همزمان با گفتوگوی نمایندگان ایران و اتحادیه اروپا در بروکسل و توافق برای از سرگیری مذاکرات اتمی پیش از پایان ماه نوامبر، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، درباره مذاکرات گفت: «نمیخواهیم از نقطه بنبست مذاکرات وین وارد مذاکرات شویم.»
امیرعبداللهیان روز چهارشنبه پنجم آبان در نشست خبری خود که پس از نشست وزرای خارجه کشورهای افغانستان در تهران برگزار شد، توضیحات بیشتری درباره «بنبست مذاکرات وین» ارائه نکرد، اما پیشتر مقامهای آمریکا اعلام کردهاند اصرار جمهوری اسلامی بر لغو همه تحریمها میتواند این مذاکرات را به بنبست بکشاند.
وزیر خارجه ایران درباره مذاکرات هستهای ادامه داد: «ولی فرمتی که در مذاکرات وین شکل گرفته را قبول داریم و به زودی پس از ارزیابی از گفتوگوهای امروز باقری با مورا درباره اینکه در چه تاریخی وارد گفتگو با ۱+۴ شویم، تصمیم میگیریم.»
علی باقری کنی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران و انریکو مورا، مسئول هماهنگکننده کمیسیون مشترک برجام روز چهارشنبه برای دومین بار طی دو هفته اخیر با یکدیگر دیدار کردند.
در حالی که دور پیشین گفتوگوی این دو مقام پیشتر در تهران برگزار شده بود، این دور از مذاکرات در بروکسل مقر اتحایه اروپا انجام شد.
مذاکرات ایران و سایر طرفهای برجام تاکنون شش دور از مذاکرات هستهای را در وین با حضور غیرمستقیم آمریکا برگزار کردهاند.
امیرعبداللهیان گفت: «صرف بازگشت آمریکا به برجام اهمیت ندارد، مهم این است که نتیجه بازگشت به نفع ایران شود.»
او افزود ما فرض را بر این گذاشتیم که جو بایدن، رییس جمهوری آمریکا، حسن نیت دارد و گفتیم به نشانه کوچکی از حسن نیتش ۱۰ میلیارد دلار از اموال متعلق به ایران را آزاد کند.
وزیر خارجه ایران پیشتر نیز چنین خواستهای را مطرح کرده بود، اما مقامهای آمریکایی اعلام کردند واشینگتن برای بازگشت ایران به مذاکرات برجام امتیازی نمیدهد.
امیرعبداللهیان همچنین گفت که یک توافق کلی بین آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تهران در حال شکلگیری است.
او افزود: «اصل اینکه گروسی به تهران سفر خواهد کرد قطعی است ولی بحث تاریخ و زمان خیلی اهمیت ندارد.»
پیشتر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داده که فعالیتهای نظارتی این سازمان بر برنامه هستهای تهران دیگر کامل نیست و او با وجود سفر به ایران در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی، هرگز با امیرعبداللهیان صحبت نکرده است.
دومین دیدار باقری کنی و مورا: زمان دقیق ازسرگیری مذاکرات هفته آینده اعلام میشود
رسانههای ایران گزارش دادند باقری کنی که به بروکسل سفر کرده روز چهارشنبه پنجم آبان در مقر اتحادیه اروپا و پشت درهای بسته با مورا گفتوگو کرد.
باقری کنی در پی دیدار با مورا در توییتی نوشت: «گفتوگویی جدی و سازنده با انریکه مورا در مورد عناصر ضروری مذاکرات موفق داشتم. توافق کردیم پیش از پایان ماه نوامبر مذاکرات را شروع کنیم. تاریخ دقیق هفته بعد اعلام خواهد شد.»
باقری کنی پیش از این دیدار به خبرگزاری صداوسیما گفته بود: «در ادامه گفتوگوهای مفید که در تهران با آقای مورا داشتم، اکنون در پی زمینههای لازم و مناسب برای شکلگیری مذاکرات جدی جهت دستیابی به توافقی هستیم که نتیجه عملی را در پی داشته باشد.»
او همچنین پیش از دیدار با مورا، با تئودورا گنتزیس، دبیرکل وزیر خارجه بلژیک، دیدار کرد. او در توییتی نوشت که در این دیدار «مسائل دوجانبه، افغانستان و سایر موضوعات بینالمللی» مورد بحث قرار گرفت.
همچنین وزارت خارجه بلژیک در توییتی نوشت که در این دیدار «تبادل نظر آزاد» درباره توافق هستهای ایران صورت گرفت.
وزارت خارجه بلژیک تاکید کرد این کشور بر این باور است که «برجام بهترین ابراز برای یک راهحل دوجانبه قابل قبول برای مسئله هستهای» ایران است.
همزمان با سفر باقری کنی به بروکسل، شبکه تلویزیونی انگلیسیزبان پرس تیوی متعلق به صداوسیمای جمهوری اسلامی، به نقل از یک مقام آگاه نوشت «برخلاف ادعای برخی رسانههای آمریکایی» ایران آمادگی خود را برای مذاکره مستقیم با سه کشور اروپایی امضاکننده برجام در تهران یا پایتختهای این سه کشور رسما اعلام کرده است.
این مقام آگاه با این حال اضافه کرد جمهوری اسلامی برای این درخواست خود هنوز پاسخی نگرفته است.
لارنس نورمن، خبرنگار وال استریت ژورنال به نقل از وزارت خارجه آلمان نوشت سه کشور اروپایی امضاکننده برجام برخلاف آنچه رسانههای ایران گفتهاند، برای مذاکره مستقیم دعوتی دریافت نکردهاند و در عوض، ایران پیشنهاد این سه کشور را برای دیدار با باقری در جریان سفرش به اروپا را رد کرده است.
پیشتر ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به گفتوگوهای مقامات جمهوری اسلامی و اتحادیه اروپا در بروکسل، گفت اتحادیه اروپا نقش هماهنگکننده برجام را دارد و واشینگتن از تعامل آن با ایران استقبال میکند، اما «مقصد نهایی» باید وین باشد.
امیرعبداللهیان روز چهارشنبه پنجم آبان در سخنرانی خود در این نشست اشاره کرد: «باید تاکید کنیم که مسئولیت امنیت شهروندان افغانستانی و همچنین امنیت مرزهای این کشور با همسایگانش، در درجه اول با هیات حاکمه سرپرستی موقت افغانستان است.»
او افزود: «معتقدیم در وهله اول باید همه همسایگان و به موازات آن جامعه جهانی توجه ویژهای به وضعیت سیاسی انسانی، گسترش تروریسم، قاچاق مواد مخدر، رعایت حقوق بشر و زنان در شرایط کنونی افغانستان داشته باشند.»
مقامهای جمهوری اسلامی با وجود اشاره به طالبان، آمریکا را در انفجار و ناامنیهای اخیر افغانستان مورد انتقاد قرار میدهند.
محمد مخبر، معاون اول ابراهیم رئیسی هم در نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان گفت ایران طبق دستور علی خامنهای تمام گذرگاههای مرزی را برای تجارت و ارسال کمکهای دیگر کشورها به افغانستان باز نگه داشته است.
او افزود ایران طی ۴۰ سال گذشته میزبان میلیونها نفر از مردم افغانستان بوده اما تحریمهای آمریکا مانع شده تا امکان مدیریت این جمعیت انبوه و جلوگیری از سرازیر شدن آنها به سایر کشورها را داشته باشد.
روز ۲۸ مهر امین توکلیزاده، معاون فرهنگی اجتماعی شهردار تهران، از دستگاههای مسئول خواسته بود «به هر نحو ممکن» جلوی مهاجرت شهروندان افغانستان به ایران را بگیرند و افرادی را هم که مهاجرت کردهاند به این کشور بازگردانند.
او در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا گفت تهران از حضور اتباع مهاجر افغانستان «اشباع» شده و باید جلوی ورود حجم جدید مهاجران به پایتخت ایران گرفته شود.
موضع مقامهای چین و روسیه
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در نشست ویدیویی با وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان گفت: «اعضای ناتو از جمله واشینگتن باید مسئولیت اصلی احیای اجتماعی و اقتصادی افغانستان را برعهده بگیرند، زیرا آنها مخمصه کنونی این کشور ویرانشده از جنگ را ایجاد کردند.»
وانگ یی، وزیر خارجه چین هم گفت: «طالبان مشتاق گفتوگو با سایر کشورهای جهان است و جامعه بینالمللی باید در توسعه افغانستان به آن کمک کند.»
او افزود کشورش در وقت مقتضی میزبان سومین نشست همسایگان افغانستان در خواهد بود.
خبرگزاری ایرنا هم گزارش داد رشید مردف، وزیر خارجه ترکمنستان، در نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان که در تهران برگزار شده، گفته است: «باید تلاش کنیم تمام قومیتها در آینده افغانستان نمایندهای داشته باشند و حقوق و منافع همه مردم در این کشور تامین شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل هم در پیامی ویدیویی که در این نشست پخش شد، هشدار داد افغانستان با یک بحران عظیم انسانی رو به روست و برای مواجه با آن باید اقدام فوری انجام داد.
پیش از این نخستین نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان از جمله ایران، چین، پاکستان، ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان در شهریورماه برگزار شد.
اجلاس قبل به صورت مجازی و با ریاست پاکستان برگزار شده بود.
به تازگی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، هم در سخنرانی برای میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى با اشاره به مسئولیت داعش در انفجارهای اخیر افغانستان گفت: «داعش همان مجموعهای است که آمریکاییها -همین گروه دموکرات آمریکا صریحا گفتند که این را ما به وجود آوردیم، البته حالا انکار میکنند.»