دست‌کم ۴۰ ملوان ایرانی از نفتکش‌های تحریم‌شده برای درمان به سریلانکا منتقل شدند
مقام‌های سریلانکا اعلام کردند دست‌کم ۴۰ ملوان ایرانی از نفتکش‌های تحت تحریم آمریکا که در نزدیکی آب‌های سریلانکا سرگردان مانده‌اند، به مراقبت فوری پزشکی نیاز پیدا کرده و برای درمان به ساحل منتقل شده‌اند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد این ملوانان شنبه و یکشنبه، دوم و سوم آبان‌ماه، از طریق بندر گال در ۱۱۵ کیلومتری جنوب کلمبو، پایتخت سریلانکا، به ساحل انتقال یافتند.
وزارت امور خارجه سریلانکا تایید کرد هماهنگی‌های لازم را برای انتقال ملوانان نیازمند مراقبت پزشکی به خشکی انجام داده است.
توشارا رودریگو، سخنگوی این وزارتخانه، گفت: «ما انتقال این ملوانان را هماهنگ کردیم و به تعهدات بشردوستانه خود عمل کردیم. هزینه‌ها نیز بر عهده سفارت ایران بود.»
به گزارش خبرگزاری فرانسه، نزدیک به ۱۲ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی بندر گال لنگر انداخته‌اند. گزارش کامل را در وب‌سایت ایران‌اینترنشنال بخوانید.
در پی انتشار ویدیویی از سعید شکیبا که در آن صدای علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی را تقلید کرده بود، قوه قضاییه از صدور کیفرخواست علیه این دوبلور، بلاگر و طنزپرداز خبر داد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، یکشنبه سوم آبان بدون اشاره به نام شکیبا اعلام کرد این پرونده قضایی در پی انتشار محتوای «توهین‌آمیز و هتاکانه» از سوی یک بلاگر اینستاگرامی و با ورود دادسرای تهران تشکیل شد و پس از انجام تحقیقات، کیفرخواست او صادر شد.
بر اساس این کیفرخواست، اتهام‌های شکیبا «اقدام آگاهانه در تایید اسرائیل در فضای مجازی»، «اهانت» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی از طریق سیاه‌نمایی و حمایت از خاندان پهلوی» است.
میزان در گزارش خود نوشت با صدور کیفرخواست، پرونده این بلاگر برای رسیدگی به دادگاه ارسال شده است.
شکیبا که در اینستاگرام ویدیوهای طنز و تقلید صدای چهره‌های مشهور منتشر می‌کند، ۲۱ مهر در ویدیویی صدای خامنه‌ای را تقلید کرد.
شامگاه ۲۲ مهر، همه پست‌های صفحه اینستاگرام او حذف و یک پست با نشان فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی (فراجا) در آن منتشر شد.
در اطلاعیه فراجا آمده بود که صفحه اینستاگرام شکیبا به دلیل انتشار «محتوای مجرمانه» با دستور مقام قضایی و اقدام فراجا «تا اطلاع ثانویه از دسترس خارج» شده است.
خبرگزاری میزان چهارشنبه ۲۲ مهر از تشکیل پرونده در دادسرای تهران برای یک بلاگر با حروف اختصاری «س. ش.» و «برخورد مقتضی» با او خبر داده بود، اما در آن زمان توضیحی درباره جزییات این برخورد و وضعیت شکیبا ارائه نکرد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز شکیبا را به توهین به خامنه‌ای و خانواده او متهم کرد و ویدیوی منتشرشده را حاوی «توهین، تمسخر و قبح‌شکنی» خواند.
در پی انتشار این ویدیو، شماری از حامیان حکومت با نوشتن دیدگاه‌هایی زیر پست شکیبا، خواستار برخورد با این طنزپرداز شدند.
پس از حذف پست‌های اینستاگرام شکیبا، گروهی از کاربران با ستودن استعداد این طنزپرداز، درباره سرنوشت او ابراز نگرانی کردند و برخی نیز از بازداشت او خبر دادند.
شکیبا همچنین صدای شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی را تقلید کرده و در ویدیویی جداگانه، از کشته‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ حمایت کرده بود.
برخورد قضایی و امنیتی با فعالان شبکه‌های اجتماعی و بلاگرها در ایران در ماه‌های اخیر ادامه داشته و در مواردی با بازداشت، مسدود شدن صفحات مجازی و انتشار ویدیوهای اعترافات اجباری همراه بوده است.
در یکی از آخرین موارد، سایت هرانا دوم مهر از بازداشت احسان ارباب، بلاگر، و انتشار ویدیویی از اعترافات اجباری او خبر داد. صفحه اینستاگرام ارباب نیز با دستور مقام قضایی مسدود و محتوای آن به جز ویدیوی اعترافات حذف شده بود.
از زمان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، سرکوب شهروندان معترض و فعالان مدنی، سیاسی و صنفی، هنرمندان و ورزشکاران در ایران شدت گرفته و شماری از آنان با بازداشت، پیگرد قضایی و احکام سنگینی از جمله اعدام، شلاق، حبس، مصادره اموال، ممنوعیت خروج از کشور و محرومیت از خدمات اجتماعی روبه‌رو شده‌اند.
مقام‌های سریلانکا اعلام کردند دست‌کم ۴۰ ملوان ایرانی از نفتکش‌های تحت تحریم آمریکا که در نزدیکی آب‌های سریلانکا سرگردان مانده‌اند، به مراقبت فوری پزشکی نیاز پیدا کرده و برای درمان به ساحل منتقل شده‌اند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد این ملوانان شنبه و یکشنبه، دوم و سوم آبان‌ماه، از طریق بندر گال در ۱۱۵ کیلومتری جنوب کلمبو، پایتخت سریلانکا، به ساحل انتقال یافتند.
وزارت امور خارجه سریلانکا تایید کرد هماهنگی‌های لازم را برای انتقال ملوانان نیازمند مراقبت پزشکی به خشکی انجام داده است.
توشارا رودریگو، سخنگوی این وزارتخانه، گفت: «ما انتقال این ملوانان را هماهنگ کردیم و به تعهدات بشردوستانه خود عمل کردیم. هزینه‌ها نیز بر عهده سفارت ایران بود.»
به گزارش خبرگزاری فرانسه، نزدیک به ۱۲ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی بندر گال لنگر انداخته‌اند.
بر اساس این گزارش، ارتش سریلانکا برای زیر نظر گرفتن نفتکش‌های ایرانی در خارج از محدوده ۱۲ مایل دریایی (حدود ۲۲ کیلومتری) آب‌های سرزمینی این کشور، هواپیماهای شناسایی و قایق‌های گشتی اعزام کرده است.
مقام‌های سریلانکایی افزودند تحریم‌های آمریکا باعث شده بسیاری از کشتی‌های ایرانی به سوی تنگه مالاکا و سنگاپور حرکت کنند و تنها شمار اندکی از آن‌ها در نزدیکی آب‌های این کشور باقی بمانند.
دولت دونالد ترامپ در ماه‌های اخیر کوشیده است از طریق اعمال محاصره دریایی، صادرات نفت ایران و مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی آن را محدود کند.
روزنامه وال‌استریت ژورنال ۹ مهر گزارش داد کارزار «طرد اقتصادی» ایالات متحده ده‌ها نفتکش ایرانی و مرتبط با جمهوری اسلامی را در آب‌های آسیا سرگردان کرده است.
بر اساس این گزارش، حدود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در فاصله تقریبی ۲۴ کیلومتری سواحل جنوب‌غربی سریلانکا متوقف مانده‌اند و ذخایر اقلام ضروری آن‌ها رو به پایان است.
سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای نیز ۲۹ مهر اعلام کرد شماری از نفتکش‌ها با پرچم ایران پس از انتقال محموله‌های نفت خام خود به کشتی‌های دیگر، به‌دلیل محاصره دریایی ارتش آمریکا قادر به بازگشت به بنادر ایران نیستند و همچنان در لنگرگاه‌های خارجی باقی مانده‌اند.
این سازمان افزود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در آب‌های اطراف سریلانکا سرگردان هستند و یک نفتکش دیگر نیز در نزدیکی بندر دقم عمان توقف کرده است.
طبق این گزارش، دست‌کم ۱۹ نفتکش متعلق به ناوگان «سایه» حکومت ایران در شمال لنگرگاه ای‌اوپی‌ال در نزدیکی مالزی حضور دارند و حدود ۲۱ نفتکش دیگر هم در خود این لنگرگاه مستقر هستند.
این شناورها بخشی از شبکه حمل‌ونقل دریایی هستند که برای جابه‌جایی نفت ایران و دور زدن تحریم‌ها به کار گرفته می‌شود.
پیشینه حضور شناورهای نظامی ایران در آب‌های سریلانکا
حضور شناورهای ایرانی در نزدیکی سریلانکا پیش‌تر نیز در جریان جنگ ۴۰ روزه خبرساز شده بود.
۱۳ اسفند ۱۴۰۴، یک زیردریایی آمریکایی ناوچه «دنا» متعلق به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی را در آب‌های بین‌المللی نزدیک سریلانکا هدف قرار داد و غرق کرد.
در این حمله ۱۰۴ ملوان ایرانی کشته شدند و نیروی دریایی سریلانکا توانست ۳۲ نفر را نجات دهد.
اندکی بعد، ناو «بوشهر» نیز به‌دلیل «نقص فنی» از سریلانکا درخواست کمک کرد و به بندر ترینکومالی در شرق این کشور منتقل شد.
بزرگراه منتهی به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، ۲۰ مهر
همزمان با ادامه تنش‌های منطقه‌ای، عربستان سعودی اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور شماری از پهپادها و موشک‌ها را بر فراز ریاض و مناطق جنوبی رهگیری کرده‌اند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان دفاع مدنی عربستان سعودی یکشنبه سوم آبان برای ساکنان ریاض، ابها و خمیس مشیط هشدار اضطراری صادر کرد، اما دقایقی بعد از برطرف شدن خطر خبر داد.
این نهاد همچنین درباره خطر احتمالی در جازان و طائف هشدار داد و اندکی بعد پایان وضعیت اضطراری در این مناطق را اعلام کرد.
ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی نیز اعلام کرد دو پهپاد و یک موشک بالستیک به سوی ریاض و یک موشک کروز به سمت شهر خمیس مشیط در جنوب این کشور شلیک شده‌اند.
این ائتلاف اندکی بعد از رهگیری ۱۰ موشک بالستیک دیگر در مناطق جنوبی عربستان سعودی خبر داد.
حملات تازه در حالی رخ داده‌اند که ۲۹ مهر، حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و حمله پهپادی به میدان نفتی شیبه، چهار کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشتند.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و حملات حوثی‌های یمن به تاسیسات نفتی عربستان سعودی، به نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و اختلال در عرضه جهانی نفت دامن زده‌اند.
همزمان، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، احتمال گسترش دامنه مناقشه در منطقه را پررنگ‌تر کرده است.
حملات جدید به پایتخت عربستان سعودی در شرایطی انجام شد که فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض پس از توقف فعالیت‌های خود به‌دنبال حملات حوثی‌های یمن، از سوم آبان پروازها را در دو پایانه از سر گرفت.
مدیریت این فرودگاه شامگاه دوم آبان اعلام کرد پایانه شماره یک به پروازهای داخلی و پایانه شماره دو به پروازهای بین‌المللی شرکت‌های هواپیمایی سعودی اختصاص خواهد یافت.
در سوی دیگر، حوثی‌ها بار دیگر تهدید کردند فرودگاه ریاض را هدف قرار خواهند داد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، فرودگاه ریاض را همچنان یک «هدف نظامی» خواند و به شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان فرودگاه و مسافران هشدار داد از آن استفاده نکنند.
حوثی‌ها دوم آبان نیز از حمله به فرودگاه ریاض و تاسیسات نفتی عربستان سعودی خبر داده بودند. مقام‌های سعودی تاکنون به‌طور مستقیم درباره این روایت‌ها اظهارنظر نکرده‌اند.
فعالیت فرودگاه ملک خالد پس از حمله ۱۸ مهر حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران متوقف شده بود.
این حمله ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت و به مرگبارترین حمله در خاک عربستان سعودی طی بیش از یک دهه گذشته تبدیل شد.
حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها در حالی ادامه دارد که درگیری‌های این گروه نیابتی جمهوری اسلامی با ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی شدت گرفته است.
حوثی‌ها ماه گذشته با تصرف مناطقی راهبردی در سواحل دریای سرخ، به سوی تنگه باب‌المندب پیشروی کردند و امنیت کشتیرانی در این گذرگاه مهم را به خطر انداختند.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در واکنش، حملات خود علیه مواضع حوثی‌ها را افزایش داد. محمد آل‌جابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ مهر اعلام کرد نیروهای حوثی از تنگه باب‌المندب عقب رانده شده‌اند.
باب‌المندب یکی از گذرگاه‌های حیاتی تجارت دریایی جهان و از مسیرهای مهم انتقال نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس به بازارهای بین‌المللی است.
این تنگه در جنوب غربی شبه‌جزیره عربستان قرار دارد، در حالی که تنگه هرمز در شمال شرقی این شبه‌جزیره واقع شده است.
تشدید درگیری‌ها در یمن به آتش‌بسی که از سال ۲۰۲۲ با میانجی‌گری سازمان ملل متحد تا حد زیادی پابرجا مانده بود، پایان داد.
در واکنش به افزایش حملات حوثی‌ها، پارلمان اروپا ۳۰ مهر با تصویب قطعنامه‌ای خواستار قرار گرفتن این گروه، از جمله شاخه‌های سیاسی و نظامی آن، در فهرست سازمان‌های تروریستی اتحادیه اروپا شد. تصمیم نهایی در این زمینه بر عهده کشورهای عضو اتحادیه خواهد بود.
علی‌رضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی هشدار داد و گفت بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد می‌کند.
آقایوسفی یکشنبه سوم آبان در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا، در پاسخ به پرسشی درباره فاصله جامعه تا وضعیت اضطرار سلامت روان گفت: «فکر نمی‌کنم فاصله زیادی داشته باشیم.»
او نرخ‌های ازدواج، طلاق و فرزندآوری را از موضوعات نگران‌کننده دانست و بر ضرورت اقدام پیشگیرانه پیش از تشدید آسیب‌ها تاکید کرد.
ایلنا نیز با اشاره به وضعیت کنونی ایران نوشت فشار تورم، ناامنی اقتصادی، نگرانی از آینده و بلاتکلیفی، به فرسودگی روزافزون بخشی از جامعه دامن زده است.
این گزارش در حالی منتشر شده که در روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره آغاز مجدد کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی شدت گرفته است.
نشریه هیل دوم آبان گزارش داد ارتش آمریکا چند گزینه برای ازسرگیری احتمالی حملات به مواضع حکومت ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آماده کرده است.
آقایوسفی در ادامه گفت: «وضعیت کلی جامعه در شرایط نه جنگ و نه صلح می‌تواند فشارهای روانی قابل‌توجهی ایجاد کند. موجود زنده نیازهایی دارد و در برابر تهدیدها تلاش می‌کند نیازهای خود را تامین و تهدیدها را دفع کند. وقتی نیازها و تهدیدها همزمان وجود داشته باشند، تهدیدها در اولویت قرار می‌گیرند.»
به گفته رییس سازمان نظام روان‌شناسی، ابهام درباره آینده از دشوارترین وضعیت‌ها به شمار می‌رود، زیرا امکان برنامه‌ریزی برای زندگی را از مردم سلب می‌کند.
او افزود بلاتکلیفی می‌تواند اضطراب شدیدی به همراه داشته باشد و در بلندمدت به فرسودگی جسمی و روانی بینجامد.
آقایوسفی هشدار داد پیامدهای فشار روانی شدید لزوما بلافاصله آشکار نمی‌شوند و احتمال دارد یک تا دو سال بعد، به شکل افسردگی، اختلافات زناشویی یا مشکلات جسمانی بروز کنند.
او از انقباض طولانی‌مدت عضلات، دردهای مفصلی و ستون فقرات و ناراحتی‌های گوارشی به‌عنوان پیامدهای احتمالی استرس مزمن نام برد.
پیش‌تر در ۲۹ مهر، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اذعان کرد شرایط «نه جنگ، نه صلح» بدترین وضعیتی است که حکومت ایران در آن گرفتار شده است.
او با اشاره به ادامه تنش‌ها میان تهران و واشینگتن گفت: «وضعیتی که پیش آمده، ساده نیست و نه برای ما مطلوب است و نه برای آن‌ها.»
رییس سازمان نظام روان‌شناسی هشدار داد در حالی که فشارهای روانی، نیاز مردم به مشاوره را افزایش داده، تورم و بحران اقتصادی قدرت پرداخت هزینه این خدمات را کاهش داده است.
آقایوسفی یادآور شد خدمات روان‌شناسی تحت پوشش بیمه‌های پایه نیست و در نتیجه، بسیاری از افراد با وجود نیاز به مشاوره، توان مراجعه ندارند.
به گفته او، آمار مراجعه‌کنندگان نمی‌تواند معیار دقیقی برای سنجش میزان فشارهای روانی در جامعه باشد، زیرا ممکن است با وجود افزایش نیاز، هزینه‌های بالا مانع مراجعه افراد شود.
رییس سازمان نظام روان‌شناسی همچنین از ارائه طرحی برای پوشش بیمه‌ای این خدمات به شورای مرکزی سازمان خبر داد؛ طرحی که با گذشت حدود چهار ماه هنوز به تصویب نرسیده است.
در ماه‌های اخیر، وخامت اوضاع اقتصادی در ایران با افزایش نرخ ارز، تشدید تورم و افت چشمگیر قدرت خرید شهروندان همراه بوده است.
بحران اقتصادی بر نظام بهداشت و درمان نیز سایه انداخته و گرانی دارو و خدمات پزشکی، فشار بیشتری بر بیماران وارد کرده است.
آقایوسفی در ادامه گفت: «به نظر می‌رسد وضعیت اجتماعی ما تا حدودی به سمت آنومی یا بی‌هنجاری اجتماعی حرکت می‌کند. وقتی استرس‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کنند، به‌تدریج ممکن است اتفاقات نگران‌کننده‌ای رخ دهد؛ از جمله افزایش سن ازدواج، گسترش اعتیاد و قرار گرفتن خانواده در معرض خطر.»
او هشدار داد آسیب دیدن پیوندهای خانوادگی ممکن است زمینه‌ساز خشونت‌های شدید، از جمله قتل‌های خانوادگی، شود.
رییس سازمان نظام روان‌شناسی تاکید کرد اگر مشکلات به درون خانواده راه پیدا کنند، ممکن است نشانه آسیب‌های عمیق‌تر اجتماعی باشند.
به گفته او، تعلل در پیشگیری می‌تواند جامعه را به مرحله‌ای برساند که مهار پیامدهای روانی، جسمانی و اجتماعی به مراتب دشوارتر و پرهزینه‌تر باشد.
این در حالی است که با وجود وخامت بحران معیشت و افزایش فشارهای روانی بر جامعه، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان بر تداوم سیاست خارجی تنش‌آفرین خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، اصرار دارند.
پژوهشی تازه نشان می‌دهد بقایای یک ویروس باستانی در ژنوم شامپانزه‌ها می‌تواند فعالیت ژن‌های موثر در رشد سلول‌های عصبی را تغییر دهد؛ یافته‌ای که شاید به توضیح چگونگی شکل‌گیری تفاوت‌های چشمگیر میان مغز انسان و شامپانزه کمک کند.
پایگاه خبری ساینس‌نیوز با استناد به یافته‌های این تحقیق گزارش داد دی‌ان‌ای به‌جامانده از عفونتی که میلیون‌ها سال پیش رخ داده، هنوز در ژنوم شامپانزه‌ها وجود دارد، اما در انسان دیده نمی‌شود.
شامپانزه یکی از نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان به شمار می‌رود، اما حجم مغز انسان حدود سه برابر مغز این جانور است و توانایی‌های شناختی پیشرفته‌تری دارد.
با این حال، به گفته یوهان یاکوبسون، عصب‌شناس دانشگاه لوند سوئد، بیشتر ژن‌های سازنده پروتئین در این دو گونه بسیار شبیه هستند.
همین شباهت پژوهشگران را به بررسی بخش‌هایی از ژنوم سوق داد که زمان و محل فعال یا غیرفعال شدن ژن‌ها را تنظیم می‌کنند.
یافته‌های این پژوهش به‌تازگی در نشریه «ساینس ادونسز» منتشر شده است.
رد پای یک ویروس باستانی
یکی از عواملی که می‌تواند بر این تنظیم اثر بگذارد، ویروس‌ها هستند. گروهی از آن‌ها که «رتروویروس» نامیده می‌شوند، دی‌ان‌ای خود را وارد ژنوم میزبان می‌کنند تا سلول آلوده را به ساخت ویروس‌های تازه وادارند.
گاهی این ماده ژنتیکی حتی پس از پایان عفونت باقی می‌ماند و اگر وارد سلول‌های تولیدمثلی شده باشد، به نسل‌های بعد منتقل می‌شود.
این بقایای ژنتیکی «رتروویروس‌های درون‌زاد» نام دارند. آن‌ها دیگر اطلاعات ژنتیکی لازم برای تولید ویروس‌های عفونی را ندارند، اما همچنان می‌توانند بر فعالیت ژن‌های میزبان تاثیر بگذارند.
بقایای ویروسی دست‌کم هشت درصد ژنوم انسان و شامپانزه را تشکیل می‌دهند و پژوهش‌های پیشین نقش آن‌ها را در تحولاتی مانند پیدایش جفت در پستانداران نشان داده‌اند.
یاکوبسون و همکارانش سراغ بقایای ویروسی رفتند که حاصل عفونت یکی از نیاکان میمون‌های انسان‌نمای آفریقایی در حدود پنج تا هفت میلیون سال پیش است.
رد این ویروس در ۱۵۸ نقطه از ژنوم شامپانزه‌ها دیده می‌شود، در حالی که در ژنوم انسان اثری از آن نیست. علت این تفاوت همچنان نامعلوم است.
حذف دی‌ان‌ای ویروسی چه چیزی را آشکار کرد؟
پژوهشگران برای بررسی تاثیر این تفاوت، از سلول‌های بنیادی شامپانزه و فناوری ویرایش ژن «کریسپر» استفاده کردند.
آن‌ها توالی دی‌ان‌ای ویروسی مورد بررسی را حذف کردند و دریافتند ژن مجاور آن، موسوم به LINC00662، که پیش‌تر غیرفعال بود، فعال شد و شروع به تولید آران‌ای کرد.
این ژن معمولا در شامپانزه غیرفعال است، اما در سلول‌های مغز انسان فعالیت دارد.
آران‌ای مولکولی است که در بیان و تنظیم اطلاعات ژنتیکی نقش دارد. شناسایی آن به پژوهشگران امکان داد فعال شدن ژن را پس از حذف دی‌ان‌ای ویروسی تشخیص دهند.
این آزمایش نشان داد توالی ژنتیکی به‌جامانده از ویروس می‌تواند فعالیت ژن مجاور خود را تغییر دهد.
گروه پژوهشی آزمایش معکوس را نیز انجام داد: با کریسپر، ژن LINC00662 را در سلول‌های انسانی غیرفعال کرد تا وضعیتی مشابه شامپانزه پدید آید.
نتایج حاکی از آن بود که وقتی این ژن در سلول‌های هر دو گونه فعال باشد، فعالیت مجموعه‌ای از ژن‌های دیگر نیز افزایش می‌یابد؛ از جمله ژن‌های موثر در رشد و بلوغ نورون‌ها و ایجاد ارتباطات تازه میان سلول‌های عصبی.
این یافته نشان داد بقایای ویروسی می‌توانند بر شبکه‌ای از ژن‌های مرتبط با رشد مغز اثر بگذارند.
یک سرنخ، نه پاسخ نهایی
ساینس‌نیوز در ادامه گزارش داد هنوز دقیقا مشخص نیست غیرفعال شدن این شبکه ژنی بر اثر وجود دی‌ان‌ای ویروسی، چه تاثیری بر رشد و عملکرد مغز شامپانزه‌ها گذاشته است.
یاکوبسون معتقد است این تفاوت ممکن است در شکل‌گیری مسیرهای تکاملی متفاوت مغز انسان و شامپانزه نقش داشته باشد، هرچند تاثیر سایر عوامل ژنتیکی و محیطی را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.
به گفته او، یافته‌ها نشان می‌دهند ورود دی‌ان‌ای یک ویروس باستانی به ژنوم چگونه می‌تواند تفاوتی پایدار در تنظیم فعالیت ژن‌ها میان دو گونه ایجاد کند.
جورجا مودنینی، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه پادووا که در این پژوهش مشارکت نداشت، گفت بر اساس نتایج جدید، تغییرات ژنتیکی در جریان تکامل تنها به جایگزینی واحدهای سازنده دی‌ان‌ای با یکدیگر محدود نیستند و می‌توانند از راه‌های دیگری نیز رخ دهند.
راویندر کاندا، متخصص ژنتیک تکاملی دانشگاه آکسفورد بروکس، نیز شواهد مربوط به تاثیر این بقایای ویروسی بر رشد و تکامل نورون‌ها را قانع‌کننده خواند، اما تاکید کرد هنوز نمی‌توان دامنه پیامدهای آن را مشخص کرد.
او احتمال داد سازوکارهای دیگری هم در تنظیم ژن‌ها دخالت داشته باشند و این نمونه تنها بخش کوچکی از نقش ویروس‌های باستانی در تکامل مغز باشد.
کاندا افزود: «فکر می‌کنم هنوز رتروویروس‌های بسیار زیادی برای کشف شدن وجود دارند و آنچه تاکنون شناخته‌ایم، تنها نوک کوه یخ است.»
