قوهقضاییه جمهوری اسلامی با تایید زندانی کردن دهها هزار نفر از مردم از ابتدای خیزش انقلابی از موافقت علی خامنهای با آزادی گروهی از آنها به شرط دادن تعهد اجباری خبر داد. در این دستورالعمل، گروه وسیعی از بازداشتیها با محکومیتهای سنگین از امکان آزادی مشروط مستثنی شدهاند.
موج بازداشت راویان و گزارشگران قتل و خاکسپاری مهسا امینی، زن جوانی که با جان باختن او خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی آغاز شد، همچنان ادامه دارد.
بر اساس گزارشها، الناز محمدی، دبیر سرویس اجتماعی روزنامه هممیهن، روز یکشنبه روز ۱۶ بهمن و پس از احضار به دادسرای اوین، بازداشت شد.
الناز محمدی، خواهر دوقلوی الهه محمدی، روزنامهنگاری است که روز ۷ مهر بازداشت شده بود و همچنان در زندان قرچک به سر میبرد.
نیلوفر حامدی و الهه محمدی، دو خبرنگاری هستند که درباره کشته شدن مهسا امینی و مراسم ترحیم او گزارش داده بودند.
پیشتر مسعود ستایشی سخنگوی قوه قضاییه اتهام این دو خبرنگار بازداشتی را «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت ملی و فعالیت تبلیغی علیه نظام» عنوان کرد و افزود پرونده آنها در شرف تصمیم نهایی است.
الناز محمدی پیشتر به مناسبت چهلم مهسا امینی در مطلبی که در روزنامه هممیهن منتشر شد، نوشت: «مراسم چهلم ژینا امینی، خبرنگار نداشت. وقتی مردم خودشان را به گورستان آیچی سقز، آنجا که از چهل روز پیش، تن جوان ژینا در آن خاک شده، رساندند، جز خودشان و گوشیهای همراهشان برای ثبت حضور پرتعداد، کسی از رسانهها کنارشان نبود.»
او بدون آنکه از خواهرش نامی بیاورد، به او اشاره کرد و ادامه داد: «حتما بعضی از آنها که چهل روز پیش برای روز خاکسپاری به آیچی رفته بودند، زن جوان موکوتاهی را که گوشی به دست با آنها همدردی میکرد و حرف میزد و مصاحبه میکرد و آنها را برای رسانهاش، روزنامه هممیهن میفرستاد، به یاد داشته باشند.»
همچنین بازداشت نیلوفر حامدی و الهه محمدی بازتاب گسترده بینالمللی نیز داشته است.
روزنامه «تورنتو استار» نوشت که انجمن «روزنامهنگاران مدافع آزادی بیان کانادا» جایزه بینالمللی آزادی مطبوعات خود را به نیلوفر حامدی و الهه محمدی، دو روزنامهنگار بازداشتی، اعطا خواهد کرد.
بازداشت خواهر الهه محمدی چند روز پیش از آن که این جایزه اهدا شود، صورت گرفته است. این جایزه قرار است پانزدهم فوریه (۲۶ بهمنماه) به صورت غیابی به این دو خبرنگار اهدا شود.
فشار بر روزنامهنگارانی که هر یک به نوعی، درباره شخص مهسا امینی گزارش تهیه کردهاند، در حالی ادامه دارد که جمهوری اسلامی هنوز درباره پرونده شکایت خانواده مهسا امینی هنوز به نتیجه نرسیده است.
همچنین بازداشت الناز محمدی در حالی است که چند روز پیش، انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران اعلام کرد که همچنان ۲۴ روزنامهنگار که در جریان خیزش سراسری بازداشت شدهاند، در زندان به سر میبرند.
علی خطیبزاده، مسعود کردپور، نیلوفر حامدی، ایمان بهپسند، الهه محمدی، ویدا ربانی، امیر حسین بریمانی، آریا جعفری، اشکان شمیپور، شهریار قنبری، فرخنده آشوری، فرزانه یحییآبادی، ملیحه درکی، احسان پیربرناش، مارال دارآفرین، کامیار فکور، اسماعیل خضری، حسین یزدی، امیر عباسی، نسیم سلطانبیگی، ملیکا هاشمی، سعیده شفیعی، مهرنوش زارعی هنزکی، این روزنامهنگاران زندانی را تشکیل میدهند.
این انجمن تاکید کرد: «بر اساس گزارشهای رسمی و غیررسمی، آمار روزنامهنگاران بازداشت یا احضار شده از آغاز اعتراضات اخير حدود ۱۰۰ نفر بوده که تعدادى از روزنامهنگاران بازداشت شده با قرار وثیقه آزاد شدهاند.»
اما سانسور مطبوعات و بازداشت خبرنگاران پیش از خیزش سراسری نیز همواره اعتراض سازمانهای بینالمللی را برانگیخته بود.
سازمان گزارشگران بدون مرز نوشت که بنا بر ردهبندی جهانی آزادی رسانههای این سازمان، ایران یکی از بدترین ده کشور دنیا برای آزادی رسانه است و همچنان یکی از سرکوبگرترین کشورها برای روزنامهنگاران به شمار میرود.
حکومت جمهوری اسلامی در حالی در تلاش برای کماهمیت جلوه دادن تحریم جشنوارههای فجر به ویژه جشنواره فیلم فجر است، که آنچه در عمل اتفاق افتاده، چیزی جز شکست این تلاشها را نشان نمیدهد.
روزنامه کیهان به عنوان یکی از اصلیترین بازوهای تبلیغاتی و رسانهای جمهوری اسلامی، در تازهترین شمارهاش، گزارشی را با تیتری که ادعای حکومت درباره «کم اهمیت بودن تحریمها» را نشان میدهد، منتشر کرده است: «چراغ جشنواره فیلم فجر روشنتر از همیشه».
این روزنامه نه تنها مدعی «رونق و پویایی بیشتر» جشنواره فیلم فجر امسال «نسبت به سالهای اخیر» است، بلکه بار دیگر به هنرمندان معترض و تحریمکننده حمله کرده و آنان را به «آزار و اذیت» کسانی که در شرایط کنونی مشغول فعالیت هستند، متهم کرده است.
کیهان با اشاره غیرمستقیم به مانی حقیقی نوشته است: «حتی برخی از تهدیدکنندگان با لحن و ادبیات لاتی و جاهلمنشانه، همکاران خود را مورد آزار قرار دادند، مانند نوه جاسوس معروف انگلیس که گفت: منتظرم ببینیم چه کسانی به جشنواره فیلم فجر میروند؟»
پیشتر مانی حقیقی، بازیگر و کارگردان، در ویدیویی در واکنش به درخواست وزیر ارشاد برای فعالیت هنرمندان گفته است: «چگونه در این شرایط که بهترین بازیگران و کارگردانان و شجاعترین رپرها در زندان هستند، دعوت به برگزاری کنسرت و جشنواره میکنید؟»
کیهان همچنین هنرمندان معترض را به «تهدید» دیگران و در عین حال «ریاکاری» متهم کرده و افزوده است: «امروز نیز همین حضرات در حالی که ادعای تحریم و همراهیشان با اغتشاشات، گوش فلک را کر کرده، خود در پروژههای پر پول با رانت و پارتی و شارلاتانیسم مشغول دریافت دستمزدهای کلان بوده و بعضا با همین دستمزدها در آن سوی مرزها برای خود ویلا و خانههای آنچنانی تهیه کردهاند.»
اما این تلاشهای حکومت و گزارشهای اتهامافکن رسانههایش که همزمان با تحریم گسترده جشنوارههای فجر از سوی هنرمندان آغاز شد، تاکنون راه به جایی نبرده و نتوانسته مانع تداوم موج تحریمها شود.
یکی از نمونههای تازه شکست این تلاشها، شرکت نکردن کارگردان و بازیگران فیلم «چرا گریه نمیکنی» در نشست رسانهای فیلمشان در جشنواره فیلم فجر بود که بازتاب گسترده داشت.
این اقدام کارگردان و بازیگران معترض چنان تاثیرگذار بود که در غیاب آنها رضا محقق، تهیهکننده فیلم تلاش کرد با اظهاراتی در حمایت از حکومت، این اقدام اعتراضی را کماهمیت جلوه دهد.
رضا محقق، خطاب به معترضان گفت: «تحریم سینما یعنی بازی کردن با معیشت پنج هزار نفری که در صنعت سینما کار میکنند. شما جایتان را با سیاسیون اشتباه گرفتهاید.»
اما قبل از آن، کیومرث پوراحمد کارگردان سرشناس سینمای ایران که اثرش به بخش مسابقه فجر ۴۱ راه پیدا کرده بود، گفت حضور فیلمش در جشنواره، تصمیم تهیهکننده و مالک فیلم بوده نه او.
هانیه توسلی، بازیگر نیز در واکنش به شرکت فیلمی با بازی او در فجر گفت این حضور «انتخاب و تصمیم» او نیست.
علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون با انتشار نامه سرگشاده خطاب به دبیر جشنواره فیلم فجر خواستار حذف نامش از هر برنامهای در این جشنواره حذف شود. او در این نامه نوشته: «نظر به مشكلات جسمى، سنى و عوارض روحى كه اخيرا بر من عارض شده، از حضور در جشنواره فجر معذورم.»
اما شاید حکومت تصور نمیکرد که موج تحریم جشنواره فراتر از مرزهای ایران نیز برود و هنرمندان خارجی هم به این کارزار بپیوندند.
در روزهای اخیر، ژان پییر و لوک داردن، دو فیلمساز مشهور بلژیکی، با انتشار بیانیهای خواستار حذف جدیدترین فیلم بلند سینمایی خود، «توری و لوکیتا»، از جشنواره فیلم فجر شدند و نوشتند نمیخواهند در نمایش دیکتاتوری مذهبی جنایتکار حضور داشته باشند و در کنار مخالفان این رژیم میایستند.
همزمان، کریستین مونجیو، کارگردان مطرح رومانیایی از نمایش جدیدترین فیلم خود در جشنواره فجر ابراز بیاطلاعی کرد.او گفت از پخشکننده فیلم خواسته فورا این فیلم را از فجر خارج کند. همچنین آلیس دیوپ، نویسنده و کارگردان سرشناس فرانسوی و کامیلا اندینی، فیلمساز اندونزیایی خواستار خروج فیلمشان از جشنواره فجر شدهاند.
در این شرایط، به نظر میرسد حکومت خود به شدت بحران تحریم جشنواره، که اکنون به تماشاگران نیز رسیده، واقف است.
پیشتر عکسهایی در رسانهها منتشر شده بود که سالنهای خالی جشنواره را افشا کرده بود.
محمد خزاعی، رییس سازمان سینمایی، که پیشتر هنرمندان معترض را به ممنوعیت از کار تهدید کرده، اعلام کرده که امسال نظرسنجی برای انتخاب سیمرغ مردمی وجود نخواهد داشت و در مراسم اختتامیه هم این جایزه اهدا نخواهد شد.
به نظر میرسد حذف این جایزه، به دلیل تحریم جشنواره از سوی تماشاگران عادی، یعنی مردم است.
اما تحریم جشنوارههای فجر فقط مختص جشنواره فیلم نیست. پیشتر هنرمندان دیگر رشتههای هنری و حتی اصنافشان نیز اعلام کردند که از فعالیت هنری بازمیایستند.
مثلا قطبالدین صادقی، کارگردان مشهور تئاتر در واکنش به تلاشهای وزیر ارشاد برای عادیسازی فعالیتهای هنری گفته است: «آنها دوست دارند عادیسازی کنند. چرا قبلا از این شرایط صحبت نکردهاند؟ شرایط عادی نیست.»
او تاکید کرد: «با دستور و فرمان نمیشود عادیسازی کرد. زمینههای اجتماعی ریشههایی دارند که باید حل شوند. باید به مردم شور زندگی بدهند. باید امید به آینده به مردم بدهند.»
همچنین به تازگی جمعی از دانشجویان و فارغالتحصیلان رشته موسیقی با انتشار بیانیهای اعلام کردند که در جشنواره موسیقی شرکت نخواهند کرد.
این دانشجویان و دانشآموختگان تاکید کردند که حکومت همیشه از جشنواره فجر «استفاده تبلیغاتی» کرده است.
همزمان با ادامه اعتراضها به کمبود وسایل گرمایشی و سرپناه مناسب برای زلزلهزدگان خوی در سرمای شدید این شهر، یک مادر و پسر در اثر گازگرفتگی در چادر جان باخته و ۱۰۰ نفر دیگر نیز دچار مسمومیت شدند. با این حال، رئیس جمعیت هلال احمر انتقادها از نقص کمکرسانی را از سر «مرض» خواند.
فرزین رضازاده، مدیر حوادث و فوریتهای پزشکی آذربایجان غربی اعلام کرد روز شنبه یک مادر ۸۰ ساله و پسر ۵۵ ساله زلزلهزده اهل فیرورق خوی به علت گازگرفتگی ناشی از مصرف زغال در داخل چادر برای گرمایش، جان خود را از دست دادند.
مدیر حوادث و فوریتهای پزشکی آذربایجان غربی همچنین گفت: بیش از ۱۰۰ نفر بر اثر گازگرفتگی در چادرهای زلزلهزدگان خوی مسموم شدهاند.
با این حال، پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر در مورد مشکلات موجود در کمکرسانی به مردم زلزلهزده خوی گفت: «خیلی خوب کار شده است، اما عدهای با مرض کارها را زیر سوال میبرند.»
روز جمعه رسانههای ایران گزارش داده بودند که پس از گذشت نزدیک به یک هفته از زلزله خوی هنوز مشکلات و نیازهای زیادی در این منطقه وجود دارد. رییس جمعیت هلال احمر اما باز هم تقصیر کمکاری در امدادرسانی به زلزلهزدگان را گردن دخالت افراد غیرمسئول انداخت.
از سوی دیگر، خبرگزاری آناتولی ترکیه گزارش داد به گفته منابع دیپلماتیک جمهوری آذربایجان، دولت ایران پیشنهاد باکو را برای ارسال کمکهای بشردوستانه به زلزلهزدگان خوی رد کرده است.
رد کمکهای جهانی در شرایطی است که بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، تعدادی از مردم آسیبدیده، به دلیل وزش باد و بارش برف، شرایط سختی در چادرهای موقت دارند و خواستار ارسال کانکس برای اسکان هستند.
با ادامه انتقادها از کیفیت کمکرسانی نهادهای حکومت، در یک هفته گذشته جریانهای خودجوش مردمی برای کمک به زلزلهزدگان خوی شکل گرفته است.
گزارشها اما حاکی از ممانعت نیروهای نظامی و امنیتی از ورود خودروهای حامل اقلام مورد نیاز به شهر خوی است.
قوه قضاییه نیز حسابی را که کریم باقری برای جمعآوری کمک به زلزلهزدگان خوی معرفی کرده بود، مسدود کرده است.
میزان، خبرگزاری قوه قضاییه، درباره مسدود شدن حساب کریم باقری، این اقدام باقری را «بدون هماهنگی و اخذ مجوز از سازمانهای ذیربط» توصیف کرد و نوشت این حساب با اعلام سازمان هلال احمر و دستور قضایی موقتا مسدود شده است.
در شبهای گذشته مردم خوی در اعتراض به کمبود چادر و وسایل گرمایشی برای زلزلهزدگان، مقابل ساختمان فرمانداری تجمع کردند.
بسیاری از مردم نیز چندین شب را در سرمای زیر صفر درجه این روزها با کمبود چادر در خیابانها سپری کردند.
بر اساس گفتههای اکبر نیکزاد، رییس بنیاد مسکن، در جریان زمینلرزه خوی هزار و ۷۵۰ واحد مسکونی تخریب و هفت هزار و ۵۰۰ واحد دچار خسارت شدهاند.
گزارش ویدیویی پخششده در فضای مجازی از مشکلات پس از زلزله خوی، نشان میدهد زلزلهزدگان به کمکهای مردمی امید داشته و یکی از آنها گفته است: «هیچ امکاناتی نداشتیم اگر این کمکها نبود از سرما میمردیم.»
ایراناینترنشنال به اطلاعاتی اختصاصی دست یافته که نشان میدهد جمالالدین آبرومند، دستیار محمدباقر قالیباف و رییس پیشین بنیاد تعاون سپاه، حقوق صد دلاری نیروهای فاطمیون و زینبیون و حوثیهای یمن را ماهی پانصد تا هزار دلار اعلام کرده و بخشی از این پول را خودش تصاحب کرده است.
به گزارش مجتبا پورمحسن از ایراناینترنشنال، نیروی قدس سپاه بیش از ۲۰۰ هزار جنگجو در خاورمیانه دارد اما به دلایل امنیتی، آنها را نصف این تعداد اعلام میکند.
به گفته یک فرمانده ارشد سپاه، حقوق حدود ماهیانه ۷۰۰ دلاری لشکر فاطمیون و زینبیون و حوثیهای یمن به ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار کاهش یافته، اما فرماندهان نیروی قدس حقوق این نیروها را به دولت ۵۰۰ تا هزار دلار اعلام میکنند.
اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد جمالالدین آبرومند علاوه بر تغییر غیرقانونی ارقام بودجه مصوب مجلس، در کنار قالیباف به نیروی قدس در پنهان کردن جزییات حقیقی مقصد پولهای ارسالی برای نیروهای نیابتی و نیز مقدار حقوق این افراد، یاری میرساند.
بر اساس اطلاعات دریافتی، نیروهای حزبالله با دریافت ماهانه ۱۳۰۰ دلار از جمهوری اسلامی، بالاترین حقوق را در میان نیروهای نیابتی سپاه دریافت میکنند. این در حالی است که حداکثر حقوق نیروهای ایرانی سپاه در سوریه ۲۵۰ دلار است و حوثیهای یمن ماهی صد دلار میگیرند.
بر اساس اطلاعات رسیده، آبرومند در فرایند لاپوشانی حساب مالی نیروی قدس، مقداری از پول دریافتی از بودجه دولت را شخصا تصاحب میکند.
زمستان گذشته نیز پس از افشای فایلی صوتی از فرماندهان سپاه پاسداران مشخص شد آبرومند در مقام رییس پیشین بنیاد تعاون سپاه با همکاری قالیباف، در فسادی ۱۳ هزار میلیاردی در شهرداری تهران نقش کلیدی داشته است.
در این پرونده، هدلینگ یاس وابسته به بنیاد تعاون سپاه، با دستور مستقیم خامنهای قرار بود با فساد، پول شهرداری را به دست نیروی قدس برساند.
آبرومند در کنار مسعود مهردادی، جانشین اقتصادی بنیاد تعاون سپاه، و محمود سیف، مدیر یکی از شرکتهای این بنیاد، حلقه اجرایی فساد حسین طائب، رییس پیشین اطلاعات سپاه، و محمدباقر قالیباف بودند، اما پس از افشای این فساد، اگرچه مهردادی و سیف به زندان محکوم شدند، اما آبرومند همچنان در کنار قالیباف آزاد ماند.
با وجود تکذیب شرکت تهیهکننده شش فیلم خارجی درباره موافقت با پخش آنها در جشنواره فیلم فجر، رییس سازمان سینمایی اعلام کرد که «حق کپی این فیلمها پرداخت شده و حق انصراف از جشنواره را ندارند».
محمد خزاعی، رییس سازمان سینمایی، گفت: «چهار فیلم خارجی که درباره انصراف آنها بحث شده اصلا در بخش رقابتی نیستند و بیشتر یک فضای نمایشی برای آنها وجود دارد.»
او تاکید کرد: «وقتی حق رایت فیلم پرداخت میشود، حق انصراف وجود ندارد. در حوزه سینمای داخلی هم همینطور است؛ بنابراین نمیتوانند انصراف بدهند.»
شرکت تهیه، توزیع و پخش فیلم فرانسوی «وایلدبانچ» اعلام کرده شش فیلم که حقوق پخش آنها را دارد، «بدون اجازه و اطلاع» از سوی شرکتی به نام «فرانت رو فیلمد اینترتیمنت» در امارات متحده عربی در اختیار جشنواره فجر قرار گرفته است.
«فرانت رو فیلمد اینترتیمنت» تایید کرده که در سالهای گذشته با «جشنواره فیلم فجر» همکاری داشته اما درخواستهای متعددی برای خروج فیلمها از جشنواره امسال به مسوولان این رویداد فرستاده است.
پیش از این ژان پییر و لوک داردن، دو فیلمساز مشهور بلژیکی، با انتشار بیانیهای خواستار حذف جدیدترین فیلم بلند سینمایی خود، «توری و لوکیتا»، از جشنواره فیلم فجر شدند و نوشتند نمیخواهند در نمایش دیکتاتوری مذهبی جنایتکار حضور داشته باشند و در کنار مخالفان این رژیم میایستند.
همزمان کریستین مونجیو، کارگردان مطرح رومانیایی، از نمایش جدیدترین فیلم خود در جشنواره فجر ابراز بیاطلاعی کرده و گفته بود از پخشکننده فیلم خواسته فورا این فیلم را از جشنواره فجر خارج کند.
این کارگردان برنده جایزه نخل طلای جشنواره کن همچنین گفت همراه مردم معترض ایران است و به خاطر این اتفاق از آنها عذرخواهی میکند.
آلیس دیوپ، نویسنده و کارگردان سرشناس فرانسوی و کامیلا اندینی، فیلمساز اندونزیایی هم خواستار خروج فیلمشان از جشنواره فجر شدهاند.
با این حال مقامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میگویند برای حضور این فیلمها در جشنواره فجر با تهیهکنندگان آثار قرارداد دارند.
از سوی دیگر با ادامه موج تحریم جشنواره حکومتی فجر از سوی مردم و هنرمندان، بازیگران و کارگردان «چرا گریه نمیکنی؟» در نشست مطبوعاتی فیلم حاضر نشدند و رضا محقق، تهیهکننده این اثر گفت افتخار میکند که «داماد یک پاسدار» است.
پیش از این رسانههای ایران خبر داده بودند که او داماد عدل هاشمیپور، از فرماندهان سپاه پاسداران است.
کیومرث پوراحمد، کارگردان فیلم «پرونده باز است» هم همانطور که قبلا تاکید کرده کرده بود، در نشست این فیلم شرکت نکرد.
علی قائم مقامی، تهیهکننده فیلم نیز درباره حاضر نشدن این فیلمساز در جشنواره گفت: «همه میدانند که چرا نیامده است.»