رییسجمهوری آمریکا در نشست خبری پس از حمله روسیه به اوکراین از تحریمهای جدید علیه مسکو رونمایی کرد و گفت که ولادیمیر پوتین جنگ را انتخاب کرد و اکنون باید عواقب آن را متحمل شود.
جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا، روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران گفت که تحریمهای جدید ایالات متحده علیه روسیه به گونهای طراحی شدهاند که تاثیر بلندمدتی بر مسکو داشته باشند و تاثیر آن بر آمریکا و متحدانش، حداقلی باشد.بابدن افزود که واشینگتن برای اقدامات بیشتر آماده است.
به گفته بایدن، تحریمهای جدید آمریکا توانایی روسیه را برای تجارت با دلار، یورو، پوند و ین محدود خواهد کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا پس از اظهارات جو بایدن اعلام کرد واشینگتن تحریمهایی را بر دو موسسه مالی بزرگ روسیه و چندین شخص که با کرملین در ارتباطند اعمال کرده است.
بر اساس بیانیه این وزارتخانه، مجموعه تحریمهای آمریکا بهدنبال حمایت بلاروس از حمله روسیه، صنایع دفاعی و امنیتی بلاروس، مقامهای دفاعی این کشور و حلقه نزدیک به رییسجمهوری بلاروس را هدف قرار میدهد.
وزارت بازرگانی آمریکا نیز تحریمهای صادراتی گستردهای را علیه روسیه اعمال کرد. این تحریمها شرکتهایی را که در تولیدات خود از فناوری آمریکایی استفاده میکنند، ملزم میکند پیش از صادرات به روسیه از آمریکا مجوز بگیرند.
جو بایدن طرح تحریم شخص ولادیمیر پوتین را یک احتمال خواند و گفت: «این یک بلوف نیست، [این طرح] روی میز است.»
بایدن به سوال خبرنگار که پرسید چرا تحریمی علیه پوتین در مجموعه تحریمهای جدید آمریکا گنجانده نشده است، پاسخ نداد.
او همچنین در بخش دیگری از اظهار نظر به سوالی درباره احتمال درخواست از چین برای کمک به انزوای روسیه، خودداری کرد.
رییسجمهوری آمریکا بار دیگر تاکید کرد که وارد جنگ با روسیه نمیشود و نخواهد شد اما به تعهدات خود برای دفاع از شرکای ناتو عمل خواهد کرد.
او افزود که ناتو روز جمعه برای ترسیم اقدامات بیشتر تشکیل جلسه خواهد داد.
بایدن در ادامه گفت که این لحظه خطرناکی برای تمام اروپاست و او به نیروهایی که در حالت آمادهباش قرار گرفته بودند اجازه اعزام به آلمان را داده است.
یک مقام ارشد دفاعی آمریکا پس از اظهارات بایدن به خبرگزاری رویترز گفت که ایالات متحده هفت هزار سرباز را به آلمان اعزام میکند تا به متحدان ناتو اطمینان خاطر دهد.
رییسجمهوری آمریکا گفت که ولادیمیر پوتین بلندپروازیهایی بسیار بزرگتر از اوکراین دارد و میخواهد اتحاد جماهیر شوروی را احیا کند.
بایدن گفت :«تجاوزهای ولادیمیر پوتین به اوکراین به قیمت گزافی برای روسیه تمام خواهد شد. رییسجمهوری روسیه در صحنه بینالمللی یک منحوس خواهد بود.»
او در ادامه گفت که هیچ برنامهای برای گفتوگو با پوتین درباره بحران اوکراین ندارد.
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش به حملات سایبری روسیه در اوکراین اشاره کرد و گفت آمریکا ماهها است که با بخش خصوصی برای تقویت امنیت خود کار میکند و آماده پاسخگویی به حملات سایبری روسیه است.
جو بایدن در اوایل روز پنجشنبه با همتایان خود از متحدان گروه هفت دیدار کرد تا پس از حمله پوتین، اقدامات شدیدتری را علیه روسیه ترسیم کند.
آمریکا پیشتر در روز چهارشنبه تحریمهایی را علیه شرکت مسئول ساخت خط لوله گاز نورداستریم ۲ روسیه اعمال کرد و در روز سهشنبه نیز دو موسسه مالی بزرگ روسیه و بدهیهای دولتی روسیه را به همراه برخی از اشخاص روسی و اعضای خانواده آنها را تحریم کرده بود.
پیش از آن ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه روز دوشنبه دوم اسفند استقلال مناطق شورشی تحت حمایت مسکو در شرق اوکراین را به رسمیت شناخته بود. اقدامی که باعث تشدید تنشها و به باور برخی کارشناسان زمینه تهاجم روسیه به شرق اوکراین را فراهم کرد.
نیروهای اوکراین در شرق این کشور در یک درگیری هشت ساله با جداییطلبان مورد حمایت روسیه قرار دارند. درگیریهایی که ۱۴ هزار کشته و بیش از ۱/۴ میلیون آواره بر جای گذاشته است.
چرا این مناطق برای روسیه مهماند؟
هنگامی که رییس جمهور متمایل به سیاستهای مسکو در اوکراین در فوریه ۲۰۱۴ با تظاهرات گسترده از سمت خود برکنار شد، روسیه با الحاق شبه جزیره کریمه به اوکراین به آن پاسخ داد. سپس روسیه با حمایت از شورشیان در منطقه شرقی اوکراین، معروف به دنباس، که عمدتاً روسی زبان هستند، حضورش را در این منطق گستردهتر کرد.
در آوریل سال ۲۰۱۴ شورشیان تحت حمایت روسیه ساختمانهای دولتی را در مناطق دونتسک و لوهانسک تصرف کردند، و با اعلام خودمختاری در این دو منطقه خود را «جمهوری خلق» نامیده و با سربازان اوکراینی و گردانهای داوطلب وارد جنگ شدند.
یک ماه پس از اعلام خودمختاری، مناطق جداییطلب برای اعلام استقلال و تلاش برای پیوستن به روسیه رایگیری کردند. مسکو تاکنون از پذیرش خواسته مردم این دو جمهوری برای به رسمیت شناخته شدن سرباز زده بود و از این مناطق فقط به عنوان ابزاری برای نگه داشتن اوکراین در مدار خود و جلوگیری از پیوستن آن به ناتو استفاده کرده است.
اوکراین و غرب روسیه را به حمایت نظامی شورشیان متهم کردند؛ اما مسکو این موضوع را رد کرد و گفت روسهایی که در این جنگ حضور داشتند، داوطلبانه در آن شرکت کرده بودند.
در میان نبردهای سنگین میان دو طرف که در آن تانک، توپخانه سنگین و هواپیماهای جنگی به کار برده میشد، در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۴ پرواز شماره ۱۷ خطوط هوایی مالزی بر فراز شرق اوکراین سرنگون شد و همه ۲۹۸ سرنشین آن کشته شدند. یک کمیته بینالمللی در تحقیقات خود به این نتیجه رسید که این هواپیمای مسافربری با یک موشک روسی از منطقه تحت کنترل شورشیان در اوکراین سرنگون شده بود اما مسکو باز هم هرگونه دخالت در این موضوع را رد کرد.
پس از شکست گسترده نیروهای اوکراینی در اوت ۲۰۱۴ ، نمایندگانی از کییف، شورشیان و سازمان امنیت و همکاری اروپا در سپتامبر ۲۰۱۴ در مینسک،، پایتخت بلاروس، آتش بس امضا کردند.
مفاد این قرارداد طرفین را به موارد زیر متعهد میکرد:
آتشبس تحت نظارت سازمان امنیت و همکاری اروپا
عقبنشینی همه جنگجویان خارجی
مبادله اسیران و گروگانها و عفو شورشیان
مناطق جداییطلب میتوانند میزانی از خودمختاری داشته باشند
اما این قرارداد دیری نپایید و به سرعت درگیریهای گستردهای از سر گرفته شد که منجر به شکست بزرگ دیگری برای نیروهای اوکراینی در دبالتسوه (یکی از شهرهای دونتسک) در فاصله بین ژانویه تا فوریه ۲۰۱۵ شد.
با میانجیگری فرانسه و آلمان در فوریه ۲۰۱۵ توافقنامه صلح دیگری در مینسک بین نمایندگان اوکراین، روسیه و شورشیان امضا شد. چشم انداز این آتش بس جدید، عقبنشینی تسلیحات نظامی سنگین و مجموعهای از اقدامات به سمت یک راه حل سیاسی بود. رهبران روسیه، اوکراین، فرانسه و آلمان بیانیه حمایت از آن را امضا کردند.
توقف درگیریها در اوکراین
توافق صلح ۲۰۱۵ یک کودتای دیپلماتیک بزرگ برای کرملین به حساب میآمد. این توافق اوکراین را موظف میکرد به مناطق جداییطلب وضعیت ویژه اعطا کند و به آنها اجازه میداد نیروی پلیس مستقل تشکیل دهند و در انتصاب دادستانها و قضات محلی نقش داشته باشند.
بر اساس این توافق اوکراین تنها پس از به دست آوردن خودمختاری و برگزاری انتخابات محلی تحت نظارت سازمان امنیت و همکاری اروپا میتواند کنترل حدود ۲۰۰ کیلومتری مرز با روسیه را در مناطق شورشی پس بگیرد. رایگیری که به احتمال قریب به یقین شورشیان طرفدار مسکو را در قدرت حفظ میکرد.
بسیاری از مردم اوکراین این توافق را خیانت به منافع ملی میدانند و به همین دلیل اجرای آن متوقف شده است.
توافق مینسک به پایان درگیریهای تمام عیار کمک کرد، اما وضعیت همچنان متشنج و درگیریهای منظم ادامه یافت.
مسکو همچنین با اعطای بیش از ۷۲۰ هزار پاسپورت روسی به تقریبا یک پنجم جمعیت حدود ۳/۶ میلیون نفری آنها، تلاش کرده تا کنترل خود بر مناطق شورشی را تضمین کند. روسیه کمکهای اقتصادی و مالی به مناطق جدایی طلب ارائه کرده است، اما این کمکها برای کاهش خسارات عظیم جنگ و تقویت اقتصاد کافی نبوده است. منطقه دونباس پیش از آغاز درگیریها حدود ۱۶ درصد از تولید ناخالص داخلی اوکراین را بر عهده داشت.
تلاش برای احیای صلح در اوکراین
تا پیش از حمله روسیه به اوکراین، کشورهای آلمان و فرانسه برای احیای مفاد توافقنامه مینسک در سال ۲۰۱۵ تلاشهای بسیاری کردند. اما این تلاشها با انتقادهای شدید مقامهای اوکراینی روبرو شد و هشدار دادند که اجرای این توافق میتواند به نابودی کشور منجر شود. دو دور مذاکرات در پاریس و برلین بین نمایندگان ریاست جمهوری روسیه، اوکراین، فرانسه و آلمان هیچ پیشرفتی نداشت.
به رسمیت شناختن استقلال مناطق تحت کنترل شورشیان توسط پوتین عملا توافقنامههای صلح مینسک را بیاثر کرد. اندکی پس از به رسمیت شناختن مناطق شرقی اوکراین توسط روسیه، مسکو گفت پیمان دوستی با مناطق شورشی تحت حمایت خود امضا خواهد کرد؛ همانطور که پیشبینی شده بود این اقدام راه را برای حمایت آشکار نظامی روسیه هموار کرد.