همزمان با افزایش نگرانیها درباره وضعیت جسمی فرهاد میثمی، فعال سیاسی که به دلیل اعتصاب غذا کاهش وزن شدیدی پیدا کرده، است، کنشگران ایرانی بهطور فزایندهای از وی حمایت کرده و از او خواستند به اعتصاب غذای خود پایان دهد.
گوهر عشقی، مادر ستار بهشتی، وبلاگنویس کشتهشده در زندان، خطاب به میثمی در توییتر نوشت: «جان تو صدها بار ارزندهتر از جان کسی است که زندگی مردم رابه جهنم تبدیل کرده»، و افزود:«ایران ما به وجود آزادگانی چون تو نیازمنداست که از همه دارایی خود میگذرند و برای روشن ماندن چراغ مبارزه با ضحاک زمانه آن را فدا میکنند.تو نمادانسانیت وآزادگی درمبارزهای.»
بهاره هدایت، زندانی سیاسی، نیز در نامهای خطاب به میثمی از او خواست به اعتصاب غذایش را پایان دهد.
هدایت نوشت: «گرچه میدانم درخواست شکستن اعتصاب غذا لابهلای انبوه درخواستها و اظهار نگرانیها نسبت به وضعیت سلامتیتان ناچیز و ناپیداست» اما وظیفه اخلاقی خود میدانم چنین درخواستی کنم.
همچنین، جمعی از دانشجویان دانشگاه تربیت مدرس در حمایت از فرهاد میثمی و در اعتراض به احکام زندان و اعدام تجمع کرده و پلاکاردهایی را در دست گرفتند.
این دانشجویان در بیانیهای پیام اعتصاب غذای فرهاد میثمی را قیام دیگری علیه فراموشی خوانده و افزودند که «سرکوب و بستن دهانها نمیتواند به کاملترین شکلش ممکن و محقق شود، حتی در عینیترین و مادیترین شکل سرکوب یعنی زندان.»
تعدادی از زندانیان سیاسی اوین با انتشار بیانیهای خواهان راهاندازی کارزاری برای «کمک حداکثری» به زلزلهزدگان خوی شدند به گزارش کانون مدافعان حقوق بشر، این بیانیه به امضای جعفر ابراهیمی، محمد حبیبی، امیرسالار داوودی، محمد شریفیمقدم، رضا شهابی و مصطفی عبدی رسیده است.
در این بیانیه آمده: «مردم از یک سو گرفتار زلزلههای متعدد، سرمای طاقتفرسا و کمبود نان و غذا و چادر شده و از سوی دیگر گرفتار حکمرانی ناکارآمدی هستند که با سنگاندازی مانع کمکهای انساندوستانهی داخلی و بینالمللی میشود و آنها را از حداقلهای اسکان همچون کانکس محروم میدارد.»
در همین حال، حمید محبوبی، رییس جمعیت هلال احمر آذربایجانغربی از وقوع آتشسوزی در چادر کمپ زلزلهزدگان «شهرک ولیعصر» خوی خبر داد .وی افزود: «در این حادثه دو چادر آتش گرفت.»
به گفته محبوبی، آتشسوزی به دلیل افتادن یک اجاق گاز پیکنیک در یکی از چادرها شروع شد و به چادر بعدی انتقال یافت تا اینکه به دست نیروهای امدادی خاموش شد.
رییس جمعیت هلال احمر آذربایجانغربی گفت در پی اینآتشسوزی چهار نفر از امدادگران هلال احمر از ناحیه دست دچار سوختگی شدند.
جعفر میعادفر، رییس سازمان اورژانس نیز گفت یکی از نگرانیهای بهداشتی در خوی خطر ابتلا به آنفلوانزا و کروناست. او از زلزلهزدگان خواست در صورت مشاهده علائم سرماخوردگی «به مراکز بهداشتی و درمانی» مراجعه کنند و در صورت حضور فرد مبتلا در چادرشان ماسک بزنند.
میعادفر همچنین افزود تاکنون ۱۶۵ مورد مسمومیت با گاز منوکسیدکربن گزارش شده است.
پیشتر معاون دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان غربی و مدیر حوادث و فوریتهای پزشکی استان نیز از مسمومیت ناشی از اننتشار گاز منواکسید کربن از چراغهای نفتی و گازی در چادرها در بیش از ۱۰۰ نفر خبر داده بود.
با وجود افزایش نگرانیها از وضعیت زلزلهزدگان در شهر خوی و ادامه انتقادها از رسیدگی مسئولان به قربانیان، ابراهیم رئیسی خطاب به مردم این شهر گفت: «با صبوری شایعات را پشت سر بگذارید، شایعات میخواهد دل مردم را خالی کند، با صبوری شما و خدمتگزاری دولت کار دنبال میشود و آرامش دوباره به خوی باز خواهد گشت.»
در بیانیه روز یکشنبه زندانیان سیاسی ضمن ابراز نگرانی عمیق و همدردی با قربانیان از مردمی «که بارها در سختیها، کنار هم بودن را تجربه کردهاند» خواسته شده در کارزاری برای کمک به زلزلهزدگان شرکت کنند «تا شاهد تقویت جبهه مردم وتسلیم حاکمیت در برابر اراده آنها باشیم».
وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای یک کشور همسو با آمریکا جزئیات جدیدی از همکاری در حال پیشرفت مسکو و تهران برای ساخت کارخانه جدیدی در روسیه فاش کرد که پهپادهای طراحی ایران را تولید خواهد کرد.
بر اساس این گزارش که روز یکشنبه شانزدهم بهمن منتشر شد، این کارخانه میتواند دستکم ۶ هزار پهپاد طراحی شده از سوی ایران برای استفاده در جنگ اوکراین بسازد.
وال استریت ژورنال تاکید کرده که این خبر، تازهترین نشانه از تعمیق روابط و همکاری میان جمهوری اسلامی و روسیه است.
این مقامها که نام آنها و همچنین کشورشان اعلام نشده، به این روزنامه آمریکایی گفتند که یک هیات بلندپایه از جمهوری اسلامی در اوایل ژانویه، به روسیه سفر کرد تا از مکانی که برای تاسیس چنین کارخانهای در نظر گرفته شده، بازدید کنند و جزئیات آن را بررسی کنند.
این منابع افزودند که تهران و مسکو قصد دارند یک نوع پهپاد تندروتر بسازند که میتواند چالش جدیدی را برای پدافند هوایی اوکراین ایجاد کند.
در ماه دسامبر گذشته، کاخ سفید هشدار داده بود که مسکو و تهران در حال بررسی ایجاد یک خط مشترک تولید پهپاد در روسیه هستند.
اکنون مقامهای کشور همسو با آمریکا فاش کردهاند که در روز پنجم ماه ژانویه، مقامهای جمهوری اسلامی از شهر یلابوگا در روسیه که حدود ششصد مایلی شرق مسکو قرار دارد، بازدید کردهاند و مذاکرات جمهوری اسلامی و روسیه به برنامههای ملموس تبدیل شده است.
بر اساس اطلاعات این مقامها، ریاست هیات ایرانی بر عهده عبدالله محرابی، رئیس سازمان جهاد تحقیقاتی و خودکفایی نیروی هوافضای سپاه پاسداران و همچنین قاسم دماوندیان مدیر اجرایی شرکت صنایع هوایی قدس بوده است.
این شرکت از نظر آمریکا، یک سازنده کلیدی در ساخت پهپادهای ایرانی است.
هنوز مقامهای جمهوری اسلامی یا روسیه به این گزارش وال استریت جورنال واکنشی نشان ندادهاند.
پیشتر مقامهای آمریکایی گفتهاند که تهران تاکنون صدها پهپاد را به مسکو ارائه کرده تا روسیه آنها را در جنگ خود علیه اوکراین به کار بگیرد.
دولت جو بایدن هشدار داده که روسیه و جمهوری اسلامی در حال توسعه یک «مشارکت دفاعی تمامعیار» هستند.
همچنین کاخ سفید اعلام کرده که مسکو در حال آموزش خلبانان ایرانی برای به پرواز درآوردن جنگندههای روسی است و قصد دارد تا پایان سال میلادی جاری این جنگندهها را به تهران ارسال کند.
هنوز مقامهای اوکراینی به این گزارش وال استریت ژورنال واکنشی نشان ندادهاند، اما پیشتر پیشتر میخاییلو پودولیاک، مشاور رییسجمهوری اوکراین، خواستار نابودی کارخانههای تولید پهپاد و موشک در ایران و بازداشت تامینکنندگان تجهیزات برای آنها شده بود.
کییف و کشورهای غربی، بارها تایید کردهاند که جمهوری اسلامی پهپاد لازم را برای روسیه به منظور استفاده از آنها در جنگ علیه اوکراین تامین کرده است.
هفت زندانی سیاسی سرشناس در ایران از بیانیه اخیر میرحسین موسوی برای برگزاری همهپرسی در جهت تغییر جمهوری اسلامی استقبال کردند، اما همچنان محمد خاتمی در پیامی بر ضرورت «اصلاحات» تاکید کرده است.
این زندانیان سیاسی در بیانیه خود که روز یکشنبه منتشر شد، نوشتهاند: «در شرایط فعلی از ابتکار ملی و دمکراتیک محصور مقاومت جنبش سبز مهندس میرحسین موسوی برای ارائه برنامه سه مرحلهای حمایت کرده، و تمامی تلاش خود را برای پیشبرد این برنامه و گذار مسالمتآمیز و خشونتپرهیز به ساختاری کاملا دمکراتیک و ایران توسعهیافته اعلام میدارند.»
سه مرحلهای که امضاکنندگان این بیانیه برشمردهاند، عبارت است از: «برگزاری همهپرسی آزاد و سالم در مورد ضرورت تغییر یا تدوین قانون اساسی جدید، در صورت پاسخ مثبت مردم تشکیل مجلسی مرکب از نمایندگان واقعی ملت از طریق انتخاباتی آزاد و منصفانه و همهپرسی درباره متن مصوب آن مجلس به منظور استقرار نظامی مبتنی بر حاکمیت قانون.»
آنان تاکید کردند: «حق تعیین سرنوشت ملتها، حق مسلم و مستمر است و هیچ جامعهای را نمیتوان از این حق محروم کرد. بسیاری از ملتها تلاش میکنند بر پایه خرد جمعی و با بهرهگیری از مقاومت خشونتپرهیز، دولتها را به تمکین در برابر این حق وادار کنند.»
مصطفی تاجزاده، امیرسالار داوودی، حسین رزاق، مهدی محمودیان، سعید مدنی، مصطفی نیلی و فائزه هاشمی، هفت زندانی سیاسی در زندان اوین هستند که این بیانیه را امضا کردهاند.
در بیانیه این زندانیان سیاسی همچنین آمده است: «به باور ما تنها راهحل خروج از بنبست، تسلیم شدن حاکمیت به حق تعیین سرنوشت مردم توسط خود آنان است، زیرا ایران و ایرانیان نیازمند و مهیای تحولی بنیادیناند که خطوط اصلیاش را جنبش پاک «زن، زندگی، آزادی» ترسیم کرده است.»
میرحسین موسوی، آخرین نخستوزیر جمهوری اسلامی که پس از اعتراض به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری سال هشتاد و هشت در حصر خانگی به سر میبرد، روز شنبه در پیامی اعلام کرد که «اجرای بدون تنازل قانون اساسی»، به عنوان شعاری که ۱۳ پیش مطرح کرده بود، دیگر کارساز نیست و خواستار قانون اساسی جدید «برای نجات ایران» شد.
او همچنین خواستار تدوین میثاقی جدید شد که «پیشنویس آن از سوی نمایندگان منتخب مردم، از هر قومیتی و با هر گرایش سیاسی و عقیدتی تهیه شود و در یک همهپرسی آزاد به تأیید ملت برسد».
این پیام موسوی، واکنشهایی را از سوی افراد و رسانههای حکومتی داشته است.
روزنامه دولتی «ایران» در شماره روز یکشنبه خود این پیام موسوی را «فکاهی ارجاع مردم به انتخابات توسط موسوی» خواند و نوشت: «موسوی پرونده سیاه شورش علیه جمهوریت در فتنه ۸۸را در کارنامه خود دارد.»
همچنین عباس کعبی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت که بیانیه میرحسین موسوی «عبور از انقلاب و سقوط است.»
در این میان، محمد خاتمی رییس پیشین جمهوری اسلامی در پیامی بدون ذکر نام موسوی، بار دیگر به ضرورت «اصلاحات» تاکید کرد.
او این موضع را مطرح کرد که «اصلاح خود هم در ساختار و هم رویکرد و هم رفتار، کمهزینهترین و پرفایدهترین راه برون رفتن از بحران است.»
حکومت ایران از آزادی گروهی از زندانیان خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، مشروط به «ندامت اجباری» خبر داد. سازمان حقوق بشر ایران در واکنش اعلام کرد که «عفو ریاکارانه معترضان به دست علی خامنهای یک اقدام تبلیغاتی است».
در بیانیه این سازمان آمده: «نهتنها تمام معترضان باید بدون قید و شرط آزاد شوند، بلکه در راه اجرای عدالت، محاکمه آمران و عاملان سرکوب، یک حق همگانی است»
خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی روز یکشنبه از موافقت علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی با «عفو یا تخفیف مجازات دهها هزار نفر از متهمان و محکومان» خبر داد.
حکومت ایران از ابتدای سرکوب خیزش انقلابی، از ارائه آمار بازداشتشدگان خودداری کرده و حتی کشتار معترضان را نیز با اعلام دلایلی به غیر از تیراندازی از سوی ماموران امنیتی، انکار کرده است.
اما بر اساس آمارهای سازمانهای حقوق بشری تاکنون بیش از پانصد نفر از معترضان کشته شده و دهها هزار معترض نیز بازداشت شدهاند.
بر اساس گزارش خبرگزاری میزان، در پی پیشنهاد رییس قوه قضاییه به خامنهای برای آزادی یا تخفیف مجازات معترضان بازداشتشده، این افراد باید «با اظهار پشیمانی و ندامت، تقاضای بخشش» کنند.
جمهوری اسلامی بازداشتشدگان به ویژه بازداشتشدگان نوجوان و جوان را متهم کرده که «در اثر القائات و تبلیغات دشمن مرتکب رفتارهای نادرست و جرائمی شدند».
رییس قوه قضائیه در نامه خود درباره «شرایط عفو و تخفیف مجازات متهمان و محکومان حوادث اخیر» نوشته است که «عدم ارتکاب جاسوسی به نفع اجانب، عدم ارتباط مستقیم با عوامل سرویسهای اطلاعاتی خارجی، عدم ارتکاب قتل و جرح عمدی، عدم ارتکاب تخریب و احراق تاسیسات دولتی و نظامی و عمومی، و نداشتن شاکی یا مدعی خصوصی» از شرایط آزادی یا تخفیف مجازات معترضان بازداشتشده است.
این در حالی است که قوه قضاییه جمهوری اسلامی بخش زیادی از معترضان و بازداشتشدگان را به چنین اتهامهایی متهم کرده و برای آنان کیفرخواست صادر کرده است.
همچنین در بخش دوم درخواست رییس قوه قضاییه برای برخورداری محکومان دادگاههای عمومی و انقلاب که ممکن است معترضان بازداشتشده نیز جزو آنان باشند، آمده که افرادی شامل عفو یا تخفیف مجازات میشوند که بخشی از حکم زندان خود را گذرانده باشند.
در مهرماه نیز، دادستان عمومی و انقلاب تهران اعلام کرده بود که بعد از فرمان علی خامنهای در مورد تفاوت قائل شدن بین جوانان و نوجوانانی که بر اثر «هیجان ناشی از ملاحظه یک برنامه اینترنتی» به خیابان میآیند، ۴۰۰ نفر از افراد بازداشت شده در اعتراضات اخیر آزاد شدند.
اما ابهام در وضعیت معترضانی که همچنان در بازداشت باقیماندهاند به حدی افزایش یافته که خانوادههایشان بارها مقابل زندانهای جمهوری اسلامی تجمع کردهاند.
اواسط دیماه، شماری از خانوادههای بازداشتشدگان اعتراضات و خیزش انقلابی، برای پیگیری وضعیت فرزندانشان مقابل در زندان کچویی کرج تجمع کردند.
همچنین با افزایش فشارها بر معترضان زندانی، موج اعتصابهای غذا در زندانها رو به گسترش است و گزارشها از در خطر بودن سلامت بسیاری از زندانیان خبر میدهند.
پیشتر سازمان حقوق بشر ایران از احتمال اعدام بیشتر برخی معترضان بازداشت شده در جریان خیزش انقلابی مردم ایران علیه جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد و از جامعه جهانی خواست با واکنش به موقع، مانع از بروز چنین جنایتی شود.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، برخی بازداشتشدگان خیزش اخیر به اتهام «آتش زدن سطل آشغال» به «محاربه» متهم شدهاند که میتواند برای آنان مجازات اعدام به دنبال داشته باشد.
تاکنون حکم اعدام چهار معترض اجرا شده است.
موج بازداشت راویان و گزارشگران قتل و خاکسپاری مهسا امینی، زن جوانی که با جان باختن او خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی آغاز شد، همچنان ادامه دارد.
بر اساس گزارشها، الناز محمدی، دبیر سرویس اجتماعی روزنامه هممیهن، روز یکشنبه روز ۱۶ بهمن و پس از احضار به دادسرای اوین، بازداشت شد.
الناز محمدی، خواهر دوقلوی الهه محمدی، روزنامهنگاری است که روز ۷ مهر بازداشت شده بود و همچنان در زندان قرچک به سر میبرد.
نیلوفر حامدی و الهه محمدی، دو خبرنگاری هستند که درباره کشته شدن مهسا امینی و مراسم ترحیم او گزارش داده بودند.
پیشتر مسعود ستایشی سخنگوی قوه قضاییه اتهام این دو خبرنگار بازداشتی را «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت ملی و فعالیت تبلیغی علیه نظام» عنوان کرد و افزود پرونده آنها در شرف تصمیم نهایی است.
الناز محمدی پیشتر به مناسبت چهلم مهسا امینی در مطلبی که در روزنامه هممیهن منتشر شد، نوشت: «مراسم چهلم ژینا امینی، خبرنگار نداشت. وقتی مردم خودشان را به گورستان آیچی سقز، آنجا که از چهل روز پیش، تن جوان ژینا در آن خاک شده، رساندند، جز خودشان و گوشیهای همراهشان برای ثبت حضور پرتعداد، کسی از رسانهها کنارشان نبود.»
او بدون آنکه از خواهرش نامی بیاورد، به او اشاره کرد و ادامه داد: «حتما بعضی از آنها که چهل روز پیش برای روز خاکسپاری به آیچی رفته بودند، زن جوان موکوتاهی را که گوشی به دست با آنها همدردی میکرد و حرف میزد و مصاحبه میکرد و آنها را برای رسانهاش، روزنامه هممیهن میفرستاد، به یاد داشته باشند.»
همچنین بازداشت نیلوفر حامدی و الهه محمدی بازتاب گسترده بینالمللی نیز داشته است.
روزنامه «تورنتو استار» نوشت که انجمن «روزنامهنگاران مدافع آزادی بیان کانادا» جایزه بینالمللی آزادی مطبوعات خود را به نیلوفر حامدی و الهه محمدی، دو روزنامهنگار بازداشتی، اعطا خواهد کرد.
بازداشت خواهر الهه محمدی چند روز پیش از آن که این جایزه اهدا شود، صورت گرفته است. این جایزه قرار است پانزدهم فوریه (۲۶ بهمنماه) به صورت غیابی به این دو خبرنگار اهدا شود.
فشار بر روزنامهنگارانی که هر یک به نوعی، درباره شخص مهسا امینی گزارش تهیه کردهاند، در حالی ادامه دارد که جمهوری اسلامی هنوز درباره پرونده شکایت خانواده مهسا امینی هنوز به نتیجه نرسیده است.
همچنین بازداشت الناز محمدی در حالی است که چند روز پیش، انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران اعلام کرد که همچنان ۲۴ روزنامهنگار که در جریان خیزش سراسری بازداشت شدهاند، در زندان به سر میبرند.
علی خطیبزاده، مسعود کردپور، نیلوفر حامدی، ایمان بهپسند، الهه محمدی، ویدا ربانی، امیر حسین بریمانی، آریا جعفری، اشکان شمیپور، شهریار قنبری، فرخنده آشوری، فرزانه یحییآبادی، ملیحه درکی، احسان پیربرناش، مارال دارآفرین، کامیار فکور، اسماعیل خضری، حسین یزدی، امیر عباسی، نسیم سلطانبیگی، ملیکا هاشمی، سعیده شفیعی، مهرنوش زارعی هنزکی، این روزنامهنگاران زندانی را تشکیل میدهند.
این انجمن تاکید کرد: «بر اساس گزارشهای رسمی و غیررسمی، آمار روزنامهنگاران بازداشت یا احضار شده از آغاز اعتراضات اخير حدود ۱۰۰ نفر بوده که تعدادى از روزنامهنگاران بازداشت شده با قرار وثیقه آزاد شدهاند.»
اما سانسور مطبوعات و بازداشت خبرنگاران پیش از خیزش سراسری نیز همواره اعتراض سازمانهای بینالمللی را برانگیخته بود.
سازمان گزارشگران بدون مرز نوشت که بنا بر ردهبندی جهانی آزادی رسانههای این سازمان، ایران یکی از بدترین ده کشور دنیا برای آزادی رسانه است و همچنان یکی از سرکوبگرترین کشورها برای روزنامهنگاران به شمار میرود.