وفایی ثانی، قهرمان بوکس ایران، مربی و زندانی سیاسی، تاکنون سه بار به اعدام محکوم شده و یکی از هفت ورزشکاری است که در ایران با خطر اعدام روبهرو هستند.
او شامگاه پنجشنبه در مراسمی در لندن، جایزه مگنیتسکی را در بخش فعال برجسته حقوق بشر دریافت کرد.
وفایی ثانی در پیامی کتبی از زندان وکیلآباد مشهد گفت: «این جایزه را به نام همه کسانی میپذیرم که به جرم آرزوی ایرانی آزاد، زندانی، شکنجه، تهدید یا به اعدام محکوم شدهاند؛ به نام همرزمانم در کانونهای شورشی و نسلی که بهای آزادی را با جان خود میپردازد.»
او افزود: «حکومت از ما توبه، اعترافات تلویزیونی و تسلیم شدن میخواهد. اما پاسخ ما روشن است: ما هرگز تسلیم نخواهیم شد و هرگز تن به تحقیر نخواهیم داد.»
وفایی ثانی، ۳۱ ساله، در سال ۱۳۹۹ به دلیل شرکت در اعتراضات سراسری آبان ۹۸ بازداشت شد.
به گزارش عفو بینالملل، او در سپتامبر ۲۰۲۴ پس از محاکمهای که این سازمان آن را «بهشدت ناعادلانه» توصیف کرده، برای سومین بار به اتهام «افساد فیالارض» به اعدام محکوم شد.
دیوان عالی کشور در چهارم اکتبر ۲۰۲۵ حکم اعدام او را تایید کرد.
وفایی ثانی از زمان بازداشت تحت شکنجه قرار گرفته و دورههای طولانی را در سلول انفرادی گذرانده است.
ادامه زندانی بودن او با محکومیت گسترده بینالمللی از سوی چهرههای برجسته ورزشی، سازمانهای حقوق بشری و کارشناسان حقوقی روبهرو شده است. آنها خواستار آزادی فوری او و لغو حکم اعدامش شدهاند.
جایزه مگنیتسکی و واکنش برگزارکنندگان
جوایز مگنیتسکی به نام سرگئی مگنیتسکی، وکیل روسی، نامگذاری شدهاند که پس از افشای فساد دولتی، در بازداشت پلیس روسیه جان باخت.
این جوایز از سال ۲۰۱۵ با هدف قدردانی از روزنامهنگاران، سیاستمداران و فعالان حوزه حقوق بشر اهدا میشوند.
ویلیام براودر، رییس بنیاد عدالت مگنیتسکی و رییس کمیته جوایز، گفت پرونده وفایی ثانی نمادی از وضعیت بسیاری از ایرانیانی است که به دلیل مخالفت با حکومت با خطر اعدام روبهرو هستند.
او گفت: «مهمتر از همه این است که محمدجواد هنوز زنده است. به همین دلیل این جایزه اهمیت دارد. هر بار که جهان به او توجه میکند، کشتن بیسروصدای او دشوارتر میشود.»
آمار اعدامها و نگرانی درباره ورزشکاران زندانی
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون دستکم ۷۱۰ نفر در ایران اعدام شدهاند که ۷۹ نفر از آنها زندانیان سیاسی و عقیدتی بودهاند.
این سازمان در گزارشی در ماه اکتبر، صدور دستکم ۱۰۶ حکم اعدام برای بازداشتشدگان اعتراضات ژانویه را مستند کرده است که ۳۵ نفر از آنها تا زمان انتشار گزارش اعدام شده بودند.
در زندان وکیلآباد، محل نگهداری وفایی ثانی، پنج نفر در ارتباط با اعتراضات اعدام شدهاند و ۱۵ نفر دیگر با حکم اعدام روبهرو هستند.
اهدای جایزه به وفایی ثانی در شرایطی صورت گرفته که نگرانیها درباره وضعیت ورزشکاران زندانی ایرانی افزایش یافته است؛ ورزشکارانی که در جامعه ایران الگو به شمار میروند.
زهره عبداللهخانی، بنیانگذار سازمان «حقوق بشر برای ورزش»، گفت: «وضعیت واقعا بحرانی است. اکنون هفت ورزشکار، از جمله وفایی ثانی، در معرض خطر اعدام هستند.»
علیسینا مصطفوی، کوهنورد ایرانی، روز ۱۴ اکتبر پس از اعتراضات ضدحکومتی اعدام شد.
اعدام او پس از کشته شدن سیاوش جمشیدی خیرآبادی، ورزشکار تکواندو، در اوایل همان ماه و غلامرضا خانی شکرآب، مبارز هنرهای رزمی ترکیبی، صورت گرفت که در ماه مه به دار آویخته شد.
عبداللهخانی گفت مردم از دریافت جایزه وفایی ثانی ابراز خوشحالی کردهاند.
او گفت: «حتی کسانی که با دیدگاه سیاسی او موافق نیستند، از شنیده شدن صدایش حمایت میکنند. برای من بسیار الهامبخش است که گروههای سیاسی مختلف گرد هم میآیند تا به اعدام نه بگویند.»
پیام وفایی ثانی درباره آینده ایران
وفایی ثانی در پیام خود گفت خواهان «ایرانی آزاد و دموکراتیک» است؛ کشوری که در آن مردم آزادانه رای بدهند، زنان و مردان برابر باشند، هیچ تبعیضی بر اساس قومیت، مذهب یا عقیده وجود نداشته باشد و هیچکس به دلیل مخالفت سیاسی زندانی یا اعدام نشود.
او در پایان تاکید کرد: «من بر پیمان خود استوار میمانم و تا زمانی که مردم ایران آزاد نشوند، در برابر ستم سر خم نخواهم کرد.»