روزنامه‌نگار و مستندساز ایرانی-کانادایی
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در آستانه انتخابات این کشور، تغییر رژیم در ایران را به‌صراحت یکی از اهداف اصلی خود دانسته است. در همین حال، رقبای سیاسی او ضمن حمایت از اقدامات سخت‌گیرانه علیه تهران، از ناکامی نتانیاهو در از میان بردن تهدید جمهوری اسلامی انتقاد می‌کنند.
این بحث، وعده‌هایی متفاوت درباره تامین امنیت را پیش روی رأی‌دهندگانی قرار داده است که به‌گفته تحلیلگران، از سال‌ها درگیری و جنگ خسته شده‌اند. این وضعیت پرسش‌هایی را درباره معنای پیروزی و میزان آمادگی اسرائیل برای پیش رفتن در مسیر دستیابی به آن مطرح می‌کند.
نتانیاهو سه‌شنبه ۲۸ مهر در دانشگاه تل‌حای در شهر کریات شمونا، نزدیک مرز لبنان، گفت: «ما باید کار نابودی رژیم ایران را به پایان برسانیم؛ این هدف اصلی است.»
نتانیاهو مدت‌هاست که از احتمال فروپاشی جمهوری اسلامی سخن می‌گوید و بر آن تاکید می‌کند. اکنون، در آستانه رأی‌گیری روز پنجم آبان در اسرائیل، او برکناری رهبران جمهوری اسلامی را به محور اصلی پیام انتخاباتی خود تبدیل کرده است.
نتانیاهو در سخنرانی خود در روز سه‌شنبه استدلال کرد که تضعیف نظامی حکومت ایران، به‌تنهایی امنیت اسرائیل را تضمین نخواهد کرد. به‌گفته او، جمهوری اسلامی تا زمانی که در قدرت باشد، برای بازسازی توانمندی‌های هسته‌ای و شبکه منطقه‌ای خود تلاش خواهد کرد.
نتانیاهو گفت: «به پایان رساندن کار یعنی سرنگون کردن رژیم تروریستی در ایران.» او تهران را سرِ یک «اختاپوس زهرآگین» توصیف کرد و استدلال کرد که با از میان برداشتن آن، حزب‌الله لبنان نیز سقوط خواهد کرد.
این اظهارات پس از گفت‌وگوهای نتانیاهو با دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و سفر اعلام‌نشده پیت هگست، وزیر جنگ آمریکابا اسرائیل و دیدار با نتانیاهو، مطرح شد. با این حال، واشینگتن تاکنون به‌طور علنی به تغییر رژیم در ایران متعهد نشده و در عوض بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تاکید کرده است.
چرا اکنون بر تغییر رژیم تاکید می‌شود؟
اظهارات نتانیاهو در حالی مطرح می‌شود که او پس از سه سال جنگ و رویارویی‌های نظامی مکرر با جمهوری اسلامی و متحدان منطقه‌ای آن، در پی کسب یک دوره دیگر نخست‌وزیری است.
ایتای روئونی، مدیر ارتباطات و اطلاع‌رسانی سازمان غیردولتی «ان‌جی‌او مانیتور»، گفت نخست‌وزیر اسرائیل در واقع هدف گسترده‌تری را بیان کرده که بسیاری از اسرائیلی‌ها پیش‌تر دریافته بودند در پس عملیات نظامی علیه تهران قرار دارد.
روئونی به ایران‌اینترنشنال گفت: «فکر می‌کنم او فقط همه چیزهایی را که منظور همگان بود، خلاصه کرد.»
تبدیل تغییر رژیم به هدفی اعلام‌شده، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا تضعیف توانمندی‌های نظامی و هسته‌ای جمهوری اسلامی برای آنکه نتانیاهو بتواند ادعای پیروزی کند، کافی خواهد بود یا نه.
یاکوف کاتز، سردبیر پیشین روزنامه اورشلیم‌پست و نویسنده چهار کتاب درباره ارتش اسرائیل، گفت حملات مکرر به‌تنهایی نمی‌تواند تهدید حکومت ایران را برای همیشه از میان ببرد.
کاتز به ایران‌اینترنشنال گفت: «می‌توانید آنها را بمباران کنید، می‌توانید تاسیساتشان را نابود کنید، می‌توانید برنامه‌های هسته‌ای‌شان را به عقب بیندازید، اما آنها دوباره خود را بازخواهند ساخت.»
با این همه نتانیاهو اکنون بیش از هر زمان دیگر تغییر رژیم را راه دستیابی به امنیت پایدار اسرائیل معرفی می‌کند؛ پیامی که آن را در کریات شمونا مطرح کرد، شهری که از دیرباز پایگاه حمایت از حزب لیکود بوده و بارها هدف حملات حزب‌الله قرار گرفته است.
ویویان برکوویچی، سفیر پیشین کانادا در اسرائیل و بنیان‌گذار و سردبیر وب‌سایت «استیت آو تل‌آویو»، گفت انتخاب این مکان به نتانیاهو امکان داد مستقیما با رأی‌دهندگانی سخن بگوید که پیامدهای نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی را تجربه کرده‌اند.
با این حال، او تردید داشت که این اظهارات بتواند اسرائیلی‌ها را فراتر از حامیان کنونی نتانیاهو متقاعد کند.
او گفت: «واقعا فکر می‌کنم مردم دیگر به حرف‌های او گوش نمی‌دهند.»
نگرانی مشترک و جامعه‌ای خسته از جنگ
افرادی که با آنها مصاحبه شده است، مخالفت با جمهوری اسلامی را موضعی توصیف کردند که بخش بزرگی از طیف سیاسی اسرائیل در آن اشتراک نظر دارند. با این حال، آنها میان توافق بر سر وجود تهدید و اشتیاق برای ورود به یک رویارویی نظامی دیگر تمایز قائل شدند.
برکوویچی گفت: «این تنها موضوعی است که در اسرائیل هیچ اختلاف‌نظری بر سر آن وجود ندارد.»
با این همه، او جامعه اسرائیل را جامعه‌ای توصیف کرد که از سال‌ها جنگ و درگیری فرسوده شده است.
او گفت: «فکر نمی‌کنم اسرائیل هیچ تمایلی به جنگ داشته باشد. ما در سه سال گذشته بسیار بیش از حد جنگ داشته‌ایم.»
روئونی نیز به تنشی مشابه اشاره کرد. به‌گفته او، بسیاری از اسرائیلی‌ها معتقدند تهدید نظامی فوری جمهوری اسلامی پس از حملات اسرائیل و آمریکا کاهش یافته است؛ موضوعی که توجیه اقدام نظامی بیشتر را دشوارتر می‌کند.
او گفت: «مردم از جنگ خسته‌اند.»
کاتز نیز گفت انتخابات در نهایت به این موضوع بستگی دارد که اسرائیلی‌ها برای محافظت از خود به کدام رهبر اعتماد می‌کنند، نه به یک موضع‌گیری مشخص درباره ایران.
او گفت: «آنچه اهمیت دارد، این باور است که اسرائیلی‌ها فکر می‌کنند کدام رهبر می‌تواند امنیتشان را حفظ کند.»
آیا موضع‌گیری نتانیاهو او را از رقبایش متمایز می‌کند؟
هدف صریحی که نتانیاهو اعلام کرده، لزوما او را از رقبای سیاسی‌اش متمایز نمی‌کند. شماری از این رقبا نیز از اقدامات تهاجمی علیه تهران حمایت کرده‌اند و از ناکامی او در از میان بردن تهدید ایران انتقاد می‌کنند.
نفتالی بنت و یائیر لاپید، نخست‌وزیران پیشین اسرائیل، با فهرست مشترکی به نام «با هم» در انتخابات شرکت می‌کنند.
لاپید از حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران، از جمله جزیره خارک، حمایت کرده است. بنت نیز مدت‌هاست که به جای تمرکز بر نیروهای نیابتی منطقه‌ای تهران، طرفدار رویارویی مستقیم با حکومت ایران بوده است.
گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد ارتش اسرائیل که رهبری حزب میانه‌رو «یاشار» را بر عهده دارد، این پرسش را مطرح کرده که آیا تغییر رژیم از طریق اقدام نظامی دست‌یافتنی است یا نه. او بر برچیدن دائمی توانمندی‌های هسته‌ای ایران تاکید کرده است.
آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل خانه ما، نیز از سرنگونی جمهوری اسلامی حمایت کرده و اقدامات پیشین اسرائیل را ناکافی دانسته است.
اریک مندل، بنیان‌گذار و مدیر شبکه سیاسی و اطلاع‌رسانی خاورمیانه، به‌ایران‌اینترنشنال گفت توافق گسترده بر سر ایران به این معناست که تغییر دولت در اسرائیل لزوما به تغییری بنیادین در سیاست این کشور منجر نخواهد شد.
مندل گفت: «فکر می‌کنم بیشتر اسرائیلی‌ها می‌دانند که مهم نیست چه کسی انتخاب شود؛ سیاست همه آنها در قبال ایران یکسان خواهد بود.»
اما توافق بر سر وجود تهدید، با توافق درباره چگونگی از میان بردن آن متفاوت است.
مندل گفت تحقق تغییر رژیم به مشارکت آمریکا نیاز دارد؛ موضوعی که شکاف میان هدف اعلام‌شده نتانیاهو و اهدافی را که واشینگتن به‌طور علنی مطرح کرده است، برجسته می‌کند.
او گفت: «اسرائیل یک قدرت منطقه‌ای است، آمریکا یک ابرقدرت. اسرائیل می‌تواند کمک بسیار موثری بکند، اما به‌تنهایی از عهده این کار برنمی‌آید.»
فاکس‌نیوز به‌نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که ناوگروه ناو هواپیمابر تئودور روزولت و یگان سیزدهم اعزامی تفنگداران دریایی راهی خاورمیانه شده‌اند و به این ترتیب بار دیگر شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه به سه فروند افزایش خواهد یافت.
به‌نوشته فاکس‌نیوز حدود ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی نیز به نیروهای آمریکایی در منطقه اضافه می‌شوند.
براساس این گزارش شناورهای اعزامی ناوگروه تهاجمی روزولت تا پایان نوامبر، نهم آذر، به دریای عرب می‌رسند. این رسانه اعزام نیروهای تازه را در شرایطی گزارش کرده که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، بنا بر گزارش‌ها در حال بررسی تشدید حملات علیه جمهوری اسلامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره است.
حضور همزمان سه ناوهواپیمابر و ناوگروه‌های آنها می‌تواند فشار واشینگتن بر تهران را افزایش دهد و پیامی برای متحدان آمریکا باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و دریای سرخ با تنش روبه‌روست.
این ناو پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در منطقه مسقر خواهد شد و اگر چه به معنای قطعی بودن حمله مجدد آمریکا به جمهوری اسلامی نیست اما ظرفیت‌های نظامی آمریکا را در کنار ادامه تلاش‌های دیپلماتیک افزایش می‌دهد.
ناوگروه ناو هواپیمابر تئودور روزولت حدود شش هزار ملوان دارد و یگان تفنگداران دریایی و گروه آماده عملیات آبی‌خاکی ماکین آیلند نیز معمولا حدود چهار هزار و ۲۰۰ نیرو را در بر می‌گیرد.
ناو هواپیمابر تئودور روزولت دوشنبه ۲۷ مهر بندر یوکوسوکا در ژاپن را ترک کرد. این ناو پیش‌تر پنجم مهر از پایگاه اصلی خود در سن‌دیگو حرکت کرده بود؛ ناو تهاجمی آبی‌خاکی ماکین آیلند و نیروهای همراه آن نیز یک روز بعد از سن‌دیگو عازم ماموریت شدند.
ناو هواپیمابر تئودور روزولت پس از توقف برای تعمیرات و تجدید تدارکات در ژاپن، برای شرکت در رزمایش مشترک «کین سورد» از خلیج توکیو خارج شد. این رزمایش تا هفتم آبان ادامه دارد.
یک مقام ارشد آمریکایی به فاکس‌نیوز گفت هرچند ناو هواپیمابر تئودور روزولت توان رسیدن به خاورمیانه تا پایان هفته آینده را دارد، ورود آن احتمالا تا اواخر نوامبر طول می‌کشد.
ناوهای هواپیمابر در منطقه؛ از جنگ ۱۲ روزه تا امروز
در حال حاضر، ناو هواپیمابر جورج واشینگتن و ناو هواپیمابر جورج اچ. دبلیو. بوش در دریای عرب فعالیت می‌کنند. براساس گزارشی که دوشنبه ۲۷ مهر در یو‌اس‌ان‌آی نیوز رسانه تخصصی موسسه نیروی دریایی آمریکا منتشر شد، در حال حاضر ناو هواپیمابر جورج واشینگتن همراه با ناوشکن شوپ و ناوگروه ناو هواپیمابر جورج اچ. دبلیو. بوش همراه با ناوشکن‌های دونالد کوک و راس در منطقه حضور دارند.
ناو تهاجمی آبی‌خاکی باکسر، شناورهای کامستاک و پورتلند و یگان یازدهم تفنگداران دریایی نیز در دریای عرب مستقرند. در دریای سرخ، ناوشکن‌های جیسون دانهام و گونزالس فعالیت می‌کنند.
به‌نوشته یو‌اس‌ان‌آی نیوز این فهرست اگرچه شامل همه شناورها و زیردریایی‌های آمریکا نیست اما نشان می‌دهد حضور دریایی ایالات متحده چند پهنه عملیاتی را پوشش می‌دهد.
آرایش کنونی، نتیجه چند مرحله اعزام و جایگزینی از زمان جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیر ۱۴۰۴ تا امروز است. در آن مقطع، ناو هواپیمابر کارل وینسون در منطقه حضور داشت. سپس ناو هواپیمابر نیمیتز نیز به خاورمیانه اعزام شد. یو‌اس‌ان‌آی نیوز گزارش داده است ناو هواپیمابر نیمیتز همزمان با حمله آمریکا به سه تاسیسات هسته‌ای ایران وارد منطقه شد و در دریای عرب در کنار ناو هواپیمابر کارل وینسون فعالیت کرد.
ناو هواپیمابر کارل وینسون در تیرماه منطقه را ترک کرد و در مرداد به سن‌دیگو بازگشت. ناو هواپیمابر نیمیتز هم پس از حدود سه ماه حضور در خاورمیانه، به حوزه اقیانوس هند و آرام رفت و در آذر ۱۴۰۴ ماموریت تقریبا نه‌ماهه خود را با بازگشت به برمرتون پایان داد. این دو ناو اکنون بخشی از نیروهای مستقر در خاورمیانه نیستند.
با تشدید دوباره تنش‌ها، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن وارد منطقه شد. رویترز ششم بهمن ۱۴۰۴ ورود این ناو و چند ناوشکن همراه آن به خاورمیانه را گزارش داد. ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در عملیات بعدی علیه جمهوری اسلامی و محاصره دریایی بندرهای ایران مشارکت داشت. ناو هواپیمابر جورج اچ. دبلیو. بوش نیز در سوم اردیبهشت ۱۴۰۵ وارد حوزه عملیاتی سنتکام وارد شد.
در تابستان، ناو هواپیمابر جورج واشینگتن به منطقه اعزام شد تا جایگزین ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن شود. این جابه‌جایی در چارچوب برنامه چرخش ناوها صورت گرفت، اما همزمان گزارش‌ها درباره طولانی شدن ماموریت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و فشار بر خدمه آن افزایش یافته بود. این ناو پس از خروج از منطقه در تایلند توقف کرد و سرانجام ۱۶ مهر به سن‌دیگو بازگشت.
ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد نیز در مرحله‌ای از این رویارویی در دریای سرخ حضور داشت. این ناو ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ دچار آتش‌سوزی شد؛ حادثه‌ای که فرماندهی نیروهای دریایی آمریکا آن را غیررزمی اعلام کرد. ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد پس از توقف‌های تعمیراتی در یونان و کرواسی، بار دیگر آماده دریافت ماموریت شد و در نهایت ۲۶ اردیبهشت، پس از ماموریتی حدودا ۱۱ماهه، به نورفک بازگشت.
روزنامه تایمز نوشت جمهوری اسلامی و روسیه در تلاش‌اند به ناآرامی‌های فرانسه دامن بزنند و از اعتراضات بهره‌برداری کنند. به نوشته این روزنامه، امانوئل مکرون از بیم ناخشنودی تهران، مانع انتشار گزارش امنیتی درباره کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست و حملات سایبری جمهوری اسلامی شده است.
این روزنامه بریتانیایی سه‌شنبه ۲۸ مهر به نقل از پژوهشگران و گزارش‌های رسانه‌ای گزارش داد این اتهام‌ها شامل فعالیت در شبکه‌های اجتماعی، ارتباط با گروه‌های چپ تندرو و احتمال پرداخت پول برای ایجاد آشوب است. این روزنامه همچنین تاکید کرد شواهدی وجود ندارد که قدرت‌های خارجی آغازگر این اعتراض‌ها بوده باشند.
پیش‌تر رادیو دولتی «فرانس کولتور» به نقل از منابع پلیس و دستگاه‌های اطلاعاتی منطقه‌ای، از نقش چهره‌های تاثیرگذار شبکه‌های اجتماعی در تحریک و تشدید ناآرامی‌ها خبر داده بود.
به گفته این منابع، قدرت‌های خارجی از این افراد حمایت کرده‌اند یا به انتشار گسترده محتوایشان کمک کرده‌اند. ایران، روسیه و الجزایر در این گزارش نام برده شده‌اند.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، ۲۱ مهر درباره تلاش برای دخالت خارجی در امور فرانسه و تاثیرگذاری بر انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۷ هشدار داده و گفته بود اعتراضات دانش‌آموزی نیز هدف روایت‌های خصمانه‌ای از سوی روسیه، چین، ایران و جنبش ماگا قرار گرفته است.
بر اساس گزارش تایمز، مقام‌ها یا رسانه‌های نزدیک به حکومت‌ها در ایران، روسیه، چین و الجزایر اتهام‌های مطرح‌شده را رد کرده‌اند.
موج اعتراض‌های دانش‌آموزی فرانسه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵، با اعتراض به کمبود معلم در دبیرستانی در منطقه کرتی، در حومه پاریس، آغاز شد و ظرف حدود ۱۰ روز به سراسر کشور و دیگر گروه‌های اجتماعی گسترش یافت.
دانش‌آموزان به شلوغی کلاس‌ها، فرسودگی مدارس و نابرابری آموزشی اعتراض داشتند. تعطیلی کلاس‌ها و مسدود کردن ورودی مدارس به شیوه‌های اصلی اعتراض تبدیل شد. با پیوستن دانشجویان، اتحادیه‌های کارگری و جلیقه‌زردها، مطالبات به‌تدریج از آموزش فراتر رفت و گرانی و افت خدمات عمومی را نیز دربرگرفت.
تجمعات گسترده ۲۵ مهر در شهرهایی مانند پاریس، لیون و لیموژ با درگیری، غارت و آتش‌سوزی همراه شد و به مرگ یک نفر و بازداشت تعداد زیادی از معترضان انجامید. این اعتراض‌ها چندین زخمی و خسارت‌های گسترده برجا گذاشت.
دولت فرانسه از شامگاه ۲۷ مهر در بخش‌هایی از چند شهر مقررات منع رفت‌وآمد برقرار کرده است. تا ۲۸ مهر، فراخوان اعتراض‌های شنبه سوم آبان همچنان برقرار بود. دولت نیز وعده داد نیروهای امنیتی با پشتیبانی نظامیان به‌طور گسترده در محل اعتراضات مستقر خواهند شد.
اتهام ارتباط با گروه‌های رادیکال و پرداخت پول
دیوید کولون، استاد تاریخ در موسسه مطالعات سیاسی پاریس، «سیانس پو»، به تایمز گفت ایران، روسیه و الجزایر در دامن زدن به تنش‌ها نقش داشته‌اند. او موفقیت بیشتر جمهوری اسلامی در این زمینه را تا حدی ناشی از نفوذ در گروه‌های چپ افراطی دانست.
امانوئل رضوی، روزنامه‌نگار و نویسنده ایرانی‌تبار فرانسوی، نیز گفت سرویس‌های اطلاعاتی حکومت ایران در جنبش‌هایی مداخله می‌کنند که تصور کنند در خدمت اهدافشان است.
رضوی ماموران ایرانی را مظنون به پرداخت چند صد یورو به جوانان بیکار برای ایجاد آشوب در پاریس دانست. به گفته او، دریافت‌کنندگان این پول اقلیت کوچکی از افراد دخیل در ناآرامی‌های ۲۵ مهر بودند. گزارش تایمز برای این اتهام مشخص، سند قابل بررسی یا تایید مستقلی ارائه نکرد.
او همچنین نیروی قدس سپاه پاسداران را به فعالیت از طریق شبکه‌های سازمان‌یافته حساب‌های جعلی و جذب چهره‌های تاثیرگذار در شبکه‌های اجتماعی و تلگرام متهم کرد.
درباره روسیه، کولون گفت تلاش مسکو برای تاثیرگذاری بر اعتراض‌ها نتیجه محدودی داشته، زیرا در نفوذ به گروه‌های چپ رادیکال فرانسه چندان موفق نبوده است. او احتمال حضور عوامل روسیه در تجمعات را مطرح کرد، اما تصریح کرد نمی‌تواند این موضوع را با قطعیت تایید کند.
گزارش منتشرنشده درباره فعالیت‌های جمهوری اسلامی
تایمز به نقل از وب‌سایت فرانسوی «لا لتر» نوشت بارو گزارشی از دبیرخانه کل دفاع و امنیت ملی فرانسه درباره «اقدامات انتشار اطلاعات نادرست و حملات سایبری» ایران دریافت کرده بود.
بر اساس این روایت، جمهوری اسلامی پیش از المپیک ۲۰۲۴ پاریس در انتشار مطالبی برای تحریم تیم اسرائیل نقش داشت. یک سال بعد، حساب‌های مرتبط با ایران یک جنبش اعتراضی در فرانسه را تشویق کردند و در روزهای اخیر نیز حساب‌های مشابهی درباره درگیری پلیس و معترضان محتوا منتشر کرده‌اند. این روایت روشن نمی‌کند که آیا در هر سه مقطع، حساب‌های یکسانی فعالیت داشته‌اند یا نه.
به گزارش لا لتر، بارو خواهان انتشار عمومی این سند بود، اما امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، مخالفت کرد، زیرا کاخ الیزه در جریان جنگ ایران می‌کوشید سیاست «حفظ فاصله برابر» با تهران و واشینگتن را دنبال کند.
این سند منتشر نشده و اطلاعات مربوط به محتوای آن و مخالفت مکرون با انتشارش، بر گزارش لا لتر استوار است.
پلیس بریتانیا دو مرد، از جمله یک شهروند دوتابعیتی ایرانی‌بریتانیایی، را به ظن همکاری با دستگاه اطلاعاتی ایران در پرونده طرح احتمالی حمله به پایگاه هوایی فرفورد دوباره بازداشت کرد. پلیس همچنان نقش حکومت ایران در این پرونده را «بسیار محتمل» می‌داند.
پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا سه‌شنبه ۲۸ مهر اعلام کرد این دو نفر بر اساس قانون امنیت ملی بازداشت شدند. یکی از مظنونان، شهروندی ۲۴ ساله و بریتانیایی است که نخستین بار در نزدیکی پایگاه بازداشت شده بود و دیگری، یک مرد ۲۵ ساله با تابعیت دوگانه ایرانی‌بریتانیایی است که پیش‌تر در لندن بازداشت شده بود.
هر دو نفر تا پیش از بازداشت مجدد با قرار وثیقه آزاد بودند. پنج مظنون دیگر این پرونده همچنان با وثیقه آزادند و تاکنون علیه هیچ‌یک از هفت نفر به‌طور رسمی اتهامی مطرح نشده است.
لارنس تیلور، رییس پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا، گفت: «این تحقیقات همچنان به‌طور فعال ادامه دارد و جمع‌آوری شواهد نیز در جریان است. با این حال، موضع ما در حال حاضر تغییری نکرده است؛ ما همچنان معتقدیم که به احتمال بسیار زیاد، حکومت ایران در این ماجرا نقش داشته است.»
او این پرونده را «بسیار پیچیده» توصیف کرد و افزود بازرسان همچنان میزان دخالت حکومت ایران و اهداف پشت آن را بررسی می‌کنند. جمهوری اسلامی هرگونه دخالت در این ماجرا را رد کرده است.
تحقیقات از بامداد پنج مهر، با بازداشت پنج مرد بریتانیایی در نزدیکی فرفورد آغاز شد؛ پایگاهی متعلق به نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در غرب انگلستان که بمب‌افکن‌های آمریکایی از آن برای حمله به ایران استفاده کرده بودند.
پلیس پس از بازداشت شهروند دوتابعیتی در ۹ مهر، مردی ۲۲ ساله را نیز ۱۴ مهر در لندن بازداشت کرد.
در جریان حادثه اولیه، ده‌ها نفر از ساکنان اطراف پایگاه از خانه‌های خود تخلیه شدند و نیروهای مسلح پلیس و کارشناسان خنثی‌سازی بمب ارتش به محل رفتند. پلیس بعدا اعلام کرد در سه خودروی ون بنزین پیدا کرده، اما هیچ ماده منفجره‌ای کشف نشده است.
ارزیابی لندن و واشینگتن درباره نقش جمهوری اسلامی
بازداشت‌های تازه پس از آن صورت گرفت که مقام‌های بریتانیا و آمریکا به‌طور علنی از نقش احتمالی جمهوری اسلامی در این پرونده سخن گفتند. اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، هشت مهر در مصاحبه با بی‌بی‌سی از وجود «نشانه‌هایی قوی» درباره نقش تهران در حادثه فرفورد خبر داد.
دولت بریتانیا ۲۰ مهر ارزیابی خود را صریح‌تر بیان کرد و گفت این طرح به احتمال زیاد در ایران هماهنگ شده و «تقریبا به‌طور قطع» با هدایت سپاه پاسداران بوده است. به گزارش رویترز، سفیر جمهوری اسلامی در بریتانیا این اظهارات را رد کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز ۲۵ مهر در گفت‌وگو با خبرنگاران، ارزیابی بریتانیا درباره نقش حکومت ایران در طرح حمله به فرفورد را تایید کرد. آمریکا پیش‌تر، در نیمه نخست مهر، بمب‌افکن‌های بی۱ خود را از این پایگاه خارج کرده بود.
تیلور در بیانیه تازه خود با اشاره به پرسش‌های بی‌پاسخ افکار عمومی گفت پلیس هر زمان امکان انتشار اطلاعات بیشتری داشته باشد، آن را در اختیار مردم خواهد گذاشت.
مقام‌های جمهوری اسلامی در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان ، آغاز مذاکره با آمریکا را مشروط به اجرای شروط تهران دانستند و بار دیگر بر خارج نشدن مواد هسته‌ای از کشور تاکید کردند. این مواضع در جریان تلاش میانجی‌ها برای احیای مذاکرات تهران و واشینگتن و در سایه تهدیدهای نظامی مطرح شد.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، سه‌شنبه ۲۸ مهر در دیدار با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، گفت جمهوری اسلامی «حرف جدیدی» ندارد و آمریکا تنها با اجرای شروط هفتگانه‌ای که در نیویورک به آنها اشاره شد، می‌تواند اعتماد تهران را جلب کند.
قالیباف دولت ترامپ را به نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد متهم کرد و گفت تهدیدها و تحرکات نظامی نمی‌توانند تصمیمات راهبردی جمهوری اسلامی را تغییر دهند.
محسن رضایی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز در دیداری جداگانه با منیر گفت تا آمریکا اعتمادسازی نکند، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود و آغاز این روند را «تحقق شروط ایران» دانست. او تاکید کرد: «حتی ذره‌ای از مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد.»
منیر که برای پنجمین بار از ۱۹ فروردین و آغاز آتش‌بس به ایران سفر کرده است، در نخستین ملاقات رسمی به دیدار مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، رفت. بر اساس اخبار کوتاهی که در رسانه‌های ایران از این دیدار منتشر شده است، پزشکیان نیز در گفت‌وگو با منیر آغاز هرگونه مذاکره را به رفع فشارها، تهدیدها و تحریم‌های آمریکا مشروط کرد.
او تشدید تنش‌ها در منطقه و اختلال در تنگه هرمز را ناشی از «خوی جنگ‌طلبی آمریکا» دانست و گفت واشینگتن باید پاسخ دهد چرا جنگ را آغاز کرده و خود و جهان را درگیر آن کرده است.
فرمانده ارتش پاکستان در دیدارهای ۲۸ مهر، از بازگشایی مرز دو کشور از صبح سه‌شنبه خبر داد و مشکلات مرزی را موقتی و فنی خواند.
پیشنهاد میانجی‌ها و چشم‌انداز نامشخص مذاکرات
روزنامه العربی جدید، نزدیک به قطر، همزمان با این دیدارها، به نقل از منابع آگاه گزارش داد قطر و پاکستان پیشنهادی برای ازسرگیری مذاکرات تهران و واشینگتن ارائه کرده‌اند که با «موافقت اولیه» دو طرف روبه‌رو شده و منیر آن را به تهران برده است.
به نوشته این رسانه، پیشنهاد شامل پرداخت سود حاصل از شش میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران در بانک‌های قطر و موافقت تهران با بازدید محرمانه و اعلام‌نشده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تاسیسات هسته‌ای است. منابع این روزنامه از احتمال گشایش در مذاکرات طی هفته جاری سخن گفتند.
در اظهارات منتشر شده از قالیباف و رضایی در رسانه‌های ایران به این پیشنهاد و جزییات مرتبط با آن اشاره‌ای نشده است. حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز پیش‌تر گفته بود موضوعات هسته‌ای «مطلقا» در دستور کار مذاکرات فعلی نیست.
در مقابل، رویترز به نقل از سه مقام ارشد جمهوری اسلامی و یک منبع آگاه در ایران گزارش داد تهران احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل را جدی می‌داند و چشم‌انداز پیشرفت اساسی در مذاکرات پیش از انتخابات آمریکا ضعیف است.
یکی از این مقام‌ها گفت ایران خود را برای ازسرگیری حملات آماده می‌کند و نمی‌خواهد به ترامپ امکان کسب پیروزی سیاسی بدهد. این گزارش بیانگر ارزیابی منابع ایرانی از احتمال اقدام نظامی واشینگتن است.
سفر منیر به تهران یک روز پس از رایزنی‌های سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، انجام شد. لاوروف پیش از ورود به ایران، در منامه با وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دیدار کرده بود. این کشورها از مسکو خواسته بودند برای ترغیب تهران به گفت‌وگو و احیای امنیت کشتیرانی نقش فعال‌تری ایفا کند.
او دوشنبه ۲۷ مهر در دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی، ضمن حمایت از میانجی‌ها، خواستار بازگشت وضعیت خلیج فارس به شرایط پیش از بحران و تضمین تکرار نشدن حملات شده بود.
ترامپ شامگاه ۲۷ مهر اعلام کرد علاوه بر جنگ اوکراین، درباره ایران هم با روسیه مذاکره می‌کند و محدود بودن کمک روسیه و چین به تهران را مثبت ارزیابی کرد.
ادامه تماس‌ها در سایه تهدیدهای نظامی
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اعلام کرد دوحه با همکاری دیگر میانجی‌ها در حال رایزنی با تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ است.
تام باراک، فرستاده ویژه ترامپ در امور سوریه، نیز به الجزیره گفت رییس‌جمهوری آمریکا به‌دنبال صلح با تهران و بازگشایی تنگه هرمز است و تلاش‌ها برای رسیدن به راه‌حل در هفته‌های آینده ادامه خواهد یافت.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سخنانی که دفتر او منتشر کرد، سرنگونی جمهوری اسلامی را راه جلوگیری از تلاش دوباره تهران برای ساخت سلاح هسته‌ای و بازسازی نیروهای هم‌پیمانش خواند.
نتانیاهو دوشنبه ۲۷ مهر نیز در گفت‌وگو با کانال ۱۴ نیز از احتمال حمله پیش از انتخابات اسرائیل سخن گفت و اعلام کرد ترامپ با سرنگونی جمهوری اسلامی موافق است؛ موضعی که او به رییس‌جمهوری آمریکا نسبت داد.
علی عبداللهی، رییس ستادکل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، هشدار داد در صورت حمله، منافع آمریکا «بدون محدودیت» هدف قرار می‌گیرد و به کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی گفت آتش جنگ جدید دامن آنها را نیز خواهد گرفت.
محاصره اقتصادی و روایت‌های متفاوت از تنگه هرمز
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ۲۸ مهر اعلام کرد فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی به سطحی بی‌سابقه رسیده و از ماه اوت (نیمه مرداد تا نیمه شهریور) بارگیری نفتی در جزیره خارک مشاهده نشده است. او گفت جمهوری اسلامی اکنون «هیچ نفتی روی آب ندارد».
سخنگوی سنتکام نیز به الجزیره گفت آمریکا محاصره ایران را به‌طور کامل اجرا می‌کند. او تنگه هرمز را برای تردد امن خواند و گفت جمهوری اسلامی همچنان برای هدف گرفتن کشتی‌های عبوری تلاش می‌کند.
در همین حال، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی از آتش‌سوزی یک نفتکش در کریدور جنوبی تنگه هرمز خبر داد و گفت این کشتی بدون هماهنگی در حال عبور بوده است. وقوع حادثه و جزئیات اعلام‌شده به‌طور مستقل تایید نشده است.
وزارت خارجه قطر ضمن تاکید بر ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، خواستار پایان حملات تهران در تنگه هرمز شد و حفظ آزادی کشتیرانی را ضروری دانست.
وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد در پی تشدید حملات حوثی‌ها، حمایت نظامی خود از ریاض را افزایش می‌دهد. بر اساس این تصمیم، جنگنده‌های تایفون نیروی هوایی بریتانیا برای حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی عربستان سعودی در برابر حملات هوایی به کار گرفته خواهند شد.
در بیانیه وزارت دفاع بریتانیا که سه‌شنبه ۲۸ مهر منتشر شد، آمده است این جنگنده‌ها صرفا ماموریت‌های دفاعی انجام خواهند داد و در حملات تهاجمی علیه حوثی‌ها شرکت نخواهند کرد.
بریتانیا همچنین یک فروند هواپیمای ترابری نظامی ای۴۰۰ام را برای جابه‌جایی تجهیزات دفاعی در عربستان سعودی اختصاص خواهد داد و مشاوران نظامی این کشور به افسران ستادی ارتش عربستان سعودی کمک خواهند کرد.
وزارت دفاع بریتانیا افزود این اقدامات در ادامه حمایت‌های نظامی لندن از ریاض، از جمله استقرار تجهیزات پدافند هوایی برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی، انجام می‌شود.
بریتانیا همچنین پشتیبانی سوخت‌رسانی هوایی از عملیات دفاعی عربستان سعودی، از جمله عملیات علیه اهداف نظامی حوثی‌ها در یمن، را تمدید خواهد کرد.
پیش‌تر در چهارم مهر، امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، از تصمیم خود برای اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به عربستان سعودی با هدف حفاظت از زیرساخت‌های انرژی این کشور در برابر حملات حوثی‌ها خبر داده بود.
عربستان سعودی، بزرگ‌ترین صادرکننده نفت خام جهان، در روزهای گذشته بارها هدف حملات این گروه نیابتی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
رائد قرملی، معاون وزیر خارجه عربستان سعودی، ۲۳ مهر هشدار داد تهران حوثی‌ها را به تشدید حملات علیه این کشور تشویق می‌کند.
قرملی گفت: «ایران همچنان برخلاف قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، به ارسال سلاح، آموزش و حمایت از شبه‌نظامیان حوثی ادامه می‌دهد.»
هشدار لندن درباره پیامدهای حملات حوثی‌ها
وزارت دفاع بریتانیا در ادامه بیانیه خود هشدار داد تلاش‌های حوثی‌ها برای تضعیف امنیت خاورمیانه غیرقابل قبول است و به وخامت بحران انسانی یمن خواهد انجامید.
این وزارتخانه تاکید کرد تشدید خشونت‌ها در خلیج فارس می‌تواند پیامدهای جدی برای بریتانیا داشته باشد؛ از افزایش هزینه‌های زندگی و اختلال در تامین انرژی گرفته تا تحمیل هزینه‌های بیشتر به کسب‌وکارهای این کشور.
وزارت دفاع بریتانیا همچنین حملات حوثی‌ها به اهداف غیرنظامی، از جمله فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، را به‌شدت محکوم کرد و افزود عربستان سعودی و دولت یمن حق دفاع از خود را دارند.
وس استریتینگ، وزیر دفاع بریتانیا، گفت: «حملات مداوم حوثی‌ها به عربستان سعودی، متحد ما، کاملا نفرت‌انگیز است. هدف قرار دادن فرودگاه ریاض به‌ویژه نشان می‌دهد حوثی‌ها تا چه اندازه برای تشدید تنش‌ها در منطقه پیش می‌روند.»
او اضافه کرد: «به همین دلیل، امروز با ارائه حمایت نظامی بیشتر از سوی بریتانیا موافقت کردم. جنگنده‌های تایفون نیروی هوایی سلطنتی ماموریت‌های دفاعی انجام خواهند داد تا از حریم هوایی عربستان سعودی در برابر پهپادها و موشک‌ها محافظت کنند.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۲۶ مهر در مصاحبه با وب‌سایت بریت‌بارت، جمهوری اسلامی را عامل اصلی بحران‌های خاورمیانه معرفی کرد و گفت ریشه بحران‌های منطقه به حکومت ایران و «روحانیون تندرو» حاکم بر آن بازمی‌گردد.
روبیو با اشاره به حمایت جمهوری اسلامی از حوثی‌های یمن تاکید کرد پایان دادن به جنگ و بی‌ثباتی در خاورمیانه مستلزم شناخت عامل اصلی این بحران‌ها و مقابله با آن است.
