گزارش رسانه‌های اسرائیلی از جزییات احیای برجام؛ ۱۶۵ روز فاصله بین روز امضا تا روز اجرا

جان کربی، سخنگو و هماهنگ‌کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی آمریکا، روز یکشنبه ششم شهریور به شبکه سی‌ان‌ان گفت: «به لطف صرف نظر کردن ایران از برخی موضوعات عمده، مسلما نسبت به دو هفته قبل به توافق نزدیکتریم.»

او با اشاره به اینکه برخی شکاف‌ها بین طرفین هنوز باقی است، به برنامه جی‌پی‌اس شبکه سی‌ان‌ان گفت: پاسخ‌مان را به اتحادیه اروپا و ایران فرستاده‌ایم و آنها در حال بررسی هستند.

جان کربی همچنین بار دیگر بر سیاست جو بایدن بر بازگشت به برجام تاکید کرد و گفت: «حل هیچ مشکلی در خاورمیانه با وجود ایران دارای سلاح هسته‌ای آسان‌تر نخواهد بود.»

اظهارات جان کربی در حالی بیان شده است که مقام‌های جمهوری اسلامی در روزهای اخیر گزارش رسانه‌ها درباره کوتاه آمدن خود در روند مذاکرات احیای برجام را رد کرده بودند.

از سوی دیگر، رسانه‌های اسرائیلی از جمله هاآرتص و جروزالم پست روز یکشنبه جزییاتی از پیش‌نویسی را که اتحادیه اروپا ماه گذشته برای بررسی در اختیار طرفین گذاشت منتشر کردند.

به نوشته این رسانه‌ها، ایران و آمریکا پیش از امضای توافق، بر سر موضوعاتی از قبیل آزادی زندانیان و آزادسازی پول‌های مسدود شده به توافق می‌رسند و پس از امضای توافق نیز مراحلی به اجرا گذاشته خواهد شد.

بنابر همین گزارش، پس از امضای توافق چهار مرحله به مدت ۱۶۵ روز تا اجرای کامل برجام طی خواهد شد.

در روزهای اخیر شماری از مقام‌های اسرائیلی، از جمله وزیر دفاع و همچنین مشاور امنیت ملی نخست وزیر آن کشور، برای گفت‌وگو با مقام‌های دولت بایدن درباره نگرانی‌های تل‌آویو از احیای برجام به واشینگتن رفتند.

قرار است داوید بارنه‌عا، رییس موساد، نیز به زودی رهسپار واشینگتن شود.

حساب توییتری سایت نور نیوز روز یکشنبه ششم شهریور نوشت: «بررسی دقیق پاسخ‌های آمریکا به محورهای اصلاحی ایران در خصوص ایده‌های هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپایی همچنان در سطوح کارشناسی در جریان است و این روند حداقل تا پایان هفته جاری ادامه خواهد داشت.»

خبرگزاری ایسنا نیز به نقل از «منابع مطلع» گزارش مشابهی را منتشر کرده است.

در پی این گزارش‌ها، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در گفت‌وگو با ایرنا در پاسخ به سوالی در مورد اینکه جمهوری اسلامی ایران چه زمانی پاسخ آمریکا را می‌دهد، گفت: «موضوع پاسخ طرف آمریکایی در جلسات تخصصی و کارشناسی در حال بررسی است، زمان مشخصی را نمی‌توانم اعلام کنم برای اینکه بگویم چه زمانی پاسخ ایران داده خواهد شد اما در اولین فرصتی که جمع‌بندی شکل بگیرد و جزئیات بررسی شود، پاسخ داده خواهد شد.»

او افزود موضوعات باقیمانده در ارتباط با روند مذاکرات، موضوعات زیادی نیست و بیشتر مسائل مرتبط با توافق برجام میان طرفین حل و فصل شده اما موضوعات باقیمانده، حساس و مهم و تعیین کننده‌اند.

روز دوم شهریور کنعانی از دریافت پاسخ آمریکا به طرح پیشنهادی اروپا خبر داده و اعلام کرده بود که دولت آمریکا به ‌نظرات ایران برای حل موضوعات باقی‌مانده در مذاکرات احیای برجام پاسخ داده است.

پس از آن شبکه العربیه گزارش داد آمریکا هیچ کدام از «خواسته‌های اضافی ایران» برای احیای برجام را نپذیرفته و در پاسخی که به اتحادیه اروپا ارائه داده، تاکید کرده غنی‌سازی اورانیوم ایران نباید از چهار درصد فراتر برود.

مقامات جمهوری اسلامی اما این خبر و خبرهای مشابه را تکذیب کردند.

در حالی که هنوز موضع ایران به پاسخ آمریکا اعلام نشده روزنامه کیهان، زیر نظر نماینده علی خامنه‌ای، از تیم مذاکره اتمی خواست که «قید مذاکرات را بزند».

این روزنامه نوشت توافق اتمی باعث لغو تحریم‌ها نمی‌شود و «در ‌خوش‌بینانه‌ترین حالت تحریم‌ها به یک بهانه تعلیق و به بهانه دیگر اعمال می‌شوند» و این ایران است که باید در «دور باطل» تحریم و مذاکره برای لغو تحریم «حوزه مذاکرات را از هسته‌ای به موشکی، منطقه‌ای، حقوق‌بشر و... افزایش دهد».

روزنامه کیهان در سرمقاله خود «لغو تحریم با مذاکره» را یک «طعمه» خواند و از دولت خواست که «قید این طعمه را بزند» و وقت خود را صرف «خنثی‌‌سازی» تحریم‌ها کند.

این روزنامه که مدیر آن منصوب علی خامنه‌ای است، روز شنبه نیز در مطلبی خواستار آن شده بود که توافق احتمالی دو ماه به تاخیر بیفتد و نوشت که در این مدت اوضاع از زمین تا آسمان تغییر خواهد کرد.

روزنامه جمهوری اسلامی نیز در سرمقاله خود بر اساس گزارش‌های رسانه ای منتشر شده نوشت: «موارد مهمی از خواسته‌های ایران مورد قبول آمریکا واقع نشده است.»

این روزنامه تاکید کرد که در این صورت «مذاکرات برجامی باز هم به محاق می‌رود و وعده‌ای که مذاکره‌‌کنندگان به عنوان نمایندگان کشورهای عضو برجام مبنی بر امضا توافق در این هفته داده‌اند، محقق نخواهد شد.»

جمهوری اسلامی در عین حال نوشت که آمریکا وعده داده توافق جدید را در کنگره تصویب کند. این روزنامه افزود: «اگر آمریکا به این وعده عمل کند، یکی از خواسته‌های مهم برجامی ایران برآورده شده و این، یک گام به جلو برای رسیدن به توافق محسوب خواهد شد.»

پس از آن که روزنامه جمهوری اسلامی این مطلب را منتشر کرد، ایرنا، خبرگزاری دولت ایران به نقل از یک منبع مطلع نوشت: «محتوای منتشر شده هیچ نسبتی با واقعیت پاسخ آمریکا ندارد و مملو از داده‌های نادرست و کذب است.»

مذاکرات مقامات آمریکا و اسرائیل درباره توافق احتمالی ادامه دارد و در همین حال شبکه کان اسرائیل گزارش داد که انتظار می‌رود جو بایدن و یائیر لاپید علاوه ‌بر گفت‌وگوی تلفنی طی روزهای آینده، ۲۹ شهریورماه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با یکدیگر دیدار کنند.

از سوی دیگر، رسانه‌های اسرائیل خبر دادند که بر اساس تخمین سازمان اطلاعات خارجی این کشور (موساد)، توافق احتمالی اتمی میان ایران و کشورهای غربی در چند روز یا چند هفته آینده امضا خواهد شد.

روزنامه سوئدی اکسپرسن گزارش داد که این دو برادر در ایران متولد شده‌اند، اما در کودکی به سوئد آمدند و متهم‌اند که از مارس ۲۰۱۱ تا زمان دستگیریشان در سال گذشته میلادی، جاسوسی می‌کردند.

با این حال، این روزنامه تاکید کرد که هنوز مشخص نیست آیا این دو اطلاعاتی را به نیروهای اطلاعاتی ایران یا طرف دیگری داده‌اند یا نه.

بر اساس این گزارش، برادر بزرگتر به عنوان بازپرس کار می‌کرد و مدتی نیز در پلیس امنیت و همچنین برای سرویس اطلاعات نظامی سوئد هم فعالیت کرده است.

به نوشته این روزنامه، این مرد به بر زبان فارسی تسلط داشته است.

همچنین، برادر کوچکتر او برای مدت کوتاهی برای پلیس امنیت سوئد کار می‌کرد، اما مشخص نیست که آیا این دو برادر در یک دوره زمانی در پلیس امنیت سوئد فعالیت داشتند یا نه.

این دو برادر که اکنون در بازداشت به سر می‌برند، اتهام‌های وارده را رد کرده‌اند.

یکی از اعضای نیروهای مسلح سوئد که نامش فاش نشده نیز در جلسه محاکمه حضور خواهد داشت. گفته می‌شود که او با فعالیت برادر بزرگتر مرتبط است.

هنوز مقام‌های قضایی سوئد اطلاعاتی را درباره پرونده این دو منتشر نکرده‌اند، اما هم دادستان‌ها و هم وکلای این دو برادر که به دادگاه استکهلم فراخوانده شده‌اند، تایید کردند که این دو برادر به دلیل اتهام‌های جاسوسی محاکمه خواهند شد.

روابط ایران و سوئد در سال‌های اخیر به دلیل زندانی بودن احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی-سوئدی در تهران به اتهام جاسوسی و صدور حکم اعدام برای او و همچنین برگزاری دادگاه حمید نوری، معاون دادیار سابق زندان گوهردشت در سوئد به اتهام مشارکت در کشتار زندانیان سیاسی زندان‌های ایران در سال ۶۷، پرتنش شده است.

چندی پیش، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی با صدور اطلاعیه‌ای از بازداشت یک تبعه سوئد در ایران به اتهام جاسوسی خبر داد و اعلام کرد که این تبعه با افراد «مظنون اروپایی و غیر اروپایی» در ایران ارتباط داشته است.

اما یکی از سخنگویان وزارت خارجه سوئد اعلام کرد گزارش وزارت اطلاعات درباره بازداشت یک شهروند سوئدی، مربوط به دستگیری یک تبعه حدودا ۳۰ ساله است که این کشور اروپایی در اردیبهشت ماه خبر بازداشت او را تایید کرده بود.

در اواسط اردیبهشت ماه و یک هفته پس از هشدار سوئد به شهروندانش در مورد سفر به ایران، رسانه‌های این کشور از دستگیری یک گردشگر سوئدی هنگام خروج از ایران خبر دادند.

این بازداشت همزمان با ورود دادگاه استکهلم سوئد به مرحله صدور حکم برای حمید نوری انجام شد.

او تاکید کرد که ایرانی‌ها باید ببینند «باید بهای سنگینی برای سرکشی خود بپردازند». به گفته لاپید، ارائه بمب‌های سنگرشکن از سوی آمریکا باعث تن دادن جمهوری اسلامی به برجام در سال ۲۰۱۵ میلادی شد.

آمریکا سال ۲۰۰۹ میلادی ۵۵ بمب معروف به سنگرشکن را به اسرائيل فروخت که می‌تواند به تاسیسات هسته‌ای زیرزمینی ایران نفوذ کند.

بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل، نیز روز جمعه در دیدار با مشاور امنیت ملی آمریکا تاکید کرد که حتی در صورت احیای برجام، ایالات متحده باید یک گزینه نظامی قابل اجرا را علیه تاسیسات اتمی ایران در اختیار داشته باشد.

پس از این اظهارات، یک مقام ارشد اسرائیلی به خبرنگاران گفت: «دولت آمریکا نسبت به این پیشنهاد وزیر دفاع اسرائیل واکنش مثبت نشان داده است.»

مذاکرات مقامات آمریکا و اسرائیل درباره توافق احتمالی ادامه دارد و شبکه کان اسرائیل گزارش داد که انتظار می‌رود جو بایدن و لاپید علاوه ‌بر گفت‌وگوی تلفنی طی روزهای آینده، ۲۹ شهریورماه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با یکدیگر دیدار کنند.

در همین حال رسانه های اسرائیل خبر دادند که دیوید بارنه‌ئا، رییس موساد، هفته آینده در ارتباط با موضوع توافق احتمالی به واشنگتن سفر خواهد کرد.

رییس موساد پیش از این توافق احتمالی اتمی کشورهای غربی با ایران را «بسیار بد» برای اسرائیل خوانده و گفته بود که این توافق بر دروغ بنا شده است.

از سوی دیگر، رسانه‌های اسرائیل خبر دادند که بر اساس تخمین موساد، توافق احتمالی اتمی میان ایران و کشورهای غربی در چند روز یا چند هفته آینده امضا خواهد شد.

همزمان با این مذاکرات معاون وزیر خارجه قطر به تهران سفر و همچنین با هماهنگ‌کننده مذاکرات برجام به صورت تلفنی گفت‌و‌گو کرد.

محمد بن عبدالعزیز الخلیفی، معاون وزیر خارجه قطر، در دیدار با علی باقری‌کنی، مذاکره‌کننده ارشد ایران در مذاکرات، احیای برجام را در راستای تقویت امنیت و ثبات منطقه خواند و خواستار ادامه روند احیای این توافق شد.

همچنین بر اساس گزارش‌ها او سپس با انریکه مورا، هماهنگ‌کننده مذاکرات برجام به صورت تلفنی گفت و گو کرد.

حساب توییتری سایت نور نیوز نوشت: «بررسی دقیق پاسخ‌های آمریکا به محورهای اصلاحی ایران در خصوص ایده‌های هماهنگ‌کننده اتحادیه اروپایی همچنان در سطوح کارشناسی در جریان است و این روند حداقل تا پایان هفته جاری ادامه خواهد داشت.»

خبرگزاری ایسنا نیز به نقل از «منابع مطلع» گزارش مشابهی را منتشر کرده است.

پس از آن که روابط عمومی مجلس با صدور اطلاعیه‌ای درباره گزارش تحقیق و تفحص فولاد مبارکه اعلام کرد که این گزارش برای انتشار عمومی نبوده، برخی از نمایندگان مجلس هشدار داده‌اند که انتشار بدون مجوز هرگونه گزارش تحقیق و تفحص «جرم» است.

موسی غضنفرآبادی، رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس گفت: «از لحاظ قانونی تا زمانی که رای قطعی صادر نشده است، کسی نمی‌تواند نتایج گزارش‌های تفحص را اعلام کند و کسی که بدون مجوز گزارش تفحص از مجلس را منتشر می‌کند، خلاف قانون عمل کرده است.»

او تاکید کرد: «هرچند حکمی برای اخلال‌گران اقتصادی و برخورد با آنها قبلا صادر شده، اما قبل از قطعیت حکم محکومان، اعلام اسامی جرم است.»

همچنین مهدی طغیانی، نماینده اصفهان و سخنگوی کمیسیون اقتصادی گفت «قطعا انتشار مفصل گزارش تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی از فولاد مبارکه تخلف است و اساسا با «سیره‌» رهبر جمهوری اسلامی در تضاد است.

بر اساس گزارش مجلس، طی سه سال حدود ۹۰ مورد «تخلف، انحراف، تحمیل خسارت و توزیع رانت» به ارزش بیش از ۹۱ هزار میلیارد تومان در شرکت فولاد مبارکه اصفهان صورت گرفته و این رقم، بزرگترین رقمی است که تاکنون از فسادهای مالی در جمهوری اسلامی رسانه‌ای شده است.

اما در واکنش به انتشار این گزارش، ابراهیم رئیسی اعلام کرد که این گونه فسادها ربطی به حکومت ندارد و «نظام جمهوری اسلامی پاک است».

غلامحسین محسنی اژه‌ای هم اعلام کرد که اساسا چنین گزارشی به دست قوه قضاییه نرسیده است. محمدباقر قالیباف نیز گفت که مجلس گزارش تحقیق و تفحص از فولاد مبارکه را علنی نکرده و با اعلام مصادیق قبل از رسیدگی قضایی مخالف است.

چند سال پیش، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در ارتباط با پرونده اختلاس سه هزار میلیارد تومانی در بانک‌های ایران رسانه‌ها را تهدید کرد که «نباید این قضیه را کش دهند»، زیرا به زعم او «عده‌ای می‌خواهند از این حوادث برای زدن توی سر مسئولین سوءاستفاده کنند.»

تاکید رهبران جمهوری اسلامی بر «پاک بودن» این حکومت در حالی است که بر اساس اعلام سازمان شفافیت بین‌الملل، جمهوری اسلامی از نظر سلامت معاملات اقتصادی و تجاری، در میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۵۰ قرار دارد.

متهم کردن رسانه‌ها به انتشار «اخبار بد» و فراخوان برای انتشار «اخبار خوب»

رهبر جمهوری اسلامی پیشتر از رسانه‌های ایران خواسته بود که «اخبار خوب و امیدبخش» را مخابره کنند که این جمله او در سربرگ وبسایت خبرگزاری ایسنا آورده شده است.

خبرگزاری فارس نیز بخشی را به نام «خبر خوب» در وبسایت خود به راه انداخت که مثلا تعداد زیاد فرزندان یک «زوج طلبه» در یک روستای ایران را به عنوان خبر خوب منتشر می‌کند.

همچنین خامنه‌ای به تازگی ضمن حمله به فضای مجازی و رسانه‌های خارج از کشور، گفت: «در مقابل این تهاجم رسانه‌ای، جهاد تبیین یک فریضه قطعی و فوری است.»

اکنون نیز همزمان با موج انتقادها از فساد موجود در جمهوری اسلامی، مقام‌های جمهوری اسلامی با تاکید بر انتشار «اخبار خوب»، انگشت اتهام خود را بار دیگر به سوی رسانه‌ها نشانه رفتند.

مهدی سیاری، جانشین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، «استراتژی دشمن» را «موج‌سازی» در ‌ایران «از طریق جنگ رسانه‌ای» اعلام کرد.

سیاری روز شنبه در جمع فعالان رسانه‌ای حکومتی گفت: «رسانه خط مقدم انقلاب و نظام است. دشمن جنگ رسانه علیه ما راه انداخته است.»

او افزود: «دشمن دنبال برهم زدن امنیت روانی جامعه است و این کار را در حوزه رسانه و به صورت خاص اخبار بد دنبال می‌کند.»

جانشین سازمان اطلاعات سپاه همچنین از رسانه‌های حکومتی خواست «محتوای خوب و اثرگذار» را در دستور کار خود قرار دهند.

او گفت: «گاه به صورت جزیره‌ای اقدامات خوبی صورت می‌گیرد اما نیاز به تمرکز برای تولید محتوای خوب داریم و شبکه‌های اجتماعی ما نیز باید منسجم باشند.»

در روزهای اخیر و همزمان با «هفته دولت» در ایران، مقام‌ها و رسانه‌های دولتی به طور مرتب از «خبرهای خوب» در حوزه‌های مختلف خبر می‌دهند.

احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد، روز یکشنبه در یک نشست خبری گفت که حتی اگر جمهوری اسلامی با آمریکا بر سر احیای برجام به توافق نرسد وضعیت ایران «از این بدتر نخواهد شد».

این در حالی است که روند افزایش قیمت‌ها در ماه‌های اخیر در ایران شتاب گرفته و این روند همچنان ادامه دارد.

پیشتر نیز به ویژه در دوره محمود احمدی‌نژاد که تنش‌ها میان تهران و قدرت‌های جهانی بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی افزایش یافته بود، او مدام از «خبرهای خوب» هسته‌ای سخن می‌گفت.

با این حال این سیاست جمهوری اسلامی، مورد تردید برخی در داخل ایران نیز قرار گرفته است.

حمید ضیایی پرور، استاد ارتباطات، به ایسنا گفته است: «اخبار بد بخشی از واقعیت‌های جامعه است و رسانه نمی‌تواند به صرف اینکه خبر بد است آن را منتشر نکند. وقتی کیف‌قاپی، خفت‌گیری و زورگیری، قتل، تصادف ترور و انفجار هست رسانه باید اینها را منتشر کند و نمی‌تواند بگوید همه‌چیز آرام است و جامعه من چقدر خوشبخت است.»