جایزه حقوق بشر مگنیتسکی به محمدجواد وفایی ثانی، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، اهدا شد
محمدجواد وفایی ثانی، قهرمان و مربی بوکس و زندانی سیاسی محکوم به اعدام در زندان وکیلآباد مشهد
محمدجواد وفایی ثانی، قهرمان و مربی بوکس و زندانی سیاسی محکوم به اعدام در زندان وکیلآباد مشهد، به عنوان برنده جایزه بینالمللی حقوق بشر مگنیتسکی سال ۲۰۲۶ در بخش «فعال برجسته حقوق بشر» معرفی شد.
برگزارکنندگان این جایزه با اشاره به گزارشهای شکنجه شدید جسمی و روانی، حبس انفرادی طولانی و تهدیدهای مکرر به اجرای حکم اعدام، پرونده این معترض آبان ۹۸ را نمادی از سرکوب مخالفان سیاسی، نقض آزادی بیان و محرومیت از دادرسی عادلانه در ایران دانستند.
جایزه بینالمللی حقوق بشر مگنیتسکی از سال ۲۰۱۵ در بریتانیا پایهگذاری شده است و در این سالها شماری از شخصیتهای برجسته سیاسی و حقوقبشری این جایزه را دریافت کردهاند.
محمدباقر سعد داوود السعدی (چپ) در کنار قاسم سلیمانی. این عکس در حساب اسنپچت السعدی منتشر شده بود. عکس: افبیآی
وزارت دادگستری آمریکا سه نفر مرتبط با سپاه پاسداران و کتائب حزبالله را به نقش داشتن در نزدیک به ۲۰ حمله و تلاش برای حملات تروریستی در اروپا و آمریکا متهم کرد؛ از جمله طرح حمله به پایگاهی در بریتانیا که میزبان نیروها و بمبافکنهای آمریکایی بود.
وزارت دادگستری آمریکا سهشنبه ۱۹ آبان یک کیفرخواست اصلاحشده را از حالت محرمانه خارج و منتشر کرد که بر اساس آن محمدباقر سعد داوود السعدی، شهروند ۳۲ ساله ایرانی-عراقی، محسن مهاجری، شهروند ۴۸ ساله ایرانی و محمدعلی الحسنی، شهروند ۳۵ ساله عراق به جرایم مرتبط با تروریسم متهم شدهاند.
طبق هشت عنوان اتهامی این کیفرخواست، متهمان در چارچوب شبکهای مرتبط با سپاه پاسداران و کتائب حزبالله، در طراحی، هدایت و پشتیبانی از حملات تروریستی علیه اهدافی در اروپا و آمریکا نقش داشتهاند. این حملات عمدتا جوامع و نهادهای یهودی را هدف قرار دادهاند.
تازهترین مورد از فعالیتهای این شبکه، تلاش برای حمله به پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در فرفورد در اوایل مهر بود. بنا بر اسناد قضایی، این تهدید را دو متهم از داخل ایران هدایت میکردند و السعدی، متهم سوم، با وجود زندانی بودن در آمریکا، در هماهنگی آن نقش داشت.
جیمی مکدونالد، دادستان فدرال ناحیه جنوبی نیویورک، گفت متهمان به سازماندهی «کارزاری تروریستی» برای گروههای وابسته به جمهوری اسلامی کمک کردهاند.
او تاکید کرد: «تهدیدی که ایران و گروههای تروریستی مورد حمایت آن برای آمریکا و متحدانش ایجاد میکنند، فرضی نیست، بلکه کاملا واقعی است.»
السعدی نیمه اول اردیبهشت در ترکیه بازداشت شد و ۲۴ اردیبهشت به بازداشت افبیآی درآمد و به آمریکا منتقل شد. او یک روز بعد در دادگاه فدرال منهتن حاضر شد و قاضی دستور بازداشتش را تا زمان محاکمه صادر کرد. السعدی از آن زمان در بازداشتگاه متروپولیتن بروکلین زندانی است.
تصویری از الساعدی در سال ۲۰۲۴، در اتاق کنفرانسی که در آن تعدادی سلاح، نقشه آمریکا و فهرستی از اهداف دیده میشود. نام اهداف در تصویر پوشانده شده است. عکس از کیفرخواست وزارت دادگستری آمریکا.
شبکه تروریستی مرتبط با سپاه پاسداران
بر اساس کیفرخواست، السعدی از عوامل باسابقه سپاه پاسداران و کتائب حزبالله، گروه نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، است و دستکم از سال ۲۰۱۷ در پیشبرد اهداف این دو سازمان فعالیت داشته است.
کتائب حزبالله یک گروه شبهنظامی عراقی مورد حمایت جمهوری اسلامی است که مانند سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی آمریکا قرار دارد.
در این کیفرخواست، دادستانها مهاجری را از عوامل سپاه پاسداران معرفی کردهاند که با السعدی و الحسنی برای اجرای حملات تروریستی با حمایت این نهاد نظامی هماهنگی میکرد.
الحسنی نیز با استفاده از ارتباطات خود با شبکههای مجرمانه و همدستانش در بریتانیا، در تدارک و اجرای حملات نقش داشت.
بر اساس اسناد قضایی، این سه نفر در طراحی بسیاری از حملات تروریستی اروپا مشارکت داشتند. علاوه بر این، السعدی و مهاجری در تولید و انتشار ویدیوهای تبلیغاتی مربوط به این حملات همکاری میکردند.
وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد شبکه مورد نظر برای پنهان کردن ارتباط خود با سپاه و کتائب حزبالله، حملاتش را به نام گروهی بهظاهر تازهتاسیس با عنوان «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» انجام میداد.
مقامهای آمریکایی این گروه را پوششی برای فعالیتهای کتائب حزبالله و دیگر سازمانهای تروریستی معرفی کردهاند.
نقش متهمان در ۱۸ حمله تروریستی در اروپا
بر اساس کیفرخواست، گروه حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه در بهار ۱۴۰۵ مسئولیت ۱۸ حمله تروریستی در اروپا را بر عهده گرفت که هفت مورد از آنها در بریتانیا اتفاق افتاد.
این حملات شامل آتشسوزیهای عمدی، حملات با مواد منفجره و حمله با چاقو به دو مرد یهودی در لندن بود. یکی از قربانیان حمله با چاقو تابعیت دوگانه آمریکایی-بریتانیایی داشت و به گفته مقامهای آمریکایی، این حمله نزدیک بود به مرگ قربانیان منجر شود.
تصویری از ویدیویی متعلق به آوریل ۲۰۲۶ که جلسه الحسنی (سمت چپ) و مهاجری (سمت راست) را برای برنامهریزی حملات تروریستی نشان میدهد. عکس از کیفرخواست وزارت دادگستری آمریکا.
نیویورکپست ۱۹ آبان گزارش داد این شبکه تلاش کرده بود ساختمان بانک نیویورک ملون را در آمستردام به آتش بکشد.
یکی از بخشهای کیفرخواست به ویدیوهایی اختصاص دارد که نقش مستقیم متهمان در برنامهریزی و هدایت حملات را نشان میدهند.
بر اساس اسناد قضایی، اوایل بهار ۱۴۰۵، مهاجری و الحسنی در اتاقی در عراق حضور داشتند و در حالی که نقشه لندن روی صفحه رایانه نمایش داده میشد، برای انجام حملات برنامهریزی میکردند.
در ویدیویی از این جلسه، یکی از آنها تاکید کرد: «باید تمرکزمان را روی لندن بگذاریم.»
حدود یک هفته بعد، گروه حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه مسئولیت شش حمله تروریستی را در لندن و مناطق اطراف آن بر عهده گرفت.
در مورد دیگری، در ۲۸ فروردین، السعدی، مهاجری و الحسنی همراه چند نفر دیگر در اتاقی حضور داشتند و از طریق تماس تصویری فیستایم، یکی از حملات تروریستی در اروپا را بهصورت زنده هدایت میکردند.
تصویر تماس روی صفحهای بزرگ در اتاق نمایش داده میشد و نشان گروه حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه در پسزمینه قرار داشت.
بر اساس کیفرخواست، الحسنی به عامل حمله دستور میداد که مواد آتشزا را روشن و پرتاب کند. همزمان السعدی از حمله فیلمبرداری میکرد و مهاجری مشغول ضبط تصاویر دو متهم دیگر بود.
یک روز بعد، الحسنی در تماس تصویری دیگری با فردی که به یک کنیسه در لندن حمله میکرد، شرکت داشت و به او دستور داد هدف را «مثل درخت کریسمس روشن کند».
فرد مهاجم سپس یک وسیله انفجاری دستساز را روشن کرد و به سوی ساختمان پرتاب کرد.
دادستانهای آمریکایی میگویند متهمان از تصاویر این حملات برای تولید ویدیوهای تبلیغاتی و ایجاد ترس در میان شهروندان استفاده میکردند.
ارتباط متهم اصلی با قاسم سلیمانی و علی خامنهای
وزارت دادگستری آمریکا در اسناد قضایی منتشرشده در اردیبهشت ۱۴۰۵، جزییاتی از اظهارات السعدی در گفتوگو با ماموران آمریکایی پس از بازداشت او را منتشر کرد که از ارتباط نزدیکش با فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و رهبر پیشین جمهوری اسلامی حکایت دارد.
بر اساس این اسناد، السعدی ۲۴ اردیبهشت هنگام انتقال به آمریکا، پس از صرفنظر کردن از حق سکوت و دیگر حقوق قانونی خود، داوطلبانه با ماموران آمریکایی گفتوگو کرد.
السعدی گفت برای قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، مانند یک پسر بود و پیش از کشته شدن سلیمانی، بهطور مرتب با او سفر میکرد.
او همچنین گفت قرار بود در روز کشته شدن سلیمانی، راننده او برای دیدار با ابومهدی المهندس، فرمانده وقت کتائب حزبالله، باشد.
سلیمانی و المهندس در دی ۱۳۹۸ در حمله پهپادی آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد کشته شدند.
السعدی همچنین به ماموران آمریکایی گفت با علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، ارتباط نزدیکی داشت و حدود سه روز پیش از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اسفند ۱۴۰۴ با او دیدار کرده بود.
سیانان به نقل از دادستانها گزارش داد السعدی در این دیدار، درباره احتمال حمله آمریکا به ایران به خامنهای هشدار داده بود.
خامنهای نهم اسفند، در لحظات آغازین جنگ ۴۰ روزه و در نخستین موج حملات آمریکا و اسرائیل کشته شد.
وزارت دادگستری آمریکا همچنین اعلام کرد تصاویر استخراجشده از دستگاههای الکترونیکی السعدی، حضور او در کنار فرماندهان سپاه، کتائب حزبالله و حوثیها را در مراکز نظامی و اطلاعاتی خاورمیانه نشان میدهد.
تلاش برای اجرای حملات در خاک آمریکا
همزمان با برنامهریزی حملات در اروپا، السعدی در ماههای مارس و آوریل (اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵) برای اجرای حملاتی در آمریکا نیز تلاش میکرد.
از جمله اهداف مورد نظر او، یک کنیسه در منهتن نیویورک بود.
بر اساس اسناد دادستانی، السعدی در اواخر آوریل به دنبال استخدام فردی در آمریکا بود که بتواند حملاتی از جمله آتشسوزی عمدی و قتل انجام دهد.
سیانان گزارش داد فردی که السعدی با او ارتباط گرفته بود، در واقع مامور مخفی نهادهای مجری قانون آمریکا بود.
تصویری از ویدیویی متعلق به آوریل ۲۰۲۶ که الساعدی (با دایره قرمز) و الحسنی (با دایره سبز) را هنگام هدایت و فیلمبرداری از یک حمله تروریستی در اروپا نشان میدهد. عکس از کیفرخواست وزارت دادگستری آمریکا.
السعدی اوایل ماه مه (نیمه نخست اردیبهشت) در ترکیه بازداشت و پس از انتقال به آمریکا در بازداشتگاه فدرال متروپولیتن در بروکلین زندانی شد.
با بازداشت او، فعالیتهای تروریستی منتسب به این شبکه برای حدود چهار ماه متوقف شد، اما به گفته دادستانها، متهمان سپس برنامهریزی برای حملهای تازه را آغاز کردند.
طراحی حمله به پایگاه میزبان بمبافکنهای آمریکا
یکی از مهمترین بخشهای کیفرخواست تازه به تلاش برای حمله به پایگاه نیروی هوایی فرفورد در بریتانیا اختصاص دارد.
این پایگاه محل استقرار نیروها و هواپیماهای نظامی آمریکا، از جمله بمبافکنهای بی-۱ بود که واشینگتن در جنگ ایران از آنها استفاده میکرد.
بر اساس کیفرخواست، الحسنی و مهاجری هنگام طراحی این حمله در ایران حضور داشتند و از طریق شبکهای از همدستان خود در بریتانیا عملیات را هماهنگ میکردند.
الحسنی در مرداد به افرادی در بریتانیا پول داد تا علاوه بر شناسایی اطراف پایگاه، ویدیوهایی از مسیرهای دسترسی و محدوده پیرامونی آن تهیه کنند.
او سپس تهیه خودروهای ون، بشکههای سوخت و قطعات فلزی قابل استفاده بهعنوان ترکش انفجار را به همدستانش سپرد. آنها همچنین درباره خرید مواد شیمیایی تسریعکننده اشتعال تحقیق کردند.
برای پنهان کردن هدف خودروها، برچسبهایی روی آنها نصب شد تا شبیه خودروهای متعلق به شرکتهای تحویل سوخت و تامین تجهیزات استخر به نظر برسند.
به گزارش سیانان، طرح اولیه شامل استفاده از خودروهای حامل سوخت بهعنوان بمبهای دستساز خودرویی بود.
چهارم مهر، سه خودروی ون به سمت پایگاه فرفورد حرکت کردند. الحسنی در طول مسیر با رانندگان در تماس بود و حرکت آنها را هدایت میکرد.
دستکم دو خودرو در مسیر رسیدن به محدوده پایگاه با ایست بازرسی امنیتی روبهرو شدند و اجازه ادامه حرکت نیافتند.
ماموران بریتانیایی بامداد پنجم مهر هر سه خودرو را توقیف و سرنشینان آنها را بازداشت کردند.
هدایت عملیات از زندانی در نیویورک
یکی از ابعاد قابلتوجه پرونده این است که السعدی، با وجود بازداشت و محدودیت ارتباطاتش، همچنان در هماهنگی فعالیتهای شبکه مشارکت داشت.
به گزارش سیانان، وزارت دادگستری آمریکا به دلیل خطر ناشی از ارتباطات احتمالی او، محدودیتهای اداری ویژهای اعمال کرده بود که تماسهایش را به وکلا و اعضای درجهیک خانواده محدود میکرد.
با این حال، بر اساس کیفرخواست، السعدی از تماسهای تلفنی با مادر و خواهرش در عراق برای انتقال پیامهای رمزگذاریشده به مهاجری و الحسنی استفاده میکرد.
در تماسهای ماههای ژوئن و ژوئیه (تابستان ۱۴۰۵)، اعضای خانواده او از مهاجری با نامهای مستعار «عباس»، «ابودانیال» و «سیدعباس» یاد میکردند.
السعدی به خانوادهاش گفته بود به مهاجری بدهکار است و از آنها خواسته بود پیامهایی درباره «کار» به او برسانند؛ واژهای که به گفته دادستانها، برای اشاره به فعالیتهای تروریستی استفاده میکرد.
او در یکی از تماسها از خواهرش پرسید: «دارند با همه کارهای قبلیمان چه میکنند؟» سوال دیگر او این بود که آیا این فعالیتها لغو شدهاند یا فقط متوقف شدهاند و خواهرش پاسخ داد: «لغو نشده است.»
در تماس دیگری در دوم مهر، السعدی درباره وضعیت الحسنی که از او با نام «علی» یاد میکرد، پرسوجو کرد. خانوادهاش به او گفتند که علی به «بخش بینالملل» منتقل شده است.
السعدی سپس دستور داد: «به او پول بدهید تا بتوانیم انجامش دهیم.» سه روز بعد، ماموران بریتانیایی طرح حمله به فرفورد را خنثی کردند.
بازداشت مظنونان در بریتانیا و واکنش ترامپ
سیانان گزارش داد پلیس بریتانیا در ارتباط با این طرح هفت نفر را بازداشت کرد، اما پس از پیدا نشدن مواد منفجره در خودروهای ون، آنها با شرایط سختگیرانه آزاد شدند.
به گزارش این شبکه، چند نفر از این مظنونان اواخر اکتبر بار دیگر، پس از آنکه مقامهای بریتانیایی احتمال مشارکت سپاه پاسداران در طرح حمله را بسیار بالا ارزیابی کردند، بازداشت شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از آزادی اولیه مظنونان انتقاد کرده بود. ارتش آمریکا چند روز پس از این حادثه، برای کاهش خطر، حدود ۱۲ فروند بمبافکن بی-۱بی لنسر را از پایگاه فیرفورد به فرودگاههای دیگر منتقل کرد.
ترامپ در توضیح این تصمیم گفت: «تهدیدهایی وجود داشت و ما بهجای اینکه دشمن را تحریک کنیم، دشمن را دستگیر میکنیم و شکست میدهیم.»
او افزود: «اما چرا باید آنها را آنجا نگه داریم؟ بنابراین کمی جابهجایشان کردیم.»
کیفرخواست تازه علیه سه متهم شامل اتهاماتی از جمله توطئه برای حمایت مادی از سپاه پاسداران و کتائب حزبالله، حمایت از اقدامات تروریستی، تامین مالی تروریسم و توطئه برای بمبگذاری در یک مکان عمومی است.
السعدی همچنین با اتهام تلاش برای انجام اقدامات تروریستی فرامرزی و تلاش برای تخریب اموال با استفاده از آتش یا مواد منفجره روبهروست.
برخی از این اتهامات در صورت اثبات میتوانند به حبس ابد منجر شوند.
کش پاتل، مدیر افبیآی، کیفرخواست تازه را نشانهای از «عزم ایران برای انجام حملات تروریستی در اروپا و آمریکا» دانست و تاکید کرد این نهاد به تلاش برای شناسایی و متوقف کردن چنین حملاتی ادامه میدهد.
السعدی اتهامات اولیه علیه خود را رد کرده است.
اتهامات مطرحشده در کیفرخواست هنوز در دادگاه اثبات نشدهاند و مطابق قوانین آمریکا، هر سه متهم تا زمان اثبات جرم بیگناه فرض میشوند.
افبیآی شهرام پورصفی، عضو سپاه پاسداران و متهم به طراحی ترور جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، را به فهرست تروریستهای تحت تعقیب خود افزود و همزمان خواستار دریافت اطلاعات درباره سه نفر دیگر شد که در برنامهریزی برای ترور مخالفان جمهوری اسلامی نقش داشتهاند.
افبیآی، پلیس فدرال آمریکا، در بیانیهای که سهشنبه ۱۹ آبان منتشر شد، اعلام کرد شهرام پورصفی، معروف به مهدی رضایی، از اکتبر ۲۰۲۱ تا آوریل ۲۰۲۲، به نمایندگی از نیروی قدس سپاه پاسداران، برای استخدام افرادی بهمنظور ترور دو مقام پیشین دولت آمریکا تلاش کرده است.
این نهاد همچنین با انتشار اطلاعیههایی درباره محمدرضا انصاری، ابوالفضل علیزاده و محمدحسین شاهمرادیزاده، از افراد مطلع خواست اطلاعات خود را درباره فعالیتها و محل حضور آنها در اختیار افبیآی قرار دهند.
گرگوری هیب، مامور ویژه مسئول بخش مبارزه با تروریسم دفتر افبیآی در واشینگتن، گفت: «افبیآی تلاشهای گستاخانه سپاه پاسداران برای ساکت کردن، آسیب رساندن یا کشتن فعالان، مخالفان، روزنامهنگاران، مقامهای دولتی یا هر فرد دیگری را که این نهاد تهدید تلقی میکند، تحمل نخواهد کرد.»
او ابراز امیدواری کرد انتشار این اطلاعیهها به جلوگیری از اجرای طرحهای ترور و پاسخگو کردن اعضای سپاه پاسداران در قبال تهدید افراد در خاک آمریکا کمک کند.
طرح ترور جان بولتون
وزارت دادگستری آمریکا در اوت ۲۰۲۲ شهرام پورصفی را به تلاش برای سازماندهی ترور جان بولتون متهم کرد.
بر اساس اسناد قضایی، پورصفی پیشنهاد کرده بود در ازای پرداخت ۳۰۰ هزار دلار، بولتون در واشینگتن یا ایالت مریلند به قتل برسد. مقامهای آمریکایی احتمال دادهاند این اقدام با هدف انتقامگیری از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، در حمله آمریکا در ژانویه ۲۰۲۰ طراحی شده بود.
دادستانهای آمریکایی اعلام کردند پورصفی ابتدا از فردی ساکن آمریکا که در فضای مجازی با او آشنا شده بود، خواست از بولتون عکس بگیرد. او ادعا کرده بود این عکسها برای تهیه یک کتاب است، اما پس از آن وارد مذاکره برای اجرای ترور با فردی شد که بهعنوان منبع محرمانه با مقامهای آمریکایی همکاری میکرد.
در پروندهای که در اوت ۲۰۲۲ علیه پورصفی تشکیل شد، او به استفاده از امکانات ارتباطی میانایالتی برای سفارش قتل در ازای پرداخت پول و همچنین ارائه و تلاش برای ارائه حمایت مادی از یک طرح ترور فراملی متهم شد.
برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه آمریکا برای دریافت اطلاعاتی که به بازداشت یا محکومیت پورصفی منجر شود، تا ۲۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی این برنامه، پورصفی برای هماهنگی عملیات ترور از داخل ایران از پیامرسانهای رمزگذاریشده استفاده کرده است.
نقش واحد ۸۴۰ نیروی قدس در طراحی عملیات ترور
افبیآی در بیانیه تازه خود، محمدرضا انصاری را معاون واحد ۸۴۰ نیروی قدس سپاه پاسداران معرفی کرده است؛ واحدی که به گفته این نهاد، مسئول طراحی عملیات مرگبار است.
به گفته افبیآی، انصاری پیشتر در پشتیبانی از عملیات نیروی قدس در سوریه نقش داشته و با حمایت پورصفی برای ترور دو مقام پیشین دولت آمریکا برنامهریزی کرده و برای اجرای آن تلاش کرده است.
در این بیانیه همچنین علیزاده و شاهمرادیزاده از فرماندهان گردان امام علی بسیج معرفی شدهاند که بنا بر ادعای افبیآی، در برنامهریزی عملیات مرگبار مشارکت داشتهاند.
افبیآی همچنین اعلام کرد اصغر باقری، فرمانده پیشین واحد ۸۴۰ نیروی قدس، در آوریل ۲۰۲۶ درگذشته است.
ایران اینترنشنال در دسامبر ۲۰۲۲ بر اساس اسناد افشاشده گزارش داده بود انصاری هدایت عملیاتی ناموفق برای ترور بولتون و مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، را بر عهده داشته است.
در آن گزارش، شهرام پورصفی، علیزاده و فرماندهی به نام شاهمرادی از اعضای تیم تحت هدایت انصاری معرفی شده بودند.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز در ژوئن ۲۰۲۳، انصاری و پورصفی را به اتهام برنامهریزی برای ترور دو مقام پیشین دولت آمریکا تحریم کرد.
این وزارتخانه در آن زمان اعلام کرد انصاری از اعضای واحد عملیات برونمرزی نیروی قدس است که مخالفان جمهوری اسلامی و اتباع دیگر کشورها را در آمریکا، خاورمیانه، اروپا و آفریقا هدف قرار میدهد.
عباس گودرزی، سخنگوی هیاترییسه مجلس شورای اسلامی، سهشنبه ۱۹ آبان اعلام کرد طرح دوفوریتی حذف شرط اجتهاد برای تصدی وزارت اطلاعات و ایجاد دو سازمان جدید در این وزارتخانه هفته آینده در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت.
بهگفته او بر اساس این طرح، دو سازمان جدید در ساختار وزارت اطلاعات تشکیل میشوند که روسای آنها بهطور مستقیم با حکم رهبر جمهوری اسلامی منصوب خواهند شد.
این طرح در شرایطی مطرح شده که وزارت اطلاعات بیش از هشت ماه است وزیر ندارد و در سالهای گذشته بخش مهمی از اختیارات و جایگاه پیشین خود را بهویژه در برابر سازمان اطلاعات سپاه پاسداران از دست داده است.
گودرزی در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم گفت بر اساس طرح پیشنهادی، دو نهاد با عنوان «سازمان حفاظت اطلاعات» و «سازمان عقیدتی» در وزارت اطلاعات تشکیل خواهند شد و روسای هر دو سازمان را رهبر جمهوری اسلامی منصوب خواهد کرد.
او تشکیل این دو سازمان را اقدامی برای «جبران حذف شرط اجتهاد» از وزیر اطلاعات توصیف کرد و افزود وزیر اطلاعات همچنان به پیشنهاد رییسجمهوری و با رأی اعتماد مجلس انتخاب خواهد شد.
به گفته سخنگوی هیاترییسه مجلس، تصویب این طرح روند معرفی وزیر جدید اطلاعات را تسریع خواهد کرد. هنوز جزییات اختیارات سازمانهای پیشنهادی در درون وزارت اطلاعات و حدود مسئولیت وزیر در برابر روسای آنها منتشر نشده است.
بیاعتنایی به قانون اساسی: وزارتی که هشت ماه است وزیر ندارد
وزارت اطلاعات از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴، پس از کشته شدن اسماعیل خطیب در حمله اسرائیل، بدون وزیر اداره میشود.
مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، چهار روز بعد از کشته شدن خطیب، سرپرستی برای این وزارتخانه منصوب کرد، اما نام او رسما هرگز اعلام نشد.
پزشکیان در بیش از هشت ماه گذشته نیز هیچ نامزدی را برای وزارت اطلاعات و دریافت رأی اعتماد به مجلس معرفی نکرده است. بر اساس اصل ۱۳۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی، رییسجمهوری میتواند حداکثر به مدت سه ماه اداره وزارتخانه فاقد وزیر را به سرپرست بسپارد.
گودرزی پیشتر در ۲۵ مرداد اعلام کرده بود با اجازه مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دولت یک فرصت ۴۵ روزه دیگر برای معرفی وزیران اطلاعات و دفاع دریافت کرده است.
این مهلت نیز در اوایل مهر پایان یافت. گودرزی پنجم مهر خواستار آن شد که اگر دولت اجازه تازهای برای ادامه سرپرستی دریافت کرده، موضوع بهصورت رسمی اعلام شود.
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دهم آبان با انتقاد از ادامه این وضعیت گفت کشور در شرایط جنگی است و هشت ماه اداره وزارت اطلاعات بدون وزیر را اقدامی خلاف قانون خواند.
گسترش اختیارات سازمان اطلاعات سپاه در برابر وزارت اطلاعات
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۳ تاسیس شد و محمد محمدی ریشهری نخستین وزیر آن بود. بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۶۲، وزیر اطلاعات باید واجد شرایط اجتهاد باشد؛ شرطی که در قانون اساسی نیامده، اما در تمام دورههای گذشته موجب شده است وزیران اطلاعات از میان روحانیون داری شرایط اجتهاد انتخاب شوند.
امیر حیاتمقدم، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، ۱۶ آبان گفته بود حذف این شرط امکان انتخاب متخصصان اطلاعاتی غیرروحانی را فراهم میکند. با این حال، گزارشهای متناقضی درباره تصویب طرح در کمیسیون منتشر شده و مقامهای دیگر مجلس تأکید کردهاند که شرط اجتهاد هنوز از قانون حذف نشده است.
وزارت اطلاعات در دهههای گذشته بهتدریج با رقیبی قدرتمندتر در ساختار امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد. پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸، تشکیلات اطلاعاتی سپاه پاسداران با حمایت علی خامنهای به سازمان اطلاعات سپاه ارتقا یافت و اختیارات گستردهتری در زمینه امنیت داخلی، ضدجاسوسی و برخورد با مخالفان حکومت به دست آورد. از آن زمان، سازمان اطلاعات سپاه توانسته بهتدریج بر بخش مهمی از فعالیتهای امنیتی، اطلاعاتی و عملیاتی در داخل و خارج تسلط بیابد و وزارت اطلاعات را به حاشیه براند.
افزایش نقش و نفوذ رهبر بر وزارت اطلاعات در طرح جدید مجلس
هرچند وزارت اطلاعات رسما یکی از وزارتخانههای دولت است و وزیر اطلاعات، برخلاف رییس سازمان اطلاعات سپاه، عضو دولت است و باید در مقابل رییس دولت و مجلس شورای اسلامی پاسخگو باشد، اما نصب و عزل وزیر اطلاعات و اداره این وزارتخانه عملا در دست رهبر جمهوری اسلامی بوده است.
یکی از روشنترین نمونههای این وضعیت به فروردین ۱۳۹۰ بازمیگردد؛ زمانی که محمود احمدینژاد، رییس وقت دولت در جمهوری اسلامی، حیدر مصلحی را از وزارت اطلاعات کنار گذاشت اما علی خامنهای با این تصمیم مخالفت کرد و دستور بازگشت مصلحی را داد. احمدینژاد در اعتراض به این اقدام برای چند روز از حضور در جلسات دولت خودداری کرد، اما در نهایت ناچار شد ادامه وزارت مصلحی را بپذیرد.
طرح جدید مجلس، در صورت تصویب، با تشکیل دو سازمان جدید در درون وزارت اطلاعات و سپردن انتصاب روسای آنها به رهبر جمهوری اسلامی، این وزارتخانه را بیش از گذشته از کنترل و نظارت دولت و مجلس خارج میکند.
این تغییر، علاوه بر سازوکار موجود انتخاب وزیر، مسیر دیگری برای اعمال قدرت مستقیم رهبر بر ساختار داخلی وزارت اطلاعات ایجاد میکند. با این حال، بهدلیل منتشر نشدن متن کامل طرح، هنوز روشن نیست وزیر اطلاعات چه اختیاری برای نظارت، عزل یا صدور دستور به روسای این دو سازمان خواهد داشت.
بنابراین، در حالی که رییس دولت و مجلس همچنان نقش قانونی خود را، احتمالا بهدلیل در تناقض قرار نگرفتن با قانون اساسی و جلوگیری از تغییر ساختار دولت در انتخاب وزیر حفظ خواهند کرد، طرح تازه میتواند بخش دیگری از اختیارات مدیریتی و عملیاتی وزارت اطلاعات را به مقامهایی واگذار کند که مستقیما منصوب رهبر جمهوری اسلامی هستند.
شاهزاده رضا پهلوی در نخستین بازدید خود از آشویتس، خواستار همبستگی جهانی برای مقابله با انکار هولوکاست شد و آموزش درباره این کشتار را برای زنده نگه داشتن یاد قربانیان و جلوگیری از تکرار چنین فاجعهای ضروری دانست.
دفتر ارتباطات شاهزاده رضا پهلوی سهشنبه ۱۹ آبان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت او و بانو یاسمین پهلوی با همراهی خاخام مناخیم مارگولین، رییس انجمن یهودیان اروپا، در این اردوگاه به میلیونها قربانی هولوکاست ادای احترام کردند.
بر اساس این پیام، شاهزاده رضا پهلوی به نمایندگی از ملت ایران به آشویتس رفت تا ضمن گرامیداشت یاد قربانیان، درباره تهدید جمهوری اسلامی علیه موجودیت اسرائیل و امنیت یهودیان در اروپا هشدار دهد و از جامعه جهانی بخواهد از مردم ایران که «در خط مقدم مبارزه با این رژیم ایستادهاند»، حمایت کند.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها وقوع هولوکاست را انکار کردهاند.
به گزارش تایمز اسرائیل، شاهزاده رضا پهلوی گفت به نمایندگی از ایرانیانی به آشویتس آمده است که «هم میدانند انکار یعنی چه و هم میدانند قتل یعنی چه».
او از کشتار معترضان در جریان خیزش سراسری دیماه ۱۴۰۴ یاد کرد و افزود: «البته ابعاد این کشتار با جان باختن شش میلیون یهودی در هولوکاست قابل مقایسه نیست.»
بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
انجمن یهودیان اروپا این بازدید را به مناسبت هشتادوهشتمین سالگرد «شب بلورین» ترتیب داد.
۹ نوامبر سالگرد آغاز موج حملات خشونتبار علیه یهودیان در آلمان است که از آن بهعنوان پیشدرآمد هولوکاست یاد میشود.
نازیها در مجموعه اردوگاههای آشویتس یک میلیون یهودی را به قتل رساندند.
مرکز یادبود جهانی هولوکاست در اورشلیم آبان ۱۴۰۴ اعلام کرد نام پنج میلیون نفر از قربانیان یهودی هولوکاست را ثبت کرده و برای شناسایی قربانیان بیشتر از هوش مصنوعی کمک میگیرد.
محمدرضا شاه پهلوی نیز در سال ۱۹۶۶ میلادی، ۶۰ سال پیش از پسرش، از آشویتس بازدید کرده بود.
شاهزاده رضا پهلوی سخنانش را در آشویتس با پیامی به پایان رساند که در فرهنگ ایرانی ریشه دارد: «نور بر تاریکی پیروز خواهد شد.»
لهستان آخرین مقصد سفر اروپایی شاهزاده رضا پهلوی است. او ۱۸ آبان در مراسم دریافت «جایزه سلیمان» از انجمن یهودیان اروپا در شهر کراکوف، جمهوری اسلامی را «جنبشی فراملی، انقلابی و جهادگرا» خواند.
شاهزاده رضا پهلوی گفت جمهوری اسلامی دست به اشغال ایران زده و آن را به «ستاد تروریسم جهانی» تبدیل کرده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۵ فروردین در مراسمی به مناسبت کشتار یهودیان در جنگ جهانی دوم، تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را با اردوگاههای آلمان نازی، از جمله آشویتس، مقایسه کرد.
اظهارات فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، درباره احتمال قطع گاز در تهران و دیگر نقاط کشور، واکنشهای انتقادی بسیاری از شهروندان را به دنبال داشت.
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با اشاره به منابع گازی ایران، مدیریت منابع انرژی و تجربه قطعی گسترده آب و برق در ماههای گذشته، از احتمال قطع گاز در زمستان انتقاد کردند.
کنایه به اظهارات پیشین مقامهای جمهوری اسلامی درباره «زمستان سخت اروپا»، انتقاد از صادرات گاز و نگرانی درباره تامین گرمایش خانهها و مدارس، از دیگر محورهای واکنشها بود.
این نگرانیها در حالی مطرح شده که برخی شهروندان از قطعی گاز در محل زندگی خود خبر دادهاند و تعدادی نیز از تهیه وسایل گرمایشی جایگزین برای زمستان پیشرو سخن گفتهاند.
مهاجرانی سهشنبه ۱۹ آبان در نشست خبری خود گفت ادامه گازرسانی به میزان مصرف بستگی دارد و اگر مصرف افزایش یابد، احتمال قطع گاز در نقاط مختلف کشور، از جمله تهران، وجود دارد.
او با اشاره به کمبود گاز در سالهای گذشته و آسیب به پالایشگاههای گازی در حملات اخیر، میزان ناترازی پیشبینیشده برای زمستان را حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب اعلام کرد و از شهروندان خواست در مصرف گاز صرفهجویی کنند.
از منابع عظیم گاز تا هشدار کمبود؛ پرسش مردم از مدیریت انرژی
یکی از پرتکرارترین محورهای واکنشها، تناقضی بود که مخاطبان میان برخورداری ایران از ذخایر عظیم گاز و احتمال قطع آن در زمستان مطرح کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «منبع گاز جهان باشی، قطعی گاز هم داشته باشی.»
شهروند دیگری با لحنی کنایهآمیز پرسید: «حالا خوب است دومین کشور در منابع گازی هستیم، اگر وارد کننده بودید، چه میشد؟»
برخی شهروندان در واکنش به هشدار سخنگوی دولت، موضوع صادرات گاز را پیش کشیدند و درباره اولویت تامین انرژی برای مصرف داخلی پرسشهایی مطرح کردند.
یکی از مخاطبان پرسید: «وقتی با وجود همه این کمبودها، گاز را صادر میکنید، نتیجهاش میشود همین. بعد مردم باید صرفهجویی کنند؟»
شهروند دیگری هم در واکنش به درخواست دولت برای کاهش مصرف پرسید: «قطع شدن بستگی به مصرف مردم دارد یا عرضه مقامهای دولت؟»
زمستان سخت اروپا؛ کنایه مردم به ادعاهای پیشین جمهوری اسلامی
هشدار مهاجرانی، سخنگوی دولت درباره احتمال قطعی گاز، موجی از کنایهها به اظهارات پیشین مقامهای جمهوری اسلامی درباره بحران انرژی در اروپا را به دنبال داشت.
یکی از شهروندان نوشت: «زمستان سخت اروپا چه شد، رسید به ایران؟ باز هم اعلام پیروزی میکنید؟»
شهروند دیگری هم نوشت: «گفته بودید زمستان سخت اروپا، نکند ایران هم بخشی از اروپا شده است؟»
برخی مخاطبان، این هشدار را با ادعاهای مقامهای جمهوری اسلامی درباره پیروزی در جنگ پیوند دادند.
یکی از آنها نوشت: «میگفتند در جنگ پیروز شدیم؛ فقط ظاهرا بعد از پیروزی، گاز و برق و آب هم به غنیمت دشمن رسیده! ما ماندیم و وعدههای پیروزی و زندگی که هر روز سختتر میشود.»
از تابستان بیآب و برق تا زمستان بدون گاز
بخش قابلتوجهی از واکنشهای مخاطبان به هشدار مهاجرانی، به تجربه قطع گسترده آب و برق در تابستان و نگرانی از تکرار بحران انرژی در زمستان اختصاص داشت.
شهروندانی که در ماههای گذشته به ویژه در تابستان با خاموشیهای مکرر، قطعی آب و قبضهای سنگین خدمات عمومی روبهرو بودهاند، اکنون احتمال قطع گاز را ادامه همان مشکلات توصیف میکنند.
یکی از مخاطبان نوشت: «تابستان آب و برق نیست، زمستان گاز. واقعا خوب اداره میکنید، خسته نباشید.»
شهروند دیگری با کنایه گفت: «خداروشکر معنی پیشرفت را خوب فهمیدیم، نه آب و هوا داریم، نه برق و گاز و البته نه پول.»
در همین حال، یکی از مخاطبان خبر داد که با وجود آغاز فصل سرما، برنامه جدید خاموشیها را در اپلیکیشن «برق من» دریافت کرده است.
قطعی گاز پیش از آغاز زمستان؛ نگرانی در استانهای سردسیر
در حالی که سخنگوی دولت درباره احتمال قطع گاز در زمستان هشدار داده، برخی مخاطبان ایراناینترنشنال از تجربه قطعی گاز در محل زندگی خود خبر دادند.
مخاطبانی هم از مازندران، گلستان و خراسان شمالی گفتند که از دو ماه پیش درباره محدودیت گاز در این مناطق هشدار داده شده و مردم برای تامین گرمایش به تهیه نفت و الوار روی آوردهاند.
نگرانی از سرمای زمستان و نبود وسایل جایگزین برای گرم کردن خانهها نیز در پیامهای مخاطبان دیده میشود.
یکی از شهروندان نوشت: «وقتی گاز نباشد، خانه سرد است، آب سرد است، غذا را با چه بپزیم؟»
مخاطب دیگری با اشاره به دشواری تهیه کپسول گاز مایع، از کمبود و قیمت بالای آن در محل زندگی خود انتقاد کرد.
شماری از شهروندان نیز درباره پیامدهای احتمالی قطع گاز برای خانوادهها، بهویژه کودکان، سالمندان و بیماران ابراز نگرانی کردند.
نگرانی درباره تامین گرمایش مدارس، بخش دیگری از پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال است.
دانشآموزی از میاندوآب گفت: «یک هفته است که از سرما زیاد سر کلاس درس میلرزیم، اما شوفاژ را روشن نمیکنند.»
محصل دیگری از تبریز نیز خبر داد که مدیر مدرسه در دمای منفی پنج درجه شوفاژها را روشن نمیکند و در پاسخ به درخواست دانشآموزان گفته است با نفسهای خود کلاس را گرم کنند.
این روایتها در شرایطی مطرح میشوند که پیش از آغاز زمستان نیز شماری از دانشآموزان از نبود گرمایش کافی در کلاسهای درس خبر دادهاند.
از طرف مردم سخن نگویید؛ انتقاد از اظهارات سخنگوی دولت
بخش دیگری از واکنشها متوجه فاطمه مهاجرانی و نحوه سخن گفتن مقامهای جمهوری اسلامی درباره شرایط زندگی مردم بود.
یکی از مخاطبان با انتقاد از سخن گفتن مقامها نوشت: «خانم مهاجرانی از طرف ۹۰ میلیون نفر میگوید مردم مقاومت میکنند. عادت کردهاند حرف میزنند به نام مردم و فقط نمک بر زخم مردم میپاشند.
مخاطب دیگری با اشاره به تکرار اخبار مربوط به گرانی و قطعی خدمات عمومی پرسید: «خانم مهاجرانی، آیا شده تا به حال یک خبر خوشحال کننده به این ملت بدهید؟ همهاش گرانی و قطعی گاز، برق، آب. میترسیم چند روز دیگر بگویید هوا گران شده، باید قطع کنیم.»
شهروند دیگری نیز خطاب به سخنگوی دولت نوشت: «خانم فاطمه مهاجرانی، لطفا از مقاومت مردم ایران سخن نگویید. ۴۷ سال ثروت این سرزمین را صرف نیابتیها و رویاهای موشکی و اتمی کردید و آرزوهای یک ملت را به گلوله و طناب دار سپردید.»