فایننشال تایمز: کاپیتان نفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز ماهانه ۱۰۰ هزار دلار می‌گیرند
فایننشال تایمز گزارش داد که با افزایش حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌ها، کاپیتان نفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز دستمزدی معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش دریافت می‌کنند.
بر اساس این گزارش، مالکان کشتی‌ها برای ترغیب دریانوردان به ادامه فعالیت در این مسیر، «حق خطر» پرداخت می‌کنند. ملوانان عادی نیز هنگام عبور از تنگه هرمز دست‌کم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت می‌کنند.
بر اساس این گزارش، بیشتر کشتی‌ها شب‌ها و با تجهیزات ارسال سیگنال جی‌پی‌اس خاموش از تنگه هرمز عبور می‌کنند.
حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی با موشک‌های بالستیک و پهپاد به فرودگاه عدن و اهدافی در عربستان سعودی حمله کردند. هم‌زمان، نگرانی از اختلال در عرضه نفت بر اثر تنش‌های منطقه‌ای و طوفان در خلیج مکزیک، قیمت نفت را افزایش داد.
وزارت حمل‌ونقل یمن چهارشنبه ۱۵ مهر اعلام کرد حوثی‌ها با دو موشک بالستیک و چند پهپاد، باند و ترمینال مسافری فرودگاه بین‌المللی عدن را هدف قرار دادند.
این حمله بامداد چهارشنبه به وقت محلی انجام شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، یکی از موشک‌ها دقایقی پیش از فرود پرواز شماره ۶۰۳ خطوط هوایی یمن از قاهره در نزدیکی باند اصابت کرد.
مقام‌ها هواپیما را به جده هدایت کردند و دو هواپیمای مستقر در فرودگاه نیز به دلیل نگرانی از حملات بیشتر، منتقل شدند.
حوثی‌ها بلافاصله درباره حمله به فرودگاه عدن اظهارنظر نکردند.
این فرودگاه اصلی‌ترین دروازه بین‌المللی مناطق خارج از کنترل حوثی‌ها در یمن است.
از سوی دیگر، ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی اعلام کرد یک موشک بالستیک حوثی‌ها را در شمال ریاض رهگیری و منهدم کرده است.
ائتلاف همچنین از رهگیری یک موشک بالستیک حوثی‌ها به سوی خمیس مشیط خبر داد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، نیز گفت این گروه فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را با چند پهپاد هدف قرار داده است.
سریع در بیانیه‌ای جداگانه گفت حوثی‌ها فرودگاه بین‌المللی ابها و یک پایگاه هوایی در خمیس مشیط را با موشک‌های بالستیک و پهپاد هدف قرار داده‌اند.
سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی ۱۳ مهر اعلام کرد فرودگاه‌های جازان و نجران هدف حمله قرار گرفتند که سه زخمی و خسارت‌های مادی بر جای گذاشت.
این حملات هم‌زمان با تشدید نبردها در یمن صورت گرفت.
نیروهای دولتی با حمایت هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی این هفته عملیاتی برای بازپس‌گیری سواحل دریای سرخ در اطراف تنگه باب‌المندب و شهر مخا آغاز کردند و حوثی‌ها را از مناطقی که ماه گذشته تصرف کرده بودند، عقب راندند.
معمر الاریانی، وزیر اطلاع‌رسانی دولت یمن، ۱۳ مهر گفت نیروهای دولتی با پشتیبانی هوایی عربستان سعودی در امتداد ساحل پیشروی کرده و مواضع کلیدی منطقه ذباب در کنار باب‌المندب را به دست گرفته‌اند.
مسافران در سالن ورودی فرودگاه عدن در یمن، ۱۱ دی ۱۴۰۴
افزایش قیمت نفت با تشدید نگرانی‌ها درباره روند عرضه
قیمت نفت ۱۵ مهر افزایش یافت.
بازار احتمال اختلال در عرضه بر اثر طوفان در مناطق نفت‌خیز آمریکا و حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی را در کنار افزایش عرضه نفت خام از خاورمیانه ارزیابی می‌کند.
بر اساس داده‌های وب‌سایت تریدینگ اکونومیکس، بهای نفت برنت حدود ساعت ۱۰ صبح به وقت تهران با ۰.۹۱ درصد افزایش به ۱۰۱ دلار و ۴۹ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز با ۰.۹۲ درصد افزایش، ۹۰ دلار و ۲۷ سنت معامله شد.
پیش‌بینی‌کنندگان هواشناسی آمریکا ۱۴ مهر اعلام کردند طوفان در حال شکل‌گیری در خلیج مکزیک ظرف دو روز به نخستین توفند اقیانوس اطلس در سال ۲۰۲۶ تبدیل خواهد شد و احتمالا تاسیسات تولید نفت و گاز را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
مناطق فراساحلی واقع در مسیر طوفان حدود ۱۵ درصد نفت خام و پنج درصد گاز طبیعی آمریکا را تولید می‌کنند.
این طوفان همچنین ممکن است بر فعالیت شش پالایشگاه تاثیر بگذارد.
برخی تحلیلگران گفتند نگرانی بازار از اختلال احتمالی در عرضه ادامه دارد و با تداوم حملات به کشتی‌ها، خطر اختلال در عرضه از خاورمیانه همچنان جدی است.
با این حال، عرضه نفت منطقه در حال بهبود است. شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، ۱۴ مهر اعلام کرد انتقال نفت از طریق خط لوله شرق به غرب این کشور به ۵.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.
فایننشال‌تایمز هفتم مهر گزارش داد عربستان سعودی بخشی از فعالیت خط لوله شرق به غرب را از سر گرفته و مجموع صادرات نفت این کشور در سپتامبر بیش از دو برابر شده و به ۶.۹ میلیون بشکه در روز رسیده است.
رییس شرکت ویتول نیز گفت طی هفت تا ۱۰ روز گذشته روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت خام و دو میلیون بشکه فرآورده‌های پالایش‌شده با نفتکش‌ها از خاورمیانه خارج شده است.
یک تحلیلگر ارشد نفت در موسسه ایکس آنالیستس در سیدنی، گفت حملات و اختلال در فعالیت پالایشگاه‌ها احتمالا حاشیه سود پالایش را بالا نگه خواهد داشت و کمبود عرضه به بازار نفت خام منتقل خواهد شد.
او افزود در صورت رخ ندادن «تنش‌زدایی قابل توجه»، قیمت نفت خام احتمالا نزدیک ۱۰۰ دلار باقی خواهد ماند.
از سوی دیگر، روابط تهران و واشینگتن همچنان پرتنش است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۴ مهر گفت «بزرگ‌ترین مشکل» این است که «هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند».
جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، نیز گفت واشینگتن با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی مذاکره می‌کند، اما مشخص نیست آن‌ها تا چه اندازه اختیار تصمیم‌گیری دارند.
عکس یکی از قربانیان حمله هفتم اکتبر در محل برگزاری جشنواره موسیقی «نُوا»، ۱۵ مهر
در سومین سالگرد حمله هفتم اکتبر حماس، اسرائیلی‌ها یاد قربانیان این واقعه مرگبار را گرامی می‌دارند؛ از جمله با برگزاری مراسم در محل جشنواره موسیقی «نُوا» در نزدیکی مرز غزه و «میدان گروگان‌ها» در تل‌آویو.
در حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳، شبه‌نظامیان حماس ۱۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفتند و به نوار غزه منتقل کردند.
این حمله مرگبارترین روز در تاریخ اسرائیل را رقم زد و به آغاز عملیات نظامی این کشور در غزه انجامید؛ عملیاتی که بخش بزرگی از این باریکه را ویران کرد.
به گفته مقام‌های بهداشتی غزه، از آغاز عملیات نظامی اسرائیل بیش از ۷۴ هزار نفر در این منطقه کشته شده‌اند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد اسرائیلی‌ها چهارشنبه ۱۵ مهر در محل برگزاری جشنواره موسیقی «نُوا» در نزدیکی مرز غزه مراسم یادبودی برگزار کرده‌اند؛ جایی که در جریان حمله هفتم اکتبر ۳۴۸ جوان به دست شبه‌نظامیان کشته شدند.
مراسم دیگری نیز به مناسبت سالگرد این واقعه در «میدان گروگان‌ها» در تل‌آویو برگزار خواهد شد.
۲۰ روز تا انتخابات اسرائیل
رویترز نوشت این نخستین سالگرد حمله هفتم اکتبر است که دیگر هیچ گروگان اسرائیلی در غزه باقی نمانده است.
گروگان‌های در قید حیات و همچنین پیکر گروگان‌های کشته‌شده در چارچوب مبادله با حماس و در ازای آزادی فلسطینیان زندانی در اسرائیل بازگردانده شدند. پیکر آخرین گروگان اسرائیلی نیز در ماه ژانویه پیدا شد.
این مراسم تنها ۲۰ روز پیش از نخستین انتخابات اسرائیل از زمان حمله هفتم اکتبر برگزار می‌شود؛ رویدادی که می‌توان آن را نوعی همه‌پرسی درباره ادامه دوران طولانی نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو تلقی کرد.
به گزارش رویترز، نتانیاهو مسئولیت رخنه امنیتی منجر به حمله مرگبار حماس را نپذیرفته و با درخواست‌ها برای انجام تحقیقات مستقل درباره این واقعه مخالفت کرده است.
این موضع بسیاری از اسرائیلی‌ها، از جمله خانواده‌های کشته‌شدگان هفتم اکتبر، را ناخشنود کرده است. شماری از اعضای این خانواده‌ها نیز وارد رقابت‌های انتخاباتی شده‌اند.
بر اساس نظرسنجی «موسسه دموکراسی اسرائیل»، ۶۸ درصد از یهودیان اسرائیلی گفته‌اند وقایع هفتم اکتبر نقشی «بسیار مهم» یا «نسبتا مهم» در تصمیم آن‌ها برای انتخاب حزب مورد نظرشان دارد.
نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اگر انتخابات اکنون برگزار شود، نه نتانیاهو و نه رقبای اصلی او به تعداد کرسی‌های لازم در پارلمان برای تشکیل ائتلاف دست نخواهند یافت.
آتش‌بس یک‌ساله و بن‌بست بر سر خلع سلاح حماس
این نخستین سالگرد هفتم اکتبر از زمان توافق آتش‌بس ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ (مهرماه ۱۴۰۴) است که با میانجی‌گری آمریکا حاصل شد.
این توافق درگیری‌های گسترده را متوقف کرد، اما نتوانست به حملات اسرائیل در غزه پایان دهد یا زمینه خلع سلاح حماس و دیگر گروه‌های مسلح را فراهم کند.
پس از اجرای توافق، حدود ۵۳ درصد از غزه تحت کنترل اسرائیل قرار داشت؛ محدوده‌ای که نیروهای اسرائیلی بعدتر آن را گسترش دادند و اکنون نزدیک به دو سوم این باریکه را در بر می‌گیرد.
حماس کنترل یک‌سوم باقی‌مانده را در دست دارد؛ منطقه‌ای که بخش عمده جمعیت حدود دو میلیونی غزه در چادرهای موقت یا ساختمان‌های آسیب‌دیده از بمباران زندگی می‌کنند.
«هیات صلح» دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، چند طرح برای بازسازی غزه ارائه کرده است.
با این حال، این طرح‌ها که وضعیت حقوق مالکیت فلسطینیانی را که خانه‌هایشان ویران شده روشن نمی‌کنند، نتوانسته‌اند موافقت اسرائیل یا حماس را به دست آورند و مذاکرات آتش‌بس میان دو طرف همچنان در بن‌بست است.
اردوگاه آوارگان فلسطینی در خان‌یونس، جنوب نوار غزه، ۱۵ مهر
اسرائیل و حماس هنوز بر سر شرایط توافقی که بر اساس آن حماس در ازای عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی سلاح‌های خود را کنار بگذارد، به تفاهم نرسیده‌اند.
اسرائیل می‌گوید نیروهایش تا زمانی که حماس به‌طور کامل خلع سلاح نشود، عقب‌نشینی نخواهند کرد. حماس نیز اعلام کرده با روندی مرحله‌ای برای خلع سلاح موافق است، اما تا زمانی که حملات اسرائیل ادامه داشته باشد، سلاح‌های خود را زمین نخواهد گذاشت.
اسرائیل در ماه‌های اخیر به بمباران غزه ادامه داده است. در این حملات برخی نیروهای حماس کشته شده‌اند، اما به گفته مقام‌های بهداشتی غزه، شماری از غیرنظامیان نیز جان باخته‌اند.
آمار منتشرشده از سوی مقام‌های بهداشتی غزه میان غیرنظامیان و نیروهای مسلح تفکیک قائل نمی‌شود.
به گفته این مقام‌ها، از زمان برقراری آتش‌بس در اکتبر ۲۰۲۵ بیش از ۱۴۰۰ فلسطینی در غزه جان باخته‌اند.
در سوی دیگر، طبق آمار ارتش اسرائیل، در همین مدت پنج سرباز این کشور در حملات شبه‌نظامیان یا در جریان درگیری‌ها کشته شده‌اند.
وب‌سایت پولیتیکو گزارش داد کشورهای اتحادیه اروپا در نشست‌های محرمانه، نحوه واکنش به حملات ترکیبی با تلفات گسترده را بررسی می‌کنند. هم‌زمان، برخی دولت‌ها نگرانند که گسترش نقش امنیتی بروکسل، موازی‌کاری باشد، وظایف ناتو در آن تکرار شود و تصمیم‌گیری در بحران را به تاخیر بیندازد.
این رسانه چهارشنبه ۱۵ مهر به نقل از پنج دیپلمات و مقام اروپایی نوشت سفیران ۲۷ کشور عضو در هفته‌های اخیر، «بدون حضور دستیاران و همراه داشتن تلفن»، درباره این سناریو گفت‌وگو کرده‌اند.
کشف پهپاد حامل مواد منفجره در فرودگاه لایپزیگ آلمان در مرداد ماه، به این رایزنی‌ها شتاب داده است.
اتحادیه اروپا پیش‌تر نیز برای هماهنگی در برابر حملات سایبری، دخالت در انتخابات و خرابکاری، سازوکارهایی داشت، اما تمرکز تازه بر حملاتی است که می‌توانند جان شهروندان را بگیرند.
بروکسل می‌گوید روسیه پس از تهاجم گسترده به اوکراین، عملیات پنهانی و خرابکاری در اروپا را تشدید کرده است.
در واکنش به حادثه لایپزیگ نیز مقام‌های اروپایی بر ضرورت تحریم‌های تازه علیه مسکو تاکید کرده بودند.
محور گفت‌وگوها، اعزام تیم‌های واکنش اضطراری، اختصاص منابع مالی اتحادیه اروپا به کشور آسیب‌دیده و هماهنگی پیام‌های رهبران نهادهای اروپایی است.
یک دیپلمات ارشد به پولیتیکو گفت حادثه لایپزیگ نشان داد وقوع رویدادی با چندین قربانی دور از انتظار نیست.
مقام دیگری نیز تلفات نداشتن چنین ماجراهایی تا امروز را نتیجه «شانس محض» توصیف کرد.
حملات ترکیبی اصطلاحی برای اقداماتی مخرب است که پایین‌تر از آستانه جنگ مستقیم قرار می‌گیرند.
پولیتیکو از آتش‌سوزی مشکوک در ایستگاه ارتباطات زمینی استارلینک در لهستان، طرح کارگذاری وسایل آتش‌زا در مراکز حمل‌ونقل و نقض مکرر حریم هوایی کشورها در اروپا، به‌عنوان نمونه‌های تهدیدهای اخیر نام برد.
نگرانی از موازی‌کاری و درز اطلاعات
برخی دولت‌ها نگرانند که ورود گسترده‌تر اتحادیه اروپا به مسائل امنیتی، وظایف ناتو را تکرار کند.
اوانا لونگسکو، سخنگوی پیشین ناتو، هشدار داد ابهام درباره مسئولیت‌ها می‌تواند باعث کندی واکنش در شرایطی که زمان حیاتی است، بشود.
نگرانی دیگر، امنیت ارتباطات و احتمال درز اطلاعات حساس است.
به نوشته پولیتیکو، گزارش‌ها درباره انتقال محتوای نشست‌های رهبران اروپا از سوی وزیر خارجه پیشین مجارستان به همتای روسی‌اش، بی‌اعتمادی را تشدید کرده است.
این اختلاف‌ها در حالی مطرح است که اورسولا فون‌درلاین، رییس کمیسیون اروپا، پیشنهاد «پروتکل امنیتی اضطراری» و تشکیل «شورای امنیت اروپا» را ارائه کرده است.
انتظار می‌رود این پیشنهادها در راهبرد امنیتی تازه اتحادیه، در اوایل آبان، مطرح شوند.
منتقدان می‌گویند اتحادیه از پیش سازوکار هماهنگی سیاسی در بحران، موسوم به «آی‌پی‌سی‌آر»، را دارد که در دوران همه‌گیری کرونا نیز به کار گرفته شد.
لونگسکو برای جلوگیری از سردرگمی، تقسیم وظایف را پیشنهاد می‌کند: ناتو مسئول تبادل اطلاعات و بازدارندگی نظامی باشد و اتحادیه بر واکنش غیرنظامی تمرکز کند. تصمیم درباره مسیر واکنش همچنان بر عهده کشور هدف حمله خواهد بود.
موسسه علوم و امنیت بین‌الملل با انتشار تصاویر ماهواره‌ای گزارش داد فعالیت‌ها در مجموعه‌ای در شمال‌شرق تهران از سرگرفته شده است که اسرائیل آن را مرتبط با توسعه سلاح هسته‌ای می‌داند. مقایسه نشانی‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد این مجموعه احتمالا مرکز مین‌زدایی، وابسته به وزارت دفاع، است.
این موسسه در گزارشی که سه‌شنبه ۱۴ مهر منتشر کرد، نوشت تصاویر ماهواره‌ای شرکت «ونتور تکنالوجیز» از شهریور و مهر، ازسرگیری رفت‌وآمد منظم خودروها و ادامه عملیات خاک‌برداری در این مجموعه را نشان می‌دهد.
تصاویر مورد بررسی در روزهای ۱۱ شهریور و ۹ مهر ۱۴۰۵ ثبت شده‌اند. اسرائیل ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ به این محل حمله کرده بود.
نام این مرکز در گزارش تازه موسسه علوم و امنیت بین‌الملل «مین‌زدایی» اعلام شده است. هرچند وب‌سایت مرکز مین‌زدایی، وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، از دسترس خارج شده است، با این حال، مقایسه نشانی‌های منتشرشده از این مرکز در وب‌سایت‌های دیگر و موقعیت ثبت‌شده آن در نقشه‌های راه‌یاب داخلی، از جمله «نشان»، با توصیف‌ها و تصاویر گزارش تازه، نشان می‌دهد «مرکز مین‌زدایی کشور» به احتمال زیاد همان مجموعه مورد بحث باشد.
در نقشه نشان، مرکزی با نام «مرکز مین‌زدایی» در محدوده بزرگراه ارتش و جاده لشکرک ثبت شده است. نشانی قدیمی منتشرشده از این مرکز نیز به محدوده بلوار ارتش، کیلومتر ۲ جاده لواسان اشاره دارد. بر اساس نقشه این مرکز در نزدیکی مجتمع کوثر گردنه قوچک، یک مجموعه تفریحی نظامی، قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ در بیانیه‌ای از حمله به مجموعه‌ای مخفی با نام «مین‌زدایی» خبر داد و آن را محل توسعه توانمندی‌های لازم برای ساخت سلاح هسته‌ای معرفی کرد. طبق این بیانیه، حکومت ایران از این تاسیسات برای «توسعه قابلیت‌های لازم جهت ساخت سلاح‌های هسته‌ای» استفاده می‌کرد.
در بخش دیگری از این بیانیه آمده بود: «در این مکان، گروهی از دانشمندان هسته‌ای به‌صورت مخفیانه برای توسعه یکی از اجزای کلیدی سلاح‌های هسته‌ای فعالیت می‌کردند. واحد اطلاعات ارتش اسرائیل به رصد فعالیت‌های این دانشمندان ادامه داد و موقعیت جدید آن‌ها را در این تاسیسات شناسایی کرد؛ امری که امکان انجام حمله‌ای دقیق به این مجموعه مخفی زیرزمینی را فراهم ساخت.»
طبق گزارش تازه موسسه علوم و امنیت بین‌الملل، با وجود تخریب احتمالی چند ساختمان و سازه‌های زیرزمینی این مجموعه در حمله ۱۲ اسفند اسرائیل، تصاویر جدید نشان می‌دهد پس از جمع‌آوری گسترده آوار و نخاله‌ها و ترمیم آسیب‌های دامنه تپه، رفت‌وآمد خودروها از سر گرفته شده است.
این موسسه همچنین از مشاهده خودروهای پارک‌شده بیرون از محدوده حفاظت‌شده و شمار زیادی خودروی سواری و کامیون در داخل آن خبر داد.
عملیات جابه‌جایی خاک نیز در بخشی ادامه دارد که ظاهر آن شبیه حیاط است و پس از حمله، چند گودال ناشی از انفجار در سطح آن دیده می‌شد.
موسسه علوم و امنیت بین‌المللی ارزیابی کرد این فعالیت‌ها ممکن است نشانه تلاش جمهوری اسلامی برای احیای توانمندی توسعه سلاح هسته‌ای و بازسازی امکانات ازدست‌رفته در حمله باشد. به ارزیابی این موسسه، فعالیت‌های پیشین در این محل احتمالا شامل تحقیق و توسعه درباره کلاهک‌های هسته‌ای بوده است.
موسسه علوم و امنیت بین‌الملل نوشت ازسرگیری فعالیت در این سایت در شرایطی گزارش می‌شود که نشانه‌های دیگری نیز از بازسازی بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی پدیدار شده است.
وال‌استریت ژورنال ۳۰ تیر به نقل از مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی گزارش داد ارزیابی‌های اطلاعاتی اسرائیل نشان می‌دهد جمهوری اسلامی هزاران سانتریفیوژ غنی‌سازی اورانیوم را به سایت زیرزمینی «کوه کلنگ گزلا» منتقل کرده است.
گزارش دیگری که ۱۱ تیر منتشر شد، بر اساس تصاویر ماهواره‌ای جدید از نطنز، فردو و اصفهان نشان می‌داد خودروهای پشتیبانی، ایجاد موانع در ورودی برخی تونل‌های زیرزمینی و تغییرات دفاعی به اطراف این مراکز منتقل شده‌اند. به گفته تحلیلگران، این تصاویر حاوی نشانه‌هایی از فعالیت‌های لجستیکی و تغییرات دفاعی در اطراف تونل‌های زیرزمینی این مراکز بود.
جی‌دی ونس، پیش از یک گردهمایی انتخاباتی در فرودگاهی در ایالت آلاسکا با جیکوب بوگیج، خبرنگار رویترز، مصاحبه می‌کند. ۱۳ مهر ۱۴۰۵، رویترز.
جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، گفت واشینگتن با مسعود پزشکیان و عباس عراقچی در حال مذاکره است، اما پس از کشته شدن علی خامنه‌ای در حملات آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، روشن نیست رییس دولت و وزیر خارجه جمهوری اسلامی تا چه اندازه در ساختار قدرت ایران اختیار دارند.
ونس در مصاحبه اختصاصی با رویترز که سه‌شنبه ۱۴ مهر منتشر شد، گفت: «یکی از مسائلی که متوجه شدیم این است که کاملا روشن نیست در کشورشان چگونه تصمیم‌گیری می‌شود.»
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، نیز در روزهای گذشته به موضوع تردید آمریکا درباره ساختار قدرت در ایران اشاره کرده بود. او سه‌شنبه در اظهار نظری مشابه «بزرگ‌ترین مشکل» در قبال ایران را این‌طور توصیف کرد: «هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی این کشور را اداره می‌کند.»
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه ۱۲ مهر در نشست خبری هفتگی خود گفت مقام‌های آمریکایی به‌خوبی می‌دانند طرف‌های ایرانی مذاکره چه کسانی هستند و نظام تصمیم‌گیری در ایران چگونه کار می‌کند.
ونس که از مدت‌ها پیش به مشارکت آمریکا در جنگ‌های خارجی بدبین بوده، نقشی محوری در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران بر عهده گرفته است. او در رسیدن به یادداشت تفاهمی که ۲۷ خرداد امضا شد و به‌سرعت از هم پاشید، فعالانه درگیر بود.
ونس پیش‌تر در تیرماه، در گفت‌وگو با پادکست «تجربه جو روگن»، رویکرد واشینگتن در قبال تهران را ترکیبی از دیپلماسی، فشار اقتصادی و استفاده محدود از نیروی نظامی توصیف کرده بود. او از مذاکره با نیروهایی که در ساختار جمهوری اسلامی «عمل‌گرا» می‌خواند دفاع کرده و با اعزام گسترده نیروی زمینی برای تغییر حکومت ایران مخالفت کرده بود.
این رویکرد منتقدانی نیز دارد. مارک تیسن، ستون‌نویس واشینگتن‌پست، توافق حاصل از مذاکرات ونس را عامل گرفتار شدن آمریکا در چرخه مذاکره، نقض توافق و حملات تلافی‌جویانه دانسته بود.
درخواست کاهش «معنادار» ظرفیت غنی‌سازی
ونس در مصاحبه تازه خود تاکید کرد ایران برای برآورده کردن خواسته‌های آمریکا و پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه دو کشور، باید ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد. به گفته او، هر توافقی مستلزم کاهش عملی این ظرفیت است و اطمینان دادن درباره کاهش فعالیت‌های هسته‌ای در آینده کافی نیست.
او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «اگر سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چرا به سوخت غنی‌شده با خلوص ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهید، سوخت با غنای بالا تولید نکنید. این شرطی اولیه و بسیار اساسی است.»
معاون رییس‌جمهوری آمریکا افزود اگر تهران بخواهد تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهد، باید اقدامی معنادار برای کاهش ظرفیت غنی‌سازی انجام دهد.
ایران و آمریکا در هفته‌های اخیر پیشنهادهایی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، از مسیرهای حیاتی انتقال انرژی در جهان، مبادله کرده‌اند. ترامپ تازه‌ترین پیشنهاد تهران را رد کرد و هشدار داد عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای تشدید شود.
ونس گفت آمریکا همچنان آماده دستیابی به توافق است، اما ایران باید در زمینه هسته‌ای امتیازهای عملی و مشخصی بدهد. او تاکید کرد: «قرار نیست ما عمل کنیم و در مقابل فقط حرف بشنویم.»
او همچنین گفت برای ارزیابی وضعیت میدان نبرد، شخصا با فرماندهان میدانی گفت‌وگو کرده است. ونس نگرانی‌ها درباره کمبود مهمات حیاتی را رد کرد و افزود نیروهای ایرانی، هرچند گاه می‌توانند کشتی‌های تجاری را در تنگه هرمز هدف قرار دهند، در مجموع قادر نیستند مانع صادرات انرژی از این آبراه شوند.
سایه هزینه‌های جنگ ایران بر کارزار انتخاباتی جمهوری‌خواهان
به نوشته رویترز، جنگ و هزینه ماهانه سه میلیارد دلاری آن به یکی از موضوعات اصلی کارزارهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت انرژی، ترامپ و جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های دارای رقابت نزدیک که نتیجه انتخاباتشان تعیین‌کننده کنترل کنگره است، در موضع دفاعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده از شدت انتقادها به نحوه مدیریت جنگ از سوی ترامپ بکاهد و به رای‌دهندگان گفته است نباید اجازه دهند این مساله مانع حمایتشان از جمهوری‌خواهان در انتخابات آبان شود.
او در آلاسکا برای حمایت از دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه، سخنرانی کرد که برای حفظ کرسی خود رقابتی تنگاتنگ با مری پلتولا، رقیب دموکراتش، دارد. ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ در این ایالت با اختلاف ۱۳ درصدی پیروز شد، اما افزایش هزینه‌های روزمره زندگی، نتیجه رقابت را نامطمئن کرده است.
ونس پیش از مصاحبه با رویترز، بخش عمده سخنرانی خود را به نگرانی‌ها درباره هزینه‌های زندگی، به‌ویژه انرژی، اختصاص داد. موقعیت جغرافیایی دورافتاده آلاسکا باعث گرانی کالاهای مصرفی شده و تولید انرژی نیز از صنایع اصلی این ایالت است.
هنگامی که سالیوان نزدیک بود ونس را به‌جای معاون رییس‌جمهوری، رییس‌جمهوری آمریکا معرفی کند، حاضران با صدای بلند به تشویق پرداختند. ونس یکی از گزینه‌های اصلی جمهوری‌خواهان برای جانشینی ترامپ در کاخ سفید به شمار می‌رود.
با این حال، او به رویترز گفت هنوز درباره نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۷ تصمیم نگرفته است: «من ذاتا آدمی هستم که کارها را به تعویق می‌اندازم. واقعا هنوز زیاد به این موضوع فکر نکرده‌ام.»
