رستم قاسمی، وزیر راه و شهرسازی، گفت سخنان خامنهای مسئولیت دولت را در بخش مسکن بیشتر کرد و افزود: «مسکن را برای خانهدار شدن مردم ارزان میکنیم.» او گفت: «مسکن یکساله ساخته نمیشود و زمانبر است، باید فاصله عرضه و تقاضای مسکن کاهش یابد تا مردم بتوانند خانههای ارزانتری بخرند.»
با وجود فروکش کردن ناآرامیها در بغداد، تنشهای لفظی بین جریان صدر و گروههای حامی جمهوری اسلامی ادامه دارد و در حالی که رییسجمهوری عراق خواستار انحلال پارلمان شده، «چارچوب هماهنگی» که ائتلاف گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی است، بر تشکیل دوباره مجلس اصرار دارد.
در همین حال صالح محمد العراقی، معروف به وزیر صدری، خطاب به گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی گفت: «من را دشمن درجه یک خود بدانید.»
او همچنین چارچوب هماهنگی را متهم کرد که «در برابر اراده ملت، مرجعیت و طوایف ایستادگی میکند.»
وزیر صدری خطاب به جمهوری اسلامی هم گفت: «شتر خود را در عراق مهار کنید و گر نه خیلی زود وقت پشیمانی فرا میرسد.»
برهم صالح، رییسجمهوری عراق، روز سهشنبه هشتم شهریور، برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی را راه حل بحران سیاسی در این کشور خواند.
او تاکید کرد نهادهای قانونی در جلوگیری از آنچه رخ داد عاجز ماندند و وضعیت کنونی دیگر قابل قبول نیست.
در مقابل، چارچوب هماهنگی، شب گذشته در جلسهای اضطراری بر تشکیل فوری دولت و برگزاری مجدد نشست مجلس نمایندگان تاکید کرد.
در همین حال قیس خزعلی، رهبر گروه شبهنظامی عصائب اهل الحق، تحت حمایت سپاه پاسداران، در پیامی خواستار برگزاری نشستهای پارلمان و تشکیل فوری دولت شد.
او اتفاقهای اخیر در عراق را «کودتایی نافرجام» خواند که دولت این کشور را به استثنای نخستوزیر، هدف قرار داده است.
همچنین شاخوان عبدالله، معاون دوم رییس پارلمان عراق، در گفتوگو با شبکه خبری روداو تایید کرد که هفته آینده جلسات ریاست پارلمان برگزار خواهد شد.
او همزمان هشدار داد که برگزاری جلسات پارلمان نیاز به توافقات سیاسی دارد.
به گفته شاخوان عبدالله، حزب دموکرات کردستان عراق به شرطی در جلسات پارلمان مشارکت خواهد کرد که تعیین رییسجمهوری در دستور کار قرار نگیرد.
در همین حال حزب دموکرات کردستان عراق تاکید کرد عدم گفتوگو با جریان صدر، نشست مجلس نمایندگان و تشکیل دولت را با مشکلات سابق مواجه خواهد کرد.
بر اساس آخرین آمار منتشر شده از تلفات درگیریها در عراق، ۳۰ نفر از هواداران مقتدی صدر در جریان ناآرامیها کشته و ۵۷۰ نفر دیگر زخمی شدند.
درگیریها در عراق اما پس از آن که مقتدی صدر از حامیان خود خواست از منطقه سبز عقبنشینی کنند، به سرعت فروکش کرد.
روز دوشنبه و ساعتی پس از اعلام کنارهگیری صدر از سیاست، هواداران او که مخالف دخالتهای جمهوری اسلامی ایران در عراق هستند وارد ساختمانهای دولتی عراق، از جمله کاخ ریاست جمهوری در منطقه سبز بغداد شدند.
ایالات متحده و سازمان ملل روز سهشنبه از جریانهای سیاسی در عراق خواستند تا در مواجهه با اختلافات سیاسی، آرامش و خویشتنداری پیشه کنند.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی هم در تماسی با همتای عراقی خود بر حمایت ریاض از ثبات و امنیت عراق تاکید کرد.
دادستان کل کشور درباره امکان تبادل زندانی میان ایران و آمریکا در جریان توافق احتمالی احیای برجام و اعلام موضع سخنگوی وزارت امور خارجه مبنی بر آمادگی تهران برای انجام این مبادله، گفت با توجه به اینکه دو کشور قرارداد مبادله زندانی ندارند، این کار باید از طریق دیپلماتیک انجام شود.
محمدجعفر منتظری روز چهارشنبه ۹ شهریور به خبرگزاری ایلنا گفت: «ما وظیفه داریم مشکلات شهروندان خودمان در هر جای دنیا را دنبال کرده و از آنها حمایت کنیم؛ منتها روابط میان کشورها بسیار میتواند در این حوزه موثر باشد. سطح روابط و کیفیت روابط میتواند موثر باشد.»
منتظری با اشاره به وجود توافقنامه مبادله زندانی میان ایران با برخی کشورها، گفت: «ما با کشورهای اسلامی و کشورهای همسایه و به ویژه کشورهایی که با آنها در این رابطه قرارداد داریم، در رابطه با رفع مشکلات ایرانیانی که در این کشورها هستند و مبادله زندانیان خیلی راحتتر میتوانیم کار انجام دهیم. این روابط و قراردادها با کشوری مثل آمریکا وجود ندارد و ناچار باید از طریق دیپلماتیک کارها پیش برود.»
این اظهارات منتظری در حالی است که محمود عباسزاده مشکینی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس روز چهارشنبه ۲۶ مرداد به خبرگزاری ایسنا گفت: «اختصاصا نمیدانم قرار است تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا صورت گیرد یا نه اما در روابط بینالملل این امری مرسوم است و غیرطبیعی نیست که چند نفر زندانی بین دو کشور مبادله شوند. معمولا همه کشورها با هم تبادل زندانیان دارند. ایران و آمریکا دو کشور هستند که متقابلا زندانیهایی دارند. از طرف دیگر در حاشیه مذاکرات یک نوع مذاکره غیرمستقیم و باواسطه با آمریکاییها داشتیم. پس [انجام این کار] بعید نیست و طبیعی است.»
به گفته عباسزاده مشکینی، در طول مذاکرات احیای برجام، ایران به صورت غیرمستقیم و با واسطه، با آمریکاییها مذاکره داشته و پیامهایی رد و بدل شده است: «... باز هم میگویم که تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا کاملا طبیعی است و چیز بعیدی نیست.»
درباره تبادل زندانی میان ایران و آمریکا هم گفت: «تبادل زندانیان را خارج از چارچوب برجام و غیرمستقیم با آمریکا گفتوگو کردیم و امکان تبادل وجود داشت اما در مقابل شاهد بیعملی و شعار رسانههای از طرف آمریکا بودیم.»
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی هم روز ۳۱ مرداد و در یک فاصله زمانی کوتاه برای بار دوم به موضوع مبادله زندانیان میان ایران و آمریکا اشاره کرد و گفت: «تبادل زندانیان را خارج از چارچوب برجام و غیرمستقیم با آمریکا گفتوگو کردیم و امکان تبادل وجود داشت اما در مقابل شاهد بیعملی و شعار رسانهها از طرف آمریکا بودیم.»
کنعانی روز ۲۶ مرداد از آمادگی تهران برای «اجرای فوری توافق با آمریکا درباره زندانیان» خبر داده و گفته بود: «جمهوری اسلامی ایران به صورت مستقل از برجام، بارها از کانالهای مختلف آمادگی خود را برای پرداختن به مساله زندانیان به طرف آمریکایی اعلام کرده است.»
این اظهارات اما در حالی بود که او دهم مرداد گفته بود: «در بحث تبادل زندانیان مذاکره مستقیمی با دولت آمریکا در این رابطه و هیچ موضوع دیگری اعم از هستهای و غیرهستهای نداریم.»
در حالی که ایرانیان زندانی در آمریکا به نقض تحریمهای بینالمللی متهم شدهاند، سخنگوی وزارت امور خارجه در صحبتهای روز ۲۶ مرداد خود این افراد را «ایرانیان بیگناه» خواند.
کنعانی درباره اظهارات اخیر مقامهای آمریکا در مورد زندانیان آمریکایی در ایران نیز گفت: «جای تعجب است که طرف آمریکایی به جای عمل و رفع موانع در این زمینه، صرفا به اجرای نمایشهای تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی ایران میپردازد.»
پیشتر مقامهای آمریکایی در واکنش به گذشت دو هزار و ۵۰۰ روز از بازداشت سیامک نمازی، شهروند دو تابعیتی زندانی در ایران، با محکوم کردن بازداشت غیرعادلانه نمازی، بر لزوم آزادی فوری همه زندانیان آمریکایی در ایران تاکید کردند.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سهشنبه ۲۵ مرداد گفت: «سیامک نمازی به ناحق دو هزار و ۵۰۰ روز را در زندان ایران سپری کرده است. ما مصمم هستیم آزادی او را تامین کنیم و اطمینان حاصل کنیم همه آمریکاییهایی که به ناحق در ایران بازداشت شدهاند، میتوانند به خانه بازگردند.»
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز با اشاره به گذشت دو هزار و ۵۰۰ روز از «بازداشت ناحق» سیامک نمازی، بر ادامه تلاشهای ایالات متحده برای آزادی او و پدرش، باقر نمازی، تأکید کرد.
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران نیز در پیامی به مناسبت دو هزار و پانصدمین روز بازداشت سیامک نمازی در ایران، خواستار آزادی او، باقر نمازی، عماد شرقی و مراد طاهباز شد.
اسفند ماه سال گذشته، سعید خطیبزاده، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «مذاکرات ایران و آمریکا درباره تبادل زندانیان پیشرفتهایی داشته و منتظر هستیم جمعبندی شود و اگر طرف آمریکایی به تعهداتش عمل کند و شب اجرا عقبنشینی نکند، فکر میکنم میتوانیم یکی از پروندهها در حوزه انسانی را ببندیم که جزو اولویتهای ایران بوده.»
جمهوری اسلامی متهم است در راستای سیاست «گروگانگیری»، اتباع خارجی یا دو تابعیتی را برای اعمال فشار بر دولتهای خارجی یا معاوضه با ایرانیان زندانی مورد نظر خود در خارج از کشور بازداشت میکند.
گیلاد اردان، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، با هشدار نسبت به اینکه احیای احتمالی برجام امنیت جهانی را تهدید میکند، تاکید کرد تنها ترکیبی از تحریمهای سنگین، منزویسازی دیپلماتیک و تهدید نظامی معتبر میتواند جلوی تلاش ایران را برای دستیابی به سلاح هستهای بگیرد.
اردان در مصاحبه با سیانان گفت: «اسرائیل به هیچ توافقی که برای امنیتش مضر باشد پایبند نیست. ایران منطقه و جهان را تهدید میکند و باید از هستهای شدن آن جلوگیری کرد. این توافق به امنیت منطقه و جهان آسیب خواهد زد.»
او افزود: «این توافق حتی نخواهد توانست به تنها هدف اصلی خود که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است، دست پیدا کند.»
سفیر اسرائیل در سازمان ملل گفت: «امیدواریم جامعه بینالمللی بیدار شده و متوجه شود که تنها با ترکیبی از منزویسازی دیپلماتیک، تحریمهای اقتصادی فلجکننده و یک تهدید نظامی معتبر میتوان جلوی هجوم ایران برای ساخت سلاح هستهای را گرفت.»
او تاکید کرد: «تنها در این صورت است که رژیم ایران مجبور خواهد شد بین بقای خود و بلندپروازیهای هستهای خطرناک و دیوانهوار یکی را انتخاب کنند. اگر چنین اتفاقی نیافتد، اسرائیل به هیچ توافق بینالمللی که امنیت ما را تهدید میکند پایبند نخواهد بود.»
اردان گفت: «ایران تهدیدی ماهوی علیه اسرائیل است. ما تنها کشوری هستیم که رژیم آیتاللهها به طور علنی آن را تهدید به نابودی میکند.»
در همین حال، ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در نشست خبری خود گزارشها درباره به توافق رسیدن ایران و آمریکا برای احیای برجام را رد کرد.
او گفت: «این گزارش اشتباه است. ما هیچ توافقی را نهایی نکردهایم. وضعیت همچنان مانند قبل است.»
پیشتر یک مقام پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره مذاکرات احیای برجام به ایراناینترنشنال گفت توافق بین ایران و آمریکا اتفاق افتاده و در دو تا سه هفته آینده رسما اعلام میشود.
او گفت دولت جو بایدن اصرار دارد توافق پیش از انتخابات میاندورهای در آمریکا نهایی شود.
او همچنین در مورد نقش اسرائیل در این میان گفت که آمریکا به طرف اسرائیلی گفته توافق با ایران حتمی است و در شرایط کنونی، آمریکا قصد ندارد با ایران وارد تنش شود.
از سوی دیگر، همزمان با سفر حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، به روسیه، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که وزیران خارجه دو کشور در دیدار چهارشنبه خود در مسکو، به وضعیت برجام که مذاکرات برای آن وارد «خط پایان» شده توجه ویژهای خواهند داشت.
در همین حال، فریدون عباسی، عضو کمیسیون انرژی مجلس و رییس پیشین سازمان انرژی اتمی، روز سهشنبه تاکید کرد اورانیوم غنیشده ایران نباید در سطح ۶۰ درصد باشد و جمهوری اسلامی باید بالای ۹۰ درصد به غنیسازی اقدام کند.
او گفت: «باید مواد غنیشده را نگه داریم. طرفهای مقابل باید از وجود پلوتونیم در ایران بترسند، ولی ما آن را برای تولید انرژی میخواهیم، نه تولید سلاح.»
در حالی که مقام های جمهوری اسلامی در حال بررسی پاسخ آمریکا به متن پیشنهادی توافق برای احیای برجام هستند، کانال ۱۱ تلویزیون اسرائیل به نقل از مقامهای این کشور گزارش کرد که تأکید ایران بر بسته شدن پروندههای باز جمهوری اسلامی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی میتواند موجب به تاخیر افتادن امضای توافقنامه احیای برجام یا حتی شکست گفتوگوها شود.
بر اساس این گزارش، مقامهای اسرائیل بر این عقیدهاند که دولت آمریکا حاضر نیست در این زمینه امتیازی به ایران بدهد.
عفو بینالملل در گزارشی درباره وضعیت افغانهایی که پس از روی کار آمدن طالبان از کشور خود گریختهاند، از انواع بدرفتاریهای مقامهای ایران و ترکیه با این افراد، از جمله قتل، شکنجه و بازداشت خودسرانه این شهروندان افغان خبر داد.
عفو بینالملل در گزارش خود خاطرنشان کرد که ایران و ترکیه در موارد فراوانی پناهجویان افغان را به صورت غیرقانونی به افغانستان بازگردانده و در برخی موارد برای خارج کردن آنها از مرز به خشونت و تیراندازی متوسل شدهاند.
این سازمان با اشاره به خطر واقعی نقض حقوق بشر در افغانستان تاکید کرد طبق نظر کمیساریای عالی سازمان ملل هیچ پناهجوی افغانی نباید به افغانستان بازگردانده شود.
عفو بین الملل گفت: «هیچ کشوری نباید افغانها را به اجبار به ایران و ترکیه بازگرداند، زیرا در این کشورها افغانها در خطر واقعی بازگردانده شدن به افغانستان قرار دارند.»
این سازمان با اشاره به اینکه در فاصله آوریل ۲۰۲۱ و می ۲۰۲۲، نیروهای امنیتی ایران ۱۱ شهروند افغان و نیروهای امنیتی ترکیه ۳ شهروند افغان را کشتهاند، خاطرنشان کرد بررسیها نشان میدهد هیچ یک از کشته شدگان تهدیدی واقعی و قریبالوقوع را برای ماموران امنیتی ایجاد نکرده بودند.
این گزارش افزود: مقامهای ایرانی روزانه هزاران افغان را بدون درنظر گرفتن خطراتی که آنها را تهدید می کند به اجبار به افغانستان برمیگرداند و تخمین زده میشود جمهوری اسلامی در این مدت ۶۵ درصد خانوادههای افغان را که به تازگی از گشورشان گریختهاند، دوباره به افغانستان فرستاده است.
عفو بینالملل همچنین از حکومتهای ایران و ترکیه خواست اطمینان حاصل کنند که نیروهای امنیتی مسئول امور مهاجرتی آنها قوانین بینالمللی را در زمینه منع شکنجه و سایر بدرفتاریها رعایت میکنند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در بیانیهای اعلام کرد که اقدامات یک کشتی سپاه پاسداران برای تصرف و انتقال یک قایق بدون سرنشین به سواحل ایران را ناکام گذاشته و نیروهای سپاه را وادار کرده از یدککشیدن این قایق عقبنشینی کنند.
بنابر بیانیه فرماندهی مرکزی آمریکا، حدود ساعت ۱۱ دوشنبه شب «کشتی پشتیبانی شهید بازیار» نیروی دریایی سپاه پاسداران در آبهای بینالمللی، این قایق بدون سرنشین را که ارتباط آن با ناوگان پنجم آمریکا قطع شده بود، تصرف کرده و با یدک کشیدن آن، در صدد انتقالش به سواحل ایران بود.
ناو یواساس تاندربولت پس از مشاهده اقدام به سوی کشتی سپاه پاسداران به حرکت درآمد و همزمان ناوگان پنجم آمریکا یک بالگرد سیکورسکی سیهاوک از اسکادران رزمی مستقر در پایگاه این ناوگان در بحرین را به پرواز در آورد.
پس از این اقدامات بود که کشتی سپاه پاسداران سیم یدککش را قطع کرده و با عقبنشینی از انتقال این قایق بدون سرنشین، منطقه را ترک کرد.
مایکل کوریلا، فرمانده سنتکام، نیز در بیانیه خود گفت که یک کشتی سپاه پاسداران روز دوشنبه در اقدامی «غیر قانونی و غیر حرفهای» تلاش کرد تا یک قایق بدون سرنشین را در خلیجفارس تصرف کند اما ناو یواساس تاندربولت نیروی دریایی ایالات متحده از این کار جلوگیری کرده است.
در بیانیه فرمانده سنتکام تاکید شده است که عملکرد حرفهای ناو یواساس تاندربولت «این اقدام غیرقانونی ایران جلوگیری و آن را خنثی» کرد.
مایکل کوریلا، فرمانده سنتکام، در بیانیه خود تاکید کرد که این اقدام نیروی دریایی سپاه پاسداران، نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران همچنان به فعالیتهای بیثبات کننده، غیر قانونی و غیر حرفهای خود در خاورمیانه ادامه میدهد.
پس از انتشار بیانیه سنتکام درباره ناکام گذاشتن سپاه پاسداران در یدککشی و انتقال قایق بدون سرنشین آمریکا، سایت نورونیوز نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نوشت: «اقدام به موقع نیروی دریایی سپاه در زمینه کنترل و یدک قایق بدون سرنشین آمریکایی با هدف ایمنسازی مسیر کشتیرانی و جلوگیری از وقوع حادثه احتمالی» انجام شده است.
این سایت در ادامه نوشت: «بعد از حضور ناوچه آمریکایی در منطقه و توجیه شدن به مسائل امنیتی و ناوبری بدون خطر، قایق فوق با تصمیم فرمانده ناو پشتیبانی سپاه رها شد.»
سایت نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی همزمان نوشت: هنوز مشخص نیست، قایقهای بدون سرنشین با چه هدفی به خطوط کشتیرانی اعزام میشوند.»
در همین حال یک مقام ارشد نظامی ایالات متحده با تاکید بر اینکه «آمریکا میخواهد مستقل از توافق هستهای احتمالی، اقدامات ایران در منطقه مهار کند و به همین منظور انجام عملیات علیه اقدامات خصمانه ایران را افزایش» میدهد.
این مقامنظامی گفت که آمریکا، عملیاتهایی را در عراق و سوریه برای مقابله با اقدامات شبهنظامیان تحت حمایت ایران انجام میدهد و پهپادهای آمریکایی به ویژه در ماههای اخیر چندین حمله را در منطقه علیه شبهنظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران انجام دادهاند.
ایالات متحده در حال انجام عملیات در عراق و سوریه برای مقابله با تلاش شبه نظامیان طرفدار ایران برای استقرار در منطقه است. پهپادهای آمریکایی به ویژه در ماههای اخیر چندین حمله را علیه اهداف طرفدار ایران در منطقه انجام دادهاند.
پس از حمله هفته گذشته آمریکا به مواضع شبهنظامیان مورد حمایت ایران، واشینگتن پست در گزارشی نوشت که از ماه آوریل که مایکل کوریلا به فرماندهی سنتکام رسیده، تلاشها برای جلوگیری از حملههای ایران علیه نیروها و داراییهای آمریکا شدت گرفته تا جمهوری اسلامی نتواند با مصونیت به این اقدامها دست بزند.
یک منبع آگاه نیز به واشینگتن پست گفت که دیدگاه کنونی ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا این است که انفعال در برابر حملههای شبهنظامیان مورد حمایت ایران به افزایش این حملهها منجر میشود و همین امر تنشها را افزایش خواهد داد.
در همین حال، الکسیس گرینکویچ، از فرماندهان سنتکام و فرمانده ارشد هوایی آمریکا در خاورمیانه، نیز با اشاره به تلاشها برای ایجاد سازوکار اشتراکگذاری اطلاعات میان کشورهای منطقه و شکل دادن به یک اتحاد منطقهای علیه ایران، به مقامهای جمهوری اسلامی در مورد تمایلات جنگطلبانهشان هشدار داد و گفت: هدف ما بازدارندگی ایران است.