نفت برنت پس از حمله حوثیها به اهدافی در عربستان سعودی از ۱۰۷ دلار عبور کرد
قیمت نفت در معاملات بعدازظهر آمریکا بیش از چهار درصد افزایش یافت. این افزایش پس از آن رخ داد که ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن اعلام کرد این کشور پنجشنبه شش موشک بالستیک شلیکشده از سوی حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی را رهگیری کرده است.
سخنگوی نظامی حوثیها در بیانیهای اعلام کرد این گروه دهها موشک بالستیک و پهپاد به سوی مواضع نظامی عربستان سعودی در جازان شلیک کرده است.
دفاع مدنی عربستان سعودی نیز بهطور جداگانه در مکه هشدار اضطراری درباره یک خطر احتمالی صادر کرد.
قرارداد ماه آتی نفت خام برنت با افزایش ۴.۷ درصدی به ۱۰۷ دلار و ۹۵ سنت برای هر بشکه رسید و معاملات آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۴.۸ درصدی به ۹۶ دلار و ۵۶ سنت برای هر بشکه افزایش یافت.
به گزارش رویترز، رییسجمهوری آمریکا پنجشنبه، دوم مهر، در کاخ سفید میزبان رییسجمهوری چین بود؛ دیداری با تشریفات گسترده که تجارت، هوش مصنوعی و رقابت راهبردی دو کشور از محورهای اصلی آن بود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت آتشبس تجاری که قرار بود در نوامبر منقضی شود، برای فراهم کردن فرصت بیشتر به مذاکرات اقتصادی تمدید شده است. مهلت جدید ۲۰ دی ۱۴۰۵ تعیین شده، اما مسائل اصلی، از جمله تعرفهها، خرید کالاهای آمریکایی از سوی چین، تامین عناصر خاکی کمیاب و محدودیتهای فناوری، به مذاکرات بعدی موکول شدهاند.
به گفته بسنت، چین در حال اجرای تعهد خرید ۲۵ میلیون تن سویاست، اما از وعده خرید ۱۷ میلیارد دلار دیگر محصولات کشاورزی عقب مانده است. مقامهای آمریکایی همچنین گفتهاند تحویل عناصر خاکی کمیاب کمتر از میزان تعهدشده بوده است. این وضعیت، با وجود پایین ماندن موقت تعرفهها، ابهام درباره آینده روابط تجاری را برای شرکتها حفظ کرده است.
تایوان از دیگر موضوعات حساس دیدار بود. بنا بر گزارش خبرگزاری رسمی چین، شینهوا، شی از واشینگتن خواست با «احتیاط» با این مساله برخورد کند و ابراز امیدواری کرد آمریکا با استقلال تایوان مخالفت کند.
این خواسته فراتر از موضع دیرینه واشینگتن است که میگوید از استقلال تایوان «حمایت نمیکند». در گزارش رویترز نشانهای از تصمیم دولت ترامپ برای تغییر این موضع مطرح نشده است. آمریکا مهمترین حامی بینالمللی تایوان است و طبق قوانین خود موظف است ابزارهای لازم برای دفاع از خود را در اختیار این جزیره قرار دهد.
شی همچنین با اشاره به «تله توسیدید» - نظریهای درباره خطر جنگ میان یک قدرت نوظهور و یک قدرت تثبیتشده - نسبت به پیامدهای رقابت دو کشور هشدار داد. او در عین حال تاکید کرد که میتوان بر این خطر غلبه کرد و خواستار گفتوگوهای منظم نظامی و تقویت سازوکارهای پیشگیری از بحران شد. ترامپ نیز با یادآوری اتحاد دو کشور علیه ژاپن در زمان جنگ، بر امکان همکاری بر پایه منافع مشترک تاکید کرد.
این مذاکرات با رژه نظامی، پرواز جنگندهها و بمبافکنها و نمایش بخشهای بازطراحیشده کاخ سفید همراه بود. با وجود این تشریفات، نتیجه تجاری اعلامشده به تمدید کوتاهمدت آتشبس محدود ماند. دو نشست چندجانبه در شنژن و میامی تا پایان سال میتواند فرصتهای دیگری برای مذاکره بر سر توافقی پایدارتر فراهم کند.
ضیافت شام با حضور چهرههای سرشناس
پنجشنبه شب نیز ترامپ و شی به همراه همسرانشان در ضیافت شام رسمی کاخ سفید شرکت کردند؛ مراسمی که شمار زیادی از مدیران عامل شرکتهای فناوری در میان مهمانان آن حضور داشتند.
ترامپ در سخنان خود در این ضیافت گفت: «هر دو میدانیم نماینده نظامهای متفاوتی هستیم، اما پیوندهای میان مردم ما پایدار است و روابطمان هیچگاه بهتر از امروز نبوده است.»
شی نیز گفت گفتوگوهای عمیق دو طرف به «درک مشترک درباره بسیاری از مسائل» انجامیده و «جهتگیری راهبردی تازهای برای روابط چین و آمریکا» فراهم کرده است، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. او تاکید کرد دو کشور باید مسئولانه عمل کنند و خواستار «رویکردی تازه برای تعامل کشورهای بزرگ با یکدیگر» شد.
ترامپ همچنین از مهمانان دعوت کرد از محل ساخت تالار رقص جدید کاخ سفید بازدید کنند؛ چند ساعت پیشتر نیز سکوی فرود بالگرد تازهساختهشده در محوطه کاخ سفید را به شی نشان داده بود.
بیرون کاخ سفید، معترضان شعارهایی از جمله «چین از هنگکنگ بیرون برود» سر میدادند که هنگام عکس گرفتن دو رهبر روی پلههای پوشیده از فرش قرمز، بهوضوح شنیده میشد.
نتانیاهو پنجشنبه دوم مهر در سخنرانی خود گفت رهبران جمهوری اسلامی بیش از هر چیز از مردم ایران میترسند.
او افزود: «مردم شجاع ایران مدتهاست هزینه و فداکاری بسیاری دادهاند.»
نتانیاهو گفت:«قدرت مردم بر صاحبان قدرت غلبه خواهد کرد و جمهوری اسلامی در نهایت در اثر «دروغها، فساد و بیرحمی» خود سقوط خواهد کرد.
او با نشان دادن یک دستگاه استارلینک گفت جمهوری اسلامی از دسترسی شهروندان به ابزارهای ارتباطی آزاد هراس دارد و به همین دلیل میلیاردها دلار برای سانسور اینترنت هزینه میکند.
نتانیاهو خطاب به رییس مجمع عمومی گفت این دستگاه را در اختیار او میگذارد تا به هیات جمهوری اسلامی بدهد تا اعضای این هیات،وقتی از حکومت جدا میشوند، بتوانند «آزادانه داستان خود را در شبکههای اجتماعی بازگو کنند».
نخستوزیر اسرائیل همچنین خطاب به معترضان خارج از مقر سازمان ملل و نمایندگانی که سالن را ترک کرده بودند، پرسید چرا هنگام «کشته و مجروح شدن هزاران ایرانی» به دست جمهوری اسلامی، اعتراض مشابهی نکردند.
نخستوزیر اسرائیل در ادامه گفت: «با وجود سکوت و ریاکاری شما، فقط مساله زمان است که در ایران اتفاقی شگفتانگیز رخ دهد. قدرت مردم بر کسانی که در قدرت هستند غلبه خواهد کرد.»
او افزود: «میخواهم به سخنانم با دقت گوش کنید. روزی، و شاید آن روز چندان دور نباشد، مردم ایران آزاد خواهند شد. این رژیم جنایتکار زیر بار دروغهایش، فسادش و بیرحمیاش سرنگون خواهد شد. این رژیم شرور سقوط خواهد کرد و همه ما آن روز را جشن خواهیم گرفت.»
نتانیاهو در بخش دیگری از سخنانش به حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران پرداخت و گفت: «ویران کردن تاسیسات هستهای ایران دشوار بود؛ بسیار دشوار. اما برای من، این یکی از آسانترین تصمیمهایی بود که در تمام دوران نخستوزیریام گرفتهام.»
او با تاکید بر اینکه سالها پیش متعهد شده بود مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود، گفت: «اسرائیل و آمریکا نهفقط برای حفاظت از خود، بلکه برای نجات تمدن، با یکدیگر اقدام کردند.»
این سخنان در حالی مطرح شد که همزمان با برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، آمریکا و جمهوری اسلامی پس از ماهها بار دیگر وارد گفتوگو شدهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، دوشنبه ۳۱ شهریور دیداری به گفته ترامپ سه ساعته داشتند.
رویترز گزارش داد مواضع دو طرف همچنان فاصله قابل توجهی دارد، اما تلاشهای دیپلماتیک ادامه دارد.
بر اساس گزارش رویترز در دوم مهر، مذاکرهکنندگان آمریکایی و جمهوری اسلامی در نیویورک در حال بررسی طرحی مرحلهای هستند که در آن بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران و رفع محاصره اقتصادی ایران از سوی واشینگتن مطرح شده است. کشورهای منطقه نیز برای کاهش تنش و ادامه روند سیاسی در حال رایزنیاند.
اسرائیل هنوز نسبت به این دور از مذاکرات تهران-واشینگتن و گمانهزنیها درباره محتوای تفاهم احتمالی واکنش نشان نداده است.
خروج هیاتها از سالن هنگام سخنرانی نتانیاهو
سخنرانی نتانیاهو در شرایطی آغاز شد که شمار زیادی از نمایندگان کشورهای عضو سازمان ملل همزمان با حضور او پشت تریبون، سالن مجمع عمومی را ترک کردند. پس از خروج آنها، بخش زیادی از صندلیهای سالن خالی ماند.
نتانیاهو خطاب به نمایندگانی که سالن را ترک میکردند، گفت: «اگر هنوز بزدل اخلاقی دیگری هست که این سالن را ترک نکرده، لطفا همین حالا بیرون برود.»
جنگ در هفت جبهه
او سپس بخش دیگری از سخنرانی خود را به جنگهای سه سال اخیر در منطقه اختصاص داد و گفت اسرائیل همزمان در هفت جبهه، در برابر حماس، حزبالله، حوثیها، جمهوری اسلامی، گروههای شبهنظامی در عراق و سوریه و گروههای فلسطینی در کرانه باختری جنگیده است.
نتانیاهو گفت این گروهها برای نابودی اسرائیل با یکدیگر متحد شده بودند، اما در رسیدن به هدف خود ناکام ماندند.
او همچنین به کشته شدن علی خامنهای، محمد ضیف، یحیی سنوار، اسماعیل هنیه و حسن نصرالله اشاره کرد و گفت گروههای باقیمانده اکنون در تلاشاند خود را دوباره سازماندهی کنند.
رد کردن اتهام نسلکُشی در غزه و انتقاد از قطر و ترکیه
نخستوزیر اسرائیل در بخش دیگری از سخنانش به حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس اشاره کرد و بار دیگر اتهام نسلکشی در غزه علیه اسرائیل را رد کرد.
او حماس را متهم کرد از غیرنظامیان فلسطینی بهعنوان سپر انسانی و از بیمارستانها، مدارس و مساجد بهعنوان مراکز فرماندهی استفاده کرده است.
نتانیاهو همچنین گفت ارتش اسرائیل برای کاهش تلفات غیرنظامیان در غزه پیامک و هشدارهای تلفنی گستردهای ارسال کرده و کمکهای غذایی و واکسن وارد این منطقه کرده است. او این اقدامات را نشانهای دانست که به گفته او، اتهام نسلکشی علیه اسرائیل را رد میکند.
اسرائیل اتهام نسلکشی و ارتکاب جنایات جنگی در غزه را رد میکند. در مقابل، مقامهای فلسطینی و شماری از نهادها و دولتها، اسرائیل را به نقض گسترده حقوق غیرنظامیان در جریان جنگ متهم کردهاند. آسوشیتدپرس گزارش داده است جنگ غزه تاکنون بیش از ۷۳ هزار کشته فلسطینی بر جای گذاشته است.
نتانیاهو در ادامه قطر و ترکیه را نیز هدف انتقاد قرار داد. او قطر را به تامین مالی رسانهها و نهادهایی متهم کرد که به گفته او در شکلگیری دیدگاههای ضداسرائیلی نقش دارند و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، را به حمایت از رهبران حماس و تلاش برای گسترش نفوذ ترکیه در سوریه متهم کرد.
نتانیاهو در ادامه ترکیه را «جدیدترین ابرپراکننده دروغهای یهودستیزانه» خواند و رجب طیب اردوغان را «دیکتاتور» توصیف کرد.
او با اشاره به مواضع اردوغان درباره اورشلیم گفت: «او میگوید قرار است حاکم اورشلیم شود. نه آقا، نخواهی شد. این کشور ماست، این شهر ماست، پایتخت ابدی ماست.»
بهگزارش شینهوا، خبرگزای دولتی چین، شی جینپینگ، پنجشنبه دوم مهر در دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از بازگشت جمهوری اسلامی و آمریکا به «تفاهمنامه اسلامآباد» حمایت و ابراز امیدواری کرد دو طرف هرچه زودتر به مسیر گفتوگو و مذاکره بازگردند.
او خواستار رسیدن طرفین به توافقی جامع، از جمله درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی، شد.
شی همچنین گفت حاکمیت و امنیت همه کشورها باید محترم شمرده شود و چین برای کاهش تنشها و حفظ روند مذاکرات تلاش کرده است.
همزمان، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در دیدار با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در حاشیه هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، نگرانی عمیق خود را از طولانی شدن جنگ ابراز و بر ضرورت اجرای تفاهمنامه اسلامآباد تاکید کرد.
بر اساس اعلام دفتر نخستوزیری پاکستان، شریف همچنین خواستار خویشتنداری، کاهش تنش و ادامه تعاملات دیپلماتیک برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار در منطقه شد و از آمادگی اسلامآباد برای ادامه نقش میانجیگرانه خود خبر داد.
این مواضع در حالی مطرح شد که حدود ۸۰ کشور پنجشنبه دوم مهر در سازمان ملل خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز شدند و حملات جمهوری اسلامی و حوثیهای یمن در منطقه و اختلال در تجارت بینالمللی و امنیت انرژی را محکوم کردند. کشورهای عربی خلیج فارس و شماری از قدرتهای عمده غربی از جمله حامیان این بیانیه بودند.
همزمان با این تحولات، رویترز به نقل از دو منبع ایرانی، دو مقام منطقهای و دو منبع دیپلماتیک غربی گزارش داد مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک در حال بررسی مسیری مرحلهای برای خروج از جنگ هستند.
بر اساس طرح مورد بحث، نخستین مرحله میتواند شامل بازگشایی تنگه هرمز از سوی تهران در برابر لغو محاصره اقتصادی ایران از سوی آمریکا باشد و احتمال دسترسی جمهوری اسلامی به بخشی از داراییهای مسدودشده نیز مطرح شده است.
منابع منطقهای همچنین به رویترز گفتند تهران آماده است مطالبه دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را از متن اصلی توافق کنار بگذارد و آن را در ضمیمهای جداگانه مطرح کند، زیرا پایان فوری محاصره آمریکا برای جمهوری اسلامی به اولویت مهمتری تبدیل شده است.
کشورهای خلیج فارس با پرداخت چنین عوارضی مخالفت کردهاند و به گفته منابع، هرگونه عقبنشینی تهران در این زمینه موقتی خواهد بود و به معنای کنار گذاشتن رسمی این مطالبه نیست.
درخواست ۸۰ کشور برای بازگشایی هرمز
در بیانیه مشترک حدود ۸۰ کشور که عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین، در سازمان ملل آن را قرائت کرد، آمده است اقدامات حکومت ایران در تنگه هرمز «همچنان امنیت بینالمللی و حقوق و آزادیهای کشتیرانی را تهدید میکند».
این کشورها همچنین تصمیم حوثیها برای ازسرگیری درگیری در یمن، حملات آنها به عربستان سعودی و حملات در دریای سرخ را محکوم کردند و هشدار دادند پیشروی حوثیها به سوی تنگه بابالمندب خطرها برای کشتیرانی بینالمللی، امنیت دریایی و تجارت جهانی را افزایش میدهد.
تنگه هرمز در مذاکرات اخیر جمهوری اسلامی و آمریکا در نیویورک به یکی از محورهای اصلی چانهزنی برای پایان جنگ تبدیل شده است. جمهوری اسلامی خواهان رفع محاصره آمریکاست که فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده و واشینگتن نیز بر ازسرگیری عبور آزاد کشتیها از این مسیر کلیدی انتقال انرژی تاکید دارد.
به گزارش رویترز، یکی از موانع اصلی مذاکرات این است که هیچیک از دو طرف نمیخواهد پیش از دریافت امتیاز متقابل، اهرم فشار خود را کنار بگذارد. واشینگتن از محاصره و فشار اقتصادی بهعنوان ابزار خود استفاده میکند و تهران نیز کنترل دسترسی به تنگه هرمز را به یکی از مهمترین اهرمهایش تبدیل کرده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به رویترز گفت محتملترین مسیر برای خروج از بنبست، توافقی چندمرحلهای است که در مرحله نخست به «پایان محاصره و بازگشایی هرمز» منجر شود.
منابع رویترز گفتند یکی از چالشهای اصلی، ایجاد تضمینهایی است که دوام امتیازهای متقابل را برای هر دو طرف قابل اعتماد کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت آمریکا، سهشنبه ۳۱ شهریور در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل، دیداری سهساعته با هم داشتند. این دیدار که به گفته مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده «پیشرفتی چشمگیر» به شمار نمیآید، از سوی مخالفان مذاکره با ایران در بدنه جمهوری اسلامی هدف حمله قرار گرفت.
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار استیضاح عباس عراقچی شدهاند و خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داده که این دیدار بدون اجازه نهادهای مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی انجام گرفته است.
بهگزارش رویترز بازگرداندن مجوزها حوالی ظهر و پس از چند ساعت آشفتگی صورت گرفت. با وجود صدور حکم دادگاه در طول شب، خبرنگاران این رسانهها صبح پنجشنبه همچنان از ورود به محوطه کاخ سفید منع شده بودند. در پی این وضعیت، هر سه رسانه خواستار برگزاری فوری جلسهای نزد تیم کلی، قاضی دادگاه منطقهای آمریکا، شدند.
کلی در چارچوب شکایتی که سیانان، اماس نو (MS NOW) و پولیتیکو روز دوشنبه مطرح کرده بودند، دستور داد ممنوعیت ترامپ به مدت ۱۴ روز متوقف شود. او به این نتیجه رسید که لغو مجوزهای خبرنگاران این رسانهها «احتمالا حقوق قانونی آنها برای برخورداری از روند دادرسی عادلانه را نقض کرده است.»
این قاضی که ترامپ در سال ۲۰۱۷ و در دوره نخست ریاستجمهوری خود او را منصوب کرده بود، همچنین درباره استدلال وزارت دادگستری مبنی بر وجود نگرانیهای امنیت ملی ابراز تردید کرد.
او یادآور شد که خود ترامپ گفته بود اقدام علیه این رسانهها بهدلیل پوشش خبری بوده که رییسجمهوری آن را نادرست یا منفی میدانست.
ساعاتی پس از صدور حکم، سه رسانه به دادگاه اطلاع دادند که خبرنگارانشان همچنان اجازه ورود به کاخ سفید را ندارند. پولیتیکو اعلام کرد مجوز خبرنگارش ضبط شده، یک خبرنگار اماس نو گفت از ورود او به کاخ سفید جلوگیری شده و سیانان نیز اعلام کرد برخی کارکنانش نتوانستهاند وارد محوطه شوند.
مایکا استاپریچ، مدیر عملیات مطبوعاتی کاخ سفید، در پاسخ به دادگاه گفت روند بازگرداندن مجوز خبرنگاران از ساعت ۷:۲۵ صبح آغاز شده و تیم مطبوعاتی کاخ سفید حدود ساعت ۹:۵۵ مجوزها را برای تحویل به خبرنگاران در ورودی قرار داده است.
رد استدلال «امنیت ملی» دولت ترامپ
ترامپ جمعه گذشته در شبکه اجتماعی خود ممنوعیت این سه رسانه را اعلام کرده و گفته بود آنها نباید بتوانند هنگام پوشش اخبار رییسجمهوری آمریکا «دائما مطالب ساختگی و دروغ» منتشر کنند. او پوشش خبری این رسانهها را تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا توصیف کرده بود.
سیانان، اماس نو و پولیتیکو در واکنش از ترامپ و چند مقام دولت او شکایت کردند و گفتند این ممنوعیت، حمایتهای متمم اول قانون اساسی آمریکا از آزادی بیان و مطبوعات و همچنین حقوق آنها در زمینه دادرسی عادلانه را نقض میکند. ائتلافی از گروههای مدافع آزادی مطبوعات و دهها رسانه، از جمله رویترز، نیز با ارائه لایحهای حقوقی از موضع این سه رسانه حمایت کردند.
قاضی کلی دستور داد دولت ترامپ فورا مجوزهای مطبوعاتی آنها را بازگرداند و اجرای ممنوعیت را برای دو هفته متوقف کند.
او استدلال دولت درباره امنیت ملی را نپذیرفت و نوشت اسناد موجود پشتوانه واقعی برای این ادعای دولت ارائه نمیکنند که لغو مجوزها از امنیت ملی محافظت میکند یا بازگرداندن آنها در جریان رسیدگی قضایی، امنیت ملی را به خطر خواهد انداخت.
وزارت دادگستری در پروندهای که سهشنبه به دادگاه ارائه کرد، مدعی شده بود پوشش خبری این رسانهها امنیت ملی را تهدید کرده است و از جمله به گزارشهایی درباره ذخایر موشکی آمریکا، ساخت سالن رقص ترامپ در کاخ سفید و میزان مشارکت در گردهمایی اخیر جمهوریخواهان پیش از انتخابات میاندورهای اشاره کرده بود.
تئودور بوتروس، وکیل سه رسانه، از حکم استقبال کرد و آن را تصمیمی «قاطع در تایید آزادی مطبوعات، دادرسی عادلانه و حاکمیت قانون» خواند.
همبستگی خبرنگاران کاخ سفید با سه رسانه
پس از ممنوعیت ترامپ، دیگر اعضای «تیم مشترک خبری» کاخ سفید که برای پوشش تحرکات رئیسجمهوری منابع خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند، در اقدامی اعتراضی اعلام کردند تا زمان بازگرداندن دسترسی سیانان، اماس نو و پولیتیکو، رویدادهای ترامپ را ضبط یا توزیع نخواهند کرد.
این اعتراض در هفتهای رخ داد که ترامپ در سازمان ملل سخنرانی کرد و میزبان شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در واشینگتن است.
صبح پنجشنبه هنگام ورود شی به چمن جنوبی کاخ سفید، دوربینهای تلویزیونی تیم مشترک خبری در محل مستقر نبودند و فاکس نیوز، اماس نو و سیانان نیز مراسم ورود دو رییسجمهوری را بهطور زنده پخش نکردند.
ترامپ هنگام استقبال از شی در کاخ سفید نیز در دفتر بیضی، در گفتوگو با عکاسان، با اشاره به خبرنگاران چینی شوخی کرد و گفت چینیها «دوستانهترین گروه خبرنگاران» را دارند.
ادامه رویارویی ترامپ با رسانهها و یک شکست قضایی دیگر
بهنوشته رویترز، اگرچه دولتهای پیشین آمریکا نیز با رسانهها اختلاف داشتهاند، کارزار ترامپ علیه رسانهها بیسابقه بوده است.
دولت او با کنار گذاشتن رویههای چند دهه گذشته، دسترسی اولیه شماری از رسانههای بزرگ را محدود کرده، شخصا به خبرنگاران حمله کرده و چندین شکایت قضایی علیه سازمانهای خبری مطرح کرده است.
حکم قاضی کلی تنها یک روز پس از شکست قضایی دیگری برای ترامپ صادر شد.
یک قاضی در ایالت آیووا روز چهارشنبه شکایت سال ۲۰۲۴ ترامپ علیه روزنامه «دس موین رجیستر» و نظرسنج آن، جی. اَن سلزر، را رد کرد. ترامپ از این روزنامه، شرکت مادر آن «گنت» و سلزر بهدلیل انتشار نظرسنجی پیش از انتخابات ریاستجمهوری نوامبر ۲۰۲۴ شکایت کرده بود؛ نظرسنجیای که کامالا هریس، نامزد دموکراتها، را در آیووا پیشتاز نشان میداد.
ترامپ آنها را به گمراه کردن متقلبانه خوانندگان متهم کرده بود، اما اسکات بیتی، قاضی دادگاه منطقهای آیووا، در حکم خود اعلام کرد که این نظرسنجی از نظر قانونی در چارچوب آزادی بیان مورد حمایت قرار دارد.
گزارش رویترز درباره ادامه مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در حالی منتشر میشود که دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در میان طیفی از مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته است.
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواستار استیضاح عباس عراقچی شدهاند و خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داده که این دیدار بدون اجازه نهادهای مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی انجام گرفته است.
همزمان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی تاکید کرده است که بدون برآورده شدن شروط هفتگانه جمهوری اسلامی تنگه هرمز بازنخواهد شد. او در عین حال، در واکنش به محدودتر شدن پرواز خطوط هواپیمایی ایران، کشورهای همسایه را تهدید کرد و گفت: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند فرودگاههای آنان هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل بهرهمندی دیگر کشورها از تنگه هرمز در شرایط بسته بودن راه کشتیرانی ایران را نپذیرفت و گفت استقرار ناوگانهای متخاصم و گسترش جنگ، امنیت کشتیرانی را تامین نمیکند.
جزییات طرح مورد بررسی بهروایت رویترز
در گزارش رویترز که پنجشنبه دوم مهر منتشر شد، تاکید شده که تنگه هرمز به محور اصلی چانهزنی برای پایان دادن به جنگ تبدیل شده است. جمهوری اسلامی خواهان رهایی از محاصره آمریکا است که فشار شدیدی بر اقتصاد این کشور وارد کرده و واشینگتن نیز خواهان برقراری عبور آزاد کشتیها از این مسیر کلیدی انتقال نفت جهان است که اکنون از سوی تهران مسدود شده است.
با این حال، یکی از مهمترین موانع مذاکرات این است که هیچیک از دو طرف نمیخواهد نخستین طرفی باشد که اهرم فشار خود را واگذار میکند. آمریکا اهرم فشار اقتصادی را در اختیار دارد و جمهوری اسلامی نیز کنترل دسترسی به یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان را به اهرم خود تبدیل کرده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به رویترز گفت محتملترین راه برای خروج از بنبست، دستیابی به توافقی مرحلهای است.
به گفته او، «یک راه پیش رو میتواند حل بحران در چند مرحله باشد. مرحله نخست پایان محاصره و بازگشایی هرمز خواهد بود.»
بر اساس این سناریو، جمهوری اسلامی اجازه ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز را میدهد و در مقابل، آمریکا محاصره اقتصادی را لغو میکند و ممکن است دسترسی تهران به بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را فراهم کند.
چنین توافقی به معنای پذیرش یک راهحل موقت دیگر از سوی دونالد ترامپ خواهد بود؛ تفاهم قبلی دو طرف در ماه ژوئیه فروپاشید.
رویترز بهنقل از منابع خود افزود چالش اصلی این بار نه رسیدن به توافق، بلکه ایجاد تضمینهایی است که طبق آن امتیازات متقابل به اندازه کافی پایدار باشند تا دو طرف بتوانند به اجرای آنها اعتماد کنند.
ترامپ گفته است تصور میکند آمریکا و حکومت ایران پس از انتخابات میاندورهای کنگره در سوم نوامبر بتوانند به توافق برسند. با این حال، یک مقام ارشد اروپایی گفته است تهران «فهرستی بسیار طولانی از خواستهها» دارد.
دنیس راس، مذاکرهکننده پیشین آمریکا، احتمال دستیابی به توافق پیش از انتخابات را تنها ۳۰ درصد ارزیابی کرد اما گفت هر دو طرف ممکن است پیش از انتخابات انگیزه بیشتری برای توافق داشته باشند.
بهگفته او، محاصره همان چیزی است که بیشترین فشار را بر جمهوری اسلامی وارد میکند و «دارد آنها را خفه میکند.»
بهگزارش رویترز توافق پیش از انتخابات میتواند برای ترامپ نیز مزایایی داشته باشد؛ بازگشایی هرمز میتواند تنش در خلیج فارس را کاهش دهد، قیمت نفت را مهار کند و به کاهش قیمت بنزین در آمریکا، که موضوعی حساس از نظر سیاسی است، کمک کند. از سوی دیگر، ممکن است شانس تهران برای دستیابی به گشایش اقتصادی نیز در زمانی که ترامپ انگیزه سیاسی بیشتری برای توافق دارد، بالاتر باشد.
راس به رویترز گفت پس از انتخابات میاندورهای، ترامپ ممکن است با محدودیتهای کمتری روبهرو باشد و آمادگی بیشتری برای تشدید فشار یا بررسی گزینههای نظامی پیدا کند.
اختلاف بر سر اهرمهای فشار
رویترز در ادامه گزارش خود افزود همان اهرمهایی که واشینگتن و تهران را دوباره به میز مذاکره کشاندهاند، اکنون میتوانند دستیابی به مصالحه را دشوار کنند زیرا هیچیک از دو طرف حاضر نیست بدون دریافت امتیازی ملموس، ابزار فشار اصلی خود را کنار بگذارد.
در نتیجه، انتخابات میاندورهای ممکن است بیش از آنکه ضربالاجلی برای دیپلماسی باشد، مهلتی برای حفظ شرایطی باشد که ادامه دیپلماسی را ممکن کرده است. اگر دو طرف تا آن زمان نتوانند اهرمهای فشار را به توافق تبدیل کنند، با افزایش خطر تشدید درگیری، پنجره دیپلماسی میتواند محدودتر شود.
در همین حال، تهران همزمان با جستوجوی راهحل دیپلماتیک، خود را برای احتمال ازسرگیری جنگ با آمریکا نیز آماده میکند.
مقام ارشد جمهوری اسلامی با متهم کردن واشینگتن به استفاده از محاصره اقتصادی و تهدید نظامی بهعنوان ابزار اجبار به رویترز گفت: «انگشتان ما روی ماشه است. آمریکاییها میدانند باید چه کار کنند، اما بهدلیل خواستههای بیش از حد آنها، احتمال اینکه دیپلماسی بتواند این مساله را حل کند، بسیار پایین است.»
احتمال چشمپوشی تهران از دریافت عوارض در تنگه هرمز
منابع منطقهای به رویترز گفتند تهران آماده است مطالبه دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را از متن توافق اصلی خارج و آن را در یک ضمیمه جداگانه مطرح کند، زیرا پایان دادن به محاصره آمریکا اکنون برای جمهوری اسلامی به اولویت فوریتری تبدیل شده است.
کشورهای خلیج فارس با طرح دریافت عوارض برای عبور از هرمز مخالفت کردهاند. منابع منطقهای تاکید کردند چنین عقبنشینی احتمالی از سوی تهران موقتی خواهد بود و به معنای کنار گذاشتن رسمی موضع تهران نیست.
یکی از منابع به رویترز گفت تمرکز اصلی حکومت ایران نه بر دریافت عوارض، بلکه بر حفظ «کنترل اداری» بر تنگه هرمز است و تهران ممکن است حاضر باشد موضوع عوارض را به تعویق بیندازد، اما حاضر نیست از ادعای کنترل اداری بر این آبراه صرفنظر کند.
آمریکا همزمان فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کرده و علاوه بر محاصرهای که صادرات نفت ایران، یکی از منابع اصلی ارز خارجی کشور را مختل کرده، تحریمهای تازهای نیز اعمال کرده است. واشینگتن در ماه جاری خطوط هوایی تجاری باقیمانده ایران و شبکههای پشتیبان آنها را نیز هدف قرار داده است. ترامپ هشدار داده است در صورت نرسیدن به توافق، اقتصاد ایران ممکن است کاملا فرو بپاشد.
نگرانی کشورهای خلیج فارس از جنگی بدون پایان مشخص
در مرکز مذاکرات نیویورک یک اختلاف بنیادی باقی مانده است: واشینگتن میخواهد فشار به امتیازدهی حکومت ایران منجر شود؛ تهران خواهان برداشته شدن فشار پیش از ارائه امتیازات است؛ و کشورهای خلیج فارس خواهان پایان جنگ هستند، بدون آنکه آبراههای راهبردی منطقه به ابزار دائمی چانهزنی تبدیل شوند.
رهبران کشورهای خلیج فارس در دیداری جداگانه با ترامپ در نیویورک خواستار روشن شدن هدف نهایی واشینگتن پس از انتخابات میاندورهای شدند، از جمله اینکه آیا در صورت خودداری جمهوری اسلامی از بازگشت به مذاکرات، آمریکا عملیات نظامی را از سر خواهد گرفت یا خیر.
بهگفته منابع منطقهای، این کشورها بهطور جمعی هرگونه کنترل ایران بر هرمز را رد و تاکید کردهاند آزادی کشتیرانی باید برقرار شود و این آبراه راهبردی نباید به ابزار فشار علیه کشورهای خلیج فارس تبدیل شود.
در عین حال، آنها بهشدت بر تنشزدایی و آغاز یک روند سیاسی تاکید کردهاند؛ موضعی که نشاندهنده تلاش کشورهای منطقه برای دور ماندن از دور تازهای از جنگ میان جمهوری اسلامی و آمریکاست.
ابتسام الکتبی، رییس مرکز سیاستگذاری امارات در ابوظبی، به رویترز گفت هنوز مشخص نیست «هدف نهایی ترامپ چیست یا جایگزین کارزار فشار چه خواهد بود.»
او افزود در مقابل، ایرانیها میدانند چه میخواهند و از طریق هرمز و بابالمندب در حال تغییر دادن صحنه منطقه با هدفی مشخص هستند، در حالی که واشینگتن هنوز نقشه راه خود را تعریف نکرده است.
این ابهام بر محاسبات تهران نیز اثر گذاشته است. دنی سیترینوویچ، تحلیلگر منطقهای و افسر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت مذاکرات نیویورک مواضع اساسی دو طرف را تغییر نداده و تا زمانی که حکومت ایران تصور کند ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای خواهان اجتناب از تشدید گسترده جنگ است، بعید است عقبنشینی کند.
آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکایی، نیز به رویترز گفت محاصره به ایران آسیب میزند، اما به جای نرم کردن موضع تهران، ممکن است آن را به سمت تشدید تنش سوق دهد، زیرا مقامهای جمهوری اسلامی معتقدند عقبنشینی میتواند برای آنها پیامدهای مرگباری داشته باشد.
یک مقام غربی آشنا با مذاکرات نیز در گفتوگو با رویترز محور اصلی گفتوگوها را چنین خلاصه کرد: «همهچیز درباره باز کردن تنگه هرمز است. همه ما در داخل کشورهای خود تحت فشار هستیم و ایرانیها این را میدانند.»
