جمهوری خلق چین صادر شد.
بر اساس متنی که رسانههای ایران و عربستان سعودی از این بیانیه منتشر کردهاند، تهران و ریاض توافق کردند «ظرف حداکثر دو ماه، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفته و سفارتخانهها و نمایندگیها را بازگشایی کنند».
قرار است وزیران امور خارجه دو کشور برای اجرای این تصمیم و انجام تمهیدات لازم به منظور تبادل سفیران، با یکدیگر ملاقات کنند.
همچنین بر اساس این توافق، «دو کشور با تاکید بر احترام به حاکمیت و عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر» در زمینه اجرای موافقتنامههای همکاریهای پیشین توافق کردند.
خبر توافق ایران و عربستان سعودی در پکن در حالی منتشر شد که دو روز پیش، فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی اعلام کرد کشورش «از گفتوگو با ایران» استقبال میکند.
در واکنش به این اظهارات، سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی هم از آمادگی تهران برای این گفتوگو خبر داد.
تهران و ریاض پس از حمله نیروهای بسیجی به مراکز دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد در حدود هفت سال پیش روابطشان را قطع کردند.
توافق جمهوری اسلامی و عربستان سعودی برای از سر گیری روابط با واکنشهای گسترده بینالمللی همراه شد. در حالی که مقامات اسرائیل از این توافق به شدت ابراز نگرانی کردند، حزبالله لبنان از این تحول ابراز خوشحالی کرد.
در واکنشی تازه، وزارت امور خارجه ترکیه روز شنبه ۲۰ اسفند از توافق جمهوری اسلامی و عربستان سعودی برای از سرگیری روابط دیپلماتیک استقبال و اعلام کرد این اقدام کمک قابل توجهی به امنیت، ثبات و شکوفایی اقتصادی منطقه خواهد کرد.
وزارت امور خارجه طالبان هم توافق دو کشور برای از سرگیری روابط را «گام مثبت در راستای تحکیم صلح و ثبات در منطقه» خواند.
از سوی دیگر وزارت امور خارجه سوریه نیز از این توافق استقبال و اعلام کرد این اقدام «منجر به تقویت امنیت و ثبات در منطقه و گسترش همکاریها» خواهد شد.
خارج از منطقه و در اروپا هم فرانسه از توافق ایران و عربستان سعودی برای از سرگیری روابط استقبال کرد و از جمهوری اسلامی خواست اقدامات «بیثباتکنندهاش» در منطقه را کنار بگذارد.
جو بایدن اما در پاسخ به سوالی درباره از سر گیری روابط دیپلماتیک ایران و عربستان سعودی گفت: «هرچه روابط بین ایران و همسایگان عرب آن بهتر باشد، برای همه بهتر است.»
سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید هم در واکنش به توافق ایران و عربستان سعودی برای از سرگیری روابط اعلام کرد هر گونه تلاش برای کمک به پایان دادن به جنگ در یمن و تنشزدایی در منطقه و دیپلماسی همراه با بازدارندگی، از ارکان اصلی سیاستی است که جو بایدن در سفر خود به منطقه ترسیم کرده است.
از سوی دیگر، مایکل مکال، عضو مجلس نمایندگان آمریکا، با اشاره به میانجیگری چین در احیای روابط عربستان سعودی و ایران نوشت: «بارها دیدهایم که هر اقدام بینالمللی از سوی چین به عنوان ابزاری برای پیشبرد منافع شرورانهاش مورد سوءاستفاده قرار میگیرد و امنیت ملی آمریکا و شرکای ما را تهدید میکند.»
نفتالی بنت، نخست وزیر سابق اسرائیل هم از سرگیری روابط ایران و عربستان سعودی را تحول «جدی و خطرناک» و «ضربه مهلکی به تلاش برای ایجاد ائتلاف منطقهای» علیه جمهوری اسلامی دانست.
بنت این اتفاق را یک شکست بزرگ برای نتانیاهو و پیروزی سیاسی برای تهران دانست.
یائیر لاپید، وزیر امور خارجه سابق اسرائيل، توافق ایران و عربستان سعودی برای از سرگیری روابط را «شکست کامل و خطرناک» سیاست خارجی دولت نتانیاهو و «فرو ریختن دیوار دفاعی منطقهای» دانست که دولت سابق شروع به ساختن آن کرده بود.
در همین حال یک مقام ارشد اسرائیلی به ایراناینترنشنال گفت: «از سر گیری روابط بین ریاض و تهران تاثیری بر تلاش اسرائیل و عربستان سعودی برای رسیدن به توافق صلح نخواهد داشت.»
در مقابل، حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، در یک سخنرانی تلویزیونی توافق از سر گیری روابط ایران و عربستان سعودی را «تحولی خوب» خواند و گفت اگرچه پیامدهای کامل این گام هنوز مشخص نیست اما حزبالله از آن «خوشحال» است.
نصرالله گفت توافق از سر گیری روابط تهران و ریاض ممکن است افقهای جدیدی را برای منطقه و لبنان ایجاد کند.
او همچنین از افزایش تعامل کشورهای عربی با حکومت بشار اسد در سوریه پس از زلزله اخیر در این کشور ابراز رضایت کرد.
اما وزیر امور خارجه عربستان سعودی از سرگیری روابط دیپلماتیک با ایران را ناشی از دیدگاه عربستان مبنی بر ترجیح راهحلهای سیاسی و گفتوگو خواند و گفت: «کشورهای منطقه دارای یک سرنوشت و وجه مشترک هستند که ما را ملزم به پیوستن به یکدیگر برای ایجاد الگویی از رفاه و ثبات برای مردمان خود میکند.»
مساعد بنمحمد العیبان، مشاور امنیت ملی عربستان سعودی نیز در سخنرانی در نشست پایانی مذاکرات توافق با جمهوری اسلامی برای از سرگیری روابط در پکن، گفت که «برای آنچه به دست آوردهایم ارزش قائل هستیم» و «امیدواریم به گفتوگوهای سازنده» ادامه دهیم.
در همین حال سایر کشورهای منطقه از این توافق استقبال کردند. وزیر امور خارجه ترکیه در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه عربستان سعودی از توافق بین ریاض و تهران برای از سرگیری روابط دیپلماتیک استقبال کرد.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس کشور امارات متحده عربی نیز اعلام کرد: «از توافق ایران و عربستان سعودی برای احیای روابط دیپلماتیک استقبال میکنیم.»
وزارتخانههای خارجه بحرین و عمان نیز در پیامهایی جداگانه از این توافق استقبال کردند.
وزارت امور خارجه مصر نیز اعلام کرد: «امیدواریم توافق برای از سر گیری روابط دیپلماتیک بین ایران و عربستان سعودی به کاهش تنش در منطقه کمک کند.»
از سوی دیگر روزنامه کیهان، تحت مدیریت نماینده علی خامنهای، در گزارشی تحلیلی در صفحه اول خود، توافق از سر گیری روابط ایران و عربستان سعودی را «ضربه کاری» به آمریکا و اسرائیل توصیف کرد و نوشت: «مدعیان اصلاحات یاد بگیرند.»
روز جمعه ۱۹ اسفند رسانههای ایران و عربستان سعودی از توافق دو کشور برای از سر گیری روابط دوجانبه خبر دادند و نوشتند که این توافق در جریان سفر علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی به پکن به دست آمده است.
خبرگزاری صداوسیما گزارش داد شمخانی از روز دوشنبه ۱۵ اسفند ماه در شهر پکن با هدف پیگیری توافقات سفر اخیر ابراهیم رئیسی به چین، مذاکرات فشردهای را به منظور «حلوفصل نهایی موضوعات فیمابین تهران-ریاض با همتای عربستانی خود آغاز کرد.»
در پایان این مذاکرات، بیانیه سهجانبهای در پکن با امضای علی شمخانی، مساعد بنمحمد العیبان، وزیر مشاور و عضو شورای وزیران و مشاور امنیت ملی عربستان سعودی و وانگ ئی، عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست و رییس دفتر کمیسیون مرکزی امور خارجی حزب و عضو شورای دولتی جمهوری خلق چین صادر شد.
بر اساس متنی که رسانههای ایران و عربستان سعودی از این بیانیه منتشر کردهاند، تهران و ریاض توافق کردند «ظرف حداکثر دو ماه، روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفته و سفارتخانهها و نمایندگیها را بازگشایی کنند.»
جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، گزارش جدیدی درباره قتل مهسا امینی و تلاش جمهوری اسلامی برای سرکوب معترضان به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه کرد.
رحمان در این گزارش با اشاره به دستگیریهای خودسرانه، اعدامها، دادگاههای ساختگی، شکنجه، تجاوز و خشونت جنسی با معترضان در ایران در گزارش خود نوشت که با توجه به گستردگی و شدت این تخلفات، احتمالا جمهوری اسلامی جنایات بینالمللی، به ویژه جنایات علیه بشریت مرتکب شده است.
جاوید رحمان تحقیقات حکومت درباره مرگ مهسا امنیتی را «غیرموثق و غیرشفاف» خواند و گفت که حداقل الزامات بیطرفانه و مستقل بودن در آن رعایت نشده است.
در همین حال صبا بلوچ، کنشگر حقوق بشر، در گفتوگو با ایراناینترنشنال از مردم ایران خواست واقعیتها، اطلاعات و اسناد رسمی مربوط به نقض حقوق بشر در کشور را برای کمیته حقیقتیاب شورای حقوق بشر سازمان ملل ارسال کنند تا این موارد در گزارش نهایی این کمیته منعکس شود.
سوم آذر ماه امسال (۲۴ نوامبر ۲۰۲۲) شورای حقوق بشر سازمان ملل در نشستی ویژه درباره سرکوب خیزش انقلابی ایرانیان از سوی جمهوری اسلامی، قطعنامهای را به تصویب رساند که بر اساس بندی از آن، یک کمیته حقیقتیاب بینالمللی درباره اعتراضات ایران تشکیل میشود.
پس از تصویب این قطعنامه، روز سهشنبه ۲۹ آذر، شورای حقوق بشر سازمان ملل اعضای این کمیسیون حقیقتیاب درباره وقایع ایران را معرفی کرد.
سارا حسین، وکیل اهل بنگلادش، به عنوان رییس کمیسیون حقیقتیاب معرفی شده است. دو زن حقوقدان دیگر به نامهای شهین سردار علی از پاکستان و ویویانا کرستیسویک از آرژانتین هم دیگر اعضای این کمیسیون هستند.
کمیته حقیقتیاب قرار است در مورد وضعیت رو به وخامت حقوق بشر در ایران به ویژه در مورد زنان و کودکان فعالیت کند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل وظایفی را بر عهده کمیته حقیقتیاب قرار داده است که شامل بررسی کامل و مستقل موارد نقض حقوق بشر به ویژه در مورد زنان و کودکان ایرانی در جریان اعتراضات سراسری، بررسی شکایتها و تخلفات و جمعآوری، تجزیه و تحلیل شواهد مربوط به آنها، حفظ شواهد و ... میشود.
این کمیته موظف به تعامل با همه ذینفعان از جمله دولت جمهوری اسلامی ایران، دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نهادهای مرتبط با سازمان ملل، سازمانهای حقوق بشری و جامعه مدنی خواهد بود.
شورای حقوق بشر همچنین از کمیته حقیقتیاب خواسته است تا در ژوئن سال ۲۰۲۳ (خرداد تا تیر ۱۴۰۲) گزارشی اولیه و در جلسه مارس ۲۰۲۴ (اسفند ۱۴۰۲، فروردین ۱۴۰۳) گزارشی جامع از یافتههای خود به شورا ارائه کند.