ایراناینترنشنال
یک منبع مطلع به ایراناینترنشنال گفت حکم اعدام مژده هاشمی بازرگانی، ۲۷ ساله و از کارکنان هلال احمر، که در زندان مرکزی قزوین محبوس است، در دیوان عالی جمهوری اسلامی تایید شده است. به گفته این منبع، هاشمی بازرگانی در روند رسیدگی به پرونده از داشتن وکیل انتخابی محروم بوده است.
هاشمی بازرگانی پیشتر در یک پیام صوتی از زندان قزوین، از ضربوشتم و شکنجه در جریان بازداشت و بازجویی و فشار برای اعتراف اجباری خبر داده بود.
او در این پیام صوتی گفت ماموران امنیتی ساعت دو و نیم بامداد ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ به خانهاش یورش بردند و برای ورود به منزل از دستگاه برش آهن (سنگ فرز) استفاده کردند. به گفته هاشمی بازرگانی، او پس از بازداشت، در جریان بازجوییهای طولانی با لوله و باتوم از ناحیه سر، گردن و کتف مورد ضربوشتم قرار گرفت؛ بهگونهای که دو دندانش شکست و دچار سرگیجه، تنگی نفس و مشکلات قلبی شد.
او گفت با وجود آثار کبودی و جراحت، پزشکی برای معاینهاش حاضر نشد و درخواستهایش برای انتقال به پزشکی قانونی بهمنظور ثبت آثار ضربوشتم و شکنجه نیز بیپاسخ ماند.
هاشمی بازرگانی همچنین از فشار بازجویان برای اعتراف اجباری سخن گفت و افزود: «هزار اتهام به من میچسبانند... به زور به من میگویند هرچه ما گفتیم، تو باید بنویسی و امضا کنی.»
به گفته او، بازجویان در حالی که چشمانش بسته بود، او را مورد ضربوشتم قرار دادند و با تقطیع صحبتهایش حین بازجویی، ویدیویی تهیه کردند تا او را بهعنوان «تروریست» معرفی کنند.
هاشمی بازرگانی گفت اتهامهایی از جمله «جاسوسی» و «دریافت پول از خارج از کشور» به او نسبت داده شده و تصاویر اعترافاتش نیز بدون اطلاع و رضایت او از شبکه استانی قزوین پخش شده است.
او در بخش دیگری از پیام صوتی، با اشاره به انتقالهای مکرر برای بازجویی و نگرانی از تکرار شکنجه گفت: «تمام وجودم میلرزد... هر روز میگویم اینها دوباره من را میبرند.»
به گفته منبع مطلع ایراناینترنشنال، وضعیت جسمی و روحی هاشمی بازرگانی مناسب نیست و او در پی فشارهای ناشی از شرایط بازداشت، چندین بار دچار تشنج و بیهوشی شده و در بیمارستان بستری شده است. این منبع افزود هاشمی بازرگانی پس از بهبودی نسبی به زندان بازگردانده شده است.
هاشمی بازرگانی در پیام صوتی خود نیز درباره وضعیت مادر سالمند و بیمارش در شهر الوند ابراز نگرانی کرده و گفته بود مادرش پس از بازداشت او، بدون فردی که از او مراقبت کند، تنها مانده است.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، شامگاه جمعه سوم مهر گزارش داد دادستانی تهران در واکنش به انتشار تصاویری از نمایش «تهران پاریس تهران/ پل»، علیه عوامل این اثر اعلام جرم کرده است.
این رسانه حکومتی نوشت: «با توجه به رفتار صورتگرفته در اجرای این تئاتر، دادستانی تهران ضمن تشکیل پرونده قضایی برای عوامل این تئاتر، علیه آنها اعلام جرم کرد.»
در روزهای اخیر، انتشار ویدیوها و تصاویری از یکی از صحنههای این نمایش به کارگردانی سعید دشتی و نویسندگی سینا شفیعی، خشم رسانههای حکومتی را برانگیخت.
فاطمه مسعودیفر، مهرداد صدیقیان، امیر جعفری و سینا ساعی بازیگران این نمایش هستند که از شهریور ۱۴۰۵ در مجموعه باغ کتاب تهران روی صحنه رفته است.
در تصاویر منتشرشده، مسعودیفر سر خود را به سینه صدیقیان نزدیک میکند و بازیگر مرد نیز سر او را لمس میکند.
این صحنه که بازنمایی موقعیتهای مشابه آن در آثار نمایشی امری رایج است، با واکنش رسانههای حکومتی روبهرو شد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، سوم مهر در مطلبی انتقادی نوشت: «در صحنههای تئاتر، مساله دیگر یک دیالوگ، رفتار یا حتی یک نمایش خاص نیست. مساله، تغییر تدریجی مرزهایی است که باید میان آزادی هنری، جذابیت گیشه و ملاحظات فرهنگی در صحنه عمومی ایران فاصله بگذارند.»
فارس افزود: «این مرزها حالا بیش از همیشه در حال درنوردیده شدن هستند؛ گویی هیچ نظارتی روی صحنههای تئاتر وجود ندارد.»
برخورد قضایی با عوامل این نمایش در شرایطی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر، بهویژه همزمان با سالگرد خیزش «زن، زندگی، آزادی»، فشار بر فعالان سیاسی و مدنی، هنرمندان و زنان مخالف حجاب اجباری را افزایش داده است.
در همین زمینه، محمد سعیدی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در قم، سوم مهر در خطبههای نماز جمعه، «کشف حجاب» را «حرام شرعی و حرام سیاسی» خواند و خواستار «برخورد قاطع قانونی و امنیتی با بیحجابها» شد.
کنشگران بر این باورند که جمهوری اسلامی بهویژه در میانه تنشهای اخیر با آمریکا قصد دارد با ایجاد فضای رعب و وحشت، مانع از فوران دوباره خشم عمومی علیه بحرانهای فزاینده معیشتی و سیاسی شود.
واکنش عوامل نمایش
گروه اجرایی نمایش «تهران پاریس تهران/ پل» شنبه چهارم مهر با انتشار بیانیهای، حاشیهها را ناشی از «سوءتفاهم» دانست و اعلام کرد تصاویر منتشرشده «فاصله واقعی» میان دو بازیگر را نشان نمیدهند.
در این بیانیه آمده است تصویر مورد بحث «صرفا حاصل ثبت از یک زاویه بسته و خطای دید دوربین گوشی تلفن همراه یک مخاطب» بوده و «فاصله واقعی بازیگران را پنهان کرده است».
عوامل نمایش همچنین خبر دادند برای «پیشگیری از هرگونه سوءبرداشت احتمالی»، تغییراتی در زاویه قرار گرفتن بازیگران روی صحنه ایجاد کردهاند.
گروه اجرایی در عین حال تاکید کرد دو شخصیت حاضر در این صحنه، بر اساس متن نمایشنامه، خواهر و برادر هستند و در موقعیتی «بحرانی» قرار دارند.
ادامه برخورد قضایی با هنرمندان
اعلام جرم علیه عوامل این نمایش تنها نمونه برخورد قضایی با هنرمندان و برگزارکنندگان رویدادهای فرهنگی و ورزشی در روزهای اخیر به شمار نمیرود.
در پروندهای دیگر، دادگاه تجدیدنظر استان قم سوم مهر حکم صادرشده علیه پرستو احمدی، خواننده، و هفت تن از نوازندگان و دستاندرکاران «کنسرت کاروانسرا» را تایید کرد.
بر اساس این حکم، هر یک از محکومان به ۷۴ ضربه شلاق، دو سال ممنوعیت فعالیت سمعی و بصری و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شدهاند.
پیشتر نیز دادستانی تهران علیه عوامل و دستاندرکاران برگزاری مسابقه دوی ماراتن ۱۰ کیلومتر تهران بهدلیل «رعایت نشدن موازین قانونی و شرعی» اعلام جرم کرده و برای آنان پرونده قضایی تشکیل داده بود.
مصاحبه مارگارت برنان با پزشکیان روز جمعه سوم مهر ماه در نیویورک ضبط شده و قرار است یکشنبه پنجم مهر ماه در برنامه «فیس د نیشن» پخش شود. بخش مهمی از گفتوگو به پیشنهاد تازه تهران برای توقف جنگ، برنامه هستهای، وضعیت رهبر جدید جمهوری اسلامی، سرکوب اعتراضات و آمریکاییهای زندانی در ایران اختصاص داشت.
پزشکیان از پاسخ مستقیم درباره دیدار با ترامپ خودداری کرد
مجری با اشاره به آمادگی اعلامشده ترامپ برای ملاقات با پزشکیان پرسید آیا «رییسجمهوری ایران» حاضر است مستقیما با او گفتوگو یا دیدار کند.
پزشکیان به جای پاسخ مستقیم، به خروج آمریکا از برجام و حملات آمریکا و اسرائیل در جریان مذاکرات اشاره کرد و گفت این تحولات باعث ایجاد «فضای بیاعتمادی» شده است.
مجری سخنان او را قطع کرد و پرسید: «پس پاسخ منفی است؟ با او ملاقات نمیکنید؟»
پزشکیان باز هم پاسخ صریحی نداد و گفت ابتدا باید مشخص شود دو طرف بر سر چه چیزی میخواهند به تفاهم برسند و آیا توافقهای مکتوب اجرا خواهند شد یا نه.
مجری شبکه سیبیاس در پایان مصاحبه نیز بار دیگر همین پرسش را مطرح کرد و حتی پرسید آیا پزشکیان حاضر است ترامپ را به ایران دعوت کند. پزشکیان بار دیگر گفت ابتدا باید اعتماد بازسازی شود.
او افزود: «هر روز تحریمها علیه ما را افزایش میدهند، هر روز ما را تهدید میکنند، هر روز به ما حمله میکنند و به آنچه نوشته و امضا کردهاند پایبند نیستند.»
بازرسیهای هستهای؛ موافقت، اما در چارچوب توافق جدید
یکی دیگر از بخشهای چالشی مصاحبه به برنامه هستهای ایران اختصاص داشت.
پزشکیان گفت تهران حاضر است درباره محدودیتهای برنامه هستهای در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای مذاکره کند و تاکید کرد جمهوری اسلامی قصد ساخت سلاح هستهای ندارد.
برنان در پاسخ یادآوری کرد که بر اساس همین مقررات بینالمللی، بازرسان سازمان ملل باید امکان دسترسی به تاسیسات ایران را داشته باشند و پرسید آیا تهران اکنون اجازه ورود بازرسان را خواهد داد.
پزشکیان ابتدا حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران را مطرح کرد، اما برنان با اشاره به گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت بازرسان دسترسی کامل نداشتند و آژانس قادر نبود صلحآمیز بودن برنامه ایران را تضمین کند. او همچنین به وجود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد اشاره کرد.
پزشکیان در نهایت گفت موضوع بازرسیها میتواند در مذاکرات جدید مورد توافق قرار گیرد، اما با بازگشت فوری بازرسان تحت ترتیبات پیشین موافقت نکرد.
پرسشهای مکرر درباره رهبر جدید جمهوری اسلامی
برنان سپس پزشکیان را درباره رهبر جدید جمهوری اسلامی و نحوه اداره حکومت پس از تغییر رهبری به چالش کشید.
پزشکیان گفت تاکنون دو بار با رهبر جدید دیدار کرده است. هنگامی که برنان پرسید چرا از زمان به قدرت رسیدن او در ماه اسفند هیچ تصویری از او منتشر نشده، پزشکیان نگرانیهای امنیتی و احتمال حمله و ترور را دلیل این وضعیت دانست.
برنان گفت: «من درباره رهبر جدید سوال میکنم، چون پرسشهایی درباره نحوه عملکرد حکومت شما در حال حاضر وجود دارد.»
او همچنین از پزشکیان، که پزشک است، درباره وضعیت جسمانی رهبر جدید پس از جراحات ناشی از حملهای که پدر و اعضای خانوادهاش در آن کشته شدند، پرسید.
پزشکیان گفت رهبر جدید «کاملا سالم» است و مدعی شد آخرین دیدار آنها بیش از هفت ساعت طول کشیده است. برنان برای روشن شدن پاسخ او پرسید آیا صورت و پاهای رهبر جدید بهبود یافته و آیا قادر بوده روی زمین بنشیند. پزشکیان به هر دو پرسش پاسخ مثبت داد.
فشار بر پزشکیان درباره هزینه جنگ برای مردم ایران
برنان با اشاره به محاصره صادرات نفت، مسدود شدن داراییهای خارجی ایران، افزایش شدید تورم و فشار تحریمها یادآوری کرد که پزشکیان با وعده بهبود وضعیت اقتصادی مردم به قدرت رسیده است.
او پرسید: «در چه نقطهای این فشار مالی آنقدر زیاد میشود که مجبور شوید به ایالات متحده امتیاز دهید؟»
پزشکیان تحریمها را «غیرانسانی» خواند و گفت محدود کردن دسترسی به غذا و دارو بیش از همه مردم عادی را هدف قرار میدهد.
برنان در پاسخ تاکید کرد که قدرتهای جهانی میگویند در صورت تغییر مسیر جمهوری اسلامی و کنار گذاشتن هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای، امکان لغو بخشی از تحریمها وجود دارد.
پزشکیان گفت جمهوری اسلامی هیچگاه اعلام نکرده که به دنبال سلاح هستهای است و با اشاره به فتوای رهبر پیشین جمهوری اسلامی، ساخت سلاح هستهای را «حرام» دانست.
برنان در میان پاسخ او مداخله کرد و یادآور شد که ایران پیش از این نیز همواره گفته است به دنبال سلاح هستهای نیست.
رویارویی بر سر سرکوب اعتراضات
یکی از صریحترین بخشهای مصاحبه زمانی بود که برنان به گزارش شورای حقوق بشر سازمان ملل اشاره کرد. او گفت همان گزارشی که دلایلی برای مسئولیت حملات هوایی آمریکا در هدف قرار گرفتن مدرسه دخترانه میناب ارائه کرده، جمهوری اسلامی را نیز به ارتکاب جنایت علیه بشریت در جریان سرکوب خشونتآمیز معترضان متهم کرده است.
برنان از پزشکیان پرسید: «آیا همه این یافتهها را میپذیرید؟»
پزشکیان مستقیما به این پرسش پاسخ نداد و اعتراضات را به دخالت آمریکا مرتبط کرد. او مدعی شد برخی افراد در اعتراضات مسلح بودهاند و هدف «کودتا» بوده است.
برنان سپس سخنان پیشین خود پزشکیان را یادآوری کرد که گفته بود: «ما در برابر مردم شرمندهایم و موظفیم به همه کسانی که در آن حوادث آسیب دیدند کمک کنیم.»
او از پزشکیان پرسید آیا این سخنان به معنای پذیرش نادرست بودن نحوه برخورد حکومت با معترضان نیست.
پزشکیان در پاسخ پذیرفت که «برخی افراد بیگناه کشته شدند» و «افرادی بودند که واقعا اعتراض داشتند»، اما گفت افراد مسلح نیز در میان آنها حضور داشتند. او افزود در جریان این حوادث «مشکلی رخ داد که نباید رخ میداد».
چرا آمریکاییهای زندانی را آزاد نمیکنید؟
برنان همچنین موضوع دو شهروند آمریکایی را که واشینگتن آنها را به ناحق بازداشتشده میداند، مطرح کرد و به رضا ولیزاده، روزنامهنگار زندانی در اوین، اشاره کرد.
او پرسید چرا تهران برای نشان دادن حسن نیت و بازسازی اعتماد، این افراد را آزاد نمیکند.
پزشکیان پاسخ داد: «فکر میکنید با آزاد کردن آنها میتوانیم اعتماد را بازسازی کنیم؟»
برنان بلافاصله پرسید: «چرا امتحانش نمیکنید؟»
پزشکیان گفت ایران پیش از این چنین اقدامی کرده، اما آمریکا به تعهدات خود برای آزادسازی پولهای ایران عمل نکرده است. او در عین حال تاکید کرد تهران خواهان جنگ نیست، اما در صورت حمله از خود دفاع خواهد کرد.
مصاحبه در نهایت با سومین تلاش برنان برای روشن کردن موضع پزشکیان درباره دیدار با ترامپ پایان یافت. پزشکیان باز هم دیدار را صریحا رد نکرد، اما آن را به بازسازی اعتماد و اجرای توافقهای پیشین مشروط کرد و گفت: «ما به دنبال جنگ نیستیم. جنگ به ما تحمیل شده است.»
برنان در پایان گفت شاید با وجود همه مسائلی که پزشکیان برشمرده، همچنان امکان دستیابی به توافق وجود داشته باشد. پزشکیان نیز ابراز امیدواری کرد که چنین توافقی حاصل شود و صلح به منطقه بازگردد.
این اظهارات در حالی منتشر شد که در ساعاتی پایانی جمعه سوم مهر ماه والاستریت ژورنال گزارش داد که دونالد ترامپ پیشنهاد جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریهای منطقهای ظرف هفت روز را رد کرده و به دستیارانش گفته است احتمالا پس از انتخابات میاندورهای کنگره، حملات به ایران از سر گرفته خواهد شد.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده است گزارش داد رییسجمهوری آمریکا نسبت به پذیرش خواستههای واشینگتن از سوی تهران بدبین است و ازسرگیری کارزار بمباران را محتمل میداند.
گزارش والاستریت ژورنال ساعاتی پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک از ارائه طرحی برای پایان دادن به درگیریها خبر داد.
عراقچی گفت تهران این پیشنهاد را از طریق میانجیهای قطری به آمریکا منتقل کرده است و در صورت دستیابی به توافق، یک مهلت هفتروزه برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها در منطقه آغاز خواهد شد.
کیهان در گزارشی با عنوان «مذاکره عملیات فریب است؛ محاصره دریایی و هوایی با قدرت شکسته میشود»، استدلال کرد که پیشنهادهای مربوط به مذاکره را نمیتوان جدا از افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ارزیابی کرد.
این روزنامه که تحت مدیریت نماینده ولیفقیه منتشر میشود نوشت آمریکا در حالی موضوع مذاکره را مطرح میکند که همزمان در حال گسترش آنچه کیهان «محاصره هوایی و دریایی» ایران میخواند و تقویت آرایش نظامی خود در منطقه است. کیهان از این وضعیت نتیجه گرفت که دیپلماسی برای واشینگتن بخشی از یک «عملیات فریب» با هدف کاهش فشار بر آمریکا و تغییر محاسبات تهران است.
بخش مهمی از انتقاد روزنامه کیهان متوجه مواضع عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، است.
این روزنامه به طرح مطرحشده از سوی عراقچی در نیویورک اشاره کرد که بر اساس آن، در صورت موافقت آمریکا، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی و مذاکرات از سر گرفته میشود. کیهان همچنین اظهارات پزشکیان درباره تلاش برای دستیابی به توافق پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا را مورد انتقاد قرار داد.
کیهان این مواضع را «پالس ضعف به کاخ سفید» توصیف کرد و نوشت گره زدن بازگشایی تنگه هرمز به مذاکراتی که تضمینی برای نتیجه آن وجود ندارد، فرصتی برای آمریکا و متحدان منطقهای آن فراهم میکند تا از فشار کنونی خارج شوند.
این روزنامه با اشاره به اهمیت تنگه هرمز برای انتقال نفت و تجارت جهانی، آن را یکی از مهمترین اهرمهای فشار جمهوری اسلامی دانست و پرسید چرا باید چنین «اهرم طلایی» در «رویای مذاکره حراج شود».
ساعاتی پیش از این، جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده بود در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتشبسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفتروزه از سر بگیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل گفت: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
به گفته او، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
عراقچی با اشاره به برنامه هستهای افزود: «در روز هفتم، گفتوگوها با آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی درباره موضوعات مورد توافق دو طرف آغاز خواهد شد.»
مخالفت کیهان تنها به نحوه آغاز مذاکرات محدود نمیشود. این روزنامه از آنچه «عقبنشینی از غنیسازی ۶۰ درصد» خواند نیز انتقاد کرد و تاکید مکرر مقامهای دولت بر آمادگی برای مذاکره را عامل انتقال «حس ضعف و ناامیدی» دانست.
کیهان با استناد به مواضع پیشین رهبر جمهوری اسلامی نوشت مذاکره با آمریکا «وسیلهای برای رفع دشمنی نیست» و در مقابل، بر افزایش بازدارندگی و پاسخ متقابل به فشارهای واشینگتن تاکید کرد.
این روزنامه تهدید کرد که اگر محاصره هوایی و دریایی ادامه یابد، تاسیسات نفتی، پایگاهها و منافع اقتصادی و فناوری آمریکا در منطقه میتوانند هدف حملات موشکی جمهوری اسلامی قرار گیرند. کیهان همچنین هشدار داد کشورهای همسایهای که امکانات هوایی و دریایی خود را در اختیار آمریکا قرار دهند، نباید انتظار «خویشتنداری» تهران را داشته باشند.
همزمان، حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در موسسه کیهان، در یادداشت روز این روزنامه به رویکرد دولت در قبال عربستان سعودی نیز حمله کرد. او حضور محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رییس دولت، و علیاکبر صالحی، وزیر خارجه پیشین، در مراسم روز ملی عربستان سعودی در تهران را با توجه به مواضع ریاض در جنگ اخیر «غیرقابل توجیه» خواند.
شریعتمداری همچنین توضیح دولت مبنی بر اینکه این حضور با هدف «تثبیت منافع ملی و تقویت روابط منطقهای» انجام شده است، زیر سوال برد و با تاکید بر حمایت جمهوری اسلامی از انصارالله یمن [حوثیها]، حزبالله لبنان، حشدالشعبی عراق و حماس، از تلاش برای بهبود روابط با ریاض انتقاد کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل گفت: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
به گفته او، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
عراقچی با اشاره به برنامه هستهای افزود: «در روز هفتم، گفتوگوها با آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی درباره موضوعات مورد توافق دو طرف آغاز خواهد شد.»
به نوشته آسوشیتدپرس این پیشنهاد از طریق میانجیها به واشینگتن منتقل شده است. کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای آسوشیتدپرس، بدون اعلام پذیرش یا رد آن، گفت مقامهای آمریکایی درباره جنگ ایران گفتوگوهای «مثبت و سازندهای» با میانجیها دارند.
کاخ سفید همچنین اعلام کرد آمریکا عبور حجم قابلتوجهی از صادرات نفت از تنگه هرمز را تسهیل میکند.
اخلال جمهوری اسلامی در عبور و مرور از این آبراه، که پیش از جنگ یکپنجم نفت و گاز مورد معامله در جهان از آن عبور میکرد، به اهرم اصلی فشار تهران تبدیل شده و پیامدهای آن فراتر از خاورمیانه احساس شده است.
آسوشیتدپرس نوشت پیشنهاد تازه شباهت زیادی به تفاهمنامه خرداد ماه دارد، اما جدول زمانی آن کوتاهتر است. توافق پیشین یک دوره موقت ۶۰روزه را پیشبینی میکرد، ولی با ازسرگیری حملات نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به کشتیرانی در تنگه هرمز بهسرعت فروپاشید. تهران و واشینگتن یکدیگر را به نقض آن توافق متهم میکنند.
ترامپ پیشتر گفته است برای رسیدن به توافق عجلهای ندارد، حتی در شرایطی که افزایش بهای نفت به تورم دامن میزند.
تلاش تازه برای توافق همزمان با تحرکات دیپلماتیک در نیویورک مطرح شده است. مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، بامداد جمعه میزبان نخستوزیر قطر بود؛ کشوری که در گفتوگوهای غیرمستقیم چندساعته حکومت ایران و آمریکا در سازمان ملل در هفته جاری نقش میانجی داشت.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز چهارشنبه گفته بود: «اگر فرصتی برای تبادل نظر و پیام وجود داشته باشد، این کار را خواهیم کرد.»
با این حال، یک فرد آگاه از رایزنیها به آسوشیتدپرس گفت عربستان سعودی به تازهترین تلاش برای دستیابی به توافق بدبین است. او به شرط فاش نشدن نامش درباره مذاکرات خصوصی صحبت کرد.
به گفته این منبع، عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس در تابستان از بازگشت به مذاکرات حمایت میکردند و آماده پذیرش توافقی بودند که نقشی موقت در مدیریت تنگه هرمز به ایران بدهد. اما تصرف سواحل راهبردی دریای سرخ در یمن به دست حوثیها و حمله به یک خط لوله حیاتی عربستان، محاسبات ریاض را تغییر داده است.
پیشنهاد جمهوری اسلامی لبنان را دربر میگیرد، اما مشخص نیست آیا درگیری ازسرگرفتهشده میان حوثیهای مورد حمایت تهران و عربستان سعودی نیز مشمول آن میشود یا نه.
همزمان، یحیی رحیم صفوی، مشاور نظامی رهبر جدید جمهوری اسلامی، با اشاره به تهدید تنگه بابالمندب از سوی حوثیها گفت آمریکاییها «با مشکل تازهای به نام تنگه بابالمندب روبهرو هستند».
او افزود: «فکر میکنم روندی که در حال شکلگیری است به نفع ماست و آمریکاییها مجبور خواهند شد شروط ایران را بپذیرند.»
در داخل ایران نیز نشانههایی از اختلاف بر سر ادامه جنگ یا مصالحه دیده میشود. به نوشته آسوشیتدپرس، برخی تندروها خواهان ادامه یا تشدید جنگ برای گرفتن امتیازهای بیشتر هستند و از اقدامات دیپلماتیک پزشکیان و عراقچی انتقاد کردهاند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده در گفتوگوهای پیشین با آمریکا، در اظهاراتی به این اختلافها اشاره کرد. او از یک سو، دیدگاهی را نقد کرد که از جنگ سخن میگوید اما سازوکاری برای پایان مقتدرانه آن ندارد و از سوی دیگر، جریانی را که توانمندیهای ملی را دستکم میگیرد.
قالیباف نوشت: «خطای نخست کشور را در وضعیت بحران دائمی نگه میدارد، در حالی که خطای دوم، منابع و عزت ملی را به دشمن واگذار میکند.»
دانون در گفتوگو با فرداد فرحزاد، در پاسخ به این پرسش که آیا تغییر حکومت ایران سیاست رسمی اسرائیل است یا صرفا یک امید، گفت: «ما هم امیدواریم و هم خواهان آن هستیم. تصمیم نگرفتهایم که این موضوع یکی از اهداف عملیات باشد، اما قطعا آن را میخواهیم.»
او افزود اسرائیل این تغییر را نهفقط برای مردم ایران، بلکه برای کل منطقه میخواهد و با اشاره به مواضع بحرین و امارات متحده عربی در برابر جمهوری اسلامی گفت مساله به اسرائیل محدود نیست.
به گفته دانون، مردم میانهرو در خاورمیانه خواهان زندگی در صلح هستند، در حالی که جمهوری اسلامی میکوشد افکار تندروانه خود را به کشورهای دیگر صادر کند.
سفیر اسرائیل در بخش دیگری از مصاحبه، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال رویارویی تازه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، گفت: «اگر به اسرائیل حمله کنند، برای این رژیم بسیار دردناک خواهد بود.»
او مقامهای جمهوری اسلامی را «خطرناک و تندرو» توصیف کرد، اما گفت آنها از پیامدهای حمله مستقیم به اسرائیل آگاهاند. دانون افزود: «موضع ما بسیار روشن است: اگر به ما حمله شود، تلافی میکنیم و این تلافی بسیار دردناک خواهد بود.»
او همچنین تاکید کرد جمهوری اسلامی به همین دلیل بهجای حمله مستقیم به اسرائیل، به عربستان سعودی حمله میکند و از حوثیها و دیگر نیروهای نیابتی استفاده میکند.
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دستیابی واشینگتن و تهران به توافقی هستهای که همه نگرانیهای امنیتی اسرائیل را برطرف نکند، دانون بر بیاعتمادی دولتش به جمهوری اسلامی تاکید کرد.
او گفت: «ما به این رژیم بسیار بدبین هستیم. میدانیم که دروغ میگویند.»
دانون با اشاره به آرشیوی که اسرائیل از تهران به دست آورده است، گفت اسناد آن نشان میداد مقامهای جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات برجام به باراک اوباما، رییسجمهوری وقت آمریکا، دروغ گفتهاند. او افزود معتقد است تهران اکنون نیز همین رویکرد را دنبال میکند.
سفیر اسرائیل گفت: «وقتی با آنها مذاکره میکنید، باید مطمئن شوید اهرمهای فشار بسیار بسیار قدرتمندی علیه آنها در اختیار دارید؛ در غیر این صورت، به توافق پایبند نخواهند ماند.»
دانون در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مجتبی خامنهای و اینکه آیا اسرائیل اطلاعاتی درباره حضور او دارد، از ارائه جزئیات خودداری کرد و گفت: «اگر هم داشته باشیم، نمیتوانیم آن را در میان بگذاریم.»
او افزود: «اطلاعات بسیار خوبی درباره وضعیت ایران داریم و آنها این را میدانند. وقتی به رهبرانشان حمله کردیم، این موضوع را به آنها ثابت کردیم و اگر مجبور شویم دوباره این کار را انجام دهیم، همچنان اطلاعات بسیار خوبی داریم.»
بخش دیگری از این گفتوگو به اقدام دانون در بردن دستگاه استارلینک نزد نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل اختصاص داشت؛ اقدامی که ویدیوی آن در شبکههای اجتماعی بازتاب گستردهای یافت.
دانون گفت پس از آنکه نخستوزیر اسرائیل در سخنرانی خود دستگاه استارلینک را نشان داد، از او اجازه گرفت دستگاه را به نماینده جمهوری اسلامی بدهد.
او افزود: «خیلی مودبانه نزد نماینده جمهوری اسلامی رفتم و از او پرسیدم آیا میخواهد آن را به ایران ببرد و به مردم بدهد.»
به گفته دانون، هدف این اقدام، تاکید بر دسترسی مردم ایران به اطلاعات و حمایت از آزادی آنها بود. او مقامهای جمهوری اسلامی را به «مظلومنمایی» در سازمان ملل متهم کرد و گفت: «آنها قربانی نیستند؛ قربانیان، مردم ایراناند.»
فرحزاد در ادامه از او پرسید آیا جلوگیری دولت اسرائیل از استفاده فلسطینیان غزه از استارلینک، با این موضع در تناقض نیست.
دانون وجود معیار دوگانه را رد کرد و در پاسخ به دسترسی به وایفای و انتشار ویدیو از غزه اشاره کرد. او گفت: «فکر میکنم همه مردم جهان باید به اطلاعات دسترسی داشته باشند.» او در این پاسخ توضیح مشخصی درباره اجازه استفاده از خودِ استارلینک در غزه ارائه نکرد.
سفیر اسرائیل همچنین خروج شماری از هیاتها از سالن مجمع عمومی هنگام سخنرانی نخستوزیر کشورش را «نمایشی» توصیف کرد و گفت این اقدام از پیش قابل پیشبینی بود.
او با نام بردن از هیاتهای لیبی، تونس و الجزایر، گفت نمایندگان بیش از ۱۰۰ کشور در سالن ماندند.
دانون در پاسخ به درخواست فرحزاد برای معرفی کشورهایی که به گفته نخستوزیر اسرائیل، در تماسهای خصوصی بابت حمله به ایران از او تشکر کردهاند، نامی مطرح نکرد، اما گفت بسیاری از کشورهای مسلمان اقدامات اسرائیل علیه حزبالله، عملیات پیجرها و توان اطلاعاتی این کشور درباره رهبران حکومت ایران را تحسین میکنند.
او با اشاره به نمایش تصویر قاسم سلیمانی از سوی هیات جمهوری اسلامی هنگام سخنرانی نخستوزیر اسرائیل گفت: «آنها میدانند موضوع فقط سلیمانی نیست؛ ما میتوانیم به هر کسی که مردم یهود را تهدید کند دست پیدا کنیم، نهفقط در اسرائیل، بلکه در سراسر جهان.»
